1
Một số biện pháp nâng cao chất lượng học sinh trong công tác chủ nhiệm
PHẦN 1 - ĐẶT VẤN ĐỀ
1.1. Lý do chọn đề tài
Trong những năm gần đây, ngành giáo dục đang tập trung đổi mới toàn
diện cả nội dung và phương pháp giáo dục, phát động các phong trào “Dạy
tốt, học tốt”, xây dựng “Trường học thân thiện, học sinh tích cực” nhằm
“Nâng cao tính chủ động, phát huy tính tích cực và tư duy” của học sinh,
đồng thời chú trọng giáo dục kỹ năng sống cho học sinh, phân luồng học sinh
sau Trung học cơ sở… Để thực hiện tốt các nhiệm vụ chính trị này, người
giáo viên chủ nhiệm đóng vai trò hết sức quan trọng, công tác chủ nhiệm
ngày càng được quan tâm hơn và có những đòi hỏi cao hơn. Vì vậy, dưới sự
chỉ đạo sâu sát của nhà trường, bản thân mỗi giáo viên ngày càng ý thức sâu
sắc hơn tầm quan trọng của công tác chủ nhiệm và nhiệm vụ cao cả của người
giáo viên chủ nhiệm.
Tuy nhiên trong quá trình thực hiện vẫn còn tồn tại một số giáo viên có
thể là thiếu kinh nghiệm hoặc sử dụng phương pháp giáo dục thiếu linh hoạt,
hoặc do quá trình thực hiện thiếu liên tục và thiếu sự nhiệt tình nên chất lượng
giáo dục ở từng lớp có sự chênh lệch rõ rệt. Đâu đó vẫn còn một số tập thể
học sinh chất lượng văn hoá và đạo đức chưa cao.
Từ đó có thể thấy vai trò của giáo viên chủ nhiệm lớp là hết sức quan
trọng đối với việc giáo dục toàn diện học sinh. Giáo viên chủ nhiệm lớp có
quan tâm, giúp đỡ học sinh kịp thời sẽ là nguồn động viên rất quan trọng đối
với học sinh, giúp các em chuyển biến tốt hơn trong việc rèn luyện đạo đức
cũng như phấn đấu trong học tập.

2
Do đó tôi chọn đề tài này nhằm đưa ra một số biện pháp nâng cao chất
lượng học tập và đạo đức của học sinh trong công tác chủ nhiệm ở trường
trung học cơ sở hiện nay, góp phần giáo dục tri thức, bồi dưỡng văn hoá, hình

triển, bởi tình hình cuộc sống vẫn đang tồn tại những tác động xấu đến học
sinh, bởi sự mưu sinh của gia đình nên không ít phụ huynh đã giao phó việc
giáo dục con cái cho nhà trường. Chính vì vậy, giáo viên chủ nhiệm có vai trò
rất lớn trong việc nâng cao chất lượng học tập cũng như hình thành nhân cách
cho học sinh.
Giáo viên chủ nhiệm vừa là người thầy vừa là người cha, người mẹ và
cũng có lúc phải là người bạn tốt nhất của các em. Từ đó mới có thể uốn nắn
các em đi theo quỹ đạo của mình. Khi mọi hoạt động của lớp đã đi vào nề nếp
thì việc học tập và rèn luyện đạo đức của các em chắc chắn sẽ tốt hơn.
1.3. Đối tượng nghiên cứu
Vị trí, vai trò và tầm quan trọng của công tác chủ nhiệm.
Một số kinh nghiệm thực tiễn trong công tác chủ nhiệm giúp nâng cao
chất lượng học tập và đạo đức của học sinh lớp chủ nhiệm.
1.4. Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp điều tra: Giáo viên chủ nhiệm cần tìm hiểu và nắm rõ đặc
điểm của từng em học sinh về sức khỏe, trình độ nhận thức, năng lực hoạt
động, năng khiếu, sở thích, nguyện vọng, quan hệ xã hội, bạn bè… thông qua
việc cho học sinh viết sơ yếu lý lịch đầu năm học cũng như thông qua tìm
hiều từ giáo viên chủ nhiệm các năm học trước và từ bạn bè của học sinh.
Phương pháp quan sát: Giáo viên chủ nhiệm thường xuyên theo dõi,
nắm bắt những thay đổi về tâm sinh lý, về hoàn cảnh gia đình cũng như việc
học tập, mối quan hệ bạn bè… của học sinh để có những tư vấn, hỗ trợ kịp

4
thời. Bên cạnh đó, giáo viên chủ nhiệm cũng cần khéo léo quan sát phát hiện
những năng khiếu, sở trường của học sinh để có kế hoạch bồi dưỡng đồng
thời tạo điều kiện giúp học sinh phát huy tối đa năng lực, tính tích cực, chủ
động, sáng tạo.
Phương pháp phân tích: Từ những thông tin thu thập được, giáo viên
chủ nhiệm tiến hành phân tích, lên kế hoạch giáo dục phù hợp với từng đối

Nhà trường và giáo viên chủ nhiệm luôn nhận được sự ủng hộ, giúp đỡ
nhiệt tình từ chính quyền địa phương cũng như từ phụ huynh học sinh, tạo
mọi điều kiện thuận lợi để nhà trường hoàn thành tốt nhiệm vụ giáo dục toàn
diện học sinh.
Đặc biệt, trường có giáo viên phụ trách tư vấn tâm lý học đường giúp
học sinh giải toả những thắc mắc, bức xúc trong các mối quan hệ gia đình,
nhà trường, xã hội…, giúp học sinh có cách ứng xử phù hợp trước các tình
huống khó khăn trong cuộc sống do các em còn nhỏ, còn thiếu kỹ năng sống.
Công nghệ thông tin phát triển nên hầu hết phụ huynh học sinh đều có
số điện thoại riêng, sự liên lạc giữa gia đình, nhà trường và giáo viên chủ
nhiệm dễ dàng hơn.

6
Cha mẹ học sinh ngày càng quan tâm đến các em không chỉ về học tập
mà cả về các vấn đề khác như: tạo điều kiện cho các em tham gia vào các
buổi sinh hoạt ngoại khóa, các hoạt động phong trào Văn – Thể – Mỹ do nhà
trường tổ chức
2.1.2. Khó khăn
Bên cạnh những học sinh khá tốt còn có một số học sinh cá biệt, những
học sinh yếu kém, khả năng tiếp thu bài chậm.
Một số học sinh chưa có phương pháp học tập phù hợp, chưa xác định
được động cơ học tập đúng đắn, do đó chưa có tính tự giác trong học tập.
Vài học sinh cá biệt, không biết vâng lời cha mẹ, thích đua đòi, có biểu
hiện chán học, bị bạn bè xấu lôi kéo.
Trong thời đại mở cửa của nền kinh tế hiện nay, học sinh dễ bị những
cạm bẫy trong xã hội lôi cuốn làm ảnh hưởng không ít đến việc học tập của
các em.
Đồng thời kiến thức ở cấp học này nhiều hơn, nặng nề hơn, điều này
làm cho một số học sinh cảm thấy mệt mỏi và chán nản trong việc học do
không theo kịp chương trình.

nắm bắt kịp thời những vấn đề mà học sinh quan tâm; có ý thức tự giác học
tập nâng cao trình độ, kỹ năng nghề nghiệp và không ngừng tự rèn luyện hoàn
thiện nhân cách.
Có như vậy người giáo viên mới tạo được uy tín với học sinh, từ đó
những biện pháp giáo dục của giáo viên với học sinh cũng sẽ có hiệu quả hơn.
Bên cạnh đó, giáo viên chủ nhiệm cũng phải không ngừng học hỏi nâng
cao trình độ quản lý lớp từ đồng nghiệp, từ thực tiễn giáo dục của bản thân
gặp phải, từ đó rút kinh nghiệm tìm ra những biện pháp hữu hiệu để quản lý,
đôn đốc học sinh tốt hơn trong học tập, trong rèn luyện hạnh kiểm cũng như

8
khuyến khích học sinh mạnh dạn, tích cực tham gia các hoạt động phong
trào…
2.2.2. Một số biện pháp nâng cao chất lượng học tập của học sinh
Phối hợp với giám thị và ban cán sự lớp thường xuyên kiểm tra việc
truy bài đầu giờ của học sinh; tăng cường dò bài kiểm tra, thi học kì (theo đề
cương).
Nếu học sinh không thuộc bài môn nào, cần cấm túc học sinh học thuộc
bài và động viên học sinh liên hệ với giáo viên bộ môn trả bài, đồng thời động
viên học sinh học bài những lần sau.
Ngoài ra, trong lớp giáo viên có thể phân công những bạn khá giỏi hoặc
cán sự bộ môn sẽ làm đôi bạn học tập cùng với những em yếu kém để cùng
giúp nhau tiến bộ.
Giáo viên cũng cần phân tích cho học sinh thấy được yếu ở mức độ
nào, bài kiểm tra lần sau hoặc bài thi đạt bao nhiêu điểm để đạt trung bình trở
lên.
Tư vấn, giúp đỡ học sinh xác định động cơ học tập đúng đắn, hướng
dẫn cho các em phương pháp tự học hiệu quả… Đồng thời dựa trên năng lực
và sở thích của học sinh mà giáo viên chủ nhiệm có những định hướng nghề
nghiệp cho các em.

sinh trước lớp mà phải bình tĩnh, nghiêm chỉnh phê bình một cách nhẹ nhàng
và động viên, tạo điều kiện cho học sinh sửa lỗi. Ngoài ra cần phải có khen
thưởng khích lệ đối với học sinh ngoan, có tiến bộ dù chỉ là một tiến bộ nhỏ.
Đối với tiết học ngoài giờ lên lớp, đây là một sân chơi lành mạnh, do
đó giáo viên chủ nhiệm cần tổ chức cho các em những trò chơi mang đậm bản
sắc dân tộc và phù hợp với trọng tâm của tháng (tôn sư trọng đạo, uống nước

10
nhớ nguồn, bảo vệ môi trường…). Qua đó cho các tổ thi đua với nhau để tập
cho các em tính năng động, sáng tạo, kỹ năng làm việc nhóm, rèn luyện lòng
biết ơn và có ý thức vì mọi người.
Đặc biệt, ở lứa tuổi cấp trung học cơ sở, học sinh có những biến đổi
tâm lý và tính cách nên vai trò của giáo viên chủ nhiệm rất quan trọng, phải
quan tâm nắm bắt kịp thời những thay đổi tính cách của các em từ đó kịp thời
phân tích, tư vấn cho các em nhận biết cái đúng, cái sai để khắc phục, sửa
chữa.
Cùng với hoạt động học là hoạt động chủ đạo, để giúp học sinh hoàn
thiện nhân cách của mình thì người giáo viên cần phải thu hút học sinh vào
các hoạt động tập thể do trường, lớp tổ chức. Từ đó phát hiện, bồi dưỡng năng
khiếu về nghệ thuật, về thể dục thể thao cho học sinh… giúp học sinh tăng
thêm sự tự tin vào khả năng của chính mình.
Bên cạnh đó, giáo viên chủ nhiệm cũng cần phải biết thông cảm, chia
sẻ những khó khăn của học sinh, tiếp cận từng đối tượng học sinh, tìm hiểu
những khó khăn mà các em gặp phải trong trường hoặc trong đời sống…từ đó
tìm cách giúp các em tháo gỡ những khó khăn này. Trong lớp hay ngoài lớp
học, thầy cô còn đóng vai trò người anh, người chị để các em có thể tin tưởng,
tâm sự. Qua đó, các em sẽ biết sống nhẫn nại, kiên trì và giàu lòng nhân ái.
Giáo viên chủ nhiệm là cố vấn tổ chức các hoạt động tự quản của tập
thể học sinh từ việc học tập, rèn luyện đạo đức, văn hóa, thể dục thể thao, các
hoạt động phong trào, quan hệ giao tiếp…diễn ra trong nhà trường và ngoài

lý. Ngoài ra cũng thông báo cho giáo viên bộ môn biết tình hình của những
học sinh cá biệt này để cùng nhau tìm và thống nhất biện pháp nhằm theo dõi

12
và giáo dục các em tốt hơn, giúp các em vượt qua những biến cố khó khăn
trong cuộc sống.
Ngoài ra, giáo viên chủ nhiệm phải biết phối hợp chặt chẽ giữa ba môi
trường giáo dục: nhà trường, gia đình và xã hội tạo nên một bức tường vững
chắc bảo vệ các em khỏi những ảnh hưởng xấu bên ngoài, tạo môi trường
thuận lợi để các em có thể phát huy hết năng lực và những phẩm chất tốt đẹp
của mình, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả công tác chủ nhiệm.
Phối hợp với phụ huynh học sinh và Ban giám hiệu nhà trường, có biện
pháp nhắc nhở, động viên các em thông qua các buổi chào cờ, các đợt thi đua,
các buổi ngoại khóa hay họp phụ huynh.
Phối hợp với Đoàn – Đội tổ chức các sân chơi lành mạnh cho học sinh,
thường xuyên có những bài tuyên truyền về ý nghĩa các ngày lễ lớn như ngày
Nhà giáo Việt Nam 20/11, ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam
22/12, ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam 3/2… qua đó giáo dục học
sinh lòng biết ơn, truyền thống “Tôn sư trọng đạo”, tình yêu quê hương đất
nước, niềm tự hào dân tộc…
Giáo viên chủ nhiệm là cầu nối giữa Ban giám hiệu, giữa các tổ chức
Đoàn – Đội trong trường, giữa các giáo viên bộ môn với tập thể học sinh lớp
chủ nhiệm. Nói cách khác, giáo viên chủ nhiệm là người đại diện hai phía,
một mặt đại diện cho các lực lượng giáo dục của nhà trường, mặt khác đại
diện cho tập thể học sinh. Giáo viên chủ nhiệm lớp là người tập hợp ý kiến,
đại diện cho lớp phản ánh những nguyện vọng chính đáng của học sinh cũng
như phụ huynh học sinh đến Ban giám hiệu và đến giáo viên bộ môn. Muốn
làm được điều này, giáo viên chủ nhiệm phải tạo được uy tín và niềm tin nơi
phụ huynh, học sinh, trở thành điểm tựa vững chắc về mọi mặt cho học sinh
trong lớp.

heo đất khuyến học…
2.4. Mặt tích cực và hạn chế của sáng kiến kinh nghiệm
2.4.1. Mặt mạnh
Nếu làm tốt thì:
Giúp học sinh chuyển biến tốt hơn trong việc rèn luyện đạo đức cũng
như phấn đấu trong học tập.
Giáo viên chủ nhiệm sẽ phát huy được vai trò cố vấn cho học sinh, phát
huy được khả năng sáng tạo của học sinh.
Sĩ số (33 hs)
Tốt
Khá
Trung bình
Hạnh kiểm
31 (93,9%)
2 (6,1%)
0

14
Chọn được đội ngũ ban cán sự điều hành có năng lực, ngoan, nhiệt tình
trong hoạt động, biết giúp đỡ bạn trong lớp, theo dõi và nắm sát tình hình lớp.
Nâng cao được hiệu suất đào tạo, giảm tỷ lệ học sinh yếu kém của lớp
đồng thời thúc đẩy các hoạt động phong trào của lớp đi lên.
2.4.2. Mặt hạn chế
Lớp còn nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn, gia đình nghèo. Giáo
viên không có thời gian đầu tư dàn trải nhiều học sinh trong lớp.
2.5. Bài học kinh nghiệm
Qua quá trình công tác chủ nhiệm và học hỏi kinh nghiệm của những
giáo viên chủ nhiệm lâu năm, tôi rút ra được bài học kinh nghiệm sau:
Phải thương yêu, gần gũi, quan tâm lo lắng cho các em như những đứa
con yêu quý của mình. Thiết nghĩ, nếu con của mình đến trường mà không

16

PHẦN 3 - KẾT LUẬN
3.1. Kết luận chung
Vai trò của giáo viên chủ nhiệm rất quan trọng trong việc quản lý học
sinh trên mọi phương diện. Mỗi lớp học là một thành viên trong nhà trường,
có nhiều lớp tốt sẽ đưa chất lượng cũng như phong trào nhà trường đi lên.
Muốn vậy người giáo viên cần phải không ngừng học tập nâng cao trình độ
chuyên môn, nghiệp vụ, rèn luyện các phẩm chất đạo đức đồng thời đòi hỏi
người giáo viên phải tâm huyết với nghề, thường xuyên quan tâm theo dõi và
bám sát học sinh; khéo léo, tế nhị trong giao tiếp, ứng xử với phụ huynh, học
sinh. Ngoài ra, người giáo viên chủ nhiệm còn phải có óc quan sát tinh tế để

phấn đấu trong học tập.
Do thời gian nghiên cứu có hạn, những biện pháp mà tôi nêu trên chỉ là
những kinh nghiệm của bản thân, tôi biết rằng mỗi người thầy đều có những
phương pháp riêng của mình, đồng thời cũng phải tuỳ thuộc vào từng đối
tượng học sinh, từng hoàn cảnh cụ thể mà lựa chọn phương pháp phù hợp.
Trên đây là một vài kinh nghiệm nhỏ mà tôi đã thực hiện và thấy có hiệu quả
tốt, mong quý đồng nghiệp thử nghiệm và có ý kiến đóng góp thêm để giúp
tôi hoàn thiện hơn nữa.
Xin chân thành cảm ơn!

Thạnh Mỹ Lợi, ngày 10 tháng 01 năm 2014

18
Người viết sáng kiến Trịnh Ngọc Trâm
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Nguyễn Văn Lê, Nguyễn Sinh Huy, (2000), Giáo dục học đại cương,
Nhà xuất bản giáo dục.
2. Đặng Vũ Hoạt, Nguyễn Sinh Huy, Hà Thị Đức, (1995), Giáo dục học
đại cương II, Nhà xuất bản giáo dục.
3. Lê Văn Hồng, Lê Ngọc Lan, (2002), Tâm lý học lứa tuổi và tâm lý học
sư phạm, Nhà xuất bản giáo dục.
4. Lê Văn Hồng, Lê Ngọc Lan, Nguyễn Văn Thàng, (1999), Tâm lý học
lứa tuổi và tâm lý học sư phạm, Nhà xuất bản Đại học quốc gia Hà Nội.
5. Nguyễn Thanh Bình, Đào Thị Oanh, Nguyễn Kim Dung, Lục Thị Nga,
(2011), Tài liệu tập huấn về công tác giáo viên chủ nhiệm trong trường
Trung học cơ sở, Trung học phổ thông, Bộ giáo dục và đào tạo.
6. http://www.nhandan.com.vn/giaoduc/tin-tuc

20 Hình 2: Học sinh dâng hương tưởng niệm ngày mất bà Nguyễn Thị Định

Hình 3: Học sinh và Chi đoàn giáo viên viếng mộ Anh hùng Nguyễn Văn Trỗi

21 Hình 4: Học sinh tham quan học tập ngoại khóa tại khu tưởng niệm
Ngã ba Giồng