LỜI NÓI ĐẦU
Lord Acton một sử gia người Anh sống vào cuối thế kỷ IXX đầu thế kỷ
XX, trong một bức thư gửỉ giám mục ManDell Creighton năm 1998 đã viết:
"Quyền lực có xu hướng dẫn tới đồi bại, quyền lực tuyệt đối thì sẽ có xu
hướng đồi bại tuyệt đối". Sẽ còn nguy hiểm hơn nếu phần lớn hoặc tất cả
quyền lực Nhà nước tập trung trong một người hay một nhóm người nên Nhà
nước phải phân chia quyền lực. Do đó tư tưởng phân chia quyền lực đã được
hầu hết các nước tư bản trên thời gian thừa nhận và áp dụng trong tổ chức và
hoạt động bộ máy nhà nước. Trong điều kiện và hoàn cảnh lịch sử thời đại
mình những người sáng lập ra thuyết phân chia quyền lực (Loccơ,
Môngtecxkiơ) cho rằng cần phải hạn chế sự độc quyền bằng việc không tập
trung quá nhiều quyền lực nhà nước vào một cơ quan nhất định, bằng sự kiểm
soát và khống chế lẫn nhau giữa các hệ thống cơ quan nhà nước khác nhau.
Theo họ, nên phân quyền lập pháp, hành pháp và xét xử cho ba hệ thống cơ
quan nhà nước. Mặt tích cực của học thuyết này thể hiện ở chỗ nó ngăn được
sự chuyên quyền rất dễ phát sinh ở xã hội mà sự thống trị thuộc về thiểu số ít
người trong xã hội.
Với mong muốn tìm hiểu sâu hơn về tư tưởng này nên em đã chọn đề
tài "Tư tưởng phân chia quyền lực Nhà nước" làm bài tập lớn học kỳ. Do
kiến thức cũng như khả năng có hạn nên ở đây em chỉ bàn về hai vấn đề của
tư tưởng này là.
1. Sự hình thành và nội dung tư tưởng phân chia quyền lực
2. Việc áp dụng tư tưởng này ở các nước tư bản hiện nay.
1
PHẦN NỘI DUNG
Chương I. Sự hình thành, phát triển và nội dung của tư tưởng
phân chia quyền lực.
1. Tư tưởng phân chia quyền lực ở HyLạp - Lama cổ đại.
1.1. Tư tưởng phân chia quyền lực trong tổ chức bộ máy nhà nước
Hy lạp - Lama cổ đại.
Ở Hy lạp: Mầm mống của tư tưởng phân chia quyền lực được thể hiện

2. Tư tưởng phân chia quyền lực ở Tây Âu thời kỳ cách mạng tư
sản.
2.1. Tư tưởng phân chia quyền lực của J.Locke (1614 - 1657)
J.Locke (1614 - 1657), một nhà triết học Anh là người đã khởi thảo học
thuyết phân quyền. Ông chia quyền lực nhà nước thành các quyền lập pháp,
hành pháp, và liên minh. Theo đó, quyền lập pháp là quyền lực cao nhất trong
nhà nước, quyền lập pháp phải thuộc về nghị viện; nghị viện phải hợp định kỳ
để thông qua các đạo luật, nhưng không thể can thiệp vào việc thực hiện
chúng. Quyền hành pháp phải thuộc về nhà vua. Nhà vua lãnh đạo việc thi
hành pháp luật, bổ nhiệm các bộ trưởng, chánh án và các quan chức khác.
Hoạt động của nhà vua phụ thuộc vào pháp luật và vua không có đặc quyền
nhất định nào đối với nghị viện để nhằm không cho phép nhà vua thâu tóm
toàn bộ quyền lực về tay mình và xâm phạm các quyền tự nhiên clủa công
dân. Nhà vua cũng thực hiện quyền liên minh, tức là giải quyết các vấn đề
chiến tranh, hoà bình và đối ngoại.
3
2.2. Tư tưởng phân chia quyền lực của Montesquieu (1689 - 1775)
Những luận điểm phân quyền của J.Locke được nhà khai sáng người
Pháp là Montesquieu (1689 - 1775) phát triển. Montesquieu đã phát triển một
cách toàn diện học thuyết phân quyền, và sau này khi nói đến thuyết phân
quyền người ta nghĩ ngay đến tên tuổi của ông. Montesquicu nhận thấy pháp
luật gồm nhiều lĩnh vực, phân ngành rõ rệt, cho nên tập trung vào một người
duy nhất là trái với bản chất của nó. Gắn với bản chất của chế độ chuyên chế
là tình trạng lạm quyền. Vì vậy việc thanh toán hiện tượng lạm quyền chỉ có
thể là đồng thời, là sự thanh toán chế độ chuyên chế. Theo Montesquieu một
khi quyền lực được tập trung vào một mối, kể cả một người hay một tổ chức,
thì nguy cơ chuyên chế vẫn còn. Từ đó, Montesquieu cho rằng, tổ chức quyền
lực nhà nước theo phương thức phân chia quyền lực nhà nước là để chống lại
chế độ chuyên chế, thanh toán nạn lạm quyền, bảo đảm quyền tự do của con
người, Montesquieu nói "khi mà quyền lập pháp và quyền hành pháp nhập lại

nhất là đúng quyền lực để kiểm soát quyền lực. Như vậy người ta sẽ tránh
được rủi ro là: một quyền lực mạnh quá sẽ có tham vọng trở nên độc đoán vì
rằng kinh nghiệm vĩnh viễn cho thấy: ai có quyền cũng sẵn sàng lạm quyền.
Do đó thuyết phân quyền của Montesquiecu đặt vấn đề: "Phải làm thế nào cho
cái việc quyền hành ngăn chặn hành trở nên một sự dĩ nhiên". Thuyết phân
quyền của Montesquieu có ảnh hưởng sâu sắc đến những quan niệm sau này
về tổ chức nhà nước cũng như thực tiễn tổ chức nhà nước của các nước tư
bản. Sau Montequieu, cũng có một số tác giả đề cập đến sự phân quyền như
Rousseau, Emmanull Kant song có lẽ không ai đề cập đến tư tưởng phân
quyền một cách chi tiết cụ thể và toàn diện như ông.
5