B
Ộ GIÁO DỤC V
À ĐÀO T
ẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠ M KỸ THUẬT
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN VĂN THẠC SĨ
TRƯƠNG THỊ NGỌC LAN ÁP DỤNG ĐỊNH HƯỚNG TÍCH HỢP
TRONG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH
Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC NGUYỄN VĂN TRÂN
HUYỆN BÌNH CHÁNH, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
NGÀNH : GIÁO DỤC HỌC
MÃ SỐ : 601401
Hướng dẫn khoa học :
TS : VÕ VĂN NAM
Tp. Hồ Chí Minh, tháng 10 năm 2013
Thời gian Nơi công tác Công việc đảm nhiệm
2008 - 8/2011
Trường Giáo dục Chuyên biệt Rạng
Đông huyện Bình Chánh Tp. HCM
Giáo viên Tiểu học
8/2011 - nay
Trường Tiểu học Nguyễn Văn Trân
huyện Bình Chánh Tp. HCM
Giáo viên Tiểu học
Ngày 2 tháng 11 năm 2013
Người khai kí tênTrang ii
LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi.
Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai
công bố trong bất kỳ công trình nào khác.
Tp. Hồ Chí Minh, ngày 2 tháng 11 năm 2013
Trương Thị Ngọc Lan
Trang iii
CẢM TẠ
đạo đức phải được tích hợp.
Trên cơ sở đó, đề tài nghiên cứu đã nghiên cứu về cơ sở lí luận của định
hướng tích hợp và giáo dục đạo đức ở trường tiểu học. Khảo sát thực trạng hoạt
động giáo dục đạo đức hiện nay ở Trường Tiểu học Nguyễn Văn Trân và những
hạn chế do nội dung chương trình và sách giáo khoa đạo đức hiện nay còn
vướng phải. Từ những hạn chế đó người nghiên cứu đưa ra cách thức tổ chức
giáo dục đạo đức theo định hướng tích hợp cho học sinh Trường Tiểu học
Nguyễn Văn Trân. Căn cứ vào mục tiêu giáo dục đạo đức học sinh lớp 5, người
nghiên cứu đã xây dựng các mục tiêu đạo đức cần tích hợp vào các bài dạy của
phân môn Tập đọc thuộc môn Tiếng Việt 5. Sau đó người nghiên cứu tham khảo
ý kiến các giáo viên có kinh nghiệm trong giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu
học. Nhận thấy, số lượng mục tiêu cũng như mức độ tích hợp giáo dục đạo đức
vào phân môn Tập đọc thuộc môn Tiếng Việt 5 là phù hợp với tình hình địa
phương, người nghiên cứu tiến hành thực nghiệm và cho kết quả khả quan. Qua
quan sát hành vi ứng xử của các em, người nghiên cứu nhận thấy rằng việc áp
dụng định hướng tích hợp vào giáo dục đạo đức làm cho học sinh có sự thay đổi
theo hướng tích cực.
Nếu được phổ biến rộng rãi cho cấp tiểu học, thì việc giáo dục đạo đức
cho học sinh tiểu học hiện nay sẽ có nhiều chuyển biến tốt, hạn chế phần nào
những tệ nạn xã hội do bắt nguồn từ việc giáo dục đạo đức chưa đến nơi đến
chốn gây ra.
Trang v
ABSTRACT
The quality of moral education in primary education significantly affects
the human moral. The amount of time used to teach the moral subject can’t be
widened under the present circumstance. Hence, in order to effectively train
pupil in morality, moral education must be integrated.
According to above reasoning, the thesis studies the basic of integration
MỤC LỤC vi
DANH SÁCH CÁC CHỮ VIẾT TẮT x
DANH SÁCH CÁC BẢNG xi
DANH SÁCH SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ xii
DANH SÁCH CÁC HÌNH xiii
PHẦN A : MỞ ĐẦU 1
1. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI 1
2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 2
3. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU 2
4. KHÁCH THỂ VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 2
4.1. Khách thể nghiên cứu 2
4.2. Đối tượng nghiên cứu 2
5. GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU 2
6. PHẠM VI NGHIÊN CỨU 3
7. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 3
1.2.4. Giáo dục đạo đức cho học sinh 15
1.2.5. Giáo dục đạo đức theo định hướng tích hợp cho học sinh tiểu học 16
1.2.6. Tổ chức giáo dục đạo đức theo định hướng tích hợp cho HS tiểu học 16
1.3. CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC THEO ĐHTH 16
1.3.1. Cơ sở khoa học của việc giáo dục theo ĐHTH 16
1.3.2. Mục đích của việc giáo dục đạo đức theo ĐHTH 18
1.3.3. Vai trò của giáo dục đạo đức đối với sự phát triển của học sinh tiểu học 19
1.3.4. Nguyên tắc giáo dục đạo đức theo ĐHTH 20
1.3.5. Các hình thức giáo dục đạo đức theo ĐHTH 21
1.3.6. Mức độ tích hợp 25
1.4. QUY TRÌNH TỔ CHỨC GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC THEO ĐHTH 26
1.5. ĐẶC ĐIỂM TÂM LÍ CỦA HỌC SINH TIỂU HỌC 29
Chương 2 : THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG GDĐD 33
2.1. TÌNH HÌNH ĐỊA PHƯƠNG 33
2.2. ĐÔI NÉT VỀ TRƯỜNG TIỂU HỌC NGUYỄN VĂN TRÂN 34
TIẾNG VIỆT CHO HỌC SINH LỚP 5 61
3.1.1. Mục tiêu giáo dục đạo đức cho học sinh lớp 5 61
3.1.2. Xác định mục tiêu GDĐĐ cần TH vào phân môn Tập đọc của môn Tiếng
Việt 62
3.1.3. Xây dựng nội dung GDĐĐ cần tích hợp 65
3.1.4. Lập kế hoạch dạy học đạo đức theo định hướng tích hợp 71
3.1.5. Tiến hành dạy học 78
3.1.6. Đánh giá 78
3.1.7. Hiệu chỉnh 78
3.2. KHẢO SÁT Ý KIẾN CHUYÊN GIA VỀ TỔ CHỨC DẠY HỌC TẬP ĐỌC
CÓ TÍCH HỢP GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC 79
3.2.1. Mục đích, đối tượng, nội dung và thời gian khảo sát 79
3.2.2. Thiết kế công cụ và chọn mẫu khảo sát 79
3.2.3. Đánh giá kết quả khảo sát 80
3.3.1. Mục đích thực nghiệm 83
3.3.2. Nội dung thực nghiệm 83
GD
GDĐĐ
HS
LTĐHTH
LTVC
MRVT
NDTH
NH
PP
SGK
SL
TĐ
TLV
TH
THGDĐĐ
TN - XH
TP. HCM
Dạy học
Dạy học tích hợp
Định hướng tích hợp
Giáo dục
Giáo dục đạo đức
Học sinh
Lí thuyết định hướng tích hợp
Luyện từ và câu
Mở rộng vốn từ
Nội dung tích hợp
Năm học
Phương pháp
Sách giáo khoa
Bảng 3.1 : Mục tiêu được tích hợp theo bài 63
Bảng 3.2 : Nội dung GDĐĐ được tích hợp trong các bài tập đọc 66
Bảng 3.3 : Danh sách các giáo viên tham khảo ý kiến 80
Bảng 3.4 : Số lượng mục tiêu GDĐĐ được tích hợp vào nội dung môn học 80
Bảng 3.5 : Sự phù hợp giữa nội dung GDĐĐ được TH với nội dung môn học 81
Bảng 3.6 : Sự phù hợp giữa tổ chức GDĐĐ theo ĐHTH với điều kiện thực tế địa
phương 81
Bảng 3.7 : Tính khả thi khi tổ chức giáo dục đạo đức theo ĐHTH 82
Bảng 3.8 : Kết quả làm bài tập của học sinh hai lớp 84
Bảng 3.9 : Bảng đối chiếu giữa nhóm HS thực nghiệm và nhóm HS đối chứng 87
Trang xii
DANH SÁCH SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ
SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ TRANG
Sơ đồ 1.1 : Tích hợp kiến thức, kĩ năng theo chiều dọc 23
6
- bỏ rác đúng nơi quy định 25
Hình 3.3 : Học sinh lớp 5 đang giúp một em lớp một vừa bị ngã đứng dậy trong giờ
chơi 26Trang 1
PHẦN A : MỞ ĐẦU
1. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Luật Giáo dục 2005 đã xác định giáo dục phổ thông hiện nay : “Giúp
học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kĩ
năng cơ bản nhằm hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ
nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân, chuẩn bị cho học sinh tiếp
tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ tổ
quốc”[14]. Để làm tốt nhiệm vụ của mình theo đúng Luật Giáo dục đề ra,
chương trình giáo dục đạo đức từng cấp học được đưa ra khá cụ thể và chi
tiết. Giáo dục đạo đức ở tiểu học hiện nay chủ yếu diễn ra trong môn Đạo
đức. Môn Đạo đức mỗi lớp có một tiết/tuần là quá ít. Do có nhiều môn học
cần dạy nên thời lượng dạy học môn Đạo đức hiện nay không thể tăng.
Ở tiểu học hiện nay, ngoài chương trình môn Đạo đức, Bộ Giáo dục
còn yêu cầu giáo viên giáo dục học sinh thêm những vấn đề phát sinh do sự
phát triển của xã hội tạo ra như : Bảo vệ môi trường thiên nhiên ; Bảo vệ tài
nguyên, môi trường biển, hải đảo ; Sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả ;
Quyền và bổn phận của trẻ em ; An toàn giao thông ; Phòng, chống tai nạn
thương tích ; phòng, chống HIV/AIDS… Vì quá nhiều nội dung cần được
giáo dục nên việc giáo dục đạo đức cho học sinh phần nào còn nhiều hạn chế.
Mặt khác, giáo viên chủ nhiệm còn xem trọng các môn Toán, Tiếng
Việt do áp lực tỉ lệ học sinh lên lớp nên có phần xem nhẹ vấn đề giáo dục đạo
Việc giáo dục đạo đức trong nhà trường tiểu học hiện nay chỉ diễn ra
trong môn học Đạo đức vì thế chưa đảm bảo yêu cầu đề ra. Nếu vận dụng
cách thức tổ chức giáo dục đạo đức theo định hướng tích hợp sẽ góp phần làm
Trang 3
tăng thời lượng giáo dục, kiến thức được lặp lại, củng cố thường xuyên thì
chất lượng giáo dục đạo đức học sinh sẽ được cải thiện, đảm bảo yêu cầu giáo
dục đạo đức cho học sinh tiểu học.
6. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
Tổ chức giáo dục đạo đức theo định hướng tích hợp vào phân môn Tập
đọc của môn Tiếng Việt lớp 5 ở Trường Tiểu học Nguyễn Văn Trân, huyện
Bình Chánh, thành phố Hồ Chí Minh.
7. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Trong quá trình nghiên cứu, người nghiên cứu đã sử dụng hệ thống các
phương pháp luận và các phương pháp sau :
7.1. Cơ sở phương pháp luận
7.1.1. Quan điểm hệ thống – cấu trúc
Trong quá trình nghiên cứu đề tài, dựa vào quan điểm này, tôi đặc biệt
chú ý đến các thành tố của quá trình dạy học : mục đích, nội dung, kích thích
động cơ, tổ chức hoạt động (phương pháp, phương tiện, hình thức tổ chức),
kiểm tra điều tiết và đánh giá kết quả. Tất cả các thành tố trên nằm trong mối
liên hệ tác động qua lại theo một quy luật nhất định. Chỉ có sự tác động tổng
hợp của tất cả các thành tố đó mới tạo ra chất lượng và hiệu quả cần thiết.
7.1.2. Quan điểm lịch sử - logic
Căn cứ vào quan điểm lịch sử và logic, trong quá trình nghiên cứu đề
tài, người nghiên cứu đã chú ý đến quá trình phát triển của hệ thống các yếu
tố tác động đến quá trình giáo dục đạo đức ở trường tiểu học cùng sự phối
hợp linh hoạt của các yếu tố đó để nâng cao chất lượng quá trình giáo dục đạo
đức ở tiểu học.
Trang 5 7.2.2.3. Phương pháp nghiên cứu sản phẩm
Nghiên cứu, đọc và phân tích, tổng hợp thông qua bài kiểm tra, hành vi
ứng xử của học sinh trước và sau khi thực nghiệm.
7.2.2.4. Phương pháp chuyên gia
Tham khảo, tiếp thu ý kiến góp ý của giáo viên có kinh nghiệm về giáo
dục đạo đức ở bậc tiểu học của Trường Tiểu học Nguyễn Văn Trân.
7.2.3. Phương pháp toán thống kê
Thống kê, xử lí số liệu thu được bằng một số thuật toán của toán học
thống kê áp dụng trong nghiên cứu giáo dục để chuyển kết quả khảo sát thành
các số liệu cụ thể nhằm làm cơ sở cho việc phân tích.
8. CẤU TRÚC LUẬN VĂN
Luận văn, ngoài phần mở đầu và phần kết luận – kiến nghị, còn có ba
chương :
- Chương 1
: Cơ sở lí luận giáo dục đạo đức theo định hướng tích hợp.
- Chương 2 : Thực trạng hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh ở
Trường Tiểu học Nguyễn Văn Trân hiện nay.
- Chương 3
: Tổ chức giáo dục đạo đức theo định hướng tích hợp vào
phân môn Tập đọc của môn Tiếng Việt cho học sinh lớp 5 ở Trường
Tiểu học Nguyễn Văn Trân, huyện Bình Chánh, thành phố Hồ Chí
Minh.
9. Ý NGHĨA VÀ HƯỚNG PHÁT TRIỂN CỦA ĐỀ TÀI
Về mặt lí luận
- Luận văn cung cấp hệ thống các nội dung cơ bản của lí thuyết ĐHTH.
- Nghiên cứu triển khai tích hợp giáo dục đạo đức vào dạy học phân môn
đạo đức theo định hướng tích hợp vào các phân môn khác của môn Tiếng
Việt cũng như các môn Toán, Lịch sử, Địa lí từ lớp hai đến lớp 5 cho học
sinh tiểu học không chỉ Trường Tiểu học Nguyễn Văn Trân mà còn có thể
áp dụng cho các trường tiểu học ở các quận, huyện khác trong thành phố.
Trang 7
PHẦN B : NỘI DUNG
Chương 1
CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC
THEO ĐỊNH HƯỚNG TÍCH HỢP 1.1. LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC THEO
ĐHTH TRÊN THẾ GIỚI VÀ TẠI VIỆT NAM
1.1.1. Trên thế giới
Ở phương Đông từ thời cổ đại, Khổng Tử (551 – 479 - TCN ) trong
các tác phẩm : “Dịch, Thi, Thư, Lễ, Nhạc, Xuân Thu” và “Tứ Thư, Ngũ
Kinh” nói chung đều rất xem trọng việc giáo dục đạo đức.
Ở phương Tây, nhà triết học Socrates (469 - 399-TCN) đã cho rằng
đạo đức và sự hiểu biết quy định lẫn nhau. Có được đạo đức là nhờ ở sự hiểu
biết, do vậy chỉ sau khi có hiểu biết mới trở thành có đạo đức.
Aristotle (384-322-TCN) cho rằng không phải hi vọng vào Thượng đế
áp đặt để có người công dân hoàn thiện về đạo đức, mà việc phát hiện nhu cầu
trên trái đất mới tạo nên được con người hoàn thiện trong quan hệ đạo đức.
Trong báo cáo “
Educational standards in Japan 1965
”
của Bộ Giáo
dục, Văn hóa, Thể thao, Khoa học và Công nghệ của Nhật Bản đã đề cập
rõ về giáo dục đạo đức của họ là :
Hội nghị thường niên thứ 38 của Hiệp hội sẽ tổ chức vào ngày 8-10/11/2012
tại San Antonio Texas, Thụy Sĩ. Hằng năm, Hiệp hội sẽ trao giải thưởng cho
các luận án tiến sĩ kiệt xuất về phát triển đạo đức, nhận thức đạo đức hay giáo
dục đạo đức. AME mời tiến sĩ tất cả các lĩnh vực dự thi, bao gồm cả tâm lí
học, triết học, sư phạm, nghiên cứu văn hóa … AME mời làm luận văn trong
cả tiếng Anh và ngôn ngữ khác ngoài tiếng Anh của tiến sĩ bất cứ quốc tịch
nào.
Trang 9
Ngoài ra, trong luận văn với chủ đề “Moral Education in the Japanese
Primary School Curricular Revision at the Turn of the Twenty-first Century :
Aiming at a Rich and Beautiful Kokoro” (Cải cách chương trình chính về giáo
dục đạo đức trong trường tiểu học ở Nhật Bản của những năm đầu thế kỉ XX
nhằm làm cho Kokoro giàu và đẹp) của Päivi Poukka do trường đại học
Helsinki công bố vào ngày 1 tháng 4 năm 2011. Đây là luận văn nghiên cứu
xem xét các giá trị giáo dục trong các trường học của Nhật Bản vào lúc bắt
đầu của thiên niên kỉ. Trên cơ sở đó luận văn xem xét đến từng góc độ của
việc giáo dục đạo đức, từ đó đưa ra những quan điểm cải cách nhằm mang lại
hiệu quả cao góp phần làm cho xã hội giàu và đẹp.
Tích hợp là một khái niệm được sử dụng trong nhiều lĩnh vực. Lí
thuyết tích hợp lần đầu tiên được đề xướng bởi Ken Wilber. Lí thuyết tích
hợp được hình dung như là một lí thuyết về mọi sự vật và cung cấp một
đường hướng kết hợp nhiều mô thức rời rạc lại thành một mạng hoạt động
phức hợp. Lí thuyết tích hợp đã được áp dụng trong hơn 35 lĩnh vực chuyên
môn và học thuật khác nhau như Lí thuyết tích hợp thông tin (Information
Integration Theory) được đề xuất bởi Norman H.Anderson giai đoạn 1960 –
1970. Lí thuyết tích hợp tính năng (Feature Integration Theory) được đề xuất
bởi Anne Treisman và Garry Gelade năm 1980. Đây là lí thuyết quan tâm đến
sự phát triển sự chú ý. Năm 1998, nhà văn Mĩ Ken Wiber thành lập The
Intergral Institule với mục đích thu thập và cố gắng tích hợp các quan điểm
Theo người nghiên cứu thì quá trình giáo dục đạo đức của Việt Nam
được chia thành bốn giai đoạn sau :
* Giáo dục đạo đức thời kì Bắc thuộc (111 TCN – 939)
Giáo dục đạo đức giai đoạn này được chia làm 2 mảng : Giáo dục ở gia
đình và giáo dục ở trường học.
Copyright: Tài liệu đại học ©