Một số phương pháp dạy hội thoại trong phân môn tiếng Anh
cấp Trung học cơ sở
PHẦN THỨ NHẤT
MỞ ĐẦU
Tiếng Anh là ngôn ngữ được nhiều quốc gia sử dụng nhất, nó trở thành tiếng
bản ngữ của nhiều nước, là ngôn ngữ giao tiếp giữa con người với con người trên
toàn thế giới.
Với xu thế hội nhập quốc tế, Việt Nam đang ngày càng phát huy hết khả
năng sẵn có trong mọi lĩnh vực. Ngôn ngữ giao tiếp trở thành công cụ đắc lực và có
sức mạnh tiên quyết. Ngoài tiếng mẹ đẻ, người Việt Nam đã coi tiếng Anh như
ngôn ngữ giao tiếp thứ hai, hết sức coi trọng và đưa chương trình tiếng Anh như
một môn chính khoá vào các trường học, thậm chí ngay từ bậc Tiểu học.
Chúng ta cũng xác định thấy rõ vị trí của môn học đối với sự phát triển
chung của toàn xã hội: là một công cụ tạo điều kiện hoà nhập với cộng đồng quốc
tế và khu vực; tiếp cận thông tin quốc tế và khoa học kĩ thuật; tiếp cận những nền
văn hoá khác cũng như những sự kiện quốc tế quan trọng. Bộ Giáo dục - Đào tạo
đưa ra mục tiêu cho bộ môn: Chương trình môn tiếng Anh cấp THCS nhằm hình
thành và phát triển ở học sinh những kiến thức và kĩ năng cơ bản về tiếng Anh và
những phẩm chất trí tuệ cần thiết để tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao
động.
Riêng cá nhân tôi, với cương vị là giáo viên phụ trách bộ môn tiếng Anh ở
trường THCS, tôi nắm rõ đặc trưng phương pháp của bộ môn mình phụ trách. Cùng
với thực tế giảng dạy và kinh nghiệm giảng dạy tôi luôn nghiên cứu, tìm tòi nâng
cao chất lượng dạy và học bộ môn tiếng Anh, đặc biệt với những vùng miền xa xôi
và có nhiều khó khăn như trường tôi.
Thực hiện: Huỳnh Thị Đăng Trang 1 Năm học 2013 - 2014
Một số phương pháp dạy hội thoại trong phân môn tiếng Anh
cấp Trung học cơ sở
Với những tiêu chí đó, tôi mạnh dạn nghiên cứu đề tài "Một số phương
pháp dạy hội thoại trong phân môn tiếng Anh cấp Trung học cơ sở" tại trường
Trung học cơ sở Ba Động – Ba Tơ.
2. Cơ sở thực tiễn:
Ở những vùng đô thị, thành phố, tiếng Anh trở thành nhu cầu cấp thiết của nhiều
người. Nhiều trung tâm, câu lạc bộ mở ra khắp nơi đáp ứng nguyện vọng học tiếng
của mọi tầng lớp người dân. Xong ngược lại, ở những vùng xa xôi như miền núi,
hải đảo tiếng Anh đến với người học còn mới mẻ, lạ lẫm, nhận thức của nhiều
người còn hạn chế. Do đó, tạo ra được niềm ham thích cho đối tượng học cũng
không phải là dễ dàng.
Tiếng Anh là bộ môn khá thú vị nhưng đòi hỏi sự cần cù, chịu khó cao từ
phía người học nếu không kiến thức sẽ dễ dàng đứt quãng và dễ quên. Tạo được
dấu ấn cho học sinh ngay từ việc tiếp thu cái mới giúp các em nhớ ngay và khắc
sâu là niềm băn khoăn trăn trở của các giáo viên. Trên con đường tìm tòi sự thể
nghiệm, tích luỹ tư liệu và học hỏi kinh nghiệm đồng nghiệp, dự các lớp tập huấn
chuyên môn của sở Giáo dục- Đào tạo Quảng Ngãi và phòng Giáo dục- Đào tạo
huyện Ba Tơ chúng tôi đã áp dụng kết hợp các phương pháp dạy học hiện đại, học
và chơi, chơi mà học vào các tiết dạy gây hứng thú cao nhất cho đối tượng học và
trong quá trình thực nghiệm của các lớp chúng tôi đã đạt kết quả tương đối khích
lệ. Các em đã thích học môn tiếng Anh hơn, hứng khởi và mạnh dạn hơn. Nhiều em
đạt điểm giỏi, khá hơn. Cảm giác nặng nề với một tiết học không còn và điều đó
chứng tỏ hướng đi của chúng tôi là đúng đắn.
II. Mục đích và phạm vi nghiên cứu:
1. Mục đích nghiên cứu:
Tạo được dấu ấn cho học sinh trong việc tiếp thu cái mới, rèn kĩ năng nghe
nói. Giúp học sinh có điều kiện thu nhận và trao đổi thông tin, nâng cao trình độ
Thực hiện: Huỳnh Thị Đăng Trang 3 Năm học 2013 - 2014
Một số phương pháp dạy hội thoại trong phân môn tiếng Anh
cấp Trung học cơ sở
tiếng Anh, có hiểu biết thêm về xã hội. tạo được cho các em thói quen có phản ứng
tức thì trong ngôn ngữ giao tiếp.
2. Phạm vi nghiên cứu:
Xã Ba Động và Ba Thành, huyện Ba Tơ; Trong hai năm học 2011 – 2012 và
Chương 1
TỔNG QUAN
Một số phương pháp dạy kiểu bài hội thoại trong phân môn tiếng Anh cấp
THCS
I. Lịch sử vấn đề nghiên cứu:
Đề tài tuy không mới nhưng rất quan trọng, gắn liền với đổi mới phương
pháp dạy học, sách giáo khoa mới, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của
dạy và học trong giao tiếp bằng ngôn ngữ.
Điều trăn trở của những giáo viên dạy ngoại ngữ tại những vùng miền núi xa
xôi còn nhiều khó khăn đó chính là làm sao tạo được sự yêu thích với bộ môn mình
phụ trách, mà trong khi đó hội thoại tiếng Anh là một phần quan trọng trong giao
tiếp ngôn ngữ . Bởi lẽ đó tôi mạnh dạn nghiên cứu đề tài này nhằm tìm ra được một
giải pháp giúp các em học tập tốt hơn.
II. Cơ sở lí luận
" Một số phương pháp dạy kiểu bài hội thoại trong phân môn tiếng Anh cấp
THCS "
Phương pháp dạy : áp dụng các phương pháp giảng dạy tiên tiến như phương
pháp nêu vấn đề và hướng học sinh vào việc tìm kiếm phát hiện và giải quyết vấn
đề , đồng thời kết hợp việc ứng dụng hiệu quả các thành tựu khoa học và công nghệ
hiện đại . nhất là ứng dụng công nghệ thông tin , vào quá trình dạy học, bảo đảm
Thực hiện: Huỳnh Thị Đăng Trang 5 Năm học 2013 - 2014
Một số phương pháp dạy hội thoại trong phân môn tiếng Anh
cấp Trung học cơ sở
điều kiện thời gian tự học , tự nghiên cứu cho học sinh. Định hướng phương pháp
bộ môn :
+ Thúc đẩy động cơ học tập : Trong quá trình tiếp thu ngôn ngữ, học sinh sẽ
đạt được kết quả học tập cao nếu các em có động cơ học tập . Động cơ học tập có
được khi các em cảm thấy được sự hứng thú với môn học và thấy được sự tiến bộ
của chính mình. Do vậy, giáo viên nên sử dụng các tình huống thách đố, hấp dẫn ,
lôi cuốn các em vào các hoạt động trên lớp vừa mang tính chất yêu cầu cao, vừa
+ Phối hợp các kỹ năng: Như đã trình bày, chương trình môn tiếng Anh mới
chú trọng kết hợp cả 4 kỹ năng lời nói ngay từ đầu và được phát triển có hệ thống
trong suốt chương trình từ lớp 6 đến lớp 9. Mọi bài tập trong các đơn vị bài học, dù
ở dạng hoạt động cá nhân hay nhóm ở mọi trình độ từ lớp 6 đến lớp 9 đều có kết
hợp tất cả các kỹ năng ở mức độ có thể, tuỳ theo đặc điểm của nội dung từng bài.
Một đơn vị bài học có thể bắt đầu bằng một hoạt động nghe hiểu, giới thiệu chủ
đề mới mà cũng có thể bắt đầu bằng mọt bài đọc hiểu hoặc một hoạt động vào đề
trên lớp. Các hoạt động tiếp theo có thể là: luyện nói theo cặp, cá nhân đọc thầm để
thu lượm thông tin, nghe băng lấy thông tin cần thiết hoặc điền vào bảng trống. Các
bài học không nên có một trật tự cố định về việc sử dụng các kỹ năng trong một
đơn vị bài học (unit). Thứ tự sắp xếp và việc phối hợp các kỹ năng được xuất phát
từ việc xem xét các mối quan tâm, nhu cầu, sở thích của học sinh cũng như đặc
điểm và tiến trình phát triển của chủ điểm và chủ đề.
+ Sử dụng sách giáo khoa một cách sáng tạo: giáo viên cần hiểu rõ ý đồ, yêu
cầu, mục tiêu của từng bài, từng mục dạy trong sách giáo khoa để một mặt có thể
dạy đúng trọng tâm bài học, mặt khác có thể sử dụng sách giáo khoa một cách sáng
tạo phù hợp với đối tượng học sinh.
Thực hiện: Huỳnh Thị Đăng Trang 7 Năm học 2013 - 2014
Một số phương pháp dạy hội thoại trong phân môn tiếng Anh
cấp Trung học cơ sở
Trong trường hợp cụ thể, cần tìm cách bổ xung hoặc cập nhật nội dung trong
bài làm cho giáo trình luôn mới, phù hợp với đối tượng học sinh và với cuộc sống
tiến triển và thay đổi.
* Hội thoại là hoạt động giao tiếp gồm ít nhất 2 người :người nói và người
nghe với vai trò thay đổi nhằm phát triển kĩ năng nghe nói cho học sinh.
Hội thoại tiếng Anh ở THCS được phân bố đều ở 4 khối từ khối 6 tới khối 9.
Ở khối 6 các em mới chỉ được làm quen với những dạng hội thoại ngắn , câu nói
đơn giản dễ hiểu . Hội thoại được giới thiệu tập trung nhiều ở chương trình Anh 7
có mặt ở các phần chứa đựng nhiều nội dung khác nhau. Ở tiếng Anh 8 và tiếng
Anh 9 hội thoại được giới thiệu ở phần " listen and read "cũng theo các chủ đề
Một số phương pháp dạy hội thoại trong phân môn tiếng Anh
cấp Trung học cơ sở
Mỗi một bài hội thoại có phương pháp dạy khác nhau. Điều cốt lõi là làm
sao tạo được sự hứng thú cao cho HS trong việc tiếp thu kiến thức mới và
quan trọng hơn nữa là giúp khắc sâu được cho các em ngay khi học trên lớp
và tự phát triển khả năng ngôn ngữ tiếng Anh của mình một cách linh hoạt và
hiệu quả.
Chương 3
PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU – KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
I. Phương pháp nghiên cứu:
1. Phương pháp nghiên cứu lý thuyết:
Nghiên cứu đọc tài liệu, giáo trình có liên quan đến vấn đề nghiên cứu bằng
phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh, mô hình hoá để rút ra những vấn đề lý
luận có tính chất định hướng làm cơ sở để giải quyết vấn đề, nhiệm vụ nghiên cứu.
2. Phương pháp điều tra:
Tìm hiểu thực trạng giảng dạy và học tập của giáo viên và học sinh cụ thể trong
việc lĩnh hội kiến thức mới nhằm phát hiện các vấn đề cần giải quyết, xác định tính
phổ biến nguyên nhân , chuẩn bị cho các bước nghiên cứu tiếp theo.
3. Phương pháp đàm thoại:
Trao đổi với dồng nghiệp về những thuận lợi và những khó khăn trong việc soạn
giảng dạy học và cách sử dụng phương pháp mới hiện nay.
4. Phương pháp quan sát:
Thông qua các tiết dự giờ, thao giảng có thể quan sát trực tiếp tình hình học sinh.
Qua đó biết được khả năng tiếp thu bài , nắm bắt kiến thức qua bài giảng. Bên cạnh
đó tiếp thu học hỏi đồng nghiệp và phát hiện ra những hạn chế trong giảng dạy.
Thực hiện: Huỳnh Thị Đăng Trang 10 Năm học 2013 - 2014
Một số phương pháp dạy hội thoại trong phân môn tiếng Anh
cấp Trung học cơ sở
5. Phương pháp kiểm tra đánh giá:
Thông qua những tiết dạy của bản thân, đồng nghiệp và kiểm tra khảo sát học
từ phía giáo viên. Nếu có khó khăn thì đợi giải thích từ phía giáo viên.
Từ những nguyên nhân và thực trạng nêu trên, nên tôi xin đưa ra một số
phương pháp dạy hội thoại trong phân môn tiếng anh cấp trung học cơ sở. Cụ
thể như sau:
3. Đề xuất biện pháp:
3.1. Nhận thức chung về dạy bài hội thoại cho học sinh THCS:
Mục đích của việc dạy hội thoại là giúp cho học sinh phát triển kỹ năng nghe
nói (đặc biệt là kỹ năng nói), phù hợp với trình độ và lứa tuổi của học sinh, giúp
học sinh có điều kiện thu nhận và trao đổi thông tin, nâng cao trình độ tiếng Anh,
có hiểu biết thêm về xã hội.
Hội thoại là lời nói ít nhất giữa hai người với nhau, với vai trò thay đổi( có người
nói và người nghe).
Các cuộc hội thoại thông thường đòi hỏi sự phản ứng tức thì của thói quen ngôn
ngữ, chính vì vậy bài hội thoại không yêu cầu có sự chuẩn bị trước.
Ngôn ngữ trong bài đối thoại là lời nói đã được rút gọn. Các từ chêm, từ đệm
được sử dụng như phương tiện ngôn ngữ hỗ trợ.
Các yếu tố biểu cảm như cử chỉ, nét mặt, điệu bộ, trọng âm, ngữ điệu có tác dụng
hỗ trợ rất nhiều đến chất lượng và hiệu quả của lời đối thoại.
Cấu trúc của bài hội thoại hoàn toàn khác với cấu trúc một bài đọc. Lời nói của
bài hội thoại phải đảm bảo tính ngắn gọn súc tích .
Các hoạt động chính của bài hội thoại là hoạt động theo cặp đôi, theo nhóm
và đóng vai.
3.2. Cách tiếp cận bài hội thoại:
Các
bước
Nội dung Mục đích Các hoạt động
Thực hiện: Huỳnh Thị Đăng Trang 12 Năm học 2013 - 2014
Một số phương pháp dạy hội thoại trong phân môn tiếng Anh
cấp Trung học cơ sở
Bước 1 Giới thiệu
b) Luyện tập tự do
Bước 3 Sản sinh lời
nói
(Production)
Giúp học sinh phát triển
khả năng giao tiiếp
- Thực hiện các bài tập.
- Luyện nói thông qua luyện
tập tự do và liên hệ với thực
tế.
3.3. Các thủ thuật và hoạt động cho các bước dạy bài hội thoại:
Chúng ta có thể sử dụng nhiều thủ thuật khác nhau để giới thiệu bài hội thoại
một cách phù hợp và hấp dẫn với từng đối tượng học sinh cụ thể của bạn. Sau đây
là một số hoạt động gợi ý để giới thiệu bài hội thoại:
b) Bạn có thể dùng trực quan (Using visuals): dùng tranh hoặc đồ vật thật để
giới thiệu:
Thực hiện: Huỳnh Thị Đăng Trang 13 Năm học 2013 - 2014
Một số phương pháp dạy hội thoại trong phân môn tiếng Anh
cấp Trung học cơ sở
Dùng tranh vẽ, giới thiệu các nhân vật và ngữ cảnh của bài hội thoại.
Dùng tranh vẽ các nhân vật, giới thiệu các nhân vật và ngữ cảnh bằng cách đặt câu
hỏi cho HS dựa vào tranh để trả lời.
Dùng đồ dùng trực quan như tranh vẽ hoặc đồ vật thật, cùng HS xây dựng bài hội
thoại.
Ví dụ: Tiếng Anh 6 (bài 11- trang 116) “What do you eat?”
Có thể sử dụng một trong các hoạt động sau:
Dùng tranh vẽ hai nhân vật: Ba- một HS phổ thông và cô bán thực phẩm. Giới
thiệu ngữ cảnh và nhân vật: Ba đang ở cửa hàng bán thực phẩm, bạn ấy muốn mua
thịt bò, bơ và trứng gà. Chúng ta hãy lắng nghe cuộc nói chuyện giữa Ba và cô bán
hàng .
Dùng từ và nhóm từ gợi ý để xây dựng bài hội thoại có mở rộng (Substitutions -
free practice)
Sắp xếp câu hỏi và câu trả lời cho phù hợp (Matching questions and answers)
Dựa vào cấu trúc của bài hội thoại mẫu, xây dựng một bài hội thoại theo tình
huống (Situation - based role play)
Kể lại nội dung bài hội thoại (theo hình thức độc thoại hoặc đối thoại -
Retelling)
3.4. Một số hoạt động gợi ý để giúp học sinh luyện tập bài hội thoại:
Tiếng Anh 6- Bài 12 (A2), trang 116 "at the store"
Bài tập lựa chọn (Multiple choice):
1. Ba is
A. on the treet B. at school
C. at the store D. at home
2. He wants of beef
A. two hundred grams B. two kilos
C. two pounds D.half a kilo
Thực hiện: Huỳnh Thị Đăng Trang 15 Năm học 2013 - 2014
Một số phương pháp dạy hội thoại trong phân môn tiếng Anh
cấp Trung học cơ sở
3. He wants a dozen of
A. carrots B. apples
C. eggs D. oranges
Bài tập thay thế (Substitution - making similar dialogues)
Cues: A. Hoa/ cooking oil/ two bottles/ peas/ a can.
B. Lan/ tomatoes/ one kilo/ lettuce/three hundred grams.
Tiếng Anh 7- Bài 2 (A4), trang 21 "Telephone Numbers":
Bài tập đúng sai ( true/ false statements )
1 Tam is phoning Phong.
2 Phong will be free tomorrow morning.
3 Phong and Tam will see a movie.
You
3.5. Sản sinh lời nói (production):
Những thủ thuật gợi ý để giúp HS vận dụng bài học vào sản sinh lời nói
. Thảo luận theo cặp đôi, theo nhóm về những bài học các em rút ra được qua
nội dung bài hội thoại (discussion).
(Tiếng Anh 8- Unit 8- Lesson 1- Getting started - listen and read)
Discussion: T divides the class into 4 groups . Two include students who prefer
the city life and the others include students who prefer the country life. T asks Ss to
work in groups to answer the questions.
Do you prefer the city or the country life? Why?
T asks 4 pioneers from 4 groups to show their ideas before class.
Đóng vai theo tình huống gợi ý hoặc tình huống có thật trong lớp. (free role play)
+. Tình huống gợi ý: Role play (tiếng Anh 7- Unit 9- lesson 3)
Teacher asks students to work in pairs. One student play the roles of Liz's and the
other plays the role of Liz's friend. They should talk about liz's family's trip back to
HaNoi.
Thực hiện: Huỳnh Thị Đăng Trang 17 Năm học 2013 - 2014
Một số phương pháp dạy hội thoại trong phân môn tiếng Anh
cấp Trung học cơ sở
Liz's friend: Liz, how did you travel back to HaNoi?
Liz: I traveled by bus.
Liz's friend: What did you see on the way back?
Liz: I saw paddies for the first time.
Liz's friend:Were you excited about the countryside in Viet Nam?
Liz: Yes, I was.
Liz's friend: It looked calm and peaceful.
Liz's friend: Were you tired after the long trip?
Liz: No, I felt happy.
Liz's friend: When did you arrive in HaNoi?
Liz: I arrived in HaNoi at about 7p.m
Lesson B1
A . Objectives
By the end of the lesson, student will be able to make suggestions; using let's
what about why don't.
B. Teaching aids
Textbooks, cards.
C .Proceduce
Organization
Class Date absent students
7a
7b
Rivision/ warm up
*Brainstorming
T gets Ss to think about their after shool activities .
T gets them to go to the board and write down the activities they think
play soccer listen to music
Thực hiện: Huỳnh Thị Đăng Trang 19 Năm học 2013 - 2014
Một số phương pháp dạy hội thoại trong phân môn tiếng Anh
cấp Trung học cơ sở
read
Possible answers:
.tidy room
.read comics
.watch TV
.go to the circus
. go to the movies theatre
. go to the zoo
. go shopping
. Play video games
a, What does Nam want to do?
He wants to go to the movies.
b, Why doesn't Lan want to go to the movies?
Because there aren't any good movies on at the moment.
c, What does Lan want to go to?
She wants to go to her house to listen to some music.
d, Why doesn't Hoa want to go to Lan's house?
Because she has too many assignments.
e, What day is it?
It is Saturday.
* Model sentences
- Ask students to read the dialogue again and take out the suggestions.
Answers
. What about going to the movies?
. Let's go to my house.
. Why don't you relax.
Thực hiện: Huỳnh Thị Đăng Trang 21 Năm học 2013 - 2014
Một số phương pháp dạy hội thoại trong phân môn tiếng Anh
cấp Trung học cơ sở
* Form:
. Let's + infinitive
. What about + V - ing
. Why don't you / we + infinitive
II . Practice
Suggestions Response
Let's go to my house Yes. Let's
What about going to the zoo That's a good idea
Why don't you relax? Sorry. I can't
*Word cue drill
1. Let's/ listen music 4. What/ cafertiria
T presents the dialogue using sympols, cues, visuals
Have students make each sentence then form the dialouge
T models
T- students
Ss practice: half- half
open pairs
closed pairs
Example dialogue
You: What should we do in the afternoon ?
Your friend: What about going to the movies?
You:There aren't any good movies at the moment.
Your friend: Let's go to Mai's house and listen to some music.
You: Her house is very far from here. And we don't have a bike.
Your friend: Why don't we take a bus.
You: OK. That's agood idea.
Summary:
Thực hiện: Huỳnh Thị Đăng Trang 23 Năm học 2013 - 2014
Một số phương pháp dạy hội thoại trong phân môn tiếng Anh
cấp Trung học cơ sở
T asks Ss make other dialogues.
Homework
Ss do exercises (work book)
Kết luận
Qua các tiết dạy thực nghiệm, dự giờ đồng nghiệp tôi nhận thấy việc ứng
dụng các phương pháp dạy học đa dạng, phong phú và tiên tiến là cần thiết.
Với việc thực nghiệm phương pháp trên các em học sinh đã có những nhận
định khác nhau với bộ môn mới mẻ này. Từ việc cho rằng học tiếng Anh khó,
đặc biệt khó trong việc tiếp thu kiến thức mới thì các em đã bị thu hút bởi
những trò chơi hoạt động thú vị. Do đó hứng thú đam mê với bộ môn hơn và
lẽ tất nhiên là sẽ học tốt hơn. Số lượng học sinh khá, giỏi tăng lên, số lượng học
từ mới theo ngữ cảnh.
* Có rất nhiều thủ thuật để giới thiệu một bài hội thoại. Nhiệm vụ của người giáo
viên là tuỳ thuộc vào trình độ cụ thể của học sinh, biết vận dụng một cách linh hoạt
các thủ thuật khác nhau vào việc dạy hội thoại để đạt được mục đích cuối cùng là
giúp học sinh vận dụng được những mẫu câu đã học vào thực tiễn giao tiếp.
Trên cơ sở xác định cơ sở lí luận và phân tích những thuận lợi, khó khăn của giáo
viên và học sinh trong quá trình dạy hội thoại ở phân môn tiếng Anh. Chúng tôi đã
đề ra được một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy và học. Đồng thời qua
Thực hiện: Huỳnh Thị Đăng Trang 25 Năm học 2013 - 2014