SKKN: Sa li phỏt õm cho hc sinh lp 1
a.Đăt vấn đề
I/ Lý do chọn đề tài.
Tiếng Việt là một môn học chiếm nhiều thời gian trong chơng trình
học của bậc Tiểu học nói chung và lớp 1 nói riêng, coi trọng đồng thời cả
4 kỹ năng: nghe, đọc, nói, viết trong dạy học Tiếng Việt. Con ngời Việt
Nam sử dụng tiếng Việt là công cụ giao tiếp chính. Học tốt môn Tiếng
Việt thì đó sẽ là phơng tiện giúp các em học tốt các môn học khác. Học
xong chơng trình lớp 1 các em phải đọc thông viết thạo. Song thực tế hiện
nay còn có một bộ phận học sinh Tiểu học nói chung và học sinh lớp 1
nói riêng còn mắc rất nhiều lỗi khi phát âm. Vậy nguyên nhân nào dẫn
đến tình trạng học sinh phát âm sai và làm thế nào để khắc phục tình
trạng này? Đó là những câu hỏi thiết thực cần sớm có lời giải đáp, và
cũng là mối quan tâm của các nhà làm công tác giáo dục và những ai tâm
huyết với sự nghiệp giáo dục.
II/ Cơ sở lý luận.
Trong các nhà trờng công việc giảng dạy và công việc giáo dục
phần lớn dựa vào sách. Sách là ngời thày thứ hai đối với học sinh. Thông
qua việc đọc sách HS mở rộng tầm hiểu biết về thiên nhiên, xã hội, cuộc
sống, con ngời văn hoá, phong tục tập quán Đọc các tác phẩm văn học
HS đợc bồi dỡng về vốn hiểu biết, năng lực thẩm mỹ, trau rồi kỹ năng sử
dụng ngôn ngữ, sử dụng tiếng mẹ đẻ Vì vậy việc đọc đối với HS mang
ý nghĩa giáo dục rất lớn, nó không thể thiếu với các hoạt động trong nhà
trờng.
1. Xuất phát từ vị trí của môn Tiếng Việt trong nhà trờng tiểu
học và thông qua việc dạy HS đọc, phát âm môn Tiếng Việt.
Nó còn là con đờng để dẫn chúng ta vào thế giới bao la vô tận của
tri thức khoa học và của con ngời. Nếu không am hiểu và vận dụng đúng
thì HS sẽ không bao giờ nhìn thấy ánh sáng hào quang của thế giới tri
1
SKKN: Sa li phỏt õm cho hc sinh lp 1

SKKN: Sa li phỏt õm cho hc sinh lp 1
III/ Cơ sở thực tiễn.
Trong xã hội hiện đại nh ngày nay, khi mà nền kinh tế, khoa học kỹ
thuật và nền giáo dục nớc nhà phát triển nh vũ bão, tiến tới hội nhập với
thế giới con ngời phải giao tiếp nhiều, giao tiếp rộng thì việc phát âm
chuẩn lại càng trtở nên bức thiết. Một ngời phát âm chuẩn, đọc đúng, đọc
hay, đọc diễn cảm cũng chính là biểu hiện của con ngời có ý thức, có hiểu
biết, có văn hoá.
Thực tế hiện nay trong giao tiếp xã hội hay ở chính trong các hội
nghị; các buổi thuyết trình của các nhà chính trị khi mà các đại biểu phát
biểu ý kiến chúng ta nghe thấy rất buồn cời vì những phát âm sai:
Ví dụ :
- Đã đến giờ nàm (làm) việc.
- Tôi xin lói (nói) với các đồng chí
Hay có HS lên tới trung học rồi còn nói:
- Xin phép cô cho em đi mua vợ. (vở)
-
Đây là kết quả của giảng dạy và giáo dục trong nhà trờng Tiểu học.
Ngay tại thời điểm hiện nay trên địa bàn huyện Lý Nhân và ở trờng
tôi hiện nay thì tình trạng phát âm sai còn phổ biến. Do ảnh hởng của
ngôn ngữ địa phơng HS ở đây phần lớn sai ở các âm phụ âm đầu l/n;
d/r/gi; s/x; ch/ tr. Ngoài ra các em còn phát âm sai, lẫn lộn giữa các
thanh hỏi - nặng, ngã - hỏi, ngã - nặng ; các vần u iu, ơu iêu ,
Yêu cầu tối thiểu của 1 HS đã hoàn thành bậc Tiểu học là phải đọc
thông viết thạo. Nhng đọc thông viết thạo không có nghĩa là chỉ cần đọc
đợc, viết đợc mà phải đạt đợc những yêu cầu tối thiểu của Tiếng Việt đó
là:
- Phát âm chuẩn
- Không nói ngọng hay đọc sai, lẫn phụ âm đầu. Nếu HS đã đạt đợc
những yêu cầu trên thì hoạt động viết của các em rất dễ dàng. Có đọc

4
SKKN: Sa li phỏt õm cho hc sinh lp 1
phát âm sai còn khá phổ biến, đa số giữa các em còn nhầm lẫn giữa các
cặp phụ âm : l - n; s - x; tr - ch; gi r - d . Một số các em còn phát âm
sai ở vần, thanh, tiếng. Cụ thể tôi đã tiến hành khảo sát chất lợng phát âm
của HS lớp 1A do tôi chủ nhiệm và lớp 1B lần một qua hai bài tập đọc
(Bài 37 và 42 Sách Tiếng Việt lớp 1 tập 1)
Bài 1 :
Gió từ tay mẹ
Ru bé ngủ say.
Thay cho gió trời
Giữa trời oi ả.
Bài 2 : Buổi tra, Cừu chạy theo mẹ ra bờ suối. Nó thấy bầy hơu nai đã ở
đấy rồi.
Cho thấy kết quả nh sau:
Lớp
Sĩ
số
Lỗi
n- l ch - tr s - x gi - r - d
Vần,
thanh,
tiếng
1A
25 8 = 323% 6 = 24% 6 = 24% 4 = 16% 3 = 12%
1B 27
8 =
29,6%
7 =
25,9%

cũng nh trong khi viết còn nhầm lẫn giữa các cặp âm: l - n; tr - ch; s - x;
gi r d . Cụ thể tôi đã kiểm tra hai bài chính tả:
Bài 1: Gió lùa kẽ lá
Lá khẽ đu đa
Gió qua cửa sổ
Bé vừa ngủ tra
Bài 2:
Những bông cải nở rộ nhuộm vàng cả cánh đồng. Trên trời bớm
bay lợn từng đàn.
* Nhận xét:
6
SKKN: Sa li phỏt õm cho hc sinh lp 1
Qua hai bài chính tả nghe đọc tôi nhận thấy phần lớn các em phát
âm sai thì dẫn đến viết sai. Tuy nhiên có một số em phát âm sai nhng viết
lại đúng hoặc viết sai nhng phát âm lại đúng (nguyên nhân này chỉ có thể
do các em trong khi GVđọc các em cha chí ý lắng nghe.)
Sau khi khảo sát tình hình về năng lực phát âm của HS tôi đi tìm
hiểu nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên.
II/ Nguyên nhân dẫn đến tình trạng phát âm sai
1/ Do ảnh hởng của tiếng địa phơng.
Nh chúng ta đã biết, tâm lý HS Tiểu học là lứa tuổi rất hay bắt ch-
ớc việc làm, lời nói của ngời lớn. Các em còn nhỏ nên cha phân biệt đợc
đúng, sai. Mà địa phơng tôi dạy nhân dân thờng nói ( phát âm) sai nhiều ở
các cặp âm: l - n ; tr - ch ; s - x; gi r d do thói quen thờng phát âm
nhẹ, không cong lỡi ; về vần th ờng sai: vần u thành iu; ơu thành iêu cho
dễ nói nh rợu thành riệu. Ngay từ khi còn nhỏ các em đợc nghe bà, mẹ
hát ru đợc ngời thân dạy nói. Lớn lên các em tiếp xúc và giao tiếp với mọi
ngời xung quanh, mọi ngời phát âm sai các em sẽ bắt chớc học theo, dẫn
đến trở thành các thói quen trong giao tiếp.
Sự quan tâm của gia đình đến việc học hành của con cái còn ít hoặc

x; gi r d . Đồng thời đọc sai cả những vần, tiếng khác nh: u thành iu;
ơu thành iêu. nhầm cả dấu thanh, chẳng hạn: những đọc thành
nhứng, vở đọc thành vợ.
- ở nhà: Các em cha chú ý luyện đọc, trong giao tiếp với ngời thân
khi phát âm sai cũng không chú ý sửa, hoặc biết ngời lớn và bản thân phát
am sai cũng không sửa mà cứ nói theo thế cho dễ nói.
Nh vậy bản thân các em không có ý thức hoặc thiếu ý thức sửa sai
khi phát âm. Các em còn coi nhẹ việc phát âm mà không biết tầm quan
trọng của nó.
Ngoài ra còn một vài em nói ngọng từ nhỏ phát âm không rõ ở một
số âm đầu và vần.
8
SKKN: Sa li phỏt õm cho hc sinh lp 1
Trên đây là một số nguyên nhân dẫn đến tình trạng HS phát âm
sai.
Là một GV trực tiếp giảng dạy ở khối lớp 1 tôi nhận thấy việc sửa
chữa và uốn nắn để nâng cao năng lực phát âm cho HS là một điều kiện
hết sức quan trọng và cấp thiết đối với những ngời làm công tác GD.
Muốn hình thành đợc thói quen luyện phát âm ở HS Tiểu học, giúp các
em phát âm chuẩn thì GV phải có chơng trình, kế hoạch cụ thể để uốn
nắn sửa chữa cho các em. Hiểu đợc tâm lý HS đây lầ lứa tuổi để uốn nắn,
dễ hình thành thói quen, tiếp thu nhanh, nếu khắc phục đợc các nguyên
nhân trên đây thì các em sẽ phát huy tốt hơn, chuẩn xác hơn.
Bởi vậy trong thời gian qua, tôi đã đa ra một số biện pháp nhằm
tháo gỡ từng bớc giúp HS nâng cao dần năng lực phát âm tạo điều kiện để
các em học lên các lớp trên tốt hơn.
III/ một số biện pháp
1. Đẩy mạnh công tác xẫ hội hoá giáo dục.
- Đến gặp và trao đổi trực tiếp với đ/c phát thanh viên của xã, đề
nghị đ/c đó rất thông cảm và cố gắng chú ý khi đọc tin tức, văn bản trên

,động viên kịp thời , khuyến khích các em cầu tiến.
- Để sửa lỗi cho HS ở các cặp phụ âm: l - n; tr - ch; s - x; gi r
d. GV cần hớng dẫn các em cách phát âm những phụ âm mà các em hay
nhầm lẫn .
Bớc đầu tiên GV đa ra một số tiếng:
+ Tiếng có phụ âm đầu là s x : nh xa sa
+ Tiếng có phụ âm đầu là n l : nh nói lói ; lòng - nòng
+ Tiếng có phụ âm đầu là ch tr : nh châu trâu
+ Tiếng có phụ âm đầu là gi r - d : nh giận rận dận
Sau đó GV phát âm mẫu từng tiếng. Tiếp theo đó GV dùng lý
thuyết giảng giải cho HS cách phát âm, cho HS phát âm thử từng phụ âm,
khi đợc rồi mới ghép các phụ âm đó vào tiếng. Chẳng hạn:
10
SKKN: Sa li phỏt õm cho hc sinh lp 1
+ Âm n: là âm tắc vang nên khi phát âm đầu lỡi thẳng.
+ Âm l: là phụ âm sát vang nên khi phát âm đầu lỡi cong, vòm
miệng trên hơi thoát ra ngoài.
Tơng tự nh trên, GV cũng hớng dẫn cách đọc, phân biệt các cặp ch
tr ; gi r d cùng với cá vần, tiếng khó để HS đọc đúng, chính xác.
Hay những em không phân biệt đợc dấu hỏi, dấu ngã nh ngã đọc thành
ngá ; hỏi đọc thành hõi , GV cần trực tiếp h ớng dẫn, sửa cho
từng em và yêu cầu em đó đọc nhiều lần.
3/ Đối với HS
- Trớc hết GV cần cho các em thấy rõ tầm quan trọng của việc phát
âm đúng. Có thể đa ra một số chuyện gây cời do phát âm sai nh: Tha cô
cho em về lấy vợ ( vở) để các em thấy tác hại của việc phát âm sai.
- GV cần tạo hứng thú học tập cho các em không chỉ trong giờ tập
đọc, học vần mà cả trong các giờ học khác hớng sự chú ý của các em vào
việc nghe cô hớng dẫn cách phát âm. Ngoài việc hớng dẫn trong giờ, trớc
lớp , GV cũng cần phải giúp cho các em hiểu nghĩa của từ để giúp cho

giúp bạn sửa lỗi, uốn nắn kịp thời.
Ngoài thời gian giúp đỡ các em trên lớp, GV cần đa ra một số từ,
câu khó về nhà các em tự luyện. GV có thể đọc mẫu, hớng dẫn tỷ mỷ về
cách đọc phát âm thế nào cho đúng, kiểm tra các em có tiến bộ không vào
đầu giờ học buổi sau.
Ví dụ: GV đa ra một số từ sau:
- leo núi, lăn lông lốc
- trái chín
- say sa, xào xạc
- gió rung rinh cành lá
- nhanh nhẹn
Với biện pháp trên các em có thể nhớ lâu hơn và tình trạng đọc vẹt
không thể xảy ra.
12
SKKN: Sa li phỏt õm cho hc sinh lp 1
- GV có thể đa ra một số từ giống nhau nhng khác nghĩa nh châu
và trâu
+ trâu : con trâu
+ châu : châu á
hay no và lo
+ lo: lo lắng
+ no: ăn no
- Giải nghĩa những từ giống nhau nhng khác nghĩa cho các em biết
và đa ra một số từ khác cho các em suy nghĩ và nêu lên ý kiến của mình
về cách hiểu từ và giải thích ý nghĩa của từ. Thờng xuyên kiểm tra kết quả
của các em và tiếp xúc gần gũi với các em để hiểu các em nhiều hơn.
- GV cần có kế hoạch luyện phát âm từ thấp đến cao, từ đơn giản
đến phức tạp và có tốc độ tăng dần nh: Trớc tiên luyện cho các em phát
âm đúng các âm, vần sau đó tiến tới luyện tiếng, từ và tiếp theo luyện đến
câu, đoạn, bài; từ đọc đúng đến đọc hay, đọc diễn cảm.

Lỗi
n- l ch - tr s - x gi - r - d
Vần,
thanh,
tiếng
1A
25 2 = 8% 2 = 8% 1 = 4% 2 = 8% 0 = 0%
1B 27
7 =
25,9%
5 =
18,5%
2 = 7,4%
3 = 11,1
%
2 = 7,4%
* Nhận xét:
Qua khảo sát lần 2 cho thấy lớp 1B không áp dụng các biện pháp
trên của tôi thì chất lợng phát âm hầu nh vẫn nh cũ, sự tiến bộ là không
đáng kể. Còn lớp 1A của tôi chất lợng phát âm có sự tiến bộ rõ rệt. Số HS
phát âm đúng tăng lên. Nhìn vào kết quả đạt đựơc tôi rất phấn khởi và tự
tin vào những biện pháp mà mình đã đa ra. Điều đáng mừng là một số HS
trớc kia đọc yếu mắc nhiều lỗi (có em măc tới 2 đến 3 lỗi phát âm) bây
14
SKKN: Sa li phỏt õm cho hc sinh lp 1
giờ đợc sự hỗ trợ, giúp đỡ, uốn nắn cách phát âm theo các biện pháp mà
tôi đã đa ra có tiến bộ rõ rệt. Những cặp phụ âm mà trớc đây các em hay
nhầm lẫn trong cách phát âm: n - l ; ch tr ; gi - r d, bây giờ các em
đã phát âm tơng đối chuẩn. Khi phát âm cũng ít sai hơn, nếu sai chỉ cần
cô giáo nhắc là em phát âm lại thì HS đó tự sửa đợc ngay. Từ đó HS viết

của ngời thày. Làm thế nào để HS thấy việc rèn luyện cách phát âm là
điều cần thiết, có lợi cho các em, đồng thời nâng cao trình độ văn hoá cho
xã hội.
Luyện cách phát âm cho HS Tiểu học ngời GV phải nắm đợc đặc
điểm tâm lý của các em, có biện pháp khen, chê kịp thời, khéo léo.
- Khuyến khích các em ham đọc sách, báo, truyện bổ ích để nâng
cao năng lực tự đọc, năng lực t duy, sự hiểu biết về các mặt trong cuộc
sống. Đồng thời qua các hình thức này giáo dục t tởng, tình cảm cho các
em.
- GV cần kết hợp chặt chẽ với gia đình, xã hội để dành sự quan tâm
đến HS nhiều hơn. Việc rèn phát âm cho HS phải ở mọi lúc, mọi nơi và
liên tục.
Theo tôi trên đây là những bài học cần thiết đối với những GV
muốn sửa lỗi phát âm cho HS. Tuy nhiên việc áp dụng những biện pháp
này vào từng lớp cụ thể đòi hỏi phải có sự khéo léo, linh hoạt, kiên trì của
cả thày và trò. Đây là một vấn đề khó thực hiện song vẫn làm đợc nếu có
sự kiên trì, có sự tìm tòi công phu các biện pháp nhằm tháo gỡ. Việc sửa
lỗi phát âm cho HS có đạt kết quả cao hay không còn phụ thuộc vào khả
năng, lòng nhiệt tình của mỗi GV. Phải xuất phát từ lòng yêu nghề, mến
trẻ, có tâm huyết với nghề thì chất lợng giáo dục mới đạt hiệu quả cao.
Đồng thời còn phụ thuộc vào bản thân HS có ý thức tự rèn luyện, sửa sai
hay không. Tóm lại, thành công trong việc nâng cao năng lực phát âm cho
HS phụ thuộc vào cả thày và trò.
16
SKKN: Sa li phỏt õm cho hc sinh lp 1
D/ những vấn đề còn tồn tại
Trong khoảng thời gian nghiên cứu và áp dụng các biện pháp nâng
cao năng lực phát âm cho HS tôi thấy rằng năng lực phát âm của HS đã
đạt đợc mức khá. Đó là kết quả đáng mừng. Tuy nhiên mức độ này cha
ổn định, ít nhiều vẫn có sự dao động. Bởi vì vẫn còn một số em lơ là trong

- Cùng với sự đóng góp của nhân dân, các cấp các ngành, đặc biệt
là UBND xã tạo điều kiện xây dựng trờng lớp đủ các điều kiện về cơ sở
vật chất, ánh sáng, trang thiết bị phục vụ cho việc giảng dạy.
CNG HềA X HI CH NGHA VIT NAM
c lp- T do- Hnh phỳc
BN CAM KT
I. THễNG TIN TC GI
H v tờn:
Ngy, thỏng, nm sinh:
n v: Trng tiu hc
ờn thoi: 0912345678
18
SKKN: Sửa lỗi phát âm cho học sinh lớp 1
E-mail: [email protected]
II. TÊN SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Tên SKKN:
III. NỘI DUNG CAM KẾT
Tôi xin cam kết sáng kiến kinh nghiệm này tôi đã áp dụng thành công trong
giảng dạy tại trường ……………………………… . Trong trường hợp có
xảy ra tranh chấp về quyền sở hữu đối với một phần hay toàn bộ sản phẩm
sáng kiến kinh nghiệm này mà tôi là người vi phạm, tôi hoàn toàn chịu trách
nhiệm trước lãnh đạo đơn vị, lãnh đạo sở GD&ĐT. Sáng kiến kinh nghiệm này
tôi cũng đã phổ biến cho đồng nghiệp nên nếu có bạn đọc học tập, nghiên cứu,
sử dụng, áp dụng sáng kiến này tôi cũng không khiếu nại hay đòi hỏi quyền sở
hữu.
…………, ngày … tháng … năm
20….
Người cam kết
(Ký, ghi rõ họ tên)
19