PHẦN I
ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lý do chọn đề tài.
Giáo dục công dân cùng với các môn học khác có một vai trò quan trọng trong
việc đào tạo và phát triển nguồn nhân lực mới phục vụ sự nghiệp CNH, HĐH đất
nước trong thềm thế kỷ XXI.
Với đặc thù riêng của môn học là tính trừu tượng, khái quát hoá cao, lý luận
sâu sắc nên việc giảng dạy bộ môn phải có sự liên hệ thực tiễn và đối chiếu với
thực tiễn để làm rõ lý luận. Do đó giảng dạy GDCD có thể nói là một công việc
khó, nếu người giáo viên không có những hiểu biết sâu sắc và quan trọng hơn là
thiếu sự vận dụng những phương tiện và thiết bị dạy học hiện đại minh họa cho
kiến thức, nhằm kích thích tư duy sáng tạo, khả năng tự phát hiện và nắm vững nội
dung bài học của học sinh thì chắn chắn giờ học sẽ trở nên tẻ nhạt và hiệu quả giáo
dục sẽ không cao
Xuất phát từ thực tế đó nên yêu cầu đổi mới về phương pháp dạy học song
song với việc sử dụng phương tiện và trang thiết bị dạy học hiện đại diễn ra như
một xu thế tất yếu đối với hoạt động dạy và học. Đặc biệt trong giai đoạn hiện nay
khi mà chương trình SGK GDCD lớp 6, 7, 8, 9 đã được sửa đổi, người giáo viên
dạy phải theo SGK mới nên phương tiện và thiết bị dạy học hiện đại sẽ được sử
dụng ngày càng nhiều.
Qua nhiều năm giảng dạy chương trình GDCD lớp 9, bản thân tôi đã rút ra
được nhiều kinh nghiệm. Trong đó điều mà tôi thấy cần thiết nhất đối với người
giáo viên giảng dạy bộ môn GDCD để lôi cuốn được các em, mà đem lại nhiều
hiệu quả thì cần phải có và biết sử dụng một cách thành thạo, các phương tiện và
các thiết bị dạy học trong các giờ giảng Với tất cả các suy nghĩ đó, trong khuôn
khổ bài viết này tôi xin có một vài trao đổi về: Sử dụng phương tiện và thiết bị
dạy học vào bài 5: Tình hữu nghị giữa các dân tộc trên thế giới
PHẦN II NỘI DUNG
I. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ PHƯƠNG TIỆN VÀ TBDH
1. Cơ sở lý luận
a. Thế nào là phương tiện và TBDH

ngã tư đường phố sẽ có tác dụng rèn luyện kỹ năng nhận biết và xử lý các tình
huống giao thông khi thực hiện giáo dục ngoại khoá về An toàn giao thông cho HS.
+ Phương tiện dạy học cũng có thể hỗ trợ HS rèn luyện kĩ năng quan sát, phân
tích, so sánh
- Chức năng rèn luyện thái độ cho HS
Thông qua tranh ảnh, câu chuyện, tấm gương, các bài tập trắc nghiệm khách
quan, các bài tập tình huống liên quan đến nội dung bài học được chuyển tải trên
các phương tiện dạy học, HS dễ dàng bày tỏ thái độ của mình trước những vấn đề
của cuộc sống đặt ra.
- Chức năng kích thích hứng thú học tập
Phương tiện dạy học có thể kích thích hứng thú học tập nhờ hình thức thông
tin như âm thanh, màu sắc, hình ảnh động, nhờ nội dung thông tin như mô phỏng
những hiện tượng trong tự nhiên, xã hội và con người, ứng dụng của một số lĩnh
vực khoa học công nghệ về nguyên tử, hạt nhân
- Chức năng tổ chức điều khiển quá trình học tập.
Phương tiện dạy học có thể có chức năng tổ chức, điều khiển quá trình dạy
học, sách giáo viên, phần mềm vi tính, bài hát, băng hình có phát ra những lệnh
thực hiện công việc này, chuyển sang hoạt động khác là những phương tiện dạy
học có khả năng thực hiện chức năng này.
- Chức năng hợp lý hoá công việc của thầy và trò.
Phương tiện dạy học còn có thể hợp lý hoá việc tiến hành một số hoạt động
của thầy hoặc trò:
Ví dụ: Trình chiếu các văn bản và hình ảnh nhờ Power point, chiếu bản trong
có bài làm của HS lên bảng qua máy chiếu vật thể
2. Cơ sở thực tiển.
a. Những phương tiện dạy học đặc thù bộ môn GDCD
- Các sơ đồ, biểu đồ, bảng biểu, tranh ảnh, mô hình.
- Phim, đèn chiếu, máy chiếu, giấy trong.
- Phiếu học tập.
- Giấy khổ lớn, bút dạ, kéo, băng dính.

tích cực và sáng tạo của HS, tạo điều kiện cho các em thực hiện hoạt động học tập
độc lập hoặc trong giao lưu.
b.Khó khăn.
Các phương tiện dạy học, đặc biệt là các TBDH ở các trường THCS hiện nay
còn nhiều thiếu thốn. Bộ giáo dục và Đào tạo có kinh phí mua thiết bị dạy học cấp
cho các trường và cấp phát thiết bị dạy học cho các bộ môn. Nhưng chắc chắn rằng,
nguồn cung cấp từ Bộ không thể đáp ứng đủ nhu cầu về phương tiện dạy học cho
các bộ môn. Mặt khác, không phải cứ dùng phương tiện dạy học đắt tiền là đạt hiệu
quả dạy học cao, mà điều quan trọng là sử dụng hợp lý, biết cách khai thác triệt để
phương tiện dạy học. Do đó, mỗi GV phải luôn luôn chủ động sáng tạo trong việc
sưu tầm, tự tạo phương tiện dạy học dù là những phương tiện phục vụ dạy học rất
đơn giản và ít tốn tiền
- Những phương tiện dạy học và GV có thể tự sưu tầm gồm: Các thông tin trên
các phương tiện thông tin đại chúng, các bài báo, tranh ảnh tự chụp, các tình huống
có thật, câu chuyện, các đoạn phim trên truyền hình hoặc của các cơ quan văn
hoá
- Các phương tiện dạy học GV có thể tự tạo gồm: sơ đồ, bảng biểu, tranh ảnh,
mô hình đơn giản, phiếu học tập
- Chất liệu để tự tạo phương tiện dạy học cũng hết sức đa dạng, phong phú. Nó
có thể là:
+ Giấy các loại, các khổ
+ Bản trong, bút dạ
+ Các vật liệu tre, gỗ, nứa; thép, đồ nhựa, vải, phấn màu, băng dính 2 mặt
Bên cạnh việc sưu tầm, tự tạo các phương tiện dạy học của từng GV, tổ bộ
môn nên họp, động viên và phân công mỗi GV sưu tầm, tự tạo phương tiện dạy học
cho 1 - 2 bài trong 1 năm để dùng chung trong tổ. Dần dần phương tiện dạy học của
tổ sẽ phong phú và đầy đủ hơn.
- GV có thể động viên, hướng dẫn HS sưu tầm các thông tin và tự tạo phương
tiện dạy học như:
+ Các thông tin tư liệu về địa phương, tranh ảnh, câu chuyện, tình huống theo

phải đăng ký 01 tài khoản và được tặng miễn phí 50 điểm để download tư liệu. Khi
đăng ký tài khoản bắt buộc phải khai báo email
- Hai là có thể sưu tầm tranh ảnh, các đoạn băng hình ở trên VTV,sách báo, thư
viện hoặc thông qua học sinh.
Sau khi đã sưu tầm đủ nguồn tư liệu phục vụ nội dung bài giảng, chúng ta đi
vào thiết kế bài giảng, thiết kế bài tập tình huống, câu hỏi phát vấn, các chương
trình hoạt động nhóm, các nội dung cần liên hệ với thực tế địa phương
3. Sử dụng thiết bị dạy học vào bài giảng.
Trong mục I. Đặt vấn đề. Giáo viên có thể sử dụng các Video sưu tầm để chiếu
cho HS xem nhằm thuyết minh về nội dung quan hệ bạn bè thân thiện giữa nước
này với nước khác trên nhiều lĩnh vực
Nếu không có các đoạn Video Clip quay các mối quan hệ hợp tác với các nước
giáo viên có thể chụp các bức ảnh hoặc sưu tầm ảnh trên trang web tvtl.bachkim.vn
rồi in ra và phân loại ảnh. rồi phát cho HS xem theo các nhóm nhằm hiểu hơn về
đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước ta.
Việc tìm kiếm các đoạn video GV có thể Capture trực tiếp từ truyền hình VTV
thông qua phần mềm Ulead VideoStudio 9,đây là một phần mềm chuyên dùng để
biên tập các đoạn video, audio rất hữu ích cho việc thiết kế lại các nguồn tư liệu
phục vụ bài giảng của giáo viên.
Ở nội dung I, HS đã phần nhiều được quan sát về các mối quan hệ của Việt
Nam với các nước trên nhiều lĩnh vực, nên khi GV đưa ra được các bức ảnh hoặc
đoạn phim nói về nội dung này thì chắc chắn các em sẽ có những quan điểm, nhận
định rõ ràng và tương đối hiểu biết nội dung kiến thức, trên cơ sở đó GV có thể
nhanh chóng chuyển qua kiến thức khác hoặc khai thác kiến thức ở mức độ sau
hơn Nhưng nếu không có các tài liệu này, mà GV chỉ dạy “ chay” thì rất khó có
thể làm bài học trở nên sinh động và lôi cuốn học sinh.
Ở nội dung kiến thức “ Những điều đáng lo ngại là trong quá trình hợp tác vẫn
có những mâu thuẩn, căng thẳng dẫn đến nguy cơ chiến tranh”. GV có thể nêu ra
các mâu thuẩn căng thẳng ( dựa trên các nguồn thông tin trên internet ), các địa
điểm diễn ra các mâu thuẩn này. Sau đó GV lần lượt cho HS nhận định về từng bức

GDCD nói riêng đã và đang diễn ra ở hầu khắp các tỉnh thành trên cả nước.
Đa số các trường THCS trên địa bàn tỉnh hiện nay, đội ngũ GV GDCD hầu hết
là những GV trẻ, có nhiều khả năng trong việc tự thiết kế, sưu tầm và sử dụng
PTDH. Vì vậy có thể hoàn toàn tin tưởng rằng việc triển khai phong trào sử dụng
PTDH bộ môn GDCD là hoàn toàn khả thi và chắn chắn phong trào này sẽ được
nhiều thầy cô hưởng ứng.