MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU
Liên tục trong những năm đầu của thập niên 90, Mexico thực hiện chương trình
tái cấu trúc nền kinh tế rất mạnh mẽ, thu hút được rất nhiều các dòng vốn nước ngoài
vào thúc đẩy nền kinh tế phát triển. Thế rồi đến năm 1994 đồng tiền Peso đã lâm vào
tình trạng mất giá, chính phủ do phải chịu thâm hụt cán cân thương mại khổng lồ, các
dòng vốn quốc tế rút ra khỏi Mexico trước sự yếu kém của nền kinh tế và những rủi ro
về chính trị ngày một tăng cao nên đã không thể giữa được tỷ giá neo giữa đồng peso và
đồng đô la Mỹ.
Vậy nguyên nhân thực sự của sự sụp đổ này là do đâu? Đây cũng là đề tài mà
nhóm chúng em đưa ra để thảo luận, từ điển hình của Mexico mà rút ra những bài học
cho Việt Nam trong giai đoạn hiên nay.
Chính vì những lý do trên, nhóm nghiên cứu lớp 19A– Tài chính Ngân hàng đã lựa
chọn đề tài “ Khủng hoảng tiền tệ Mexico và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam”. Bài
tiểu luận bao gồm 3 phần chính
Chương I: Diễn biến cuộc khủng hoảng tiền tệ Mexcio 1994
Chương II: Nguyên nhân và mô hình kinh tế giải thích cuộc khủng hoảng tiền tệ
Mexico 1994
Chương III: Biện pháp đối phó sau khủng hoảng của Mexico và bài học kinh
nghiệm cho Việt Nam
Do hạn chế về nguồn tài liệu, thời gian nghiên cứu, bài tiểu luận không thể tránh
khỏi những thiếu sót. Nhóm nghiên cứu rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của
mọi người. Nhóm xin gửi lời cảm ơn đến TS Mai Thu Hiền – Giảng viên môn Tài chính
quốc tế - Khoa Tài chính Ngân hàng – Trường đại học Ngoại thương đã giúp đỡ nhóm
em hoàn thành bài tiểu luận này.
1
CHƯƠNG 1: DIỄN BIẾN CUỘC KHỦNG HOẢNG TIỀN TỆ MEXICO 1994
1.1 Tình hình kinh tế thế giới và Mexico trước khoảng hoảng 1994
1.1.1Những biến chuyển trong đầu tư quốc tế và thị trường tài chính toàn cầu
Do có tác động của sự mở cửa nền kinh tế cho đầu tư nước ngoài, mà nhiều nước
đang phát triển đã có những thành tựu đáng kể về thu hút vốn đầu tư nước ngoài trong

cuối năm, tỷ giá này lên đến 21 peso trên 1 đô la, tỷ lệ lạm phát là 60%. Mexico lâm vào
cuộc suy thoái trầm trọng.
Dưới sự quản lý của tổng thống José Lopez Portillo (1976-82), đồng nội tệ càng bị
mất giá hơn nữa, lên đến 27.25 peso 1 đô la. Trong thời kì này, giá dầu tăng đột biến đã
khiến chính phủ Mexico mất khả năng trong thực hiện chính sách khôi phục kinh tế,
phải vay 1 lượng lớn từ nước ngoài. Từ 1982, giá dầu trên thế giới giảm, nợ nước ngoài
của Mexico cũng giảm bớt. Đối mặt với sự giảm sút quỹ dự trữ ngoại hối và những
dòng vốn đầu tư khổng lồ, một lần nữa những nhà quản lý phải phá giá đồng peso. Lần
này, đồng peso bị phá giá xuống 500% so với đô la. Đất nước này lại lao vào nền kinh tế
thảm khốc và khủng hoảng tài chính. Lạm phát lên đến trên 60%, ngân hàng cạn kiệt dự
trữ ngoại hối, và sang tháng 8, Mexico tạm thời ngừng thanh toán gốc trên những khoản
nợ nước ngoài. Vào tháng 9, hệ thống ngân hàng được quốc gia hóa, và tỷ giá bắt đầu
được điều chỉnh, và đến cuối năm thì giảm xuống còn 160 peso 1 đô la.
Dưới sự điều khiển của tổng thống Miguel de la Madrid (1982-88), Mexico đã thích
nghi với chính sách tỷ giá kép. 1 loại tỷ giá có điều khiển cho hàng hóa thương mại và
những khoản nợ chính thức, và 1 loại tỷ giá tự do cho những giao dịch khác. Tỷ giá có
kiểm soát bị mất giá theo từng ngày dưới sự suy xét cẩn thận của chính phủ Mexico.
Dần dần,tỷ giá có kiểm soát chuyển gần đến tỷ giá thả nổi. Cho đến cuối năm 1986, hai
tỷ giá này tương đương nhau, khoảng 920 peso 1 đô la.
3
Dưới thời của tổng thống de la Madrid, việc thanh toán những khoản nợ khổng lồ
được ưu tiên lớn. Mexico trở thành nhà xuất khẩu vốn ròng. Nền kinh tế mất dần những
nguồn tài chính chủ yếu và phát triển kinh tế ngừng trệ với gánh nặng phá giá đồng nội
tệ và những khoản nợ trong và ngoài nước cũng như áp lực lạm phát đối với nền kinh tế.
Giữa năm 1987, Mexico lại đối mặt với khủng hoảng lạm phát với giá cả tăng mạnh.
Tháng 11, các ngân hàng Mexico ngừng can thiệp vào thị trường ngoại hối, và tiền mặt
giảm giá mạnh ở mức 3000 peso trên 1 đô la. Lại 1 lần nữa, thị trường chứng khoán
ngừng trệ và chỉ số lạm phát lên đến 159%.
1.1.3Những cải cách về kinh tế tài chính ở Mexico từ năm 1988
Từ năm 1988, chính phủ Mexico bắt đầu nỗ lực cải cách toàn diện để nền kinh tế

Mexico. Những quy định mới đã giúp làm tăng khả năng đầu tư tới 100% sở hữu nước
ngoài. Bên cạnh đó quy định mới không yêu cầu nhà đầu tư phải được sự phê chuẩn của
chính phủ Mexico. Từ năm 1989 đến đầu năm 1990 đã có sự thay đổi trong các quy
định về quản lý đầu tư nước ngoài vào hóa dầu, ngân hàng quốc doanh và bảo hiểm. Sau
quyết định tái cổ phần hóa các ngân hàng được ban hành vào tháng 5 năm 1990 đã làm
giảm những rào cản của dòng vốn đầu tư nước ngoài vào các định chế tài chính như việc
nâng tỷ lệ vốn góp nước ngoài trong những công ty như môi giới nhà đất, tập đoàn tài
chính và ngân hàng lên tới 30%.
 Những cải cách của Mexico thu hút đầu tư
Những cải cách ở lĩnh vực tài chính đã thu hút nguồn vốn rất lớn đổ vào Mexico
vào những năm đầu thập niên 90, đặc biệt là 93 tỷ USD từ năm 1990 tới năm 1993( theo
IMF). Tuy nhiên dòng vốn nước ngoài 60% đi vào Mexico theo hình thức đầu tư gián
tiếp (tập trung chủ yếu vào khu vực tài chính tư) chỉ có 18% theo hình thức đầu tư trực
tiếp. Luật thị trường chứng khoán Mexico tháng 12 năm 1989 mở đường cho nguồn
vốn đầu tư nước ngoài khổng lồ được tiếp cận thị trường vốn trong nước và ngay sau đó
đã chiếm 6% tổng nguồn vốn. Từ năm 1990 đến năm 1993 thị trường vốn đã thu hút 23
tỷ USD đầu tư nước ngoài. Vào cuối giai đoạn này 27% vốn trên thị trường vốn là của
5
các nhà đầu tư nước ngoài. Từ việc lãi suất tăng, trái phiếu doanh nghiệp cũng trở nên
hấp dẫn thu hút được 14 tỷ trong cùng kỳ.
 Luật thương mại được nới lỏng
Trong suốt 10 năm trở lại đây thì Mexico đã từng bước thay đổi cải cách hệ thống
quản trị thương mại trong quốc tế và khu vực. Cuộc cải tổ này diễn ra vào giữa năm
1985 và tới năm 1986 luật thương mại được sửa đổi mở đường vào GATT( General
Agreement on Taiffs and Trade). Vào tháng 12 năm 1987, luật thuế ban hành giảm mức
cao nhất của tất cả các loại thuế xuống 20%. Dẫn tới hơn 90% sản phẩm quốc nội được
bảo hộ bởi hệ thống giấy phép nhập khẩu trước cải cách đã giảm nhanh xuống còn 20%.
 Nhiều các hiệp định thương mại được ký kết
Trong suốt 1 thập niên qua Mexico đã có nhưng bước tiến đáng kể trong việc mở
rộng thương mại quốc tế. Trước năm 1982, sự cạnh tranh với doanh nghiệp nước ngoài

và kinh tế ở Mexico, các nhà đầu tư trong và ngoài nước đã giảm nhu cầu về
chứng khoán của Mexico. Peso chịu sức ép mất giá và chính phủ đã tung khoảng
10 tỷ dollar dự trữ ngoại hối nhà nước ra để bảo vệ tỷ giá danh nghĩa.
• Tháng 4, lãi suất trái phiếu chính phủ định danh bằng peso có xu hướng tăng. Lo
ngại rằng điều này có thể gây tổn thương cho khu vực ngân hàng còn non trẻ của
đất nước và sợ rằng lãi suất cao có thể gây ra suy thoái kinh tế vào một năm có
bầu cử tổng thống, nên chính phủ đã một mặt dùng dự trữ ngoại hối để chống lại
xu hướng tăng lãi suất, một mặt tiến hành đổi các trái phiếu chính phủ từ định
danh bằng peso sang định danh bằng dollar.
• Một số học giả kinh tế đã cảnh báo về việc đồng peso được định giá quá cao so với
dollar. Nhưng đồng thời cũng có ý kiến phản đối việc điều chỉnh tỷ giá vì lý do
niềm tin của các nhà đầu tư chưa đủ mạnh để có thể không bị hoảng loạn khi tỷ
giá thay đổi mạnh. Chính phủ Mexico chọn biện pháp vừa dùng dữ trữ ngoại hối
để giữ ổn định tỷ giá, vừa từng bước nhỏ điều chỉnh tỷ giá.
7
• Tháng 8, tổng thống Ernesto Zedillo nhậm chức phải đương đầu với nhiều khó
khăn trong lĩnh vực kinh tế.Tuy nhiên ông vẫn duy trì các chính sách tài chính,
tiền tệ như trước.
• Cuối tháng 9, Tổng thư ký của đảng Institutional Revolution, José Francisco Ruiz
Massieu bị ám sát. Cộng đồng thế giới cho rằng vụ ám sát này đã càn chứng tỏ
tình hình chính trị tại Mexico rất bất ổn.Các nhà đầu tư thêm bất an.Một số các
nhà đầu tư nước ngoài cùng các quỹ đã bắt đầu rút vốn khỏi Mexico.
• Giữa tháng 10, Cục dữ trữ Liên bang Mỹ tuyên bố mặc dù lo ngại về mức dự trữ
ngoại hối ít ỏi của Mexico, song Mexico không nên mong đợi chi viện của nước
ngoài. Tâm lý của các nhà đầu tư càng trở nên bất ổn. Cũng trong thời gian đó,
sau khi một số công ty lớn của Mexico công khai tình trạng lợi nhuận của mình
giảm sút. Thị trường chứng khoán Mexico chao đảo. Áp lực mất giá peso càng
tăng lên.
• Tổng thống mới nhậm chức không muốn phá giá đồng peso trong suốt nhiệm kỳ
của mình trừ khi việc phá giá này là không thể tránh được. Sự cố gắng duy trì

thu hút lượng vốn đầu tư nước ngoài khổng lồ, và chính nguồn vốn này đã tài trợ cho
việc nhập khẩu, làm cho tình hình thâm hụt cán cân vãng lai của Mexico càng trở nên
tồi tệ hơn. Đến đầu năm 1994, khi một loạt các vụ scandal chính trị diễn ra đã làm cho
các nhà đầu tư mất niềm tin vào sự ổn định của nền kinh tế nước này. Dự trữ ngoại hối
của nước này giảm xuống nhanh chóng. Thời điểm đó, chính phủ Mexico đã nỗ lực hết
sức để ngăn chặn sự suy giảm nghiêm trọng của dự trữ ngoại hối. Tuy nhiên, những
chính sách kinh tế vĩ mô được áp dụng trong thời gian trước thềm cuộc bầu cử tổng
thống lại không tương thích với chính sách tỷ giá và hơn thế nữa làm cho tình hình thâm
hụt cán cân thương mại ngày càng xấu đi. Sau khi cuộc bầu cử diễn ra, một loạt các cú
sốc về chính trị đã làm cho các nhà đầu tư nước ngoài ồ ạt rút vốn, dự trữ ngoại hối rơi
xuống mức mà NHNN Mexico không đủ để can thiệp nhằm bình ổn tỷ giá.
2.1 Sự yếu kém nội tại của nền kinh tế
Quá trình cải cách, mở cửa nền kinh tế của Mexico đã tạo nên một loạt thách
thức mới cho chính phủ Salinas. Trong đó, sự gia tăng thâm hụt cán cân thương mại trở
nên nổi cộm hơn bao giờ hết, đi cùng với đó là việc giảm tỷ lệ tiết kiệm của khu vực tư
nhân. Việc quốc hữu hóa cũng khiến cho hệ thống ngân hàng của Mexico trở nên mong
manh, mang đến sự hạn chế cho quá trình sử dụng chính sách tiền tệ để hỗ trợ đồng
Peso và để giảm thâm hụt tài khoản vãng lai.
2.1.1 Thâm hụt cán cân thương mại kéo dài
Chính phủ Salinas đã tiến hành kích thích tăng trưởng kinh tế và tăng sức cạnh
tranh bằng cách khuyến khích thương mại và đầu tư quốc tế. Xuất khẩu hàng hóa của
Mexico này đã tăng gần gấp đôi, từ $31 triệu trong năm 1986 đến $61 triệu trong năm
1994. Mexico cũng đã thu hút được những khoản vốn đầu tư nước ngoài rất quan trọng.
Theo ngân hàng Trung ương Mexico, lượng vốn đầu tư nước ngoài thu hút được là
$102,8 triệu, trong đó $30,2 triệu là đầu tư trực tiếp nước ngoài. Mức độ đầu tư lớn này
10
đã tạo nên sự tích lũy vốn đầu tư đáng kể trong nền kinh tế Mexico. Trong thời gian này
dự trữ ngoại tệ tăng từ $6,4 triệu lên $24,5 triệu. Tuy nhiên, việc cải cách này cũng đòi
hỏi sự mở cửa thị trường đối với các sản phẩm nước ngoài, trong năm 1990, tổng kim
ngạch nhập khẩu của Mexico đã vượt quá kim ngạch xuất khẩu. Từ năm 1990 đến 1994,

neo tỷ giá trong dài hạn sẽ dẫn đến việc lên giá của đồng peso, ảnh hưởng tiêu cực đến
hoạt động xuất khẩu và làm giảm tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế. Một trong những
lý do của việc đánh giá quá cao giá trị đồng peso chính là sự mất giá danh nghĩa được
chính phủ Mexico cho phép trong giai đoạn này đã không đạt tới mức chênh lệch lạm
phát giữa Mỹ và Mexico. Mặc dù tỷ lệ lạm phát của Mexico có giảm trong những năm
này nhưng nó vẫn cao hơn tỷ lệ lạm phát của Mỹ. Do đó, tỷ giá đồng peso đối với đồng
đô la đã dần tăng trên thực tế dù về danh nghĩa đồng peso đã mất giá. Với đồng peso
được định giá quá cao, người dân Mexico có nhu cầu nhập khẩu nhiều hơn lượng mà họ
có thể chi trả. Trong khi đó, xuất khẩu lại bị tăng trưởng hạn chế do sự định giá cao này.
Vì vậy, sự tăng giá trị không ngừng và sự định giá quá cao đối với đồng peso trong giai
đoạn này đã dẫn đến tình trạng trầm trọng hơn của mức thâm hụt tài khoản hiện tại.
Bảng 3: Tỷ giá hối đoái danh nghĩa giữa peso/đôla Mỹ từ 1988-1994
12
Tỷ lệ %
Năm
Bảng 4: Tỷ giá hối đoái thực peso/đôla Mỹ từ 1998-1994
Nguồn: Ngân hàng Trung ương Mexico
Vào giữa năm 1994, hai nhà kinh tế đã cho rằng Mexico cần phải hành động để
điều chỉnh tỷ giá hối đoái nhằm bù đắp cho việc định giá quá cao đồng peso. Một lượng
phá giá giá hối đoái 20% có thể giảm thâm hụt tài khoản hiện tại xuống mức dễ quản lý
hơn. Tuy nhiên, theo các quan chức bộ tài chính, quan điểm này không được nhiều nhà
kinh tế khu vực tư nhân ủng hộ vì họ cho rằng chỉ cần có một sự điều chỉnh nhỏ về tỷ
giá hối đoái. Các quan chức tài chính của Mexico giải thích họ không bị thuyết phục bởi
việc đồng peso bị định giá quá cao vào thời điểm đó. Họ lấy dẫn chứng là tình hình xuất
13
khẩu mạnh mẽ của Mexico và sự gia tăng năng suất. Vì thế, chính phủ Mexico đã không
sẵn sàng cân nhắc đến việc kêu gọi phá giá tiền tệ.
2.1.4 Hệ thống ngân hàng còn sơ khai
Kể từ sau cuộc quốc hữu hóa một loạt các ngân hàng vào năm 1982, hệ thống
ngân hàng Mexico đã bộc lộ rất nhiều các yếu kém. Điều đầu tiên phải kể đến là việc

2.2.2 . Cuộc nổi loạn Chiapas gây tổn hại lớn tới hình ảnh của Mexico
Vào ngày 1/1/1994, cuộc chiến tranh du kích có trang bị vũ khí của đội quân giải
phóng mang tên Zapatista (EZLN) diễn ra và chiếm được vài thành phố tại bang miền
Nam thuộc Chiapas của Mexico. Đội quân này yêu cầu một nền dân chủ thực sự và sự
quan tâm cần thiết tới các vấn đề tồn tại của những người nông dân địa phương. Cuộc
tấn công xảy ra đúng vào thời điểm mà hiệp định NAFTA đi vào có hiệu lực. Điều này
đã giáng một đòn mạnh tới hình ảnh của Mexico, một quốc gia đang tiến hành hiện đại
hóa với sự ổn định và hầu như không hề có xung đột và đang tìm kiếm con đường tham
gia vào nền kinh tế thế giới bằng việc cải tổ nền kinh tế quốc gia và tham gia vào hiệp
định NAFTA.
Tuy nhiên chính phủ Mexico đã đáp lại bằng việc cử một đội quân liên bang tới
Chiapas đàn áp cuộc nổi dậy trong khi vẫn tìm mọi cách đàm phán để đưa ra một thỏa
thuận về cuộc xung đột này. Vào giữa tháng 1, Quốc hội Mexico thông qua luật về ân xá
cho bất kì ai liên quan đến những hành động bạo lực tới thời điểm đó. Tổng thống
Salinas ngay lập tức thay thế Bộ trưởng Bộ nội vụ, nguyên là thống đốc Chiapas bằng
ông Jorge Carpizo, một nhân vật được xem là luôn bảo vệ cho quyền con người. Trước
các động thái hòa giải, tổ chức EZLN ngay lập tức đưa ra sự đồng ý về các điều kiện với
chính phủ. Cả hai bên đều đồng ý ngừng chiến nhưng tình hình vẫn rất căng thẳng suốt
thời gian sau đó.
Vào 27/1/1994, hiệp ước về hòa bình công bằng và dân chủ được kí kết giữa
chính phủ và 8 Đảng chính trị khác, nhằm nỗ lực giải quyết các vấn đề chính trị lớn hơn,
15
bao gồm cả cải tổ lại chế độ bầu cử. Nhiệm vụ chủ yếu của quá trình cải tổ này đó là tạo
ra một hệ thống quyền lực bầu cử độc lập và phân bổ đều tới tất cả các Đảng. Mỗi đảng
được tiếp cận tới công chúng một cách công bằng và hợp lí hơn, và ngăn cấm việc sử
dụng các nguồn lực công cộng để hỗ trợ cho quá trình tranh cử của bất kì đảng nào.
2.2.3 . Sự gia tăng lo lắng với những vụ bắt cóc quy mô lớn
Sự lo lắng của các nhà đầu tư về tình hình bất ổn chính trị tại Mexico ngày càng
gia tăng trong thời gian này do việc xảy ra vụ cóc 2 doanh nhân lớn. 14/3/1994, chủ tập
đoàn ngân hàng lớn nhất Mexico (Banamex-Accival) bị bắt cóc và số tiền chuộc không

Cục dự trữ liên bang và kho bạc tuyên bố rằng họ luôn có sẵn một lượng lớn các tài sản
trao đổi dự trữ. Tuy nhiên thì thị trường chứng khoán vẫn giảm 22 điểm vào ngày hôm
sau và đã có một lượng vốn lớn bị rút ra khỏi Mexico, đồng thời chính phủ cũng mất
một khoản dự trữ ngoại hối lớn. Đến 22/4/1994, gần 1 tháng sau vụ ám sát ứng cử viên
tổng thống Colosio dự trữ ngoại hối của Mexico giảm xuống chỉ còn 10,8 tỷ USD.
2.3 Những mâu thuẫn trong các chính sách vĩ mô của Mexico
Chính phủ Mexico không hề nhận ra điểm yếu cơ bản của nền kinh tế chính là sự
mất cân bằng cán cân vãng lai với những biện pháp được thông qua sau vụ ám sát ứng
cử viên tổng thống Colosio. Trong suốt thời kì trước cuộc bầu cử tổng thống vào tháng
8, giới cầm quyền Mexico luôn cố để giữ đà tăng trưởng kinh tế bằng cách đẩy thêm áp
lực lên sự thâm hụt của cán cân vãng lai. Và sự mâu thuẫn giữa các chính sách tiền tệ,
tài chính và tỷ giá được đẩy lên ngày một rõ ràng.
2.3.1 Những nỗ lực của chính phủ nhằm đẩy mạnh kinh tế trước kì bầu cử tổng thống
Vào giữa năm 1994 khi kinh tế Mexico bước vào giai đoạn tăng trưởng, các
Ngân hàng phát triển của Chính phủ phát hành ra thị trường các khoản tín dụng nhằm
khuyến khích tăng trưởng kinh tế. Đây chính là bằng chứng cho thấy thâm hụt cán cân
vãng lai của Mexico đã tăng hơn so với năm 1993 trừ phi Chính phủ đã có những động
thái nhằm giảm chi tiêu. Tuy nhiên theo chính quyền Mexico thì chính phủ khó có thể
áp dụng biện pháp nào để vực lại nền kinh tế đang lâm vào khủng hoảng sau vụ việc của
17
Zedillo chỉ 3 tháng trước cuộc bầu cử tổng thống. Hơn thế nữa tuyên bố của bộ tài chính
và ngân hàng Mexico đã được đưa ra trước đó lại cho rằng với 1 kết quả thành công sau
cuộc bầu cử tổng thống thì chính phủ Mexico rất tự tin để khơi lại dòng vốn chảy vào
Mexico và cơ cấu lại thâm hụt cán cân vãng lai.
Trong thời kỳ trước cuộc bầu cử diễn ra, giới cầm quyền Mexico đã thực hiện rất
nhiều các chính sách tỷ giá, tài chính, tiền tệ nhằm đẩy mạnh tăng trưởng kinh tế. Tuy
nhiên xét về tỷ giá thì không có động thái nào được đưa ra để kìm hãm lại sự tăng giá
của đồng Peso. Trong khi đó, chính sách tiền tệ lại trở nên bành trướng và thông qua các
phương tiện tài chính trung gian của Chính phủ - các ngân hàng phát triển hay các quỹ
tín thác - để bơm thêm tín dụng vào nền kinh tế. Chính sách tiền tệ điều tiết sự mở rộng

và xây dựng. Tổng chi ngân sach tăng 11,6% và theo Ngân hàng Mexico thì chi tiêu cho
khu vực công phi tài chính chiếm 11% GDP.
2.3.4 Chính sách tiền tệ điều tiết tăng trưởng kinh tế
Với mục đích giảm thâm hụt cán cân vào năm 1994, chính quyền Mexico đã có
thể theo đuổi 1 chính sách tài chính thắt chặt có kiểm soát hơn như các nhà phân tích
đưa ra. Ngân hàng Mexico công bố rằng họ theo đuổi chính sách tiền tệ không rộng mở
và bằng chứng họ đưa ra là: (1) tăng trưởng trung bình khi so sánh với tăng trưởng GDP
danh nghĩa, (2) lạm phát ở mức thấp so với tăng trưởng kinh tế, (3) tỷ lệ lãi suất cao
trong hầu như cả năm và (4) ổn định dự trữ từ tháng 4 đến tháng 11. Thêm vào đó họ
còn cho rằng chính sách tiền tệ là hoàn toàn ăn khớp với việc hỗ trợ chế độ tỷ giá và phù
hợp với sự ổn định chỉ số giá cả. Chính quyền khằng định rằng lạm phát năm 1994 chỉ
là 7,4%, thấp nhất trong vòng 22 năm. Tuy nhiên 1 vài nhà phân tích thì cho rằng chính
sách tiền tệ của Mexico 1994 đã điều tiết sự mở rộng kinh tế và không hoàn toàn phù
hợp với chính sách tỷ giá của chính phủ.
Như đã nêu ra ở trên, chính quyền Mexico thành công trong việc ổn định dự trự
ngoại hối từ cuối tháng 4 cho tới giữa tháng 11 năm 1994. Tuy nhiên không thể coi là
hiệu quả bởi chính sách tiền tệ thắt chặt mà nền kinh tế lại đòi hỏi 1 lãi suất đủ cao để
19
thu hút và giữ chân các nhà đầu tư. Sau vụ ám sát ứng cử viên tổng thống, lãi suất tăng
từ 9% lên 20% nhưng đến cuối tháng 4, lãi suất giảm chỉ nằm trong khoảng từ 15% đên
20% và giữ cho tới tháng 11. Và thay vì nâng lãi suất thì chính phủ lại thu hút các nhà
đầu tư bằng cách đổi các khoản chứng khoán được định giá bằng đồng Peso sang USD.
Và kết quả là lượng đầu tư vào tín phiếu kho bạc Mexico mệnh giá USD tăng từ 6,4%
lên 70,2 % trên tổng đầu tư nước ngoài vào chứng khoán từ tháng 1 đến thang 11. Và
lượng đầu tư vào tín phiếu mệnh giá Peso giảm từ 70,3% xuống còn 24,4%. Bằng việc
chuyển đổi này, chính phủ Mexico đã tránh được việc trả lãi suất cao cho các nhà đầu tư
và nhu cầu nắm giữ tài sản bằng đồng Peso. Tuy nhiên thì động thái lại không hề giảm
thiểu được thâm hụt cán cân. Hơn thế nữa việc tăng số lượng các tín phiếu mệnh giá
USD khiến nền kinh tế Mexico dễ bị tác động hơn bởi khủng hoảng tài chính bởi các
nhà đầu tư đầu tư vào loại danh mục chứng khoán này vô cùng nhạy cảm với sự thay đổi

chỉ số dola-index., do đó các nhà đầu tư có thể chuyển rủi ro hối đoái sang cho chính
phủ). Loại chứng khoán này đã thu hút được đông đảo các nhà đầu tư nước ngoài. Đây
có thể là một dấu hiệu tốt vì như vậy chính phủ đã ngăn chặn được sự tháo vốn của các
nhà đầu tư nước ngoài trong ngắn hạn. Tuy nhiên, các nhà đầu tư nắm giữ các chứng
khoán ngắn hạn này lại hết sức nhạy cảm với các biến động của lãi suất và rủi ro. Do đó,
họ sẽ rất dễ bán các chứng khoán này khi rủi ro chính chị ở Mexico ra tăng hoặc là khi
có sự chênh lệch giữa lãi suất ở một quốc gia khác so với ở Mexico. Trên thực tế, sau
khi thực hiện việc phát hành lại chứng khoán Tesobono này, quỹ dự trữ ngoại hối của
Mexico đã ổn định trở lại mức 17 tỷ đô la Mỹ trong suốt khoảng thời gian từ tháng 4
đến tháng 8, thời điểm kết thúc cuộc bầu cử tổng thống. Tuy nhiên, sau đó do lãi suất
đồng peso giảm nên đã tác động làm cho việc thu hút vốn đầu tư nước ngoài càng khó
khăn hơn. Trong suốt quý 3 năm 1994, các dấu hiệu cho thấy sự không đồng bộ và bất
hợp lý giữa các chính sách vĩ mô của chính phủ ngày càng trở nên rõ ràng hơn. Thâm
hụt thương mại tiếp tục gia tăng trong suốt năm 1994. Có thể lý giải điều này là do sự
mở rộng của chính sách tài khóa làm cho tăng nhu cầu nhập khẩu. Thêm vào đó, việc
đồng peso bị định giá cao cũng đã làm cho nhập khẩu ra tăng.
21
Bảng 5: Dự trữ ngoại hối của Mexico từ 7/1993 đến 12/1994
Được tài trợ bởi việc phát hành trái phiếu Tesobonos, quỹ dự trữ ngoại hối của Mexico
đã được bình ổn trở lại. Tuy nhiên, đến giữa tháng 11/1994, chính phủ đã phải trích
ngoại tệ từ quỹ ra để đáp ứng nhu cầu ngoại tệ của thị trường. Thêm vào đó, 15/11/1994,
Cục dự trữ liên bang Mỹ quyết định nâng lãi suất cơ bản lên thêm 0.75% để làm tăng
thêm tính hấp dẫn của trái phiếu chính phủ Mỹ đối với các nhà đầu tư. Sau đó vào cuối
tháng 11 và đầu tháng 12, vụ xung đột vũ trang và vụ ám sát ứng cử viên hàng đầu của
chức Tổng thống đã làm cho các nhà đầu tư e ngại về sự ổn định chính trị của quốc gia
này. Thêm vào đó, 9/12/1994, chính quyền mới nhậm chức tuyên bố mức thâm hụt
thương mại trong năm 1995 sẽ có thể cao hơn năm 1994 đã làm cho các nhà đầu tư càng
kém mặn mà với việc đầu tư vào Mexico. Hệ quả là hàng loạt các trái phiếu được bán ra
trước khi đáo hạn, và quỹ dự trữ ngoai hối rơi xuống mức 10 triệu đô la Mỹ. trong khi
đó, mức dư nợ của chính phủ Mexico đối với các trái phiếu Tesobonos lên tới 30 tỷ

chặt chính sách tiền tệ và đẩy nhanh cải cách cơ cấu kinh tế, từ giữa năm 1996 nền
kinh tế Mêxicô đã thoát ra khỏi cuộc khủng hoảng và bắt đầu phục hồi.
3.1.1 Gói tài chính cứu trợ khẩn cấp
Một thành phần quan trọng của các biện pháp ngắn hạn là giải cứu tài chính của
các tổ chức đa phương, chính phủ Mỹ và Canada trong hai tháng đầu năm 1995.
Nguồn lực của gói tài chính này gồm 20 tỷ USD của chính phủ Mỹ trong các hình
thức trao đổi hoặc tín dụng trung và dài hạn được đảm bảo bởi quỹ Ổn định ngoại hối,
17,8 tỷ USD của IMF. Phần còn lại là của nguồn lực được cung cấp bởi chính phủ
Canada, Ngân hàng thế giới. Chính phủ Mexico dùng quỹ này cho 2 mục đích cơ bản:
Tái tài trợ thương mại của các ngân hàng nước ngoài cho các khoản nợ: đầu năm
1993, mức độ thâm hụt tương đương 6,5% tổng sản phẩm trong nước (GDP). Sự thâm
hụt này chủ yếu được bù đắp bằng vay nợ ngắn hạn của nước ngoài. Quỹ Tiền tệ
Quốc tế đã kiến nghị chính phủ Mexico có các biện pháp giảm thâm hụt cán cân tài
khoản vãng lai. Tuy nhiên, mức độ thâm hụt tiếp tục gia tăng trong năm 1994, lên tới
24
8% GDP. Biên pháp này cứu giúp được chính phủ từng vay mượn ngắn hạn quá nhiều
(dưới hình thức các trái phiếu kho bạc) ra khỏi tình trạng phá sản.
Tăng dự trữ ngoại hối: trong năm 1994 xảy ra môt số sự việc trong chính phủ
Mexico. Bắt đầu của cuộc nổi dậy Chiapas để phản ứng lại sự hình thành và hoạt động
của tổ chức NAFTA đã khiến các nhà đầu tư nước ngoài lo ngại đầu tư vào một thị
trường bất ổn về chính trị như Mexico, kèm theo đó là những mâu thuẫn trong chính
phủ dẫn đến quỹ dự trữ ngoại hối giảm 30 tỷ USD trong tháng 2 – 1994 xuống đến 17
tỷ USD trong tháng 4 và khoảng gần 12 tỷ USD trong đầu tháng 12.
3.1.2 Thay đổi trong chính sách tài khóa
Nguồn tín dụng quốc tế đã đi kèm với điều kiện buộc Mexico phải chấp nhận
một kế hoạch quản lý tài chính: kiểm soát tiền lương, tiết kiệm, và các chi tiêu công
cộng và phải giảm mức thâm hụt tài khoản vãng lai. Ngoài các chế độ cải cách thương
mại – tài chính, các nhà chức trách đã nghiêm túc lại trong việc thay đổi các chính
sách của nền kinh tế. Giảm bớt vai trò của nhà nước, nâng cao vai trò của doanh
nghiệp tư nhân trong nền kinh tế. Phạm vi cải cách bao gồm tư nhân hóa, loại bỏ