Sửa lỗi phát âm cho học sinh lớp 1
a. ĐĂT VẤN ĐỀ
I/ LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI.
Tiếng Việt là một môn học chiếm nhiều thời gian trong chương trình
học của bậc Tiểu học nói chung và lớp 1 nói riêng, coi trọng đồng thời cả 4 kỹ
năng: nghe, đọc, nói, viết trong dạy học Tiếng Việt. Con người Việt Nam sử
dụng tiếng Việt là công cụ giao tiếp chính. Học tốt môn Tiếng Việt thì đó sẽ là
phương tiện giúp các em học tốt các môn học khác. Học xong chương trình lớp
1 các em phải đọc thông viết thạo. Song thực tế hiện nay còn có một bộ phận
học sinh Tiểu học nói chung và học sinh lớp 1 nói riêng còn mắc rất nhiều lỗi
khi phát âm. Vậy nguyên nhân nào dẫn đến tình trạng học sinh phát âm sai và
làm thế nào để khắc phục tình trạng này? Đó là những câu hỏi thiết thực cần
sớm có lời giải đáp, và cũng là mối quan tâm của các nhà làm công tác giáo
dục và những ai tâm huyết với sự nghiệp giáo dục.
II/ CƠ SỞ LÝ LUẬN.
Trong các nhà trường công việc giảng dạy và công việc giáo dục phần
lớn dựa vào sách. Sách là người thày thứ hai đối với học sinh. Thông qua việc
đọc sách HS mở rộng tầm hiểu biết về thiên nhiên, xã hội, cuộc sống, con
người văn hoá, phong tục tập quán … Đọc các tác phẩm văn học HS được bồi
dưỡng về vốn hiểu biết, năng lực thẩm mỹ, trau rồi kỹ năng sử dụng ngôn ngữ,
sử dụng tiếng mẹ đẻ…Vì vậy việc đọc đối với HS mang ý nghĩa giáo dục rất
lớn, nó không thể thiếu với các hoạt động trong nhà trường.
1. Xuất phát từ vị trí của môn Tiếng Việt trong nhà trường tiểu học
và thông qua việc dạy HS đọc, phát âm môn Tiếng Việt.
Nó còn là con đường để dẫn chúng ta vào thế giới bao la vô tận của tri
thức khoa học và của con người. Nếu không am hiểu và vận dụng đúng thì HS
sẽ không bao giờ nhìn thấy ánh sáng hào quang của thế giới tri thức đó. Đọc và
phát âm chuẩn giúp các em không hiểu sai, không hiểu lệch lạc vấn đề.
Cho nên việc phát âm của HS Tiểu học thực sự quan trọng, nhất là đối
với HS lớp 1.
1

2
Sửa lỗi phát âm cho học sinh lớp 1
càng trtở nên bức thiết. Một người phát âm chuẩn, đọc đúng, đọc hay, đọc diễn
cảm cũng chính là biểu hiện của con người có ý thức, có hiểu biết, có văn hoá.
Thực tế hiện nay trong giao tiếp xã hội hay ở chính trong các hội nghị;
các buổi thuyết trình của các nhà chính trị khi mà các đại biểu phát biểu ý kiến
chúng ta nghe thấy rất buồn cười vì những phát âm sai:
Ví dụ :
- Đã đến giờ nàm (làm) việc.
- Tôi xin lói (nói) với các đồng chí
Hay có HS lên tới trung học rồi còn nói:
- Xin phép cô cho em đi mua vợ. (vở)
- ………
Đây là kết quả của giảng dạy và giáo dục trong nhà trường Tiểu học.
Ngay tại thời điểm hiện nay trên địa bàn huyện Lý Nhân và ở trường tôi
hiện nay thì tình trạng phát âm sai còn phổ biến. Do ảnh hưởng của ngôn ngữ
địa phương HS ở đây phần lớn sai ở các âm phụ âm đầu l/n; d/r/gi; s/x; ch/
tr. Ngoài ra các em còn phát âm sai, lẫn lộn giữa các thanh hỏi - nặng, ngã -
hỏi, ngã - nặng ; các vần ưu – iu, ươu – iêu,…
Yêu cầu tối thiểu của 1 HS đã hoàn thành bậc Tiểu học là phải đọc
thông viết thạo. Nhưng đọc thông viết thạo không có nghĩa là chỉ cần đọc
được, viết được mà phải đạt được những yêu cầu tối thiểu của Tiếng Việt đó
là:
- Phát âm chuẩn
- Không nói ngọng hay đọc sai, lẫn phụ âm đầu. Nếu HS đã đạt được
những yêu cầu trên thì hoạt động viết của các em rất dễ dàng. Có đọc đúng thì
mới viết đúng. Có phát âm chuẩn thì người nghe mới hiểu mình nói gì và
không gây cười ở những cuộc họp hay những lúc cần nghiêm túc. Vì vậy đọc
đúng và phát âm chuẩn ở bậc Tiểu học nhất là lớp 1 là một điều quan trọng bậc
nhất khi các em đến trường.

Bài 1 :
Gió từ tay mẹ
Ru bé ngủ say.
4
Sửa lỗi phát âm cho học sinh lớp 1
Thay cho gió trời
Giữa trời oi ả.
Bài 2 : Buổi trưa, Cừu chạy theo mẹ ra bờ suối. Nó thấy bầy hươu nai đã ở
đấy rồi.
Cho thấy kết quả như sau:
Lớp Sĩ số
Lỗi
n- l ch - tr s - x gi - r - d
Vần, thanh,
tiếng
1A 25 8 = 323% 6 = 24% 6 = 24% 4 = 16% 3 = 12%
1B 27 8 = 29,6% 7 = 25,9% 4 = 14,8% 5 = 18,5 % 3 = 11,1%
* Nhận xét:
Qua khảo sát 2 bài tập đọc trên đây tôi nhận thấy HS phát âm chuẩn
chưa nhiều. Lỗi mà HS mắc phải là các cặp phụ âm n - l ở các tiếng như:
Cặp n - l:
“ nó ” đọc thành “ ló”
“ nai ” đọc thành “ lai ”
Cặp s - x:
“ say ” đọc thành “ xay ”
Cặp tr - ch:
“ trưa ”đọc thành “ chưa ”
“ trời ” đọc thành “ chời ”
“ chạy ” đọc thành “ trạy ”
Cặp gi - r - d:

Như chúng ta đã biết, tâm lý HS Tiểu học là lứa tuổi rất hay bắt chước
việc làm, lời nói của người lớn. Các em còn nhỏ nên chưa phân biệt được
đúng, sai. Mà địa phương tôi dạy nhân dân thường nói ( phát âm) sai nhiều ở
các cặp âm: l - n ; tr - ch ; s - x; gi – r – d do thói quen thường phát âm nhẹ,
không cong lưỡi…; về vần thường sai: vần ưu thành iu; ươu thành iêu cho dễ
nói như rượu thành riệu. Ngay từ khi còn nhỏ các em được nghe bà, mẹ hát ru
6
Sửa lỗi phát âm cho học sinh lớp 1
được người thân dạy nói. Lớn lên các em tiếp xúc và giao tiếp với mọi người
xung quanh, mọi người phát âm sai các em sẽ bắt chước học theo, dẫn đến trở
thành các thói quen trong giao tiếp.
Sự quan tâm của gia đình đến việc học hành của con cái còn ít hoặc là
không quan tâm, phó mặc cho nhà trường. Cha mẹ các em do bận công việc, lo
làm ăn không thường xuyên kiển tra con em mình học tập như thế nào nên lực
học các em chỉ đạt TB, năng lực phát âm chưa cao mặc dù một số em nhận
thức rất tốt.
2/ Về phía giáo viên
- Bản thân GV là người địa phương nên có thể GV còn phát âm chưa
chuẩn. Mà chúng ta đã biết lứa tuổi HS Mầm non, Tiểu học là lứa tuổi hay bắt
chước, tin yêu thày cô giáo. Các em luôn coi thày cô giáo là tấm gương sáng
mẫu mực trong mọi hành vi cử chỉ, điệu bộ, ngôn ngữ. Các em bắt chước và
làm theo. Chính vì vậy, muốn cho HS phát âm chính xác thì yêu cầu GV dạy
từ Mầm non cũng phải phát âm chuẩn ( không chỉ trong giờ dạy mà trong cả
giao tiếp hằng ngày).
- Khi HS phát âm sai bản thân GV không xây dựng ý thức, thói quen
cho HS tự sửa sai cho nhau. Mặt khác trong các tiết học vần và tập đọc được
phân bố tương đối nhiều và thời gian dành cho 1 tiết học là 35 đến 40 phút, đôi
khi GV còn mải truyền thụ kiến thức, nội dung bài mới, mải lo kết thúc tiết
học đúng thời gian quy định nên bỏ qua việc luyện đọc, luyện phát âm cho HS
hoặc có luyện nhưng qua loa chưa triệt để.

sẽ phát huy tốt hơn, chuẩn xác hơn.
Bởi vậy trong thời gian qua, tôi đã đưa ra một số biện pháp nhằm tháo
gỡ từng bước giúp HS nâng cao dần năng lực phát âm tạo điều kiện để các em
học lên các lớp trên tốt hơn.
III/ MỘT SỐ BIỆN PHÁP
1. Đẩy mạnh công tác xẫ hội hoá giáo dục.
- Đến gặp và trao đổi trực tiếp với đ/c phát thanh viên của xã, đề nghị
đ/c đó rất thông cảm và cố gắng chú ý khi đọc tin tức, văn bản trên loa phóng
thanh thì phát âm cho chuẩn mực.
8
Sửa lỗi phát âm cho học sinh lớp 1
- Tuyên truyền qua các buổi họp phụ huynh để các bậc phụ huynh nắm
được tầm quan trọng và cách tiến hành phối hợp với nhà trường trong việc dạy
dỗ con em mình nói chung, đặc biệt trong việc rèn cho các em có kĩ năng, thói
quen phát âm chuẩn.
- Gặp gỡ các phụ huynh có con em phát âm chưa chuẩn. Trao đổi về tình
hình học tập ở lớp của em đó. Đề nghị phụ huynh phối kết hợp rèn khả năng
phát âm cho các em bằng cách:
+ Thường xuyên đôn đốc, kiểm tra việc học tập của con em.
+ Trong giao tiếp hằng ngày, khi thấy các em phát âm sai thì cần uốn
nắn sửa chữa ngay.
+ Các bậc phụ huynh khi giao tiếp với trẻ nhỏ cần chú ý nói (phát âm)
chuẩn mực để làm gương cho các em. Tránh tình trạng người lớn phát âm tự
do làm cho các em bắt chước theo sẽ tạo thành thói quen xấu.
2/ Đối với giáo viên:
Muốn HS phát âm đúng, nâng cao năng lực phát âm điều quan trọng
trước tiên là GV phải nắm chắc phương pháp bộ môn, cụ thể là nắm được tiến
trình, phương pháp dạy tập đọc, học vần.
Một yếu tố không kém phần quan trọng là GV cần phải phát âm chuẩn
xác trong tất cả các giờ học, trong mọi lúc giao tiếp để học sinh bắt chước và

âm đúng. Có thể đưa ra một số chuyện gây cười do phát âm sai như: Thưa cô
cho em về lấy vợ ( vở)… để các em thấy tác hại của việc phát âm sai.
- GV cần tạo hứng thú học tập cho các em không chỉ trong giờ tập đọc,
học vần mà cả trong các giờ học khác hướng sự chú ý của các em vào việc
nghe cô hướng dẫn cách phát âm. Ngoài việc hướng dẫn trong giờ, trước
lớp…, GV cũng cần phải giúp cho các em hiểu nghĩa của từ để giúp cho việc
phát âm đúng. Có đọc đúng thì mới viết đúng.
- Đối với những HS nói ngọng từ nhỏ, khi phát âm không phân biệt
được một số âm đầu hoặc dấu thanh hỏi, sắc, ngã, nặng; sai vần như:
“ anh” đọc là “ ăn”
“ ngã” đọc là “ ngá”
“ hiểu ” đọc là “ hiệu”
“ sẻ” đọc là “ sẽ”
10
Sửa lỗi phát âm cho học sinh lớp 1
GV cần có sự quan tâm đặc biệt, chú ý gần gũi uốn nắn, động viên các
em. Cần dành nhiều thời gian hơn các em khác để sửa sai cho các em, giúp các
em phát âm đúng, phân biệt được dấu thanh. Có như vậy khi viết mới đúng,
với các em này phải đọc nhiều lần sau đó mới cho viết. Giao từ khó, tiếng khó
để các em về nhà luyện và có hình thức kiểm tra. Đặc biệt cần có sự phối kết
hợp với gia đình để tìm hiểu rõ nguyên nhân để từ đó cùng với gia đình có
biện pháp giúp các em tiến bộ (nếu cần có thể nhờ bác sỹ tư vấn thêm nếu các
em đó ngọng bệnh lý )
GV cần chú ý hết sức nhiệt tình, kiên trì không nôn nóng, vội vã giúp
HS chuyển biến dần. Chẳng hạn trong gìơ học vần, tập đọc GV gọi những HS
phát âm yếu, ngọng nhiều hơn. Thường xuyên kiểm tra, động viên kịp thời khi
các em có tiến bộ, như thế sẽ tạo cho các em hứng thú trong học tập, có ý thức
và thói quen trong việc sửa lỗi phát âm. Lấy gương những HS tiến bộ để
khuyến khích các em khác noi theo. Có như vậy mới phát huy được tính tích
cực của HS.

hiểu từ và giải thích ý nghĩa của từ. Thường xuyên kiểm tra kết quả của các em
và tiếp xúc gần gũi với các em để hiểu các em nhiều hơn.
- GV cần có kế hoạch luyện phát âm từ thấp đến cao, từ đơn giản đến
phức tạp và có tốc độ tăng dần như: Trước tiên luyện cho các em phát âm đúng
các âm, vần sau đó tiến tới luyện tiếng, từ và tiếp theo luyện đến câu, đoạn,
bài; từ đọc đúng đến đọc hay, đọc diễn cảm.
* Tóm lại: Các phương pháp trên cần phải áp dụng một cách liên tục,
dần dần và khoa học thì mới có hiệu quả.
Sau khi đi sâu nghiên cứu tìm hiểu tình hình và thực trạng phát âm sai
của HS, tìm ra một số nguyên nhân và biện pháp thích hợp nhằm nâng cao
năng lực phát âm cho HS và đã áp dụng vào lớp 1A do tôi trực tiếp giảng dạy.
IV / KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC SAU KHI ÁP DỤNG CÁC BIỆN PHÁP
TRÊN:
Để xem xét kết quả sau khi áp dụng các biện pháp trên, tôi tiến hành
khảo sát chất lượng phát âm của lớp tôi lần 2. Và khảo sát chất lượng tại lớp
1B (lớp không được áp dụng các biện pháp trên và do GV cao tuổi dạy)
Tôi cho HS 2 lớp đọc bài:
12
Sửa lỗi phát âm cho học sinh lớp 1
Bài 73 - TV lớp 1 tập 1
Con gì có cánh
Mà lại biết bơi
Ngày xuống ao chơi
Đêm về đẻ trứng
Bài 77 – TV lớp 1 tập 1
Những đàn chim ngói
Mặc áo màu nâu
Đeo cườm ở cổ
Chân đất hồng hồng
Như nung qua lửa

Tôi nhận thấy trong thời gian vừa qua mình chưa thể sửa hết lỗi phát âm cho
HS, nhưng những biện pháp mà tôi đưa ra là những biện pháp khá hữu hiệu và
tích cực, có tác dụng trực tiếp, thiết thực đối với HS.
C/ KẾT LUẬN
Qua quá trình giảng dạy và thời gian trực tiếp sửa lỗi phát âm cho HS,
tôi thấy việc sửa lỗi cho HS nói chung và HS lớp 1 nói riêng là một yêu cầu
cấp bách và cần thiết. Bởi vì HS biết đọc đúng, viết đúng là biểu hiện của sự
hoàn thiện góp phần giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt. Muốn sửa lỗi phát
âm và nâng cao năng lực phát âm cuả HS trước tiên người GV phải nhận
thức vai trò nhiệm vụ và tầm quan trọng của việc phát triển nhân cách toàn
diện của con người nói chung.
- Muốn nâng cao nănglực phát âm cho HS thì điều quan trọng trước tiên
là người GV phải tự hoàn thiện mình để trở thành người mẫu mực, là tấm
gương sáng trong cách phát âm, nói năng trước HS để các em noi theo. Người
GV phải thường xuyên trau dồi kinh nghiệm, nhiệt tình, năng động và phải có
tâm huyết với nghề nghiệp. Đặc biệt là phải tích luỹ được vốn kiến thức phong
phú về tiếng mẹ đẻ thường xuyên nâng cao kỹ năng đọc và phát âm cho bản
thân.
14
Sửa lỗi phát âm cho học sinh lớp 1
Trong qua trình sửa lỗi phát âm cho HS đòi hỏi sự khéo léo tinh tế của
người thày. Làm thế nào để HS thấy việc rèn luyện cách phát âm là điều cần
thiết, có lợi cho các em, đồng thời nâng cao trình độ văn hoá cho xã hội.
Luyện cách phát âm cho HS Tiểu học người GV phải nắm được đặc
điểm tâm lý của các em, có biện pháp khen, chê kịp thời, khéo léo.
- Khuyến khích các em ham đọc sách, báo, truyện bổ ích để nâng cao
năng lực tự đọc, năng lực tư duy, sự hiểu biết về các mặt trong cuộc sống.
Đồng thời qua các hình thức này giáo dục tư tưởng, tình cảm cho các em.
- GV cần kết hợp chặt chẽ với gia đình, xã hội để dành sự quan tâm đến
HS nhiều hơn. Việc rèn phát âm cho HS phải ở mọi lúc, mọi nơi và liên tục.

Để góp phần nâng cao năng lực phát âm cho HS nói riêng cũng như hiệu
quả học tập nói chung tôi có một số đề xuất sau:
- Mỗi GV khi thi tuyển vào trường sư phạm thì cần có thêm một phần
thi điều kiện nữa là thi đọc ( đọc đúng, phát âm chuẩn, không ngọng…)
- Mỗi GV cần tự học hỏi để nâng cao kỹ năng nghiệp vụ sư phạm và cần
phải tâm huyết với nghề.
- Các cấp các ngành tiếp tục tạo điều kiện hỗ trợ về mặt kinh phí cũng
như tinh thần thời gian cho GV Tiểu học tiếp tục học nâng cao ( cao đẳng, đại
học)
- Mở các lớp bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ GV Tiểu
học nói chung, đặc biệt là các đồng chí GV cao tuổi bằng cấp chưa đạt chuẩn
trong thời gian ngắn để các đồng chí được học tập nhiều hơn về đổi mới
phương pháp dạy học Tiếng Việt cũng như các môn khác và nâng cao năng lực
chuyên môn.
- Cùng với sự đóng góp của nhân dân, các cấp các ngành, đặc biệt là
UBND xã tạo điều kiện xây dựng trường lớp đủ các điều kiện về cơ sở vật
chất, ánh sáng, trang thiết bị phục vụ cho việc giảng dạy.
16