Sở giáo dục và đào tạo thái nguyên
Tr ờng thpt định hoá

sáng kiến kinh nghiệm năm học 2007 - 2008
Đề tài :
S dng phng tin v thit b dy hc vo bi 12 -
chớnh sỏch ti nguyờn v bo v mụi trng - lp 11
Ngời thực hiện: Nguyễn Xuân Hào
Giáo viên GDCD
Định hoá, tháng 5 năm 2008
BẢNG QUY ƯỚC CHỮ VIẾT TẮT
- PTDH: Phương tiện dạy học
- GV: Giáo viên
- HS: Học sinh
- CNH, HĐH: Công nghiệp hoá, hiện đại hoá.
- GDCD: Giáo dục công dân
- TBDH: Thiết bị dạy học
- PPDH: Phương pháp dạy học
- SGK: Sách giáo khoa
S¸ng kiÕn kinh nghiÖm - 2 - NguyÔn Xu©n Hµo
MỤC LỤC
Trang
Phần một: Đặt vấn đề: 4
1. Lý do chọn đề tài: 4
2. Khái quát tình hình nghiên cứu: 5
3. Mục đích, nhiệm vụ đề tài 5
4. Cấu trúc đề tài: 5
Phần hai: Nội dung 6
I. Những vấn đề chung về phương tiện và TBDH: 6
1. Thế nào là phương tiện và thiết bị dạy học: 6
2. Chức năng của PTDH: 6

nay khi mà chương trình SGK GDCD lớp 10 đã được sửa đổi từ năm học 2005 -
2006, và tiếp theo là chương trình SGK GDCD lớp 11 trong năm học 2007-
2008, người giáo viên dạy phải theo SGK mới nên phương tiện và thiết bị dạy
học hiện đại sẽ được sử dụng ngày càng nhiều.
Qua một năm giảng dạy chương trình GDCD lớp 11, và qua đợt tập huấn
thay sách vào dịp hè năm 2007, bản thân tôi cũng rút ra được nhiều kinh
nghiệm. Trong đó điều mà tôi thấy cần thiết nhất đối với người giáo viên giảng
dạy bộ môn GDCD để lôi cuốn được các em, để giờ giảng trôi qua nhẹ nhàng
mà đem lại nhiều hiệu quả thì cần phải có và biết sử dụng một cách thành thạo,
các phương tiện và các thiết bị dạy học trong các giờ giảng
S¸ng kiÕn kinh nghiÖm - 4 - NguyÔn Xu©n Hµo
Với tất cả các suy nghĩ đó, trong khuôn khổ bài viết này tôi xin có một vài
trao đổi về sử dụng phương tiện và thiết bị dạy học vào bài 12: Chính sách
tài nguyên và bảo vệ môi trường - Chương trình GDCD lớp 11.
2. Khái quát tình hình nghiên cứu
Nghiên cứu các vấn đề PTDH là đối tượng nghiên cứu của lý luận về
PPDH và các tài liệu bồi dưỡng GV GDCD. Đặc biệt, nội dung PTDH được đề
cập nhiều trong chương trình tìm hiểu SGK mới. Trong đó phải kể đến: Tài liệu
bồi dưỡng GV thực hiện chương trình, SGK môn GDCD lớp 11 ; lớp 10.
Cụm từ tài nguyên - môi trường Việt Nam được tìm thấy 5.890.000 lần
trong trang web http://google.com.vn, truy cập ngày 21/5/2008. Đáng kể nhất là
website của Bộ tài nguyên và môi trường ( http://www.monre.gov.vn)
3. Mục đích, nhiệm vụ của đề tài
Mục đích: Trên cơ sở tìm hiểu các PTDH, cấu trúc của bài 12: chính sách
tài nguyên và bảo vệ môi trường và các thiết bị có thể áp dụng vào bài học để
chuẩn bị tư liệu, PTDH cho quá trình giảng dạy.
Nhiệm vụ: Nghiên cứu tìm hiểu cơ sở lý luận của PTDH. Nghiên cứu nội
dung bài 12, tìm hiểu các PTDH được ứng dụng vào bài học để sử dụng một
cách hợp lý, tránh tình trạng đưa quá nhiều PTDH vào bài giảng mà không đem
lại kết quả cao.

minh hoạ cho HS hiểu rõ hơn tác hại của HIV/AIDS
+ Phương tiện dạy học có chức năng khái niệm đã biết cho HS dưới dạng
hình ảnh hay mô hình.
S¸ng kiÕn kinh nghiÖm - 6 - NguyÔn Xu©n Hµo
- Chức năng rèn luyện kĩ năng:
+ Phương tiện dạy học có thể hỗ trợ rèn luyện kỹ năng sử dụng một công
cụ, ví dụ như từ điển, máy vi tính
+ Phương tiện dạy học có thể hỗ trợ rèn luyện kỹ năng thực hành.
Ví dụ: Việc đưa ra các tình huống, tiểu phẩm lên máy chiếu, màn hình
Video sẽ giúp HS hứng thú và đưa ra các ứng xử nhanh hơn; hoặc việc sử dụng
sa hình ngã tư đường phố sẽ có tác dụng rèn luyện kỹ năng nhận biết và xử lý
các tình huống giao thông khi thực hiện giáo dục ngoại khoá về An toàn giao
thông cho HS.
+ Phương tiện dạy học cũng có thể hỗ trợ HS rèn luyện kĩ năng quan sát,
phân tích, so sánh
- Chức năng rèn luyện thái độ cho HS
Thông qua tranh ảnh, câu chuyện, tấm gương, các bài tập trắc nghiệm
khách quan , các bài tập tình huống liên quan đến nội dung bài học được
chuyển tải trên các phương tiện dạy học, HS dễ dàng bày tỏ thái độ của mình
trước những vấn đề của cuộc sống đặt ra.
- Chức năng kích thích hứng thú học tập
Phương tiện dạy học có thể kích thích hứng thú học tập nhờ hình thức
thông tin như âm thanh, màu sắc, hình ảnh động, nhờ nội dung thông tin như mô
phỏng những hiện tượng trong tự nhiên, xã hội và con người, ứng dụng của một
số lĩnh vực khoa học công nghệ về nguyên tử, hạt nhân
- Chức năng tổ chức điều khiển quá trình học tập.
Phương tiện dạy học có thể có chức năng tổ chức, điều khiển quá trình dạy
học, sách giáo viên, phần mềm vi tính, bài hát, băng hình có phát ra những lệnh
thực hiện công việc này, chuyển sang hoạt động khác là những phương tiện
dạy học có khả năng thực hiện chức năng này.

thể sử dụng một số phương tiện dạy học và một phương tiện dạy học có thể phục
vụ cho nhiều pPPDH khác nhau. (ví dụ như máy chiếu hay hình ảnh có thể vừa
sử dụng cho phương pháp thảo luận và dùng cho vấn đáp ). VÌ vậy cần khai
thác khả năng thích ứng linh hoạt này để nâng cao hiệu quả của phương tiện dạy
học.
- Tránh lạm dụng hoặc chỉ sử dụng một phương tiện dạy học. Vì mỗi
phương tiện dạy học đều có chỗ mạnh và chỗ yếu khác nhau. Do đó, cần biết lấy
chỗ mạnh của phương tiện dạy học này để hạn chế chỗ yếu của phương tiện dạy
học khác nhằm phát huy tối đa sức mạnh tổng hợp của hệ thống phương tiện dạy
học, góp phần đạt được các mục đích đề ra trong từng bài học.
- Sử dụng phương tiện dạy học phải đúng lúc, đúng chỗ, kịp thời hỗ trợ cho
PPDH.
- Phương tiện dạy học phải có tính khoa học, thẩm mĩ và có tính giáo dục
đối với HS. Dù phương tiện dạy học bằng chất liệu đơn giản và tự tạo nhưng
cũng phải đảm bảo yêu cầu này.
Ví dụ:
+ Khi GV vẽ sơ đồ đánh giá về giá cả thị trường ảnh hưởng đến cung - cầu
trên hàng hoá là gạo thì cũng phải bố trí sơ đồ khoa học; kẻ chữ viết ngay ngắn,
rõ ràng và sử dụng phấn màu phù hợp.
+ Trước khi HS viết kết quả thảo luận nhóm lên khổ giấy rộng, GV cần
nhắm nhở và hướng dẫn các em viết chữ ngay ngắn, các nhóm èung viết theo
một chiều giấy dọc hoặc ngang.

S¸ng kiÕn kinh nghiÖm - 9 - NguyÔn Xu©n Hµo
- Phương tiện dạy học phải được sử dụng để kích thích HS suy nghĩ, làm
việc. Đặc biệt cần tăng cường sử dụng những phương tiện dạy học nhằm tạo môi
trường tương tác cho HS học tập trong hoạt động và phát triển năng lực chủ
động, tự giác, tích cực và sáng tạo của HS, tạo điều kiện cho các em thực hiện
hoạt động học tập độc lập hoặc trong giao lưu.
Ví dụ: Việc sử dụng tranh ảnh, băng hình quảng cáo một số mặt hàng có

phương tiện dạy học như:
+ Các thông tin tư liệu về địa phương, tranh ảnh, câu chuyện, tình
huống theo từng chủ đề.
+ Hướng dẫn HS vẽ sơ đồ, bảng biểu
+ Các dụng cụ để đóng vai đơn giản
4.3. Sử dụng đa phương tiện trong dạy học môn GDCD
a. Khái niệm đa phương tiện (Multimedia)
Đa phương tiện là một hệ thống kỹ thuật dùng để trình diễn các dữ liệu và
thông tin, sử dụng đồng thời các hình thức chữ viết, âm thanh, hình ảnh động
qua hệ thống computer, trong đó tạo khả năng tương tác giữa người sử dụng và
hệ thống.
Học tập với đa phương tiện theo nghĩa rộng cũng là sử dụng kết hợp những
phương tiện truyền thông như sách, bảng, máy chiếu, phim,
b. Tác dụng của việc sử dụng đa phương tiện trong dạy học môn GDCD
Đa phương tiện có tác dụng tạo ra nhiều khả năng mới trong lĩnh vực dạy
học môn GDCD:
+ Có tác dụng như một “ nguồn” dẫn tải kiến thức mới chứ không chỉ để
minh hoạ lời trình bày của GV
S¸ng kiÕn kinh nghiÖm - 11 - NguyÔn Xu©n Hµo
+ Giúp cho giờ dạy học trở nên sinh động, hấp dẫn hơn; phương pháp
giảng dạy của GV hiệu quả hơn.
+ Phát huy cao tính tích cực học tập của HS, HS có trách nhiệm hơn với
học tập.
+ Phát triển được các năng lực tìm kiếm, tổ chức và so sánh, phân tích
thông tin của HS
+ Việc học tập được mở rộng ra ngoài phạm vi phòng học, môn học, trường
học.
Tóm lại, PTDH bộ môn GDCD rất phong phú và đa dạng, có cả những PTDH
truyền thống và PTDH hiện đại. Xu hướng hiện nay, người GV sử dụng nhiều
PTDH hiện đại hơn như máy chiếu, đầu video, băng hình Việc sử dụng các

- Hai là có thể tìm kiếm trên trang: google.com.vn với từ khóa: “tài nguyên
- môi trường Việt Nam”. Kết quả tìm kiếm của từ khóa sẽ hiện ra rất nhiều.
S¸ng kiÕn kinh nghiÖm - 13 - NguyÔn Xu©n Hµo
S¸ng kiÕn kinh nghiÖm - 14 - NguyÔn Xu©n Hµo
- Ba là sưu tầm tư liệu từ phần mềm Encarta 2006 với từ khóa:
invironment và Natural resorces.
S¸ng kiÕn kinh nghiÖm - 15 - NguyÔn Xu©n Hµo
- Bốn là sưu tầm về phân bố tài nguyên qua tư liệu môn Địa lý với các
phần mềm như Atlatvn
Sau khi đã sưu tầm đủ nguồn tư liệu phục vụ nội dung bài giảng, chúng ta
đi vào thiết kế bài giảng, vẽ sơ đồ, biểu đồ, phân tích số liệu, thiết kế bài tập tình
huống, câu hỏi phát vấn, các chương trình hoạt động nhóm, các nội dung cần
liên hệ với thực tế địa phương
3. Sử dụng thiết bị dạy học vào bài giảng.
Trong mục 1 . Tình hình tài nguyên, môi trường ở nước ta hiện nay. Giáo
viên có thể sử dụng các Video sưu tầm từ đĩa Atlat Địa lý Việt Nam để chiếu
cho HS xem nhằm thuyết minh về nội dung tài nguyên, môi trường nước ta. Sau
đó GV có thể cho HS nhận định về mức độ phong phú của tài nguyên và môi
trường.
S¸ng kiÕn kinh nghiÖm - 16 - NguyÔn Xu©n Hµo
Nếu không có các đoạn Video Clip quay các phong cảnh thiên nhiên, cảnh
rừng, cảnh biển, các loài động thực vật, các loại khoáng sản như dầu mỏ, đá vôi,
than, vàng, quặng sắt GV có thể chụp các bức ảnh hoặc sưu tầm ảnh trên trang
web tvtl.bachkim.vn rồi in ra và phân loại ảnh. rồi phát cho HS xem theo các
nhóm nhằm khai thác về nội dung tài nguyên và môi trường. Dựa trên cơ sở
SGK và xem các bức ảnh, HS sẽ nhận định tốt về tài nguyên và môi trường của
nước ta
Việc tìm kiếm các đoạn video GV có thể Capture trực tiếp từ truyền hình
VTV thông qua phần mềm Ulead VideoStudio 9 ( với điều kiện máy tính phải
có cạc tivi), đây là một phần mềm chuyên dùng để biên tập các đoạn video,

với phương pháp động não để mỗi HS phát hiện ra một nguyên nhân sau đó GV
tổng hợp rồi đưa ra bảng thống kê như trên.
S¸ng kiÕn kinh nghiÖm - 18 - NguyÔn Xu©n Hµo
Phần nêu những tác động của ô nhiễm môi trường đến sức khỏe con người,
GV có thể kể ra một số loại bệnh tật do môi trường bị ô nhiễm gây ra, hoặc
những tác động do nguồn tài nguyên không đủ đáp ứng nhu cầu của cuộc sống
con người Từ đó HS thấy được tầm quan trọng của tài nguyên thiên nhiên và
vấn đề bảo vệ môi trường có ý nghĩa lớn như thế nào đối với cuộc sống.
Tại mục 2, mục tiêu, phương hướng cơ bản của chính sách tài nguyên và
bảo vệ môi trường. Phần mục tiêu, GV có thể sử dụng sơ đồ với một bên là mục
tiêu, còn một bên là liệt kê các nội dung cụ thể Ngoài ra, để chuyển sang ý
phương hướng, GV có thể đưa ra một số dữ liệu về tình hình khai thác, sử dụng
tài nguyên để HS rút ra nhận xét ví dụ như:
Năm
Năm
Dân số (triệu
Dân số (triệu
người)
người)
Diện tích rừng tự
Diện tích rừng tự
nhiên (km²)
nhiên (km²)
Tỉ lệ diện tích
Tỉ lệ diện tích
rừng (%)
rừng (%)
1943
1943
21.000

cập, gây lãng phí và ô nhiễm môi trường, GV chuyển sang ý các phương hướng
cơ bản để thực hiện mục tiêu bảo vệ tài nguyên, môi trường ở nước ta với các
PTDH là các nguồn thông tin như sau:
- Luật Bảo vệ Môi trường được Quốc Hội khoá XI, kỳ họp thứ 8 thông qua
có hiệu lực từ 1/7/2006 (thay Luật 2005). Luật gồm 15 chương, 136 điều.
- Ngày 2/5 tại Hà Nội, Bộ trưởng Bộ TN&MT Phạm Khôi Nguyên và Đại
sứ đặc mệnh toàn quyền Canada Gabriel-M.Lessard đã ký Biên bản ghi nhớ Dự
án Quản lý Nhà nước về môi trường cấp tỉnh ở Việt Nam (VPEG). Theo đó,
Chính phủ Canada sẽ viện trợ không hoàn lại 15 triệu đô la Canada (tương
đương 250 tỷ đồng Việt Nam) cho Chính phủ Việt Nam trong 5 năm (2008-
2013).
- Lược đồ các khu bảo tồn thiên nhiên:
S¸ng kiÕn kinh nghiÖm - 19 - NguyÔn Xu©n Hµo
S¸ng kiÕn kinh nghiÖm - 20 - NguyÔn Xu©n Hµo
- Bài hát: Tổ quốc Việt Nam xanh ngắt.
Tổ quốc Việt Nam xanh ngát,
Có sạch đẹp mãi được không ?
Điều đó tùy thụôc hành động của bạn,
Chỉ thuộc bạn mà thôi.
Cùng góp phủ xanh đất nýớc,
Giữ đẹp cuộc sống dài lâu
Điều đó tùy thuộc hành động của bạn,
Chỉ thuộc vào bạn mà thôi.
- Hệ thống 3R
3R (giảm thiểu/tái sử dụng/tái chế)
được phát triển trên toàn thế giới
Đơn vị kiến thức 3, Trách nhiệm của công dân đối với chính sách tài
nguyên và bảo vệ môi trường: GV có thể đưa ra một số tranh ảnh về các công
việc hoạt động của HS, cán bộ GV, đoàn thanh niên tại địa phương và phát vấn
HS hãy nêu ra các công việc cần làm đối với chính sách tài nguyên môi trường.

sưu tầm và sử dụng PTDH. Vì vậy có thể hoàn toàn tin tưởng rằng việc triển
khai phong trào sử dụng PTDH bộ môn GDCD là hoàn toàn khả thi và chắn
chắn phong trào này sẽ được nhiều thầy cô hưởng ứng.
S¸ng kiÕn kinh nghiÖm - 22 - NguyÔn Xu©n Hµo
Trong khuôn khổ bài viết này, tôi xin có một vài đề xuất đối với các cấp
quản lý giáo dục, nhằm nâng cao việc sử dụng PTDH vào giảng dạy như sau:
Một là đối với Sở GD&ĐT tăng cường đề xuất với Bộ GD thiết kế nhiều
hơn nữa các PTDH cho bộ môn GDCD ( bao gồm: sơ đồ, tranh ảnh, số liệu,
Video minh họa )
Hai là đề xuất với BGH các trường phát động phong trào tự làm đồ dùng
dạy học, có theo dõi, tổng kết và trao giải
Ba là, nếu GV sưu tầm được nhiều tư liệu bộ môn, nhà trường hãy hỗ trợ
nguồn kinh phí để thực hiện.
Định Hóa, ngày 20 tháng 5 năm 2008
NGƯỜI VIẾT
Nguyễn Xuân Hào
S¸ng kiÕn kinh nghiÖm - 23 - NguyÔn Xu©n Hµo
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Vấn đề kinh tế - xã hội liên quan tới bảo vệ môi trường, Tập Bốn đề tài KT02
cấp nhà nước (Bộ Khoa học công nghệ và Môi trường)
2. Chỉ thị 36/TW về “Tăng cường công tác bảo vệ môi trường trong thời kỳ
công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước”
3. SGK GDCD 11, Nxb GD, HN 2007
4. Tài liệu bồi dưỡng giáo viên thực hiện chương trình, SGK lớp 11, Nxb Giáo
dục, HN 2007.
5. Luật Bảo vệ Môi trường, năm 2006
6. GDCD lớp 11, Sách giáo viên, Nxb GD, HN 2007
7. Một số website và báo điện tử khác
S¸ng kiÕn kinh nghiÖm - 24 - NguyÔn Xu©n Hµo