BỘ CÔNG THƯƠNG
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP TP. HỒ CHÍ MINH
VIỆN CÔNG NGHỆ SINH HỌC VÀ THỰC PHẨM
--- ---

BÁO CÁO THỰC TẬP TỐT NGHIỆP
Đề tài:

PHÂN LẬP BÀO TỬ NẤM LINH CHI
(Ganodema lucidum spore) VÀ KHẢO SÁT SỰ
SINH TRƯỞNG CỦA HỆ SỢI TRÊN CÁC MÔI
TRƯỜNG DINH DƯỠNG KHÁC NHAU

GVHD :
SVTH :
LỚP
:
NGÀNH :
KHÓA :

Th.S LÊ VIẾT NGỌC
Th.S NGUYỄN THÀNH SUM
1. TRẦN TÀI
- 09202471
2. TRẦN NHỰT TRƯỜNG - 09225641
ĐHSH5
CÔNG NGHỆ SINH HỌC
2009 – 2013

TP. HCM, THÁNG 05/2013


NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN
Đề tài thực tập:
Phân lập bào tử nấm Linh chi Ganodema lucidum spore và khảo sát sự sinh trưởng
của hệ sợi trên các môi trường dinh dưỡng khác nhau.
GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN:
1. Th.S LÊ VIẾT NGỌC
2. Th.S NGUYỄN THÀNH SUM

NHÓM SINH VIÊN THỰC HIỆN:
1. TRẦN TÀI

09202471

2. TRẦN NHỰT TRƯỜNG

09225641

NHẬN XÉT:
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
TP. Hồ Chí Minh, ngày tháng năm 2013
GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN

TP. Hồ Chí Minh, ngày tháng năm 2013
GIÁO VIÊN PHẢN BIỆN


Trường Đại Học Công Nghiệp TP. HCM
Viện Công Nghệ Sinh Học – Thực Phẩm

Báo Cáo Thực Tập Tốt Nghiệp
Tháng 05/2013

MỤC LỤC
MỤC LỤC..................................................................................................................... i
DANH MỤC BẢNG.....................................................................................................v
DANH MỤC HÌNH ẢNH VÀ BIỂU ĐỒ..................................................................vi
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT..........................................................................viii
LỜI MỞ ĐẦU..............................................................................................................1
PHẦN 1: GIỚI THIỆU NƠI THỰC TẬP..................................................................2
1.1. Giới thiệu Khoa Sinh học – Trường Đại học Đà Lạt............................................2
1.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển....................................................................2
1.1.2. Địa điểm hoạt động........................................................................................3
1.1.3. Cơ cấu tổ chức................................................................................................3
1.2. Phòng Công Nghệ Nấm của Khoa Sinh học – Trường Đại Hoc Đà Lạt..............3
1.2.1. Giới thiệu........................................................................................................3
1.2.2. Chức năng và nhiệm vụ.................................................................................5
1.2.3. Nhân lực.........................................................................................................5
1.2.4. Trang thiết bị sử dụng trong phòng Công Nghệ Nấm ..................................6
1.2.5. Cơ sở liên kết..................................................................................................6
1.2.6. Hệ thống các loài nấm đã nhân giống sản xuất thành công..........................7
1.2.7. Một số loài nấm đang nghiên cứu và thu thập giống....................................8
1.2.8. Kế hoạch đào tạo............................................................................................9

2.2.6. Nhu cầu dinh dưỡng của nấm Linh chi [13]................................................22
2.2.7. Các yếu tố vật lý tác động đến sinh trưởng nấm Linh chi [1].....................23
2.2.7.1. pH............................................................................................................23
2.2.7.2. Ánh sáng.................................................................................................24
2.2.7.3. Nhiệt đô...................................................................................................24
2.2.7.4. Độ ẩm.....................................................................................................24
2.2.11. Độ thông thoáng.......................................................................................24
2.3. Tình hình và xu thế phát triển nghề nuôi trồng nấm...........................................25
2.3.1. Tình hình trồng nấm Linh chi trên thế giới.................................................25
2.3.2. Tình hình trồng nấm Linh chi ở Việt Nam.................................................26
2.4. Các nghiên cứu về bào tử nấm Linh chi trên thế giới và trong nước................27
GVHD: Th.S LÊ VIẾT NGỌC
Th.S NGUYỄN THÀNH SUM

6

SVTH: TRẦN TÀI
TRẦN NHỰT TRƯỜNG


Trường Đại Học Công Nghiệp TP. HCM
Viện Công Nghệ Sinh Học – Thực Phẩm

Báo Cáo Thực Tập Tốt Nghiệp
Tháng 05/2013

PHẦN 3: NỘI DUNG, VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP.......................................28
3.1. Nội dung nghiên cứu...........................................................................................28
3.2. Vât liệu, môi trường sử dụng và phương pháp nghiên cứu................................28
3.2.1. Vật liệu nghiên cứu......................................................................................28

Trường Đại Học Công Nghiệp TP. HCM
Viện Công Nghệ Sinh Học – Thực Phẩm

Báo Cáo Thực Tập Tốt Nghiệp
Tháng 05/2013

5.1. Kết luận...........................................................................................................48
5.2. Kiến nghị.........................................................................................................48

TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC
Phụ lục A: Các bảng kết quả thí nghiệm được sử lý với phần mềm Microsoft
Excel và phần mềm IBM SPSS statistics 20.
Phụ lục B: Các hình ảnh trong thí nghiệm khi thực tập.

GVHD: Th.S LÊ VIẾT NGỌC
Th.S NGUYỄN THÀNH SUM

8

SVTH: TRẦN TÀI
TRẦN NHỰT TRƯỜNG


Trường Đại Học Công Nghiệp TP. HCM
Viện Công Nghệ Sinh Học – Thực Phẩm

Báo Cáo Thực Tập Tốt Nghiệp
Tháng 05/2013


Hình 1.3: Bịch phôi được nuôi tơ tại phòng thí nghiệm Công Nghệ Nấm của Khoa
Sinh học – Trường Đại Học Đà Lạt..................................................................................5
Hình 1.4: Những trang thiết bị và dụng cụ trong phòng Công nghệ Nấm.......................6
Hình 1.5: Một số loài nấm đã nghiên cứu nuôi trồng thành công tại phòng thí nghiệm
Công Nghệ Nấm của Khoa Sinh học – Trường Đại Học Đà Lạt.....................................7
Hình 1.6: Một số loài nấm đang thu thập và nghiên cứu tại phòng thí nghiệm Công
Nghệ Nấm của Khoa Sinh học – Trường Đại Học Đà Lạt...............................................8
Hình 2.1: Quả thể nấm Linh chi đỏ Ganoderma lucidum..............................................11
Hình 2.2: Cấu trúc hóa học của Saponin........................................................................12
Hình 2.3: Cổ Linh chi Ganoderma applanatum.............................................................15
Hình 2.4: Nấm linh chi mọc trên gốc cây mục...............................................................16
Hình 2.5: Lục Bảo Linh Chi...........................................................................................18
Hình 2.6: Hình thái cấu tạo quả thể nấm Linh chi.........................................................19
Hình 2.7: Hình thái cấu tạo bào tử nấm Linh chi Ganoderma lucidum spore...............19
Hình 2.7: Chu trình sống của nấm Linh chi...................................................................21
GVHD: Th.S LÊ VIẾT NGỌC
Th.S NGUYỄN THÀNH SUM

10

SVTH: TRẦN TÀI
TRẦN NHỰT TRƯỜNG


Trường Đại Học Công Nghiệp TP. HCM
Viện Công Nghệ Sinh Học – Thực Phẩm

Báo Cáo Thực Tập Tốt Nghiệp
Tháng 05/2013



SVTH: TRẦN TÀI
TRẦN NHỰT TRƯỜNG


Trường Đại Học Công Nghiệp TP. HCM
Viện Công Nghệ Sinh Học – Thực Phẩm

Báo Cáo Thực Tập Tốt Nghiệp
Tháng 05/2013

Hình 4.10: Hệ sợi tơ nấm Linh chi nảy mầm từ bào tử sau 04 ngày cấy khảo sát trên
các môi trường dinh dưỡng khác nhau...........................................................................45
Hình 4.11: Khối lượng sinh khối khô nấm Linh chi sau 12 ngày nuôi cấy trên các môi
trường dinh dưỡng lỏng khác nhau.................................................................................56
Hình 4.12: Sinh khôi nấm Linh chi sau 12 ngay nuôi cấy trên các môi trường dinh
dưỡng khác nhau.............................................................................................................47
Hình 6.1: Môi trường tăng sinh dùng cho việc cấy chuyền một số giống nấm.............50

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
ADIS

:

Acquire Iummunre Deficiency Syndrom

ATP

:


Sắt

G

:

Ganoderma

Ge

:

Germanium

GLPs

:

Ganoderma polysaccharide

H

:

Giờ

HIV

:



SVTH: TRẦN TÀI
TRẦN NHỰT TRƯỜNG


Trường Đại Học Công Nghiệp TP. HCM
Viện Công Nghệ Sinh Học – Thực Phẩm

Báo Cáo Thực Tập Tốt Nghiệp
Tháng 05/2013

mm

:

Đường kính lan tơ

Mn

:

Mangan

Mo

:

Molipden

MT


:

Lưu huỳnh

TN

:

Thí nghiệm

X40

:

Độ phóng đại 40 lần

Zn

:

Kẽm

µm/h

:

Tốc độ sinh trưởng của hệ sợi nấm

GVHD: Th.S LÊ VIẾT NGỌC

Hiện nay ở nước ta, ngành trồng nấm thực sự phát triển mạnh mẽ và có những
bước tiến đáng kể. Nhiều loại nấm đã được nuôi trồng thành công như: Nấm Mộc nhĩ
Auricularia auricula, nấm Hương Lentinus edodes, nấm Mỡ Agaricus bisporus, nấm
Vân chi Trametes versicolor, nấm Linh chi Ganoderma lucidum… Bên cạnh đó, nhiều
trại nấm với quy mô lớn nhỏ khác nhau, xuất hiện ngày càng nhiều trong cả nước như:
Hóc Môn, Củ Chi, Bình Dương, Đồng Nai, Long An, Bình Thuận, Lâm Đồng…
Cùng với sự phát triển của Khoa học kỹ thuật công nghệ và Y học, nấm được
đánh giá là loại thực phẩm sạch vừa có giá trị về mặt dinh dưỡng cao, vừa có giá trị về
mặt dược liệu trong phòng và trị bệnh. Mặt khác, nhu cầu cuộc sống của con người
ngày càng được nâng cao và việc chăm sóc sức khỏe, bệnh tật là những tiêu chí được
chú trọng hiện nay. Do nhu cầu thực tế và nhờ vào những ưu điểm về chất lượng, ứng
dụng và giá trị trong Y học mà ngày nay nấm Linh chi đã được nhiều nước trên thế
giới như Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc, Việt Nam…, nghiên cứu và nuôi trồng
phổ biến với quy mô công nghiệp từ nhỏ dến lớn.
Ở Việt Nam, từ thế kỷ XVI nấm Linh chi được biết đến như một loại dược liệu
quý hiếm và bổ dưỡng với nhiều loại khác nhau như Xích chi, Thanh chi, Hắc Chi,
Bạch chi, Tử chi, Hoàng chi. Gần đây thì nấm Linh chi được nhiều người biết đến với
loại dược liệu có tính năng kiềm hãm sự phát triển tế bào ung thư. Tuy nhiên, việc
trồng sản xuất nấm Linh Chi hiện nay vẫn đang gặp nhiều trở ngại trong công tác
giống và nuôi trồng, vì chất lượng giống không được ổn định. Để giải quyết được vấn
đề trên nhằm đạt hiệu quả kinh tế trong sản xuất nấm Linh chi, việc nghiên cứu phân
lập bào tử nấm Linh chi để nâng cao chất lượng giống là điều rất quan trọng.
Quá trình phân lập và nuôi cấy bào tử nấm Linh chi không khó nhưng đòi hỏi
phải có kỹ thuật tốt, chịu khó tìm hiểu, trao dồi kinh nghiệm. Để nâng cao kỹ năng
nghiên cứu và kiến thức, nhóm đã thực hiện đề tài:“Phân lập bào tử nấm Linh chi
Ganoderma lucidum spore và khảo sát sự sinh trưởng của hệ sợi trên các môi trường

GVHD: Th.S LÊ VIẾT NGỌC
Th.S NGUYỄN THÀNH SUM


Họ tên và chức vị
- Trưởng khoa: PGS.TS Phạm Bá Phong.
- P.Trưởng khoa: PGS.TS Mai Xuân Lương (1981 – 1983).
- Trưởng khoa: PGS.TS Mai Xuân Lương.

1984 – 1989

- P.Trưởng Khoa: TS Võ Văn Chi (1983 – 1985).
- P.Trưởng Khoa: Th.S Phan Nam (1985 – 1988).

1989 – 1998
1999 – 4/2008

- Trưởng Khoa: CN Đào Trọng Phương.
- Trưởng Khoa: CN Vương Thúc Lan.
- P.Trưởng Khoa: Th.S Hoàng Việt Hậu.

GVHD: Th.S LÊ VIẾT NGỌC
Th.S NGUYỄN THÀNH SUM

16

SVTH: TRẦN TÀI
TRẦN NHỰT TRƯỜNG


Trường Đại Học Công Nghiệp TP. HCM
Viện Công Nghệ Sinh Học – Thực Phẩm

Từ 4/2008 – đến nay

TS Nguyễn Văn Kết, GVC, Trưởng khoa Nông lâm – Ủy viên.
PGS.TS Đào Xuân Vinh, Viện Vaccine Đà Lạt – Ủy viên.

1.2. Phòng Công Nghệ Nấm của Khoa Sinh học – Trường Đại Hoc Đà Lạt
1.2.1. Giới thiệu
Phòng thành lập vào năm 1976 ngay khi Khoa Sinh học mở ra và mang tên tổ
chức là Phòng thí nghiệm nghiên cứu nấm (Khoa Sinh học, Trường Đại học Đà Lạt).

GVHD: Th.S LÊ VIẾT NGỌC
Th.S NGUYỄN THÀNH SUM

17

SVTH: TRẦN TÀI
TRẦN NHỰT TRƯỜNG


Trường Đại Học Công Nghiệp TP. HCM
Viện Công Nghệ Sinh Học – Thực Phẩm

Báo Cáo Thực Tập Tốt Nghiệp
Tháng 05/2013

Phòng vừa là nơi để sinh viên trao dồi kỹ năng nghiên cứu khoa học về nấm, vừa là
nơi thực hành nghiên cứu và sản xuất thử nghiệm các loại nấm.

Hình 1.1: Phòng thí nghiệm Công Nghệ Nấm của Khoa Sinh học –
Trường Đại Học Đà Lạt
Phòng rộng 80 m2, Chia làm 03 khu vực hoạt động chính:
-Khu vực 01: Khoảng 6 m2 là nơi để cấy nấm, bảo quản giống và môi trường.

luận nghiên cứu về nấm.
Địa chỉ liên lạc: Điện thoại: 0976 350 793, email:

Hình 1.3: Bịch phôi được nuôi tơ tại phòng thí nghiệm Công
Nghệ
Nấm
Khoa
1.2.2. Chức
năng
vàcủa
nhiệm
vụSinh học – Trường Đại Học Đà Lạt
Đào tạo nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn về công nghệ nuôi trồng nấm
ăn và nấm dược liệu.
Nghiên cứu điều tra khu hệ nấm, thu thập và bảo tồn giống nấm, ứng dụng
chuyển giao công nghệ nuôi trồng nấm cho vùng Tây Nguyên.
Sản xuất và cung cấp giống nấm. Tư vấn kỹ thuật xây dựng trang trại và quy
trình nuôi trồng nấm cho các doanh nghiệp và cá nhân có nhu cầu.
Liên doanh, liên kết, hợp tác với các tổ chức, cá nhân để phát triển công nghệ
nấm tại địa phương.
1.2.3. Nhân lực
-

Cán bộ Khoa có lòng nhiệt tình trong phong trào nghiên cứu nấm.
Các chuyên gia có nhiều kinh nghiệm và kiến thức sâu về nấm.
Học viên, sinh viên đam mê nghiên cứu và yêu thích cây nấm.
Cá nhân, doanh nghiệp nuôi trồng nấm và muốn được học hỏi, trao dồi kiến
thức trong thực tiễn…

1.2.4. Trang thiết bị sử dụng trong phòng thí nghiệm Công Nghệ Nấm

1.2.5. Cơ sở liên kết

-

Gồm 04 cơ sở chính sau:
Trại nấm Anh Thoại (Trường A – Liên Khương Đức Trọng).
Công ty Agritech (Hiệp Thạnh – Đức Trọng).
Trại nấm Anh Phụ (Tân Hội – Đức Trọng).
Trại nấm Anh Khuynh (Thạnh Mỹ – Đơn Dương).

1.2.6. Hệ thống các loài nấm đã nhân giống sản xuất thành công

GVHD: Th.S LÊ VIẾT NGỌC
Th.S NGUYỄN THÀNH SUM

20

SVTH: TRẦN TÀI
TRẦN NHỰT TRƯỜNG


Trường Đại Học Công Nghiệp TP. HCM
Viện Công Nghệ Sinh Học – Thực Phẩm

Báo Cáo Thực Tập Tốt Nghiệp
Tháng 05/2013

Hình 1.5: Một số loài nấm đã nghiên cứu nuôi trồng thành công tại phòng thí
nghiệm Công Nghệ Nấm của Khoa Sinh học – Trường Đại Học Đà Lạt
Với sự nổ lực không ngừng của thầy và trò trong phòng thí nghiệm nghiên cứu

Một số loài nấm đang nghiên cứu và thu thập từ thiên nhiên để bổ sung vào
danh sách nấm của phòng là nấm Kim châm Flammulia velutipes, nấm Mỡ Agaricus
bisporus, nấm Tuyết nhĩ Tremella fusiformis, nấm Phục linh Tremella fusiformis, nấm
Agrocybe cylindracea, nấm Trân châu Philota nameko, nấm Bạch ngọc Lyophilum sp.
Tuyết nhĩ

Kim châm

Phục linh

Bạch ngọc

Nấm mỡ

Trân châu

Hình 1.6: Một số loài nấm đang thu thập và nghiên cứu tại phòng thí
nghiệm Công Nghệ Nấm của Khoa Sinh học – Trường Đại Học Đà Lạt
1.2.8. Kế hoạch đào tạo
GVHD: Th.S LÊ VIẾT NGỌC
Th.S NGUYỄN THÀNH SUM

22

SVTH: TRẦN TÀI
TRẦN NHỰT TRƯỜNG


Trường Đại Học Công Nghiệp TP. HCM
Viện Công Nghệ Sinh Học – Thực Phẩm


PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
GVHD: Th.S LÊ VIẾT NGỌC
Th.S NGUYỄN THÀNH SUM

23

SVTH: TRẦN TÀI
TRẦN NHỰT TRƯỜNG


Trường Đại Học Công Nghiệp TP. HCM
Viện Công Nghệ Sinh Học – Thực Phẩm

Báo Cáo Thực Tập Tốt Nghiệp
Tháng 05/2013

2.1. Giới thiệu về nấm Linh Chi
Nấm Linh chi đã xuất hiện ở Trung Quốc hơn 4000 năm trước, được coi như
một loại “thần dược”, chỉ dành riêng cho các bậc vua chúa, trong thư tịch cổ nấm Linh
chi còn được gọi với nhiều tên khác nhau như Tiên Thảo, Vạn Niên Nhung, nấm
Trường Thọ, Đoạn Thảo, Cỏ Huyền Diệu, nấm Lim, Bất Lão Thảo... Mỗi tên gọi của
Linh chi gắn liền với một giá trị dược liệu của nó. Linh chi là tên gọi được bắt nguồn
từ Trung Quốc, tên tiếng Anh: Varnished Conk hay Ling Chih hay theo tiếng Nhật là
Reishi hoặc Mannentake và tên gọi khoa học là Ganoderma lucidum [3,5,9].
Từ những năm 1980 đến nay, bằng các phương pháp hiện đại: Phổ kế UV (tử
ngoại), IR (hồng ngoại), phổ kế khối lượng – sắc ký khí (GC – MS), phổ cộng hưởng
từ hạt nhân và đặc biệt là kỹ thuật sắc ký lỏng cao áp (HPLC) cùng phổ kế plasma
(ICP), đã xác định chính xác gần 100 hoạt chất và dẫn xuất trong nấm Linh chi. Điển
hình vào năm 2001, Masao Hattri đã trích ly được 10 Triterpene mới, bao gồm


GVHD: Th.S LÊ VIẾT NGỌC
Th.S NGUYỄN THÀNH SUM

24

SVTH: TRẦN TÀI
TRẦN NHỰT TRƯỜNG


Trường Đại Học Công Nghiệp TP. HCM
Viện Công Nghệ Sinh Học – Thực Phẩm

Báo Cáo Thực Tập Tốt Nghiệp
Tháng 05/2013

Hình 2.1: Quả thể nấm Linh chi đỏ Ganoderma lucidum
 Một số hoạt chất sinh học ở nấm Linh chi

Ganoderma Polysaccharide: Polysaccharide có nguồn gốc từ nấm Linh chi
dùng điều trị ung thư được công nhận sáng chế (patent) ở Nhật. Năm 1976, Cty
Kureha Chemical Industry sản xuất chế phẩm trích ly từ nấm Linh chi có tác dụng
kháng Carcinigen. Năm 1982, Công ty Teikoko Chemical Industry sản xuất sản phẩm
từ nấm Linh chi có nguồn gốc Glucoprotein làm chất ức chế Neoplasm. Bằng sáng chế
Mỹ 4051314, do Ohtsuka và cộng sự (1997), sản xuất từ Linh chi chất
Mucopolysaccharide dùng để chống ung thư.
Theo B. K. Kim, H. W. Kim & E. C. Choi (1994), thì dịch chiết nước và
Methanol của quả thể Linh Chi ức chế sự nhân lên của virus. Hiệu quả cũng nhận thấy
trên tế bào Lympho T của người nhiễm HIV – 1. Phân đoạn hỗn hợp Methanol (A)
kháng virus rất mạnh. Các phân đoạn khác như Hexan (B), Etyl acetat (C), trung tính