Đề tài: Rèn kỹ năng thực hành, làm việc nhóm thông qua bài tập lớn môn Tin học 12
LỜI MỞ ĐẦU
Trong nhiều năm học, Tin học đã được đưa vào giảng dạy ở các trường
phổ thông, Môn học Tin học ở trường phổ thông hiện hành có nhiệm vụ trang bò
cho học sinh những hiểu biết cơ bản về công nghệ thông tin và vai trò của nó
trong xã hội hiện đại. Môn học này giúp học sinh bước đầu làm quen với
phương pháp giải quyết vấn đề theo quy trình công nghệ và kỹ năng sử dụng
máy tính phục vụ học tập và cuộc sống. Qua thời gian trực tiếp giảng dạy môn
Tin học nói chung, Tin học 12 nói riêng bản thân tôi nhận thấy rằng nhiều học
sinh còn yếu về kỹ năng thực hành trên máy. Thậm chí còn có một số học sinh
còn ngại thực hiện các thao tác trên máy mà chủ yếu là quan sát các học sinh
khác thực hành (nếu nhóm ngồi 2 em). Do vậy các tiết thực hành ít khi đạt yêu
cầu chất lượng.
Mặt khác, kỹ năng làm việc nhóm là một trong những kỹ năng cần thiết
trong thời kỳ hội nhập, đây là một trong những kỹ năng giúp học sinh biết cách
làm việc tập thể, vì tập thể và hình thành thói quen tự giác cộng tác trong quá
trình làm việc. Kỹ năng này còn được đưa vào trường phổ thông như một trong
những nội dung các em cần có để có thể trở thành người biết cộng tác làm việc,
cũng chính là một trong những nội dung của việc “giáo dục toàn diện cho học
sinh”.
1. SỰ CẦN THIẾT, MỤC ĐÍCH CỦA VIỆC THỰC HIỆN SÁNG KIẾN
Giáo viên : Lê Chí Nguyễn – Trường THPT Nguyễn Mai Trang 1
Đề tài: Rèn kỹ năng thực hành, làm việc nhóm thông qua bài tập lớn môn Tin học 12
Trong quá trình nghiên cứu, khảo sát của bản thân tôi trong thời gian
giảng dạy thì đối với các tiết thực hành giáo viên giảng dạy gặp không ít
những khó khăn như sau:
- Vẫn còn một số em học sinh tiếp thu kiến thức còn chậm, đặc biệt là kỹ
năng thực hành trên máy của học sinh còn yếu, thậm chí một số học sinh còn
rất ngại khi sử dụng máy để rèn luyện các kỹ năng, bởi đây là một môn học
mới.
- Số lượng học sinh trong một lớp học còn quá đông trên 40 học sinh một
2013 và các năm trước đây.
Dựa vào nội dung đề tài, đã đóng góp ý kiến cho giáo viên giảng dạy
cùng môn, làm cho việc tổ chức thực hành ở các khối lớp khác trong trường với
bộ môn Tin học hiệu quả hơn, thiết thực hơn.
3. NỘI DUNG SÁNG KIẾN
Giáo viên : Lê Chí Nguyễn – Trường THPT Nguyễn Mai Trang 3
Đề tài: Rèn kỹ năng thực hành, làm việc nhóm thông qua bài tập lớn môn Tin học 12
3.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN
3.1.1. CHUẨN BỊ CÁC BÀI TẬP VÀ MẪU CHO HỌC SINH
a) Chuẩn bò bài tập
Việc chuẩn bò bài tập là ảnh hưởng rất lớn và trực tiếp đến phương pháp
này. Nếu chuẩn bò nội dung kém, dẫn đến học sinh ỷ lại không chòu làm bài
tập. Nếu là nội dung quá khó – vượt quá khả năng của học sinh thì dẫn đến bỏ
mặt, học sinh không hợp tác thực hiện.
Có thể chuẩn bò nhiều bài tập gần với cuộc sống, thiết thực khi hoàn
thành. Sau đó cho học sinh bốc thăm thì công bằng và khách quan nhất.
b) Làm mẫu cho học sinh quan sát
Giáo viên có thể trình bài một bài tập mẫu. Ở từng phần. Bài tập mày
giáo viên tự làm và thống nhất nội dung từ đầu đến cuối.
Cho học sinh quan sát cách làm, trình bày cho các em nhiệm vụ của từng
đối tượng trong chương trình, liên kết như thế nào để có được chương trình hoàn
chỉnh.
Ở nội dung này, khuyến khích học sinh sáng tạo theo cách riêng của
nhóm mình (20% số điểm) – Bằng cách các em tự tìm hiểu việc thực hiện một
phần mềm bằng M. Access trên Internet hay sách ở thư viện trường (Có rất
nhiều nội dung liên quan).
Giáo viên : Lê Chí Nguyễn – Trường THPT Nguyễn Mai Trang 4
Đề tài: Rèn kỹ năng thực hành, làm việc nhóm thông qua bài tập lớn môn Tin học 12
3.1.2. GIAO NHIỆM VỤ CHO TỪNG NHÓM
a) Phân chia nhóm
biết phải làm gì trong khoảng thời gian sắp tới, nhưng giáo viên củng không
quên nhắc lại yêu cầu từng phần của từng bài tập của từng nhóm sau các tiết
học lý thuyết với nội dung liên quan – điều này vừa giúp học sinh không quên
nhiệm vụ thực hiện bài tập vừa cho giáo viên nắm tình hình làm bài của từng
nhóm, có hướng thay đổi cần thiết.
Về thời gian làm bài có thể tận dụng khoảng trống trong tiết thực hành
khi đã làm hết yêu cầu của SGK, giáo án của giáo viên, thời gian ở nhà – học
nhóm.
Giáo viên : Lê Chí Nguyễn – Trường THPT Nguyễn Mai Trang 6
Đề tài: Rèn kỹ năng thực hành, làm việc nhóm thông qua bài tập lớn môn Tin học 12
3.1.3. QUAN SÁT TIẾN ĐỘ, DÀNH THỜI GIAN TIẾT THỰC HÀNH
CHO BÀI TẬP LỚN
a) Chế độ báo cáo thường xuyên
Chế độ báo cáo thường xuyên giúp cho giáo viên nhận đònh khả năng của
từng nhóm để có thay đổi phù hợp, hơn thế nữa giúp giáo viên quản lý được
tiến độ thực hiện bài tập lớn của từng nhóm. Chế độ báo cáo này có thể thực
hiện trong đầu tiết (dành ít thời gian của tiết lý thuyết sau tiết thực hành).
b) Dành thời gian tiết thực hành cho bài tập lớn
Thời gian thực hiện bài tập có thể là tận dụng các tiết thực hành còn thời
gian (do giáo viên chủ động thực hiện), hoặc các tiết bài tập – thực hành bổ
sung và cuối cùng là thời gian làm bài ở nhà (50% trong tổng thời gian của bài
tập). Nội dung trong tiết thực hành do giáo viên lồng ghép vào giáo án.
3.1.4. KIỂM TRA – ĐÁNH GIÁ
a) Kiểm tra thông qua các tiết thực hành
Kiểm tra việc thực hiện bài tập trong các tiết thực hành cũng là cách hay
vì như thế làm giảm thời gian cho học sinh báo cáo thường xuyên như trình bài
ở trên, hơn thế nữa là giáo viên có thể hướng dẫn cho học sinh thêm những tính
năng và ưu khuyết điểm của từng bài tập.
b) Báo cáo bằng thuyết trình
Giáo viên : Lê Chí Nguyễn – Trường THPT Nguyễn Mai Trang 7
Ngày giao.
2. Sau bài 6 :
Tạo biểu mẫu cho cả 3 bảng trên.
3. Sau bài 7:
Tạo liên kết giữa các bảng
4. Sau bài 8: Tạo các truy vấn:
+ Danh sách các hàng đã bán, có tổng giá * số lượng
+ Danh sách hàng còn trong kho
+
5. Sau bài 9:
+ Báo cáo doanh số bán hàng trong tháng.
+ Báo cáo hàng còn lưu kho trong tháng.
Giáo viên : Lê Chí Nguyễn – Trường THPT Nguyễn Mai Trang 9
Đề tài: Rèn kỹ năng thực hành, làm việc nhóm thông qua bài tập lớn môn Tin học 12
6. Sau bài thực hành tổng hợp:
+ Tạo các chức năng, Form chính, nút chức năng liên kết lệnh để
có chương trình hoàn chỉnh.
Giao diện gợi ý có những chức năng sau:
+ Thêm khách hàng mới.
+ Nhập hàng
+ Nhập hóa đơn
+ Kiểm tra hàng tồn kho
+ Kiểm tra doanh số bán hàng
+ Chức năng khác (Do HS tự nghó)
Bài 2: Quản lý Sách và cho – mượn sách: Một thư viện muốn quản
lý sách và việc cho mượn sách nhanh và hiệu quả hơn nên cần ứng dụng CSDl
vào việc quản lý, em hãy giúp họ. Các việc cần làm sau các bài học như sau:
Giáo viên : Lê Chí Nguyễn – Trường THPT Nguyễn Mai Trang 10
Đề tài: Rèn kỹ năng thực hành, làm việc nhóm thông qua bài tập lớn môn Tin học 12
1. Sau bài 4 và bài 5: Tạo các bảng chứa thông tin sau
+ Chức năng khác (Do HS tự nghó)
b) Làm mẫu
Ở đây, tôi dùng một ví dụ mẫu cho học sinh, ví dụ này không liên quan
đến bài tập của nhóm nào nên rất khách quan và tránh tình trạng học sinh chờ
giáo viên làm mẫu và thực hiện giống hệt như mẫu.
Ví dụ về Quản lý kho hàng:
Giáo viên : Lê Chí Nguyễn – Trường THPT Nguyễn Mai Trang 12
Đề tài: Rèn kỹ năng thực hành, làm việc nhóm thông qua bài tập lớn môn Tin học 12
+ Cho HS xem sau bài 4. 5 (Cấu trúc bảng - Các thao tác cơ bản
trên bảng) và bài 7. liên kết các bảng:
+ Cho học sinh xem sau bài 6. Biểu mẩu:
Form chính
Giáo viên : Lê Chí Nguyễn – Trường THPT Nguyễn Mai Trang 13
Đề tài: Rèn kỹ năng thực hành, làm việc nhóm thông qua bài tập lớn môn Tin học 12
Form Tạo phiếu xuất hàng
Form Xem phiếu xuất hàng.
Và các Form liên kết trong form chính…Giáo viên có thể lấy ví dụ cho
thấy việc chuyển qua lai giữa các forn trong quá trình thực hiện để học sinh thấy
và năm rõ.
+ Sau bài 8. Truy vấn dữ liệu, cho học sinh xem một số câu truy vấn
trong chương trình mẫu.
+ Sau bài 9. Kết xuất báo cáo, cho học sinh xem một số báo cáo mẫu:
Giáo viên : Lê Chí Nguyễn – Trường THPT Nguyễn Mai Trang 14
Đề tài: Rèn kỹ năng thực hành, làm việc nhóm thông qua bài tập lớn môn Tin học 12
c) Chia nhóm – phân nhóm trưởng
* Việc phân chia nhóm là quan trọng, vì vậy tôi xin đưa ra ví dụ mà
bản thân áp dụng như sau:
Lớp có 36 học sinh, và sơ đồ máy (24 máy):
*
Chọn khoảng 08 em có năng lực tốt trong lớp chia đều ra các máy
Kiểm tra đánh giá các bài tập nhóm thông qua tiết thực hành có thể lồng
ghép vào nhận xét đánh giá cuối bài thực hành và tiến hành theo hai hình thức:
+ Đánh giá chéo: Cho các nhóm có bài tập lớn giống nhau đánh
giá kết quả của nhóm còn lại, xem cái hay và điểm yếu của các bài tập đó.
+ Đánh giá bao quát của giáo viên: sau khi các nhóm đánh giá
chéo xong, giáo viên nhận xét bao quát, lưu ý những điểm cần khắc phục –
hướng dẫn các em về thực hiện cho đến hoàn thành nội dung.
Sau khi hoàn thành đánh giá, các nhóm ghi nhận để về nhà thực hiện tiếp
nội dung của bài tập lớn.
Sau khi đánh giá có thể cho điểm khuyến khích nếu nhóm nào làm việc
tốt nhất trong phần có liên quan đến bài thực hành tiết đó. Ví dụ như Bài thực
hành số 4, nếu nhóm nào tạo biểu mẫu tốt và thuyết phục về nội dung nhất sẽ
được điểm khuyến khích cho cả nhóm.
Giáo viên : Lê Chí Nguyễn – Trường THPT Nguyễn Mai Trang 17
Đề tài: Rèn kỹ năng thực hành, làm việc nhóm thông qua bài tập lớn môn Tin học 12
f) Báo cáo bằng thuyết trình
Báo cáo bằng thuyết trình có thể thực hiện ở tiết bài tập hoặc tiết bài tập
thực hành bổ sung, có 08 nhóm thì thời gian 40 phút chia đều mỗi nhóm 5 phút,
trong 5 phút ấy các nhóm tự soạn nội dung thuyết trình gồm:
+ Những thuận lợi và khó khăn trong qua trình thực hiện
+ Trình bày sơ lược về chương trình
+ Điểm ưu và khuyết của chương trình mà nhóm mình làm so với
yêu cầu của giáo viên.
4. KẾT QUẢ, HIỆU QUẢ MANG LẠI
Trong năm học 2012-2013, tôi đã thực hiện tất cả các tiết thực hành của
bộ môn Tin học 12 đều sử dụng lồng ghép hoạt động nhóm trong tiết thực hành
và có tiến hành cho các em làm bài tập lớn và thu được những kết quả như sau:
* Theo quan sát của cá nhân thì nhìn chung các em đều thích và bước
đầu nắm bắt được cách thực hiện bài tập nhóm lồng ghép vào các tiết thực
hành.
HS
6
28.5
7
13 61.90 2 9.52 0 0.00 0 0.00
Kỳ I.
2012 - 2013
12CB
170
HS
14 8.24 48
28.8
4
74
43.5
3
34 20.00 0 0.00
5. ĐÁNH GIÁ VỀ PHẠM VI ẢNH HƯỞNG CỦA SÁNG KIẾN
Trong năm học 2012-2013, bản thân đã triển khai sáng kiến này trong
các tiết dạy thực hành ở khối lớp 12.
Tự đánh giá mức độ, phạm vi ảnh hưởng của sáng kiến như sau:
* Với Học sinh:
+ Rèn luyện cho học sinh tính chủ động tích cực trong các hoạt
động, tinh thần làm việc tập thể và hoạt động nhóm.
Giáo viên : Lê Chí Nguyễn – Trường THPT Nguyễn Mai Trang 19
Đề tài: Rèn kỹ năng thực hành, làm việc nhóm thông qua bài tập lớn môn Tin học 12
+ Rèn cho các em kỹ năng nói trước đám đông, kỹ năng viết và
thực hiện bài thuyết trình – giúp ít cho các em trong quá trình học và làm việc
sau này.
+ Các em dần biết tôn trọng và làm việc vì tập thể.
cơ sở vật chất cho các trường, cần có những chính sách ưu tiên đầu tư cho những
đơn vò có thành tích giáo dục cao trong năm học, coi đó như là một phần thưởng
xứng đáng cho cả quá trình giáo dục của đơn vò.
7. TÀI LIỆU THAM KHẢO
Sách giáo khoa Tin học 12.
Sách giáo viên Tin Học 12.
Ý kiến của quý thầy, cô cùng bộ môn.
Trang Web của viện nghiên cứu giáo dục.
Trang
Giáo viên : Lê Chí Nguyễn – Trường THPT Nguyễn Mai Trang 21
Đề tài: Rèn kỹ năng thực hành, làm việc nhóm thông qua bài tập lớn môn Tin học 12
Trang
LỜI KẾT
Trên thực tế, những kinh nghiệm này là đút kết trong năm tôi giảng dạy
các tiết thực hành môn Tin học khối 12 tại trường nên mới chỉ trong một phạm
vi hẹp, vì thế cũng chưa thể đánh giá được toàn diện và chính xác nhất những
ưu điểm và hạn chế của việc tổ chức thực hiện bài tập lớn trong các tiết thực
hành Tin học. Vì vậy, một lần nữa tôi rất mong nhận được sự giúp đỡ cùng
những lời góp ý chân thành từ các cấp lãnh đạo và các đồng nghiệp để nội dung
trong sáng kiến này được hoàn chỉnh hơn.
XÁC NHẬN CỦA HIỆU TRƯỞNG
Cái Nước, ngày 30/03/2013
Người viết
Lê Chí Nguyễn
Giáo viên : Lê Chí Nguyễn – Trường THPT Nguyễn Mai Trang 22