SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
“MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP DẠY HÁT ĐỂ PHÁT HUY TÍNH SÁNG
TẠO KHI HỌC BỘ MÔN ÂM NHẠC CHO HỌC SINH LỚP 7”
2
A. PHẦN MỞ ĐẦU
1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI.
Âm nhạc là một loại hình nghệ thuật nhằm phản ánh hiện thực khách quan bằng
những hình tượng có sức biểu cảm của âm thanh. Với học sinh THCS môn âm nhạc là
một trong những phương tiện hiệu quả nhất để thực hiện nhiệm vụ giáo dục đạo đức,
thẩm mĩ cho HS nhằm góp phần giáo dục toàn diện cho HS theo mục tiêu đào tạo, tạo cơ
sở hình thành nhân cách con người mới Việt Nam. Tuy nhiên âm nhạc trong nhà trường
THCS với tư cách là một môn học có mức độ nhất định về mục đích và nội dung, song
mục đích của việc dạy và học môn âm nhạc trong nhà trường phổ thông là giáo dục văn
hoá âm nhạc cho HS nhằm trang bị cho các em những kiến thức cơ bản các kỹ năng
nhằm tạo điều kiện cho khả năng cảm thụ, hiểu và thể hiện nghệ thuật âm nhạc, khơi dậy
ở các em những khả năng sáng tạo trong hoạt động âm nhạc, củng cố thêm về tình cảm
đạo đức, về niềm tin thị hiếu nghệ thuật và nhu cầu âm nhạc.
Thông qua những phương tiện của nghệ thuật âm nhạc để bồi dưỡng khả năng nhận thức,
phát triển tư duy, óc sáng tạo góp phần cùng các môn học khác phát triển năng lực trí tuệ
cho HS, bồi dưỡng những năng khiếu nghệ thuật, đẩy mạnh phong trào văn nghệ quần
chúng làm cho không khí của nhà trường thêm vui tươi lành mạnh. Từ mục tiêu giáo dục
và những lí do chung của môn học âm nhạc nói trên, bản thân tôi nhận thấy đó là một
hướng đi và là một phương pháp giáo dục đúng đắn mang tính đặc thù của việc giáo dục
cái hay cái đẹp, giáo dục tình cảm, thẩm mĩ âm nhạc góp phần quan trọng vào việc hình
thành nhân cách toàn diện của con người mới: Đức - Trí - Thể - Mĩ. Trong nghệ thuật,
nhất là âm nhạc, sự sáng tạo của mỗi cá nhân đóng vai trò cực kì quan trọng. Sáng tạo có
nhiều mức độ, có thể phát triển từ những ý tưởng đã có, có thể là thay đổi hệ thống
nguyên tắc. Học sinh THCS đang trong thời kì phát triển nhanh về thể chất, tâm sinh lí,
giai đoạn này các em có nhiều ước mơ, suy nghĩ về cuộc sống. Trong quá trình học âm
nhạc, đây là giai đoạn rất thích hợp để phát huy tính sáng tạo của học sinh.

- Nghiên cứu qua việc giảng dạy thực tế ở các trường THCS Phan Đình Phùng
- Qua việc đánh giá kết quả học tập của học sinh.
* Phương pháp nghiên cứu hỗ trợ:
- Xem đĩa dạy mẫu của Bộ Giáo dục.
- Dạy tiết thể nghiệm có đồng nghiệp dự giờ rút kinh nghiệm .
7. THỜI GIAN NGHIÊN CỨU.
4
- Qua thực tế giảng dạy và nghiên cứu từ tháng 9 năm học 2008 - 2009 và học kỳ I
năm học 2009 - 2010.
B. PHẦN NỘI DUNG
1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ PHÁP LÝ CỦA VIỆC THỰC HIỆN CÁC BIỆN
PHÁP.
1.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN.
- Căn cứ vào nhiệm vụ, yêu cầu của bộ môn.
- Căn cứ vào nội dung chương trình, sách giáo khoa.
Với tư cách là nhà giáo, giáo viên trực tiếp giảng dạy tôi nhận thấy cần phải nghiên
cứu kỹ cơ sở lý luận và nắm vững các kiến thức về bộ môn và phương pháp giảng dạy bộ
môn nhằm đạt được hiệu quả cao nhất.
1.2. CƠ SỞ PHÁP LÝ.
- Căn cứ chỉ thị số 4899/2009/CT-BGD&ĐT ngày 4/8/2009 của Bộ GD&ĐT về
nhiệm vụ trọng tâm của giáo dục phổ thông, GDMN và giáo dục thường xuyên năm học
2009 - 2010.
- Căn cứ công văn số 7349/BGD&ĐT-GDTrH ngày 25/8/2009 của Bộ GD&ĐT về
hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm học 2009 - 2010.
- Căn cứ vào tình hình thực tế của nhà trường về cơ sở vật chất, về tình hình học
tập của HS.
2. THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ LỰA CHỌN NGHIÊN CỨU.
2.1. MỤC ĐÍCH YÊU CẦU CỦA MÔN HỌC.
*) Học sinh:
- Hát đúng, chính xác giai điệu của 8 bài hát lớp 7.

trang thiết bị hiện đại (video, đĩa,…) để phục vụ cho việc dạy và học.
2.1.2. VỀ PHÍA HỌC SINH.
*) Thuận lợi:
6
Học sinh ngoan, đa số các em rất yêu thích môn Âm nhạc. Đặc biệt là phân môn hát.
Học sinh cảm nhận giai điệu các bài hát khá tốt. Thực hiện các bài hát với đàn hoặc đĩa
tương đối tốt.
*) Khó khăn:
Đối với HS trường THCS Phan Đình Phùng nói chung, HS lớp 7 nói riêng đa phần
các em là con em dân tộc thiểu số, đời sống còn nhiều khó khăn nên các em ít quan tâm
đến việc học tập. Vì vậy với môn học âm nhạc cũng không ngoại lệ, HS ít được quan tâm,
vì thế hiểu biết về âm nhạc đang còn hạn chế, chưa sâu rộng, không kích thích các em học
tập. Đa phần HS bị chi phối, ảnh hưởng về các môn chính, lo cho thi, lo đánh giá, phần nào
sao nhãng việc học môn âm nhạc.
3. NHỮNG BIỆN PHÁP - GIẢI PHÁP ĐÃ THỰC HIỆN.
Cũng như các môn học khác, môn học âm nhạc nhằm trang bị cho lớp trẻ một trình
độ văn hoá âm nhạc trong một tổng thể của chương trình giáo dục toàn diện. Nội dung
môn âm nhạc sẽ phải bao gồm một số kỹ năng tối thiểu về ca hát, những vấn đề về lí
thuyết âm nhạc sơ giản, hướng dẫn nghe nhạc, tìm hiểu âm nhạc giúp các em nâng cao
năng lực cảm thụ và yêu thích môn học này.
Quan niệm và cảm xúc của mỗi người trước cái đẹp luôn khác nhau, từ quan niệm
đó nảy sinh nhiều ý tưởng và trường phái khác nhau trong nghệ thuật. Trong quá trình
giảng dạy âm nhạc ở trường THCS, GV cần tạo mọi điều kiện để HS phát huy được
những cảm xúc nghệ thuật, những sáng tạo trong học tập. Muốn làm được điều đó HS cần
có quá trình rèn luyện không chỉ ở môn âm nhạc. Sáng tạo giúp HS phát huy được những
suy nghĩ tư tưởng và hành động của mình, nâng cao kết quả học tập và hình thành những
năng lực riêng biệt của các em.
Học hát thực chất là quá trình bắt chước của HS để hát đúng giai điệu, lời ca của
bài hát. Sự bắt chước này gồm hoạt động nghe giáo viên hát mẫu, hoặc đánh đàn rồi tái
hiện lại. Với sự bắt chước đó thì chưa thể coi là sáng tạo, vậy muốn có sự sáng tạo GV

*Ví dụ 2: Bài hát Tiếng ve gọi hè.
GV thay đổi tốc độ của bài hát: Từ tempo 115 xuống 90.
? Em có nhận xét gì nếu cô thay đổi tốc độ bài hát như cô vừa trình bày?
HS trả lời: BH Tiếng ve gọi hè nếu hát ở tốc độ chậm sẽ không phù hợp với sắc thái
của bài hát vì bài hát có tính chất vui tươi, rộn ràng, trong sáng.
*Ví dụ 3: Bài hát Khúc hát chim Sơn ca.
8
GV dịch giọng bài hát xuống một quãng 2, GV bắt nhịp HS trình bày bài hát.
? Em có nhận xét gì khi cô dịch giọng bản nhạc xuống một quãng 2?
HS trả lời: Khi dịch giọng bản nhạc xuống một quãng 2 sẽ không phù hợp vì với
bài hát Khúc hát chim Sơn ca cần thể hiện được giọng hát cao, hồn nhiên, trong sáng của
trẻ thơ.
3.3. HỌC SINH PHÁT BIỂU CẢM NHẬN VỀ BÀI HÁT DƯỚI NHIỀU HÌNH THỨC
KHÁC NHAU.
Trong học tập, so với bắt trước và tìm tòi sáng tạo là hình thức cao nhất thể hiện
tính tích cực học tập của HS, hãy bắt đầu khuyến khích các em mạnh dạn nói lên những
cảm nhận của mình về môn học, về bài hát. HS có thể không ủng hộ ý kiến của GV, của
bạn bè, có thể trình bày những ý kiến, tư tưởng của mình. Đó là cơ sở để có kĩ năng sáng
tạo lớn hơn. GV cần tạo điều kiện để HS tự nhận xét, tự đánh giá, tự cảm nhận để có thể
điều chỉnh cách học theo hướng tích cực.
*Ví dụ:
Cách 1:
- Sau khi cho HS nghe hát mẫu và đọc lời ca, GV đặt câu hỏi:
? Em hãy nêu cảm nhận của mình về bài hát Chúng em cần hoà bình?
HS sẽ trả lời qua phần gợi mở của GV về nội dung bài hát nói lên điều gì? Giai
điệu bài hát như thế nào? Qua bài hát này bản thân em học tập được gì? (Quyền và nghĩa
vụ của em ở trong đó) bởi cái hay cái đẹp của bài hát gắn liền với chính nội dung và hình
thức của tác phẩm đó.
Cách 2:
- Học xong bài hát, GV chia lớp thành 2 nhóm. Lần lượt từng nhóm viết lời giới

- HS tự chọn nhóm có giọng hát thích hợp về âm vực để trình bày bài hát: GV
không nên áp đặt các em vào từng nhóm, để các em tự chọn sẽ làm HS phấn khởi, vui
thích khi được làm việc trong nhóm phù hợp về sở thích, về âm vực, chất giọng…
- HS tự chọn cách trình bày bài: Các em có thể trình bày bài Mái
trường mến yêu một hoặc hai lần, mỗi câu hát sẽ do em nào đảm nhiệm hay cả nhóm
cùng hát. Bài hát gồm hai đoạn, GV cũng có thể gợi ý, các em hát đoạn 2 trước, đoạn một
sau cũng được. Ngoài ra, HS có thể chọn để sử dụng các cách hát như lĩnh xướng, hoà
giọng, đối đáp… Như vậy hình thức trình bày bài hát của mỗi nhóm sẽ rất đa dạng,
phong phú, giàu tính sáng tạo.
10
- HS tự chọn động tác phụ hoạ cho bài hát: HS có thể nghĩ ra động tác
phù hợp với nội dung bài hát và tập trình bày cho đều, đẹp (hát kết hợp vận động hoặc
múa, hát kết hợp một vài động tác diễn xuất).
- Tuy nhiên để sự sáng tạo đạt hiệu quả cao, GV cần tạo điều kiện về thời
gian cho HS chuẩn bị. Thông thường GV thông báo trước một tuần để HS chọn nhóm và
tập cách trình bày, biểu diễn bài hát.
Với những bài hát khác, GV vẫn có thể vận dụng các kĩ năng dạy học trên. HS
càng quen cách làm, khả năng kết hợp theo nhóm và tư duy sáng tạo của các em càng
phát triển.
3.5. CHƠI TRÒ CHƠI.
- Sau khi học sinh hát đúng giai điệu của bài hát GV hướng dẫn học sinh chơi trò chơi:
Giáo viên làm kí hiệu tay theo các chữ cái A, U, I. Khi GV đưa tay theo kí hiệu, học sinh hát
giai điệu chỉ với 3 chữ cái theo đúng kí hiệu GV hướng dẫn trước lớp.
*Ví dụ 1:
Bài hát Khúc ca bốn mùa.
Câu 1 đoạn 1, GV đưa tay kí hiệu chữ A, HS hát "A" theo giai điệu của câu 1.
Câu 2 đoạn 1, Gv đưa tay kí hiệu chữ I, HS hát "I" theo giai điệu của câu 2.
GV tiếp tục thay đổi các kí hiệu khác cho đến hết bài hát.
Trò chơi này giúp các em thay đổi không khí học tập, đồng thời để kiểm tra việc
ghi nhớ giai điệu của HS .

huy tính sáng tạo khi học bộ môn âm nhạc cho học sinh lớp 7 - Trường THCS Phan
Đình Phùng, tôi đã đưa những phương pháp cơ bản về cách dạy và học âm nhạc đặc biệt
là phương pháp dạy thực hành áp dụng cho HS lớp 7 và đa phần các HS trong tập thể rất
thích hoạt động sáng tạo. Các em hứng thú học âm nhạc hơn, thực hành tự tin hơn và có
tiến bộ. Tôi rất mong được sự góp ý trao đổi kinh nghiệm của các bạn đồng nghiệp cũng
như của những người yêu thích môn âm nhạc, để tìm ra được những phương pháp tối ưu
nhất nhằm giúp HS có hứng thú và ham mê học âm nhạc, từ đó giáo dục óc thẩm mĩ cho
các em, giúp các em hiểu được cái hay, cái đẹp trong cuộc sống.
Để thực hiện đào tạo các em HS trở thành những người phát triển toàn diện về: Đức -
Trí - Thể - Mĩ… ngoài việc người thầy phải có năng lực thực sự ra thì việc khách quan,
ngoại cảnh, khuôn viên, môi trường là những điều tác động lớn đến các em.
12
Do đó để tạo điều kiện cho việc dạy - học của thầy trò thuận lợi, bản thân tôi là
người đứng lớp dạy bộ môn âm nhạc, để dạy học bộ môn Âm nhạc nói chung và thực
hiện thành công đề tài này chúng tôi thiết nghĩ cần phải:
- Thường xuyên quan tâm, giúp đỡ giáo viên và học sinh.
- Trang bị thêm một số sách và tư liệu tham khảo để phục vụ cho việc giảng dạy bộ
môn.
- Tạo điều kiện giúp đỡ để nhà trường có phòng học chức năng.
- Trang bị những thiết bị dạy học như bảng phụ, đĩa nhạc, đầu video, màn hình, loa
…) để nâng cao chất lượng dạy học, tạo điều kiện tối đa cho HS phát triển tính sáng tạo
trong môn học và đạt kết quả cao trong học tập.

13
MỤC LỤC
Nội dung Trang
A. PHẦN MỞ ĐẦU 2
1. Lý do chọn đề tài. 2
2. Mục đích nghiên cứu. 3
3. Đối tượng nghiên cứu. 3