SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
“RÈN KỸ NĂNG TÍNH THEO PHƯƠNG TRÌNH HÓA HỌC
LỚP 8”
A. MỞ ĐẦU
1/. Lý do chọn đề tài:
Ở cấp THCS các em bắt đầu làm quen với bộ môn Hóa học từ lớp 8. Nhưng muốn học
tốt môn Hóa học đòi hỏi ở mỗi học sinh phải giải quyết nhiều bài tập, biết vận dụng lý thuyết để
giải bài tập. Vì thế, các em phải nắm được các bước giải bài tập Hóa học cơ bản ngay từ lớp 8.
Tính theophương trình hóa học là kiến thức cơ bản, xuyên suốt trong chương trình Hóa
học phổ thông. Nó làm nền tảng căn bản quan trọng trong việc giải bài tập tính theo phương
trình hóa học. Do đó để khắc phục tình trạng mất căn bản môn Hóa học ở học sinh, bản thân tôi
nghĩ rằng cần phải tìm ra một giải pháp để nâng cao chất lượng bộ môn Hóa học là nhiệm vụ rất
quan trọng và cần thiết. Đó là lý do tôi chọn đề tài “ Rèn kỹ năng tính theo phương trình hoá
học lớp 8” để nghiên cứu.
2/. Đối tượng nghiên cứu:
Tìm hiểu học sinh, nghiên cứu để đưa ra phương pháp giải các bài tập tính theo phương
trình hóa học ở học sinh lớp 8, cụ thể là lớp 8
4
và lớp 8
5
của trường THCS Lộc Ninh.
3/. Phạm vi nghiên cứu:
Là giáo viên giảng dạy môn Hóa học, chính vì vậy mà giải pháp của tôi xoay quanh vấn
đề “ Rèn kỹ năng tính theo phương trình hoá học” của môn Hóa học 8 để sử dụng giảng dạy cho
học sinh lớp 8
4
, 8
5
của trường THCS Lộc Ninh áp dụng từ tiết 32,33 trong phân phối chương
trình học kỳ I.

sáng tạo của học sinh. Đồng thời phát huy hoạt động nhóm.
- Trên cơ sở đó, để kích thích tính tích cực học tập của học sinh trong việc giải bài tập tính
theo phương trình hóa học, bản thân giáo viên cần xác định vai trò của mình đối với học sinh.
+ Giáo viên cần coi trọng lợi ích, nhu cầu, hứng thú học tập của học sinh phat huy tối đa
các năng lực còn tìm ẩn của học sinh. Hình thành cho học sinh phương pháp học tập khoa học,
năng lực sáng tạo, lòng say mê yêu thích bộ môn.
+ Phát huy tối đa tính tích cực, độc lập, sáng tạo của học sinh.
+ Giáo viên hướng dẫn cho học sinh nghiên cứu để tìm hướng giải phù hợp. Qua các bài
tập từ dễ đến khó dần tạo ra sự tích cực, tự lực sáng tạo trong học tập của học sinh. Giúp hình
thành ở học sinh kỹ năng giải bài tập hóa học tính theo phương trình hóa học.
3/. Nội dung vấn đề:
a/. Thực trạng của học sinh ở trường THCS Lộc Ninh:
- Nhìn chung, các em chưa có ý thức cao trong học tập, phần đông các em là con nhà nông
vừa đi học vừa phục giúp gia đình nhất là vào vụ mùa, các em thường hay không thuộc bài,
không làm bài tập, vào lớp học không chú ý nghe giảng bài, không chuẩn bị bài mới làm ảnh
hưởng đến việc học của các em.
- Đối với học sinh lớp 8, cụ thể là lớp 8
4
và lớp 8
5
qua thời gian tìm hiểu thực tế tôi nhận
thấy các em chưa nắm vững các kiến thức cơ bản như: kí hiệu hóa học; hóa trị; cách viết công
thức của một hợp chất; lập phương trình hóa học; các công thức chuyển đổi giữa số mol; khối
lượng và thể tích; . . . cho nên các em không thể vận dụng để giải một bài tập hóa học.
- Qua thực tế giảng dạy, bản thân tôi nhận thấy sau khi đọc đề toán đa số các em chưa xác
định được đề bài đã cho biết những đại lượng gì, có liên quan đến công thức nào cần sử dụng
đại lượng đề bài hỏi. Các em chưa xác được hướng giải bài tập cho phù hợp. Mặt khác, các em
chưa nắm vững những công thức cơ bản và kỹ năng lập phương trình hóa học nên ảnh hưởng
đến khả năng giải một bài hóa học tính theo phương trình hóa học.
b/. Những giải pháp để nâng cao chất lượng bộ môn Hóa học và nâng cao hiệu quả giải

+ Chú ý cách học tập của học sinh từ khâu theo dõi bài, ghi chép đến khâu giải bài tập.
+ Giành nhiều thời gian để hướng dẫn kĩ cho học sinh cách giải bài tập mẫu tính theo
phương trình hóa học nhằm tạo hứng thú học tập cho học sinh.
- Trong thời gian nghiên cứu, bản thân tôi thu thập các số liệu, nắm kết quả qua các bài
kiểm tra để theo dõi mức độ tiến bộ của học sinh mà có hướng điều chỉnh hợp lí.
d/. Những biện pháp hoặc sáng kiến mới đã áp dụng:
- Qua thời gian trực tiếp giảng dạy bộ môn Hóa học lớp 8
4
và lớp 8
5
, qua kết quả học kỳ
tôi nhân thấy chất lượng học tập bộ môn còn thấp. Đặc biệt là đa số học sinh không giải được
bài tập tính theo phương trình hóa học. Để thực hiện giải pháp khoa học “ Rèn kỹ năng tính
theo phương trình hóa học” bản thân tôi áp dụng tiết 32 đến tiết 51 trong chương trình Hóa học
lớp 8.
- Để giải một bài tập tính theo phương trình hóa học nhất thiết phải thực hiện đủ 4 bước
sau:
+ Bước 1: Tìm số mol chất đã cho theo đề bài.
+ Bước 2: Viết phương trình hóa học đúng.
+ Bước 3: Tính số mol chất cần tìm theo phương trình hóa học dựa vào số mol đề bài đã
cho ( áp dụng quy tắc tam suất).
+ Bước 4: Tìm đại lượng mà đề bài yêu cầu tìm ( tìm khối lượng
m = n.M hoặc thể tích khí ở điều kiện tiêu chuẩn V = 22,4.n).
- Sau đây là một vài ví dụ tính theo phương trình hóa học:
* Ví dụ 1: Tính khối lượng CaCO
3
cần dùng để điều chế 42g CaO?
Giải
Số mol CaO sinh ra sau phản ứng:
n

0,2mol ?xmol
Số mol khí O
2
theo phương trình hóa học:
n = x = = 0,1 (mol)
Thể tích khí O
2
sinh ra ở đktc:
V = 22,4 x n = 22,4 x 0,1 = 2,24 (l)
Ví dụ 3: Cho sắt tác dụng với axit clohidric theo phương trình hóa học sau:
Fe + 2HCl  FeCl
2
+ H
2
Nếu có 5,6g sắt tham gia phản ứng hãy tìm:
a) Thể tích khí hidro thu được ở điều kiện tiêu chuẩn?
b) Khối lượng axit clohidric đã dùng?
c) Khối lượng sắt(II)clorua tạo thành sau phản ứng?
Giải
Số mol sắt tham gia phản ứng:
n
Fe
= = 0,1 (mol)
Phương trình hóa học:
Fe + 2HCl  FeCl
2
+ H
2

1mol 2mol 1mol 1mol

tạo thành sau phản ứng:
m = n x M = 0,1 x 127 = 12,7 (g)
Tóm lại để giải bài tập hóa học tính theo phương trình hóa học đòi hỏi học sinh phải
thuộc các kí hiệu hóa học để viết phương trình hóa học, cân bằng đúng phương trình hóa học và
phải nắm vững cách biến đổi các công thức tính toán cơ bản.
- Tùy dữ kiện đề bài cho mà áp dụng các công thức cho phù hợp.
- Sau đây là sơ đồ cho biết sự chuyển đổi giữa lượng chất ( số mol) – khối lượng chất – thể
tích khí ( đktc).
M là khối lượng mol.
e/. Kết quả cụ thể:
Bảng thống kê kết quả rèn luyện của học sinh:
Thời
điểm
khảo
Lớp
Tổng
số
học
Dưới trung bình Trên trung bình
0
đến
3,4
3,5
đến
4,9
Tổng
số
Tỉ
lệ
(%)

Nhìn chung kết quả học tập của học sinh lớp 8
4
, 8
5
có sự tiến bộ rõ rệt sau khi áp dụng
giải pháp khoa học “ Rèn kỹ năng tính theo phương trình hóa học”.
Khối lượng
chất (m)
Số mol chất
(n)
Thể tích
chất khí
4/. Đánh giá kết quả của đề tài:
a/. Với giải pháp đã thực hiện ở trên, bản thân tôi trực tiếp giảng dạy lớp 8
4
và 8
5
nhận
thấy có sự tiến bộ như sau:
- Học sinh đã biết tìm hiểu đề bài và đưa ra được hướng giải các bài tập tính theo phương
trình hóa học. Phần nào hình thành được ở học sinh kỹ năng tính theo phương trình hóa học.
- Học sinh đã nắm lại được những kiến thức cơ bản bộ môn. Củng cố và khắc sâu những
kiến thức đã học một cách có hệ thống.
b/. Những hạn chế:
- Số lượng bài tập phong phú với nhiều dạng khác nhau nên giáo viên chưa giải hết được
cho học sinh các dạng bài tập.
- Cơ sở vật chất của nhà trường còn hạn chế nên chưa phụ đạo thường xuyên cho học sinh.
- Một số học sinh chưa có ý thức cao trong học tập.
c/. Hướng khắc phục:
- Cần phụ đạo thường xuyên cho học sinh để củng cố lại kiến thức, cũng như học sinh tự

- Bài tập hóa học tính theo phương trình hóa học là kiến thức căn bản hết sức quan trọng,
nó làm nền tảng cho học sinh trong việc giải bài toán tính theo phương trình hóa học ở những
cấp học sau.
- Thông qua việc giải bài tập, giáo viên kiểm tra được kiến thức, kỹ năng của học sinh làm
bộc lộ những khó khăn, sai lầm của học sinh trong học tập môn Hóa học. Đồng thời giáo viên
có biện pháp giúp học sinh vượt qua khó khăn và khắc phục sai lầm.
2/. Bài học kinh nghiệm:
Rèn kỹ năng tính theo phương trình hóa học là một yếu tố rất quan trọng trong quá trình
giảng dạy của giáo viên và học tập của họcsinh. Qua nghiên cứu thực tế và tận dụng phương
pháp dạy học mới, tôi rút ra bài học kinh nghiệm sau:
- Để học tốt môn Hóa học, học sinh phải nắm vững các kiến thức cơ bản về hóa học ngay
từ lớp 8.
- Nắm chắc từng đối tượng học sinh để có biện pháp giảng dạy phù hợp với mọi đối tượng.
- Giáo viên chọn những bài tập phù hợp với trình độ học sinh, soạn giảng trong hệ thống
bài tập từ đơn giản nhưng có mức độ nâng cao dần lên, cho học sinh làm đi làm lại bài tập
tương tự để khắc sâu cách giải cho học sinh.
Đó là phương pháp để kích thích hứng thú học tập của học sinh, giúp học sinh tiến bộ, có
căn bản, tự tin và học tốt môn Hóa học.
- Giáo viên hệ thống cho học sinh những kiến thức cơ bản cần nhớ, rèn cho học sinh kỹ
năng viết phương hoá học và phương pháp giải bài tập theo phương trình hóa học.
Sau khi thực hiện giải pháp khoa học trên, bản thân tôi sẽ vận dụng vào thực tế giảng dạy
và tiếp tục nghiên cứu sâu hơn, đồng thời tìm ra biện pháp để nâng cao chất lượng học sinh giỏi
bộ môn.
Mặc dù rất cố gắng trong quá trình thực hiện đề tài nhưng chắc chắn không tránh khỏi
những thiếu sót. Rất mong nhận được ý kiến đóng góp quý báu của hội đồng khoa học, để kinh
nghiệm của bản thân được nâng cao và giải pháp khoa học của tôi được hoàn thiện hơn. Tôi xin
chân thành cảm ơn!
1/. Hình thành kỹ năng giải bài tập Hóa học trường THCS Cao Thị Thặng biên soạn.
2/. Sách giáo khoa Hoá học 8. Lê Xuân Trọng + Nguyễn Cương + Đỗ Tất Hiển biên soạn.
3/. Chuyên đề “ Bồi dưỡng giảng dạy học sinh yếu kém môn Hóa học” – Sở GD&ĐT Tây Ninh