SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

BAN GIÁM HIỆU QUẢN LÝ, TỔ
CHỨC XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG
HIỆU QUẢ TRANG THIẾT BỊ
DẠY HỌC Ở TRƯỜNG THPT VÕ
TRƯỜNG TOẢN
I.

Lý do chọn đề tài :

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế và mở cửa hiện nay, sự phát triển của
GD – ĐT quyết định sự tiến bộ và phát triển của đất nước. Nghị quyết TW2 –
Khoá VIII đã chỉ rõ “Giáo dục - Đào tạo là quốc sách hàng đầu, là nhân tố
phát triển kinh tế xã hội, là cơ sở để thực hiện công nghiệp hoá - Hiện đại hoá
đất nước”. Giáo dục là điều kiện để
phát huy nguồn lực con người, vì thế
chúng ta cần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đổi mới nội dung,
phương pháp dạy và học. Giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, nhà trường

Hoá học, Sinh học, Công nghệ … Thế nhưng hoạt động này lại đang
rơi vào hoàn cảnh có tính thử thách giữa tâm huyết, nhiệt tình và trình
độ nhận thức của giáo viên với những di chứng nặng nề của lối mòn
dạy chay, nặng về
lý thuyết; khó khăn về trang thiết bị và nhất là khó
khăn của giáo viên khi chuẩn bị cho một bài dạy thực hành.
Tại trường THPT Võ Trường Toản, từ ngày thành lập (10/2005)
đến nay, mặc dù Ban Giám Hiệu và đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân
viên nhà trường đã có nhiều cố gắng để xây dựng trường phát triển về
mọi mặt trong đó có việc phát triển trang thiết bị dạy học nhưng vẫn

chưa đạt được yêu cầu phục vụ đắc lực cho việc dạy và học của giáo
viên cũng như học sinh. Vì trường mới thành lập, cơ sở vật chất còn đi
mượn nên vấn đề được quan tâm chủ yếu là phòng ốc, trường sở phục
vụ cho việc dạy và học. Do đó, ít nhiều có sự thiên lệch trong việc
chăm lo thiết bị phục vụ dạy và h
ọc. Là một một cán bộ quản lý, bản
than tôi cũng nhận thấy thiết bị dạy học của nhà trường còn quá nghèo
nàn, việc sử dụng trang thiết bị chưa hiệu quả. Tôi rất bức xúc trước
thực tế này của đơn vị mình. Vì vậy, tôi quyết định chọn đề tài “
Ban
giám hiệu quản lý, tổ chức xây dựng và sử dụng hiệu quả trang thiết
bị dạy học ở trường THPT Võ Trường Toản
” để nghiên cứu nhằm
giúp bản thân tìm ra những giải pháp hữu hiệu trong công tác điều
hành và quản lý nhà trường trên lĩnh vực này và đề xuất một vài kinh
nghiệm nhỏ góp phần đổi mới công tác quản lý, tổ chức, xây dựng và
sử dụng hiệu quả trang thiết bị dạy học nói riêng, sự nghiệp dổi mới,
phát triển giáo dục nói chung.
II.

lượng dạy và học trong thờ
i kì Công nghiệp hoá - Hiện đại hoá là tiếp
tục đổi mới nội dung, phương pháp giáo dục – đào tạo và tăng cường
cơ sở vật chất cho các trường học … Tất cả các trường phổ thông đều
có các trang thiết bị tối thiểu để thực hiện các thí nghiệm trong
chương trình. Sớm chấm dứt tình trạng “Dạy chay”.

- Trong thời đại cách mạng Khoa học, công nghệ phát triển
mạnh, mục tiêu lâu dài của phát triển giáo dục là nâng cao dân trí, đào
tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài và phát triển nhân cách, đạo đức. Để
thực hiện mục tiêu có ý nghĩa to lớn này cần phải xây dựng một nền
giáo dục kỹ thuật nhưng không phải biến các trường phổ thông thành
trường kỹ thuật, mà phải làm cho học sinh thích thú kỹ thuật, có tư
duy kỹ thu
ật, có chí hướng kỹ thuật. Cụ thể là trong các bài giảng, các
chương trình, sách giáo khoa cũng phải thấm đượm tinh thần kỹ thuật
sao cho khi bước vào tuổi trưởng thành học sinh có một tay nghề kỹ
thuật. Vì vậy phải có đủ thiết bị dạy học.
4.Vai trò của thiết bị dạy học trong nhà trường phổ thông:
- Thiết bị dạy học là phương tiện giúp học sinh dễ hiểu, hiểu kỹ
và nắm chắc các khái niệm, từ đó nắm vững kiến thức, làm quen với
việc hình thành kỹ năng cần thiết và biết cách thực hành, ứng dụng
kiến thức được học vào thực tiễn cuộc sống.
Trong những năm gần đây, khoa học và kỹ thuật ngày càng kết
hợp vớ
i nhau thành một thể thống nhất. Trong cuộc cách mạng khoa
học kỹ thuật, khoa học tự nhiên, và kỹ thuật trở thành lực lượng sản
xuất trực tiếp. Sứ mệnh xã hội khoa học đã làm cho cuộc sống và lao
động của con người đỡ vất vả, góp phần hoàn thiện xã hội, làm cho
nhân cách của con người thêm hài hoà, quyền lực trí tuệ của con người

dưỡng cho bản thân trong q trình học tập và làm việc sau này.
- Thiết bị dạy học dù hiện đại, dù được chế tạo tốt đến đâu cũng
chỉ có thể phát huy được tác dụng khi nó được đưa vào sử dụng, thơng
qua các q trình sư phạm với hiệu quả cao, nghĩa là tác động tích cực
đến vi
ệc thu nhận kiến thức của học sinh và giảm nhẹ được cường độ
lao động của giáo viên.
Nhiều nhà giáo dục trên thế giới đã khẳng định: một trong
những yếu tố quan trọng để đảm bảo một q trình sư phạm tốt là sử
dụng có hiệu quả cao các thiết bị dạy học (sử dụng đúng lúc, đúng
chỗ, đúng phương pháp), nếu khơng s
ẽ phản tác dụng.
- Bên cạnh các thiết bị dạy học được sản xuất theo quy trình
cơng nghịêp, khơng được qn các thiết bị dạy học tự làm, là sản
phẩm hoạt động của giáo viên và học sinh có tính nghiệp vụ trong
trường, phục cụ kịp thời cho những nhu cầu dạy và học, đây là một
hoạt động vừa có ý nghĩa giáo dục vừa có ý nghĩa kinh tế.
Theo lí luận dạy họ
c hiên đại, thiết bị dạy học là một trong bốn
yếu tố khơng thể tách rời của một q trình sư phạm có chất lượng, đó
là nội dung chương trình và tài liệu giáo khoa; người giáo viên;
phương pháp giảng dạy và thiết bị dạy học. Tính hiện đại của thiết bị
dạy học khơng thể đánh giá bằng tiêu chí nó đ
ắt
tiền
và có
cấu tạo phức
tạp mà phải nhằm giải đáp được u cầu thực hiện nội dung và
phương pháp dạy và học trong nhà trường hiện đại, kích thích được
hứng thú học tập, phát triển được tư duy độc lập sáng tạo và bồi

Khối Khối 10 Khối 11 Khối 12
Số lớp
12 9 9
Số học sinh
601 460 425

Đòa bàn học sinh của trường thuộc 6 xã phía đông của huyện Cẩm
Mỹ, là những xã thuộc vùng sâu, vùng xa của tỉnh Đồng Nai.
Các đặc điểm trên tạo cho trường một số thuận lợi và cũng không ít
khó khăn.
Về thuận lợi
: Trường nhận được sự quan tâm và chỉ đạo sâu sát của
Sở GD - ĐT Đồng Nai, của Huyện uỷ – UBND Huyện Cẩm Mỹ, của các
cấp chính quyền đòa phương xung quanh trường .
Trường THPT Võ Trường Toản là trường công lập hạng I vừa tròn 4
năm hình thành và phát triển.
Đội ngũ cán bộ, giáo viên, CNV của trường là một tập thể đoàn kết
nhất trí, năng động, có sự phấn đấu trong giảng dạy và giáo dục học sinh.
Trường được sự hỗ trợ tích cực, có hiệu quả của Hội CMHS, các
ban, ngành, đoàn thể của đòa phương.
Học sinh của trường nhìn chung chăm ngoan, nhiều em có năng lực
tốt trong học tập và có năng khiếu về văn nghệ- TDTT.
Cho đến thời điểm này, trường THPT Võ Trường Toản chưa có biểu
hiện tệ nạn xã hội và ma túy xâm nhập vào trường học.
Về khó khăn
:
Do cơ sở của trường còn đi mượn nên trang thiết bò và phương tiện
vật chất phục vụ cho việc dạy học còn thiếu thốn như thiếu phòng học,
chưa có phòng đa năng và phòng chức năng phục vụ cho việc tổ chức thực
hành các môn học, sân bãi để học tập thể dục và giáo dục quốc phòng rất

hành là phương pháp dạy học có sức thuyết phục cao, giúp cho học
sinh giải thích được những thắc mắc trong bài học. Thế nhưng những
năm qua, giáo viên Vật lý trường chúng tơi khơng có phòng thí
nghiệm cho bộ mơn Vật lý. Vì vậy các thí nghiệm phức tạp đều khơng
thực hiện được cho học sinh, giáo viên chỉ thực hiện các thí nghiệm
đơn giản.
- Trường khơng có nh
ững bộ dụng cụ dành riêng cho thí ngiệm
chun mơn của giáo viên trên lớp, thường là nếu có thể được thì giáo
viên mang ngun bộ thí nghiệm thực hành của học sinh lên lớp, khi
thực hiện thí nghiệm phải bố trí ngay trên phòng học hoặc trên hội
trường nên khơng thể đáp ứng cho một tiết thực hành thí nghiệm và
thường rất mất thời gian của học sinh.
- Các bộ thí nghiệm thường khơng đồng bộ, sử dụng khơng được
ho
ặc có thì chỉ đủ cho một số học sinh trong lớp dùng nên giáo viên
lại ghép các dụng cụ tương trợ để các em có thể tự tạm dùng được,
nên dẫn đến sự khơng đồng bộ thiếu chính xác.
- Một vấn đề cũng cần được phải nói tới, đó là thời gian để thực
hành thí nghiệm. Thường thì các em khơng được thực hành thí nghiệm
ngay đúng thời gian đang học về lý thuyết của bài ấy mà th
ường chỉ
được xem làm lại sau khi giáo viên đã dạy bài khác nên nhiều khi
khơng gây hứng thú cho các em và hiệu quả của việc thực hành thí
nghiệm khơng cao nhiều khi còn phản tác dụng.
- Năm qua mơn Vật lý chỉ thực hiện được một số bài theo u
cầu của chương trình khơng đạt về số lượng và chất lượng (theo đánh
giá thanh tra kiêm nhiệm của Sở giáo dục).



tiêu bản – Có lẽ công ty sách – thiết bị trường họ
c cũng biết điều đó
nên khi cấp Kính hiển vi cần cấp các kính có độ phóng lớn để cho học
sinh có thể dễ quan sát trên lớp
- Để tiện cho việc giảng bài trên lớp, giáo viên tổ Sinh thường
phải tự vẽ tranh phóng to theo hình ở sách giáo khoa.


Môn Kỹ thuật công nghiệp:
- Bộ môn này chủ yếu là thực hành, nhưng trang thiết bị được
cấp thiếu, không kịp thời. Do đó nhà trường phải bố trí giáo viên bộ
môn giảng dạy phải đi mua các thiết bị thực hành bổ sung để cho giáo
viên và học sinh có dụng sụ để học tập.
Mặt khác do không có phòng thực hành riêng và dạy ở cơ sở
khác cách trường 1km, nên mỗi lần có tiết thực hành, giáo viên dạy bộ
môn lại phải cho các em v
ận chuyển thiết bị và sắp xếp lại phòng thực
hành. Do đó mất thời gian và sự chuẩn bị dụng cụ thực hành không
đầy đủ cũng làm ảnh hưởng đến tiết thực hành của học sinh chưa đạt
hiêu quả cao.
- Nhà trường không có một mô hình về môn này cho học sinh
quan sát. Giáo viên giảng dạy phải mày mò tìm kiếm đồ thực mang
vào lớp cho học sinh xem và quan sát.


Các môn Sử - Địa

- Đồ dùng dạy học của các môn này thường là tranh , sơ đồ, bản
đồ…
- Hiện nay có nhiều bản đồ cũ quá mà không mua lại được hoặc

thường có chất lượng kém và có nhiều dụng cụ không thể sử dụng
được do không đáp ứng yêu cầu thí nghiệm của sách giáo khoa.
- Tất cả Các môn Lý – Hoá – Sinh không có giáo viên thiết bị
chuyên trách mà có một nhân viên hợp đồng làm thiết bị thư viện, vừa
đi làm vừa đi học. Vì vậy, không có nhiều thời gian đầu tư cho công
tác lau chùi và bảo quản dụng cụ thí nghiệm. Nhiều dụng cụ
không
biết bảo quản theo nghiệp vụ chuyên môn, chủ yếu là cất khỏi mất
mát . Điều đó cũng làm ảnh hưởng đến chất lượng của các dụng cụ
thiệt bị - thí nghiệm nghĩa là ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục và
đào tạo của nhà trường.
IV.

Ban giám hiệu quản lý, chỉ đạo tổ chức xây dựng và sử dụng
thiết bị dạy học ở trường THPT Võ Trường Toản.

Trong những năm qua, xác định được tầm quan trọng của thiết
bị dạy học đối với sự nghiệp phát triển giáo dục nói chung và sự phát
triển của nhà trường nói riêng, nhận thức được thực trạng còn nhiều
khó khăn của nhà trường trên lĩnh vực này, Ban giám hiệu trường
THPT Võ Trường Toản đã có những giải pháp cụ thể, phù hợp với
thực tế trường mình để xây dự
ng và quản lý thiết bị dạy học trong nhà
trường.
1. Huy động kinh phí xây dựng trang thiết bị day học
Ban giám hiệu đã cùng bàn bạc với các tổ chức trong trường,
phối hợp với Hội cha mẹ học sinh, để có kinh phí mua sắm thiết bị dạy
học phục vụ việc dạy và học của giáo viên, học sinh. Từ đó hàng năm,
nhà trường đã chi cho các tổ chuyên môn một khoản kinh phí là
2.000.000đ dùng để mua sắm dụng cụ thí nghiệm của môn học.

ạch đầu năm, Ban giám hiệu thông báo đến các tổ bộ
môn về khoản kinh phí các tổ sẽ được chi dùng cho việc mua sắm thiết
bị dạy học và các hoạt động của tổ để tổ chủ động trong hoạt động của
mình. Đồng thời Ban giám hiệu phân công, bố trí giáo viên làm công
tác dạy học và làm công tác phụ trách thiết bị giới thiệu trước toàn thể
Hội đồng giáo dục những thiết bị d
ạy học mới có để giáo viên biết và
nghiên cứu sử dụng.
3. Các biện pháp chỉ đạo việc sử dụng, bảo quản thiết bị dạy
học một cách hiệu quả
- Vào đầu mỗi học kỳ, Ban giám hiệu nhà trường họp tổ trưởng
chuyên môn lại nghe kế hoạch của tổ chuyên môn và xây dựng kế
hoạch thống nhất các bài thực hành cho từng bộ môn theo đúng phân
phối chương trình của Bộ. Sau đó, chỉ đạo các thành viên trong tổ phải
làm thử tất cả các bài thực hành được qui định để rút kinh nghiệm về
thao tác sử dụng thiết bị, đối chiếu kế
t quả thực hành, thí nghiệm so
với yêu cầu của Sách giáo khoa,…

Đây là việc làm cần thiết để một
giờ day, học thực hành, thí nghiệm đạt kết quả mong muốn.
- Do trường không có phòng thực hành riêng và không có giáo
viên kiêm nhiệm thực hành thí nghiệm từng môn riêng biệt, vì vậy sau
khi thống nhất thời gian thực hành thí nghiệm cho các môn. Ban giám
hiệu nhà trường lên kế hoạch xếp lịch thực hành cho từng môn, từng
lớp để tránh trùng lặp (Vì nhà trường chỉ mượn được một hội trường
dùng để t
ổ chức hoạt động ngoại khoá ).
- Trước mỗi bài thực hành, Ban giám hiệu chỉ đạo nhân viên trực
thiết bị cùng với 1 giáo viên bộ môn do tổ trưởng phân công sắp xếp

tôi đảm bảo đủ 100% các tiết thực hành, thí nghiệm cho các bộ môn
theo quy định của bộ. Việc sử dụng các thiết bị hiện đại vào giờ dạy
ngày càng nhiều, càng hiệu quả. Điển hình là việc sử dụng casset cho
giờ nghe môn Tiếng Anh, các phần mềm cho việc soạn giảng giáo án
điện tử môn toán, vật lý, hoá h
ọc,…các đồ dùng truyền thống như
bảng biểu, lược đổ, bản đồ, tranh ảnh, hình vẽ, phim giáo khoa,…cũng
được khai thác tốt trong các giờ dạy lịch ssử, đại lý, sinh học, văn
học,… Hướng phát triển của trường trong những năm sau là sẽ hiện
đại hoá dần các thiết bị dạy học để đáp ứng được mục tiêu của giáo
dục là “Học đi đôi với Hành ”, giúp cho h
ọc sinh tiếp cận gần hơn với
khoa học kỹ thuật hiện đại.
V.

Kết luận:
1.Bài học rút ra từ thực tiễn và lí luận:
- Thiết bị dạy học là điều kiện không thể thiếu được quá trình
dạy học nên nó đã được quy định trong quy chế của một trường học.
- Để quản lý và tổ chức xây dựng được thiết bị dạy học trong
nhà trường có hiệu quả đòi hỏi Ban giám hiệu nhà trường phải có quan
điểm đúng đắn trong tổ chức, quản lý, phải có trình độ chuyên môn

nghiệp vụ cao để không ngừng đáp ứng với những trình độ phát triển
của khoa học kỹ thuật trong giai đoạn hiện nay.
- Ban giám hiệu nhà trường, nhất là Hiệu trưởng phải có cách
nhìn khái quát và phải làm cho nhà trường (Giáo viên – Công nhân
viên - Học sinh) cũng như Phụ huynh học sinh và các tổ chức đoàn thể
khác như Đảng, Chính quyền địa phương thấy được vai trò quan trọng
của thiết bị dạy học trong nhà tr

cho đủ s
ố lượng còn chất lượng của các đồ dùng đó như thế nào thì
không quan tâm và các trường có sử dụng được thiết bị được cấp hay
không là việc của các trường. Hiện nay một số thiết bị của công ty
thiết bị cấp về cho các trường THPT không sử dụng được hoặc có sử
dụng thì không chính xác đành phải cho vào kho, gây nên sự lãng phí.
- Các bộ môn Lý – Hoá – Sinh cần có phòng học bộ môn riêng
biệt, được trang bị hiệ
n đại.
- Các phòng thí nghiệm phải có giáo viên chuyên trách hoặc bán
chuyên trách có qua đào tạo về nghịêp vụ chuyên môn.
- Các đồ dùng thí nghiệm không đồng bộ, hư hỏng nên được
thanh lý để đầu tư trang bị mới với tiêu chuẩn các bộ dụng cụ thực
hành – thí nghiệm phải đồng bộ, có chất lượng cao.

- Ban giám hiệu phải quan tâm hơn nữa đến khâu khuyến khích
tự làm đồ dùng dạy học của giáo viên và học sinh.
- Công ty sách - thiết bị trường học nên tổ chức hướng dẫn về
nghiệp vụ và cách sử dụng các bộ đồ dùng dạy học cho giáo viên phụ
trách phòng thí nghiệm một cách thường xuyên (vì những giáo viên
này nếu không phải là chuyên trách thì hay bị thay đổi theo từng năm
học). Đồng thời công ty cũng nên cử người xuống các tr
ường kiểm tra
định kỳ về việc sử dụng đồ dùng dạy học, chứ không nên ngồi chờ các
trường báo cáo lên.
- Thực hiện công tác đánh giá thi đua trong việc sử dụng thiết bị
đồ dùng dạy học và đưa vào nội dung đánh giá xếp loại các trường
vào cuối năm học.