Giáo viên Hoàng Văn Hùng - Trường THCS Gio An
1
PHÒNG GIÁO DỤC – ĐÀO TẠO GIO LINH
TRƯỜNG THCS GIO AN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
“ LÀM THẾ NÀO ĐỂ BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI
BỘ MÔN SINH HỌC ĐẠT KẾT QUẢ”


Giáo viên: Hoàng Văn Hùng
Đơn vị: Trường THCS Gio An
Gio An, tháng 02 năm
2009
Đề tài: “ Làm thế nào để bồi dưỡng học sinh giỏi
bộ môm sinh họcđạt kết quả”
I - ĐẶT VẤN ĐỀ:
Năm học 2006 – 2007 là năm học mà ngành giáo dục thực hiện cuộc vận
động của bộ trưởng: “Chống tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích trong giáo
dục”, và năm học 2007 – 2008 bổ sung thêm nội dung của cuộc vận động là:
“Chống ngồi nhầm lớp và vi phạm đạo đức nhà giáo”. Trong các nội dung thì nội
dung chống bệnh thành tích là nhằm một cuộc cách mạng có một chất lượng giáo
dục thực chất và thành tích thực chất, để đào tạo một thế hệ đáp ứng với sự bùng nổ
của công nghệ cao ở thế kỉ 21, là mục đích tạo ra những người tài giỏi thực sự cho
đất nước.
Bước sang thế kỉ 21 - thế kỉ của thông tin, trong đó sự bùng nổ của internet,
của các nghành công nghệ cao, và xu hướng của xã hội là cần những người tài thự
sự để có đủ bản lĩnh đảm nhận công việc xây dựng và phát triển đất nước. Để bắt
kịp xu thế này thì đòi hỏi chất lượng giáo dục ngày càng phải thực chất và cao hơn,
sự học tập của học sinh ngay khi đang ở trong nhà trường phải có thành tích tốt
hơn, đặc biệt ở giai đoạn còn nhỏ - là nền tảng vững chắc cho hành trang của mỗi

2, Em Hồ thị Trang
3, Em Nguyễn Thị Thu Hằng.
4, Em Hồ Thị Mỹ Luật.
3, - Phương pháp nghiên cứu:
Để nghiên cứu đề tài này tôi đã sử dụng những phương pháp chủ yếu sau:
+ Phương pháp quan sát, điều tra, khảo sát: trong quá trình giảng dạy trên
lớp thông qua các câu trả lời các vấn dề khó để từ đó phát hiện họ sinh có năng
khiếu đối với bộ môn mình giáng dạy, đồng thời kiểm tra lại chính xác qua bài
kiẻm tra và bài khảo sát khi chọn đội tuyển.
+ Phương pháp thực hành thí nghiệm: trong quá trình bồi dưỡng để truyền
thụ tốt kiến thức cho các em, tôi luôn tìm ra những phương pháp giảng dạy phù
hợp. Hướng dẫn cách học các loại kiến thức, và chỉ ra cách đọc sách, tìm hiểu kiến
thức từ tài liệu và sưu tầm tài liệu từ internet.
+ Phương pháp phân tích, tổng hợp tài liệu: lựa chọn kiến thức truyền đạt,
sưu tầm các loại tài liệu liên quan đến kiến thức bồi dưỡng bộ môn.
Ngoài các phương pháp chính trên, trong quá trình nghiên cứu tôi còn sử
dụng một số biện pháp khác.
III - GIẢI PHÁP THỰC HIỆN:
1, Chọn học sinh- khảo sát lấy vào đội tuyển.
Qua nhiều năm đảm nhận công tác bồi dưỡng học sinh giỏi, tôi nhận thấy
việc lựa chọn học sinh có năng lực và yêu thích bộ môn vào đội chuyên của môn để
bồi dưỡng là rất quan trọng, là cũng quyết định một phần thành công. Trong công
tác này, ngay khi giảng dạy trên lớp, trong từng tiết học bằng quan sát của mình,
thông qua các câu trả lời của học sinh đối với các câu hỏi khó để từ đó có định
hướng chọn những em nào vào đội tuyển. Ngoài ra cũng cần khẳng định lại năng
lực của các em, thì chúng ta cần kiểm tra lại điểm thông qua các bài kiểm tra, các
bài thi học kì, đồng thời cần kiểm tra năng lực học tập của các em qua sổ điểm cái
nhằm đánh giá một cách toàn diện năng lực và ý thức học tập một cách chính xác.
Sau khi đã chọn được những em có đủ khả năng vào đội chuyên để bồi
dưỡng, để khẳng định lại chắc chắn là những em có năng lực về bộ môn của mình,

?Miễn dịch? phân biệt các loại miễn dịch?
? Đông máu? Sơ đồ? giải thích?
?Các nhóm máu, nguyên tắc truyền máu?
? Hai vòng tuần hoàn máu? So sánh?
?Cấu tạo, hoạt động của tim?
? Các loại mạchk máu? So sánh?
? Sự vận chuyển máu trong hệ mạch?
…
Ngoài ra học sinh cần sưu tầm thêm những vấn đề liên quan đến kiến thức
học của buổi đó mà trong phần chuẩn bị không có, để cùng trao đổi tìm ra lời giải,
cũng là cách khắc sâu kiến thức.
Một việc không kém phần quan trọng trong công tác bồi dưỡng học sinh giỏi
đó là hướng dẫn cách trả lời câu hỏi và làm bài của học sinh.Về cách trả lời câu hỏi
thì cần yêu cầu học sinh trả lời một cách chính xác, khoa học và mang tính hệ
thống. Bài làm cần trình bày khoa học, đẹp và không vi phạm quy chế.
Trong phần hướng dẫn cách trả lời câu hỏi, thì tôi định hướng khung trả lời cho học
sinh cụ thể. Ví dụ câu hỏi so sánh thì cần trả lời 2 phần là giống nhau và khác nhau,
trong phần khác nhau cần trình bày các ý khác nhau theo từng ý,và thật khoa học.
Còn về câu hỏi phân biệt thì chỉ cần tìm ra điểm khác nhau. Loại kiến thức cấu tạo,
cơ chế phải trình bày có tính hệ thống. Chẳng hạn: Khi trình bày cấu tạo của hệ hô
Giáo viên Hoàng Văn Hùng - Trường THCS Gio An
4
hấp thì cần trình bày từ: khoang mủi – thanh quản – khí quản - phế quản và cuối
cùng là phổi.
Qua nhiều năm làm công tác chấm thi học sinh giỏi, đã nhận thấy phần trả
lời trong bài làm học sinh đa số trình bày chưa khoa học, mạch lạc và thiếu thẩm
mỹ, dẫn đến kết qủa không được cao. Vì vậy theo theo tôi phần hướng dẫn cách trả
lời và làm bài cũng góp phần nâng cao thành tích bài làm của học sinh.
4, Phân chia các loại kiến thức để có phương pháp truyền thụ phù hợp.
Trong kiến thức Sinh học ở chương trình trung học cơ sở có nhiều loại kiến

tổng quat đến cái cụ thể, chi tiết. Ví dụ: khi trình bày vấn đề “ Đặc điểm cấu tạo
của hệ hô hấp của phù hợp với chứ năng?”, người giáo viên cần đặt ra hệ thống câu
hỏi sau để khai thác học sinh:
? Kể tên các cơ quan trong hệ hô hấp ở người?
Giáo viên Hoàng Văn Hùng - Trường THCS Gio An
5
? Trình bày cấu tạo và chức năng các cơ quan đó?
? Khoang mủi có đặc điểm cấu tạo nào phù hợp với chức năng? Phân tích?
? Khoang mủi có đặc điểm cấu tạo nào phù hợp với chức năng? Phân tích?
? Thanh quản có đặc điểm cấu tạo nào phù hợp với chức năng? Phân tích?
? Khí quản có đặc điểm cấu tạo nào phù hợp với chức năng? Phân tích?
? Phế quản có đặc điểm cấu tạo nào phù hợp với chức năng? Phân tích?
? Phổi có đặc điểm cấu tạo nào phù hợp với chức năng? Phân tích?
Sau đó bằng phương pháp giảng giải giáo viên kết luận lại vấn đề.
Đối với kiến thức sinh giải thích liên hệ thực tế, người dạy nên sử dụng
phương pháp hoạt động nhóm để cho người học trao đổi tìm ra lời giải thông qua
hướng dẫn, gợi ý của giáo viên.
Đối với kiến thức sinh lí – cơ chế nên dùng phương pháp dạy học nêu và giải
quyết vấn đề.
Tóm lại, để truyền thụ tri thức một cách hiệu quả, bản thân tôi thiết nghĩ là
phải cần lựa chọn phương pháp dạy học tương thích, làm sao kích thích, giúp người
học chủ động tìm ra kiến thức. Trong một loại kiến thức ta cần phối hợp nhiều
phương pháp giảng dạy khác nhau, tuỳ vào đối tượng và tình huống cụ thể.
5, Sưu tầm tài liệu bồi dưỡng.
Đối với giáo viên bồi dưỡng học sinh giỏi thì việc sưu tầm tài liệu để bồi
dưỡng là rất quan trọng, quyết định phần lớn thành công cho việc đạt kết quả cao.
Nhận thấy được điều này, bản thân tôi đã sư tầm nhiều loại tài liệu lien quan đến
kiến thức học sinh giỏi bộ môn mà mình đảm nhiệm. Ngoài những sách có trong
thư viện trường, tìm mua ở các hiệu sách, tư liệu trên Internet, tôi còn sưu tầm các
đề kiểm tra học sinh giỏi bộ môn Sinh học cấp huyện - thị và tỉnh qua các năm.

* Đầu năm học 2008 – 2009:
1, Em Phúc Văn Đạt đạt giải ba.
2, Em Hồ thị Trang đạt giải khuyến khích.
3, Em Nguyễn Thị Thu Hằng đạt giải nhì .
- Trong năm học 2007 – 2008 được phòng giáo dục - đào tạo Gio Linh tặng
giấy khen về thành tích bồi dưỡng học sinh giỏi.
V –BÀI HỌC KINH NGHIỆM :
Qua nhiều năm đảm nhiệm công tác bồi dưỡng học sinh giỏi, bản thân tự
nhận thấy để bồi dưỡng học sinh giỏi đạt kết quả thì người giáo viên phải:
+ Có năng lực chuyên môn vững vàng, nắm chắc các loại kiến thức bộ môn,
không những rộng mà cần phải sâu, luôn nắm bắt các loại kiến thứuc mới.
+ Tâm huyết, nhiệt tình và có trách nhiệm trong công tác được giao.
+ Cần phải chọn học sinh bồi dưỡng có năng lực thực sự và yêu thích bộ
môn.
+ Biết cách tạo hứng thú đối với môm học và hướng dẫn cách tự học ở nhà.
VI - ĐỀ NGHỊ:
1,- Về phía nhà trường:
- Tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên bồi dưỡng, đặc biệt là phòng và bố trí
thời gian phù hợp.
- Lựa chọn giáo viên có đủ năng lực để giao nhiệm vụ này và cần bố trí số
tiết thích hợp.
-Hàng năm bổ sung các loại tài liệu liên quan đến kiến thức bồi dưỡng mà
giáo viên yêu cầu.
- Có hình thức động viên khen thưởng kịp thời đến từng cá nhân và học sinh
có thành tích cao trong công tác học sinh giỏi.
2,- Về phía ngành:
- Mở các chuyên đề về công tác bồi dưỡng học sinh giỏi do những giáo viên
có kinh nghiệm truyền đạt.
- Có hình thức động viên khen thưởng kịp thời đến từng cá nhân và học sinh
có thành tích cao trong công tác học sinh giỏi.