Sửa lỗi phát âm cho học sinh lớp 1
a. Đăt vấn đề
I/ Lý do chọn đề tài.
Tiếng Việt là một môn học chiếm nhiều thời gian trong chơng trình học
của bậc Tiểu học nói chung và lớp 1 nói riêng, coi trọng đồng thời cả 4 kỹ
năng: nghe, đọc, nói, viết trong dạy học Tiếng Việt. Con ngời Việt Nam sử
dụng tiếng Việt là công cụ giao tiếp chính. Học tốt môn Tiếng Việt thì đó sẽ là
phơng tiện giúp các em học tốt các môn học khác. Học xong chơng trình lớp 1
các em phải đọc thông viết thạo. Song thực tế hiện nay còn có một bộ phận học
sinh Tiểu học nói chung và học sinh lớp 1 nói riêng còn mắc rất nhiều lỗi khi
phát âm. Vậy nguyên nhân nào dẫn đến tình trạng học sinh phát âm sai và làm
thế nào để khắc phục tình trạng này? Đó là những câu hỏi thiết thực cần sớm
có lời giải đáp, và cũng là mối quan tâm của các nhà làm công tác giáo dục và
những ai tâm huyết với sự nghiệp giáo dục.
II/ Cơ sở lý luận.
Trong các nhà trờng công việc giảng dạy và công việc giáo dục phần lớn
dựa vào sách. Sách là ngời thày thứ hai đối với học sinh. Thông qua việc đọc
sách HS mở rộng tầm hiểu biết về thiên nhiên, xã hội, cuộc sống, con ngời văn
hoá, phong tục tập quán Đọc các tác phẩm văn học HS đợc bồi dỡng về vốn
hiểu biết, năng lực thẩm mỹ, trau rồi kỹ năng sử dụng ngôn ngữ, sử dụng tiếng
mẹ đẻVì vậy việc đọc đối với HS mang ý nghĩa giáo dục rất lớn, nó không
thể thiếu với các hoạt động trong nhà trờng.
1. Xuất phát từ vị trí của môn Tiếng Việt trong nhà trờng tiểu học
và thông qua việc dạy HS đọc, phát âm môn Tiếng Việt.
Nó còn là con đờng để dẫn chúng ta vào thế giới bao la vô tận của tri
thức khoa học và của con ngời. Nếu không am hiểu và vận dụng đúng thì HS sẽ
không bao giờ nhìn thấy ánh sáng hào quang của thế giới tri thức đó. Đọc và
phát âm chuẩn giúp các em không hiểu sai, không hiểu lệch lạc vấn đề.
Cho nên việc phát âm của HS Tiểu học thực sự quan trọng, nhất là đối
với HS lớp 1.
2. Xuất phát từ tầm quan trọng của kỹ năng nghe, nói, đọc, viết của

Thực tế hiện nay trong giao tiếp xã hội hay ở chính trong các hội nghị;
các buổi thuyết trình của các nhà chính trị khi mà các đại biểu phát biểu ý kiến
chúng ta nghe thấy rất buồn cời vì những phát âm sai:
Ví dụ :
- Đã đến giờ nàm (làm) việc.
- Tôi xin lói (nói) với các đồng chí
Hay có HS lên tới trung học rồi còn nói:
- Xin phép cô cho em đi mua vợ. (vở)
-
Đây là kết quả của giảng dạy và giáo dục trong nhà trờng Tiểu học.
Ngay tại thời điểm hiện nay trên địa bàn huyện Lý Nhân và ở trờng tôi
hiện nay thì tình trạng phát âm sai còn phổ biến. Do ảnh hởng của ngôn ngữ
địa phơng HS ở đây phần lớn sai ở các âm phụ âm đầu l/n; d/r/gi; s/x; ch/ tr.
Ngoài ra các em còn phát âm sai, lẫn lộn giữa các thanh hỏi - nặng, ngã - hỏi,
ngã - nặng ; các vần u iu, ơu iêu ,
Yêu cầu tối thiểu của 1 HS đã hoàn thành bậc Tiểu học là phải đọc thông
viết thạo. Nhng đọc thông viết thạo không có nghĩa là chỉ cần đọc đợc, viết đ-
ợc mà phải đạt đợc những yêu cầu tối thiểu của Tiếng Việt đó là:
- Phát âm chuẩn
- Không nói ngọng hay đọc sai, lẫn phụ âm đầu. Nếu HS đã đạt đợc
những yêu cầu trên thì hoạt động viết của các em rất dễ dàng. Có đọc đúng thì
mới viết đúng. Có phát âm chuẩn thì ngời nghe mới hiểu mình nói gì và không
gây cời ở những cuộc họp hay những lúc cần nghiêm túc. Vì vậy đọc đúng và
phát âm chuẩn ở bậc Tiểu học nhất là lớp 1 là một điều quan trọng bậc nhất khi
các em đến trờng.
Một ngời đọc đúng, đọc hay dễ thu hút, lôi cuốn ngời nghe, làm cho họ
chú ý hơn đến điều mà mình đang đọc, tránh tình trạng tâm lý tẻ nhat . Một ng-
ời đọc không đúng, phát âm không chuẩn sẽ không thu hút đợc ngời nghe mà
nhiều khi gây sự khó chịu, nực cời cho mọi ngời.
Qua quá trình giảng dạy trong trờng Tiểu học, tôi đã hiểu đợc phần nào

Bài 2 : Buổi tra, Cừu chạy theo mẹ ra bờ suối. Nó thấy bầy hơu nai đã ở đấy
rồi.
Cho thấy kết quả nh sau:
Lớp Sĩ số
Lỗi
n- l ch - tr s - x gi - r - d
Vần, thanh,
tiếng
1A
25 8 = 323% 6 = 24% 6 = 24% 4 = 16% 3 = 12%
1B 27 8 = 29,6% 7 = 25,9% 4 = 14,8% 5 = 18,5 % 3 = 11,1%
* Nhận xét:
Qua khảo sát 2 bài tập đọc trên đây tôi nhận thấy HS phát âm chuẩn cha
nhiều. Lỗi mà HS mắc phải là các cặp phụ âm n - l ở các tiếng nh:
Cặp n - l:
nó đọc thành ló
nai đọc thành lai
Cặp s - x:
say đọc thành xay
Cặp tr - ch:
tra đọc thành cha
trời đọc thành chời
chạy đọc thành trạy
Cặp gi - r - d:
gió đọc thành dó
ru đọc thành du
Vần, thanh, tiếng:
ngủ đọc thành ngụ
đã đọc thành đá
hơu đọc thành hiêu

lên các em tiếp xúc và giao tiếp với mọi ngời xung quanh, mọi ngời phát âm sai
các em sẽ bắt chớc học theo, dẫn đến trở thành các thói quen trong giao tiếp.
Sự quan tâm của gia đình đến việc học hành của con cái còn ít hoặc là
không quan tâm, phó mặc cho nhà trờng. Cha mẹ các em do bận công việc, lo
làm ăn không thờng xuyên kiển tra con em mình học tập nh thế nào nên lực
học các em chỉ đạt TB, năng lực phát âm cha cao mặc dù một số em nhận thức
rất tốt.
2/ Về phía giáo viên
- Bản thân GV là ngời địa phơng nên có thể GV còn phát âm cha chuẩn.
Mà chúng ta đã biết lứa tuổi HS Mầm non, Tiểu học là lứa tuổi hay bắt chớc,
tin yêu thày cô giáo. Các em luôn coi thày cô giáo là tấm gơng sáng mẫu mực
trong mọi hành vi cử chỉ, điệu bộ, ngôn ngữ. Các em bắt chớc và làm theo.
Chính vì vậy, muốn cho HS phát âm chính xác thì yêu cầu GV dạy từ Mầm non
cũng phải phát âm chuẩn ( không chỉ trong giờ dạy mà trong cả giao tiếp hằng
ngày).
- Khi HS phát âm sai bản thân GV không xây dựng ý thức, thói quen cho
HS tự sửa sai cho nhau. Mặt khác trong các tiết học vần và tập đọc đợc phân bố
tơng đối nhiều và thời gian dành cho 1 tiết học là 35 đến 40 phút, đôi khi GV
còn mải truyền thụ kiến thức, nội dung bài mới, mải lo kết thúc tiết học đúng
thời gian quy định nên bỏ qua việc luyện đọc, luyện phát âm cho HS hoặc có
luyện nhng qua loa cha triệt để.
- Ngoài những giờ tập đọc học vần GV cha chú trọng rèn cách phát âm
cho HS trong các tiết học khác.
4
Sửa lỗi phát âm cho học sinh lớp 1
Ví dụ: Trong tiết toán, khi cho HS đọc đề bài toán thì yêu cầu HS cũng
phải phát âm đúng, có phát âm đúng từ ngữ thì mới hiểu nội dung bài toán.
3/ Về phía học sinh
- ở lớp: bản thân HS trong giờ học Tiếng Việt hay trong các giờ học
khác không tập trung nghe cô giáo đọc mẫu phát âm mẫu những tiếng hay

- Tuyên truyền qua các buổi họp phụ huynh để các bậc phụ huynh nắm
đợc tầm quan trọng và cách tiến hành phối hợp với nhà trờng trong việc dạy dỗ
con em mình nói chung, đặc biệt trong việc rèn cho các em có kĩ năng, thói
quen phát âm chuẩn.
- Gặp gỡ các phụ huynh có con em phát âm cha chuẩn. Trao đổi về tình
hình học tập ở lớp của em đó. Đề nghị phụ huynh phối kết hợp rèn khả năng
phát âm cho các em bằng cách:
+ Thờng xuyên đôn đốc, kiểm tra việc học tập của con em.
+ Trong giao tiếp hằng ngày, khi thấy các em phát âm sai thì cần uốn
nắn sửa chữa ngay.
+ Các bậc phụ huynh khi giao tiếp với trẻ nhỏ cần chú ý nói (phát âm)
chuẩn mực để làm gơng cho các em. Tránh tình trạng ngời lớn phát âm tự do
làm cho các em bắt chớc theo sẽ tạo thành thói quen xấu.
2/ Đối với giáo viên:
5
Sửa lỗi phát âm cho học sinh lớp 1
Muốn HS phát âm đúng, nâng cao năng lực phát âm điều quan trọng trớc
tiên là GV phải nắm chắc phơng pháp bộ môn, cụ thể là nắm đợc tiến trình, ph-
ơng pháp dạy tập đọc, học vần.
Một yếu tố không kém phần quan trọng là GV cần phải phát âm chuẩn
xác trong tất cả các giờ học, trong mọi lúc giao tiếp để học sinh bắt chớc và
làm theo. GV phải là tấm gơng sáng cho các em noi theo, mọi cử chỉ, hành
động của GV đều phải mẫu mực. Tuyệt đối GV không đợc phát âm sai.
- GV luôn luôn phải có ý thức, thói quen sửa lỗi phát âm cho HS trong
tất cả các môn học cũng nh trong giao tiếp giữa cô và trò. Đặc biệt cần chú ý
đến các tiết tập đọc và học vần - hai môn học đợc đọc và phát âm nhiều. Khi
thấy HS phát âm sai GV phải hớng dẫn tỉ mỉ, kiên trì giúp các em phát âm
đúng, đọc đúng. Khi HS có sự tiến bộ cần khen ngợi ,động viên kịp thời ,
khuyến khích các em cầu tiến.
- Để sửa lỗi cho HS ở các cặp phụ âm: l - n; tr - ch; s - x; gi r d .

ngã đọc là ngá
hiểu đọc là hiệu
sẻ đọc là sẽ
GV cần có sự quan tâm đặc biệt, chú ý gần gũi uốn nắn, động viên các
em. Cần dành nhiều thời gian hơn các em khác để sửa sai cho các em, giúp các
6
Sửa lỗi phát âm cho học sinh lớp 1
em phát âm đúng, phân biệt đợc dấu thanh. Có nh vậy khi viết mới đúng, với
các em này phải đọc nhiều lần sau đó mới cho viết. Giao từ khó, tiếng khó để
các em về nhà luyện và có hình thức kiểm tra. Đặc biệt cần có sự phối kết hợp
với gia đình để tìm hiểu rõ nguyên nhân để từ đó cùng với gia đình có biện
pháp giúp các em tiến bộ (nếu cần có thể nhờ bác sỹ t vấn thêm nếu các em đó
ngọng bệnh lý )
GV cần chú ý hết sức nhiệt tình, kiên trì không nôn nóng, vội vã giúp HS
chuyển biến dần. Chẳng hạn trong gìơ học vần, tập đọc GV gọi những HS phát
âm yếu, ngọng nhiều hơn. Thờng xuyên kiểm tra, động viên kịp thời khi các
em có tiến bộ, nh thế sẽ tạo cho các em hứng thú trong học tập, có ý thức và
thói quen trong việc sửa lỗi phát âm. Lấy gơng những HS tiến bộ để khuyến
khích các em khác noi theo. Có nh vậy mới phát huy đợc tính tích cực của HS.
Trong qúa trình sửa lỗi cho HS điều tối kị nhất là GV không đợc nhại lại
khi HS phát âm sai, cũng không nên trách mắng hay có hình thức kỷ luật phạt
HS làm cho các em thấy mặc cảm hay tự ti các em không sửa đợc lỗi hoặc
không muốn sửa lỗi.
Cho những HS hay phát âm sai, phát âm yếu ngồi cạnh những HS phát
âm chuẩn và giao nhiệm vụ cho những em này kèm cặp giúp đỡ bạn, giúp bạn
sửa lỗi, uốn nắn kịp thời.
Ngoài thời gian giúp đỡ các em trên lớp, GV cần đa ra một số từ, câu
khó về nhà các em tự luyện. GV có thể đọc mẫu, hớng dẫn tỷ mỷ về cách đọc
phát âm thế nào cho đúng, kiểm tra các em có tiến bộ không vào đầu giờ học
buổi sau.

IV / Kết quả đạt đợc sau khi áp dụng các biện pháp
trên:
Để xem xét kết quả sau khi áp dụng các biện pháp trên, tôi tiến hành
khảo sát chất lợng phát âm của lớp tôi lần 2. Và khảo sát chất lợng tại lớp 1B
(lớp không đợc áp dụng các biện pháp trên và do GV cao tuổi dạy)
Tôi cho HS 2 lớp đọc bài:
Bài 73 - TV lớp 1 tập 1
Con gì có cánh
Mà lại biết bơi
Ngày xuống ao chơi
Đêm về đẻ trứng
Bài 77 TV lớp 1 tập 1
Những đàn chim ngói
Mặc áo màu nâu
Đeo cờm ở cổ
Chân đất hồng hồng
Nh nung qua lửa
Số liệu thống kê nh sau:
Lớp Sĩ số
Lỗi
n- l ch - tr s - x gi - r - d
Vần, thanh,
tiếng
1A
25 2 = 8% 2 = 8% 1 = 4% 2 = 8% 0 = 0%
1B 27 7 = 25,9% 5 = 18,5% 2 = 7,4% 3 = 11,1 % 2 = 7,4%
* Nhận xét:
Qua khảo sát lần 2 cho thấy lớp 1B không áp dụng các biện pháp trên
của tôi thì chất lợng phát âm hầu nh vẫn nh cũ, sự tiến bộ là không đáng kể.
Còn lớp 1A của tôi chất lợng phát âm có sự tiến bộ rõ rệt. Số HS phát âm đúng

ngời GV phải tự hoàn thiện mình để trở thành ngời mẫu mực, là tấm gơng sáng
trong cách phát âm, nói năng trớc HS để các em noi theo. Ngời GV phải thờng
xuyên trau dồi kinh nghiệm, nhiệt tình, năng động và phải có tâm huyết với
nghề nghiệp. Đặc biệt là phải tích luỹ đợc vốn kiến thức phong phú về tiếng mẹ
đẻ thờng xuyên nâng cao kỹ năng đọc và phát âm cho bản thân.
Trong qua trình sửa lỗi phát âm cho HS đòi hỏi sự khéo léo tinh tế của
ngời thày. Làm thế nào để HS thấy việc rèn luyện cách phát âm là điều cần
thiết, có lợi cho các em, đồng thời nâng cao trình độ văn hoá cho xã hội.
Luyện cách phát âm cho HS Tiểu học ngời GV phải nắm đợc đặc điểm
tâm lý của các em, có biện pháp khen, chê kịp thời, khéo léo.
- Khuyến khích các em ham đọc sách, báo, truyện bổ ích để nâng cao
năng lực tự đọc, năng lực t duy, sự hiểu biết về các mặt trong cuộc sống. Đồng
thời qua các hình thức này giáo dục t tởng, tình cảm cho các em.
- GV cần kết hợp chặt chẽ với gia đình, xã hội để dành sự quan tâm đến
HS nhiều hơn. Việc rèn phát âm cho HS phải ở mọi lúc, mọi nơi và liên tục.
Theo tôi trên đây là những bài học cần thiết đối với những GV muốn sửa
lỗi phát âm cho HS. Tuy nhiên việc áp dụng những biện pháp này vào từng lớp
cụ thể đòi hỏi phải có sự khéo léo, linh hoạt, kiên trì của cả thày và trò. Đây là
một vấn đề khó thực hiện song vẫn làm đợc nếu có sự kiên trì, có sự tìm tòi
công phu các biện pháp nhằm tháo gỡ. Việc sửa lỗi phát âm cho HS có đạt kết
quả cao hay không còn phụ thuộc vào khả năng, lòng nhiệt tình của mỗi GV.
Phải xuất phát từ lòng yêu nghề, mến trẻ, có tâm huyết với nghề thì chất lợng
giáo dục mới đạt hiệu quả cao. Đồng thời còn phụ thuộc vào bản thân HS có ý
thức tự rèn luyện, sửa sai hay không. Tóm lại, thành công trong việc nâng cao
năng lực phát âm cho HS phụ thuộc vào cả thày và trò.
D/ những vấn đề còn tồn tại
Trong khoảng thời gian nghiên cứu và áp dụng các biện pháp nâng cao
năng lực phát âm cho HS tôi thấy rằng năng lực phát âm của HS đã đạt đợc
mức khá. Đó là kết quả đáng mừng. Tuy nhiên mức độ này cha ổn định, ít
nhiều vẫn có sự dao động. Bởi vì vẫn còn một số em lơ là trong việc phát âm,

ánh sáng, trang thiết bị phục vụ cho việc giảng dạy.
10