Giáo dục đạo đức HS thông qua giờ học Ngữ Văn
GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC HỌC SINH BẬC THCS THƠNG QUA
GIỜ HỌC NGỮ VĂN
Họ và tên: HỒ THỊ THU HIỀN
Nơi công tác: Trường THCS Phan Đình Phùng
Trình độ chuyên môn: CĐSP Văn – Đoàn đội
NHẬN XÉT CỦA TRƯỜNG NHẬN XÉTCỦA PHÒNG GD-ĐT
Chủ tòch hội đồng kí tên
(Đóng dấu)
Người đánh giá xếp loại kí tên
Lời nói đầu
Trang1
Giáo dục đạo đức HS thông qua giờ học Ngữ Văn
Thưa đồng nghiệp! Đã từ bao đời nay ông cha ta luôn nêu cao và giữ gìn truyền
thống đạo đức của dân tộc. Bao giờ mọi người cũng xử sự với nhau bằng “lễ, nghóa”
xem lễ nghiã là bài học hàng đầu đối với mọi con người. Ngay từ lúc còn bé thơ ông bà,
cha mẹ, thầy cô luôn nhắc nhở “ Tiên học lễ hậu học văn”
Quả thật đúng như vậy học lễ nghóa đầu tiên là điều rất cần thiết, chính vì vậy
mà thực tế đã cho thấy thầy giáo Chu Văn An đã cảm hóa được học trò bằng chính
đạo đức của mình và người học trò đã vì chữ “nghóa” với thầy mà làm việc nghóa
cho đến muôn đời sau vẫn còn lưu truyền mãi mãi. Thế nhưng, để giữ được chữ
“nghóa” quả là điều phải đáng trăn trở của nhiều người.
Trong quá trình giảng dạy tại trường THCS Phan Đình Phùng tôi thấy bộ môn
Ngữ Văn đóng vai trò quan trọng không chỉ giúp học sinh chiếm lónh tri thức mà còn
góp phần giáo dục đạo đức, nhân cách, bồi dưỡng tâm hồn tình cảm. Từ những thực
tiễn ấy tôi chọn đề tài “ Giáo dục đạo đức học sinh thông qua giờ học Ngữ Văn bậc
THCS
”
với mong muốn chia sẽ tham khảo cùng các đồng nghiệp trong việc giáo dục
đạo đức cho học sinh.
Tuy vậy trong quá trình biên soạn còn nhiều điều thiếu sót, tôi rất mong q

về bộ mặt bên ngoài, trong hoạt động sinh lý cơ thể, trong thế giới nội tâm, thoát vui,
thoắt buồn, thích lí sự và hay chống đối ý kiến của cha mẹ và thầy cô và biểu hiện
rất rõ nét. Vì vậy, để giáo dục đạo đức cho HS được tốt, có hiệu quả, nhà trường
đóng một vai trò hết sức quan trọng, trong đó người giáo viên dạy bộ môn Ngữ Văn
càng có nhiều thuận lợi . Môn ngữ văn có vò trí đặc biệt ngoài việc giúp các em bước
đầu có năng lực cảm thụ các giá trò chân, thiện, mó trong nghệ thuật, năng lực sử
dụng Tiếng Việt như một công cụ để tư duy và giao tiếp thì việc việc bồi dưỡng tâm
hồn, tình cảm cho học sinh, góp phần hình thành ở học sinh biết yêu thương quý
trọng gia đình, bạn bè, có tình yêu quê hương đất nước, lòng nhân ái bao dung, tinh
thần tôn trọng lẽ phải, sự công bằng, lòng căm ghét cái xấu, cái ác …
Làm thế nào để người công dân tương lai có đủ phẩm chất và năng lực để
bước vào đời? Đây là câu hỏi luôn đặt ra cho nhà trường. Với tư cách là một giáo
Trang3
Giáo dục đạo đức HS thông qua giờ học Ngữ Văn
dạy môn Ngữ Văn bậc THCS lại trực tiếp dạy bộ môn Ngữ Văn, bản thân tôi thấy
trách nhiệm, vò trí quan trọng của người giáo viên vô cùng to lớn trong việc hình
thành nhân cách học sinh mà những môn học khác ít có được. Vì vậy mà tôi quyết
đinh chọn đề tài : “ Giáo dục đạo đức học sinh thông qua giờ học Ngữ Văn bậc
THCS
”
.
PHẦN II
ĐỐI TƯNG, CƠ SỞ VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
1 Đối tượng: các em học sinh từ lớp 6 đến lớp 9 (Từ 11 đến 15 tuổi) ở trường THCS
Phan Đình Phùng
2.Cở sở nghiên cứu: Môn Ngữ Văn THCS
3.Phương pháp nghiên cứu:
+ Trực tiếp, gián tiếp: trò chuyện, giáo viên bộ môn, giáo viên chủ nhiệm, phụ
huynh, học sinh, đồng nghiệp, bạn bè của học sinh.
PHẦN III

hỏi trắc nghiệm, những phần nào các em nắm chắc nhất, là học sinh yếu kém
để tự các em lựa chọn, giáo viên cần cộng thêm điểm hoặc khen ngợi những
học sinh soạn bài tốt, trình bày vở cẩn thận, trả lời hay, có cách trình bày đẹp
sáng tạo, thường xuyên phát biểu xây dựng bài…Làm như vậy để các em ham
thích môn học này. Nói cụ thể hơn là trong các tiết giảng văn đối với học sinh
cấp 2 văn bản nào cũng có thể khơi dậy sự tự nhận thức sâu sắc.
Sau đây là một số ví dụ cụ thể: để soạn được bài mới thì khâu hưỡng dẫn các
em soạn bài ở nhà là rất quan trọng. Yêu cầu đọc kó tác phẩm và phần chú
thích sau đó suy nghẫm,suy nghó phần câu hỏi đọc hiểu văn bản (SGK), ghi
những ý chính mà mình tâm đắc, tóm tắt văn bản (đối với văn bản tự sự), học
thuộc văn bản trữ tình …Nhất là trong phần bài giảng giáo viên linh hoạt lồng
vào bài học bằng những cảm xúc thật sự, không nên gượng ép. Bởi lẽ những
lời giảng hay của thầy cô giáo có khi theo học sinh suốt cuộc đời.Phần lồng
ghép giáo dục đạo đức cho học sinh có thể bằng nhiềøu hình thức: lời giảng,
tranh, ảnh minh họa, băng hình, các em tự đặt câu hỏi, thảo luận nhóm lớn,
nhóm nhỏ. Muốn thế người giáo viên dạy môn ngữ văn phải là người luôn biết
lắng nghe và phải thấu hiểu những điều học sinh hỏi, điều đó sẽ mang lại niềm
vui, sự thích thú, hạnh phúc cho người học. Để đạt được điều này người dạy
phải luôn tạo cơ hội cho thầy – trò tâm tình trò chuyện,tỏ thái độ thân
thiện,gần gũi và luôn quan niệm rằng:Dạy kó,học kó hơn là dạy nhiều học nhiều
tránh dồn ép học sinh.
Qua một số năm giảng dạy góp nhặt từ những kinh nghiệm của bản thân,
bạn bè, đồng nghiệp tôi xin đưa ra một vài ý tưởng trong các giờ dạy mà tôi đã
đúc kết được.
ĐỐI VỚI VĂN HỌC DÂN GIAN VIỆT NAM
Khi dạy truyện ngụ ngôn CHÂN ,TAY, TAI ,MẮT MIỆNG cho các em trao
đổi thảo luận: Em rút ra được bài học gì cho bản thân? Từ đó học sinh nhận
Trang5
Giáo dục đạo đức HS thông qua giờ học Ngữ Văn
thức được, Trong học tập,lao động, cần phải có sự đoàn kết, tương trợ lẫn

Giáo dục đạo đức HS thông qua giờ học Ngữ Văn
Em như cánh diều nhỏ
Giữa bầu trời bao la
Thầy như là ngọn gió
Nâng cánh diều bay xa.
Năm tháng vẫn trôi qua
Biển đời dâng đầy sóng
Thầy như là người cha
Dắt em vào cuộc sống …!
ĐỐI VỚI CÁC GIỜ DẠY TIẾNG VIỆT:
- Ở các tiết học này giáo viên có thể linh động tuỳ theo từng bài để lồng ghép ví dụ
như: khi học “câu cầu khiến” thì cho các em thi đặt câu về chủ đề “ Bảo vệ môi
trường”:
 Bạn hãy bỏ rác đúng nơi quy đònh !
 Chúng ta đừng vứt rác bừa bãi !
Mọi người hãy giữ gìn vệ sinh chung ! …
“Khuyên bạn trong học tập”, “ Chấp hành nội quy trường, lớp”…
- Với bài: “ Câu cảm thán” thì cho các em viết đoạn văn nói về cảm xúc của em
trước sự quan tâm chăm sóc của mẹ, trong đó có dùng câu cảm thán …( Tình cảm của
mẹ dành cho em sâu sắc biết nhường nào ! ). Hay cho các em thi đặt câu dựa vào
các tác phẩm: Lão Hạc, Cô bé bán diêm, chiếc lá cuối cùng…đặt những câu cảm
thán?
 Chao ôi ! Sự hi sinh của cụ Bơ-men thật cao cả.
 Cái chết của cô bé bán diêm thật thương tâm biết bao.
 Tình cảm của lão Hạc giành cho con thật đáng kính phục biết nhường nào!
ĐỐI VỚI CÁC BÀI VIẾT TẬP LÀM VĂN:
Cách ra đề của giáo viên cũng góp phần giúp các em nhận thức đúng đắn về nhiều
mặt ví dụ ở lớp 7 có “ Biểu cảm” cho các em phát biểu cảm nghó về người
thân( với bố mẹ, ông, bà…), ở lớp 8 có bài viết số 7, có những đề bài có ý nghóa giáo
dục rất cao: Hãy nói “không” với các tệ nạn. ( Gợi ý: Hãy viết một bài nghò

dân số tăng dẫn đến nạn thất nghiệp để học sinh phát biểu, từ đó các em tự nhận
thức được tác hại của thuốc lá là kẻ giết người thầm lặng.
- Giáo dục các em về lối sống giản dò, có văn hoá, trong cách ăn mặc nói năng …qua
văn bản “ Đức tính giản dò của Bác Hồ”, “Phong cách Hồ Chí Minh”, qua thảo
luận câu hỏi: Tìm hiểu về cách sống của Bác, lối sống giản dò, thanh cao của Bác
Hồ đã bồi đắp thêm tình cảm nào của chúng ta đối với Bác Hồ? Em sẽ làm gì để
noi theo gương Bác? Giáo viên có thể giảng bình ở phần này: Với một vò lãnh tụ
suốt đời vì nước, vì dân -một người đã từng đưa đất nước Việt Nam từ bóng tối nô lệ
được làm chủ cuộc đời,một con người từng đi nhiều nước, nói nhiều thứ tiếng -một
Trang8
Giáo dục đạo đức HS thông qua giờ học Ngữ Văn
con người vó đại như thế lại có một lối sống vô cùng bình dò, đạm bạc như vậy, thật
đáng cảm phục biết nhường nào !
- Có thể cho HS thi tìm những câu thơ, câu văn ngoài 2 văn bản đó nói lên sự giản dò
của Bác Hồ:
Bác Hồ đó chiếc áo nâu giản dò ,
Màu quê hương bền bỉ đậm đà …
Giọng của Người không phải sấm trên cao,
Thấm từng tiếng ấm vào lòng mong ước
Nơi Bác ở: sàn mây vách gió,
Sáng nghe chim rừng hót sau nhà
( Tố Hữu )
Người thường bỏ lại đóa thòt gà mà ăn hết mấy quả cà xứ Nghệ,
Tránh nói to mà đi rất nhẹ nhàng.
( Việt Phương)
BÀI MINH HOẠ
Tuần 10 THÔNG TIN VỀ NGÀY TRÁI ĐẤT NĂM 2000
Tiết 39
Ngày soạn: 13/11/2008
Ngày dạy: 15/11/2008

B. Giá trò nhân đạo. D. Cả A và B đều sai.
Câu 3:Truyện ngắn “Tôi đi học” bố cục theo dòng hồi tưởng, cảm nghó của nhân vật
“tôi”, đúng theo trình tự thời gian của buổi tựu trường.
A. Đúng ( Câu A) B. Sai
Câu 4: Điền vào chỗ trống cho đúng với tên tác giả,năm sáng tác, nội dung chính
của các văn bản?
TÊN VĂN BẢN TÁC GIẢ NĂM SÁNG
TÁC
NỘI DUNG CHÍNH
Tức nước vỡ bờ
Trong lòng mẹ
Lão Hạc

1HS lên bảng trả lời câu hỏi phần tự luận

:
-Nêu những điểm giống và khác nhau của các VB: Trong lòng mẹ, Tức nước vỡ bờ,
Lão Hạc Về đề tài, thể loại, giá trò tư tưởng, giá trò nghệ thuật?
3. Bài mới:
 Giới thiệu bài: GV cho HS xem một đoạn băng về rác thải ( trong đó có rác thải
ni lông ) => Hỏi học sinh: Đoạn băng gợi cho em suy nghó gì? (HS trả lời có thể
nhiều ý khác nhau ).
Trang10
Giáo dục đạo đức HS thông qua giờ học Ngữ Văn
GV: Môi trường sống chung quanh ta đang bò đe dọa hết sức nghiêm trọng, có rất
nhiều nguyên nhân, một trong những nguyên nhân không thể không kể đến đó là
việc sử dụng bao bì ni lông hàng ngày. Tác hại của việc dùng bao bì ni lông ảnh
hưởng như thế nào đến sức khỏe con người cũng như môi trường tự nhiên. VB “
Thông tin về ngày trái đất năm 2000” sẽ cung cấp cho chúng ta những thông tin
về vấn đề đó.

bỏng của xã hội hiện này
đó là về môi trường.
- 1 hoặc 2 HS trả lời: (Lớp
6: Động Phong Nha, Cầu
Long Biên, Bức thư của thủ
lónh da đỏ. Lớp 7: Cổng
trường mở ra, Cuộc chia
tay của những con búp bê
…
- 3 HS đọc nối tiếp. Những
HS khác nhận xét về giọng
đọc, tác phong …
- HS đọc thầm chú thích,
lưu ý các chú thích 2,3,4.
3 phần: 1: Từ đầu đến “
Một ngày không sử dụng
bao bì ni lông”: Trình bày
nguyên nhân ra đời của
bản thông điệp này. 2:
Tiếp cho đến: “ Ô nhiễm
nghiêm trọng đối với môi
I. Giới thiệu:
- Văn bản nhật dụng.
- 22/ 4/ 2000 Việt
Nam tham gia ngày
trái đất với chủ đề “
Một ngày không sử
dụng bao bì ni lông”
Trang11
Giáo dục đạo đức HS thông qua giờ học Ngữ Văn

-1 HS đọc lại đoạn 1:
-1 HS đọc đoạn 2:
-Tính không phân hủy của
nhựa pla-xtíc.
- 1 HS giải thích: Bao bì
ni lông không thể phân huỷ
như các loại cọng rau, bã
chè …
Thảo luận theo nhóm
( 8 Phút ).
- 2 HS của 2 nhóm trình
bày trước lớp, Những HS
khác nhận xét, bổ sung.
a)Đối với môi trường:
Cản trở quá trình sinh
trưởng của các loài thực
vật, xói mòn, tắc nghẽn
cống, gây ngập lụt, sinh
vật nuốt phải chết, đốt làm
thủng tầng ôzôn. Ngoài ra
II. Đọc – hiểu văn
bản
1) Thông báo về ngày
trái đất:
2) Tác hại của việc
sử dụng bao bì ni
lông:

Đối với môi trường:
Cản trở sự sự phân

Hàng năm trên thế giới có
100.000 chim, thú biển
chết do nuốt phải bao bì ni
lông … Ở nước ta ngày 23
Tết quý mùi 2003 vừa qua
đã vứt khá nhiều túi ni
lông thả cá chép xuống Hồ
Gươm.
b) Đối với sức khỏe: Lây
dòch bệnh, ô nhiễm thực
phẩm, đốt gây ngộ độc,
ung thư, dò tật bẩm sinh cho
trẻ sơ sinh.
2)Điều đó làm cho chúng
ta hết sức lo ngại và tự
mình phải có trách nhiệm
1 phần.
-Liệt kê, phân tích trên cơ
sở khoa học.

Đối với sức khỏe:
Lây dòch bệnh, gây
ung thư, ngộ độc …
 Liệt kê, phân tích
trên cơ sở khoa học:
Tác hại nghiêm
trọng của bao bì ni
lông.
 Giải pháp:
- Hạn chế dùng,

XIN-ga-po sạch nhất thế
giới: Mỗi người dân vứt rác
ra đường phạt tương đương
tám trăm ngàn đống Việt
Nam: giáo dục HS có ý
thức bảo vệ môi trường - ngôi
-Hạn chế dùng, giặt phơi
khô dùng lại, thay thế bằng
giấy, lá để gói, tuyên
truyền cho mọi người biết
về tác hại của bao bì ni
lông.
Thảo luận ( 5 Phút ). 2 HS
của 2 nhóm trình bày,
những HS khác nghe và bổ
sung
1) Nguyên nhân khác: xả
rác bừa bãi, ô nhiễm nguồn
nước, các lò giết mổ chưa
đảm bảo vệ sinh, dùng
thuốc bảo vệ thực vật, chặt
phá rừng…
2) Chúng ta phải bảo vệ
môi trường, không xả rác
bừa bãi, đổ rác đúng nơi
quy đònh, hạn chế dùng bao
bì ni lông, giữ gìn vệ sinh ở
nhà, ở trường, ở nơi công
cộng. Mỗi gia đình trồng
một cây xanh, thường

bì ni lông?
- Em có thể đưa ra ý tưởng
của em về vấn đề sử dụng
bao bì ni lông, xử lí rác thải
hiện nay?
- Muốn giữ gìn trường lớp,
bản thân em phải làm gì?
chất độc, tái chế rất tốn
kém
-Bảo vệ trái đất là vô
cùng quan trọng, vấn đề to
lớn khắp mọi lónh vực đời
sống xã hội, tự nhiên con
người – Hành động“ Một
ngày không sử dụng bao bì
ni lông” là hợp tình, hợp
lý.
-Ghi nhớ SGK/ 107.
- HS nêu: Giặt phơi khô
dùng lại, dùng giấy gói,
sản xuất bao bì ni lông tự
phân huỷ …Tuyên truyền
cho mọi người: giữ sạch
nhà, sạch trường, đẹp phố
…
- Bỏ rác đúng nơi quy đònh.
- Mỗi bạn có một quyển vở
nháp, không xé giấy, làm
vệ sinh sạch sẽ, không để
rác len lõi trong hộc bàn …

0
0%
Năm học 2007-2008, tôi được phân công giảng dạy 3lớp (3lớp 8) kết quả hạnh kiểm như
sau :
TỐT KHÁ TRUNG BÌNH
TS % TS % TS %
98
78
28
22%
0
0%
Phần IV.
NHỮNG ĐỀ XUẤT

Sau khi trải qua một thời gian dài nghiên cứu và áp dụng phương pháp
“giáo dục đạo đức học sinh thông qua giờ học Ngữ Năn bậc THCS” Của bản
thân đã đưa ra kết quả như trên. Nhưng tôi xin đề xuất một số ý kiến sau:
Đối với nhà trường: Đầu tư trang thiết bò phục vụ việc dạy học môn ngữ văn như, tranh
văn bản nhật dụng,băng đóa tài liệu hỗ trở minh họa tác hại thuốc lá, ma túy, cờ bạc, đua
xe, thảm họa thiên tai, rác thải, ô nhiễm môn trường, phim lòch sử,vv…, máy tính,đen chiếu.
Đối với gia đình: Thường xuyên quan tâm tới việc học của con, rèn luyện nhân cách hiểu
về sự thay đổi tâm sinh lý, quan hệ bạn bèvv…
Phải gần gũi trò chuyện tâm sự với con, tránh tình trạng chiều con quá mức. Học hỏi
kinh nghiệm trên mọi phương tiện thông tin đại chúng để có phương pháp giáo dục tốt nhất
tránh dùng bạo lực để giáo dục con cái.
Đối với đòa phương: Xây dựng thôn xóm văn hóa, gia đình văn hóa, gia đình hiếu học,
nên có những phần thưởng dành cho học sinh có đạo đức tốt, học giỏi nhằm khích lệ động
viên để các em có hướng phấn đấu .
Phần V. KẾT LUẬN

4) Tạp chí “ Thông tin khoa học Giáo dục”.
5) Yêu văn và học văn, tập 1 và tập 2 NXB Hà Nội 2002

Trang17