Một vài phương pháp dạy luyện từ và câu đối với học sinh lớp 5.
A. PHẦN MỞ ĐẦU
I. ĐẶT VẤN ĐỀ :
Mục tiêu của môn Tiếng Việt ở Tiểu học gồm 2 mục tiêu chung sau đây :
a/ Cung cấp cho học sinh những tri thức khoa học về Tiếng việt . Nó giúp
học sinh hiểu biết về cấu tạo , về hệ thống , về sự phát triển , về hoạt động chức
năng …. Của mỗi đối tượng trong từng phân môn cụ thể .
b/ Cung cấp cho học sinh hiểu biết về cách sử dụng Tiếng việt như một
công cụ giao tiếp và tư duy : học sinh được rèn các kĩ năng : nói , viết , nghe ,
đọc để sử dụng có hiệu quả Tiếng việt trong học tập và đời sống ; học sinh biết
sử dụng Tiếng việt vào hoạt động : trao đổi , suy nghĩ , diễn đạt .
Từ hai mục tiêu trên , tôi thấy rằng : Phân môn luyện từ và câu nằm trong
bộ môn tiếng việt – trong chương trình giảng dạy ở trường tiểu học có một vị trí
rất quan trọng. Nó trang bị cho học sinh vốn từ ngữ, phương pháp sử dụng từ,
đặt câu một cách chính xác để giúp các em diễn đạt được tư tưởng, tình cảm của
mình một cách rõ ràng. Nó cũng là cơ sở để các em tiếp thu các môn học khác
tốt hơn.
Tuy nhiên, các năm qua chất lượng môn này chưa cao, nhiều học sinh khi
làm bài vẫn chưa biết chấm câu, vẫn đặt câu chưa đúng, diễn đạt ý thì lung tung,
lộn xộn. Có những em khi đã nghĩ ra ý nhưng lại không biết diễn đạt như thế nào
để thể hiện được những ý nhĩ, tình cảm đó trong bài làm…
Từ thực trạng trên, với trách nhiệm và lương tâm của người giáo viên , tôi
luôn băn khoăn trăn trở làm thế nào để giúp đỡ học sinh dùng từ chính xác, nói
viết thành câu đúng tiếng việt. Đó cũng chính là lý do tôi chọn đề tài này “ một
vài phương pháp dạy luyện từ và câu đối với học sinh lớp 5”.
* Phương pháp nghiên cứu thực hiện sáng kiến:
- Nghiên cứu tài liệu : Đọc tài liệu sách, báo, sách giáo khoa , sách tham khảo.
- Phương pháp quan sát : Thông qua dự giờ thăm lớp và quan sát hoạt động của
học sinh lớp tôi chủ nhiệm.
- Phương pháp điều tra: Tìm hiểu thực trạng học sinh ở trường , ở lớp.
Nguyễn Hoài Xuân Thanh Trang 1

đẹp : yêu tiếng nói và chữ viết của dân tộc, yêu cái đẹp….
Nguyễn Hoài Xuân Thanh Trang 2
Một vài phương pháp dạy luyện từ và câu đối với học sinh lớp 5.
Trọng tâm của việc rèn kỹ năng luyện từ và câu cho học sinh là làm cho
học sinh có kỹ năng Nói - Viết Tiếng Việt chính xác.
II. THỰC TRẠNG
Qua thực tế giảng dạy ở lớp 5. Tôi nhận thấy : nhìn chung các em học còn
yếu phân môn luyện từ và câu , thậm chí nhiều em vẫn chưa biết chấm câu, vẫn
đặt câu không đúng,…có nhiều em còn không đặt được thành câu. Phải đứng
trước thực trạng đau lòng đó, tôi cảm thấy mình chưa làm tròn trách nhiệm và
bổn phận. Lam thế nào để nhanh chóng giúp các em nắm vững cách lựa chọn từ
và dùng từ đặt câu cho đúng ngữ pháp tiếng việt. Từ sự suy nghĩ, trăn trở đó tôi
quyết tâm phải đem hết khả năng , nhiệt tình vào việc đầu tư soạn giảng, đổi mới
phương pháp cho thích hợp để giúp các em học tốt môn học này.
III. NỘI DUNG
Mặc dù thời gian công tác chưa nhiều, nhưng qua mỗi năm giảng dạy và
qua đợt tham dự lớp tập huấn về chương rình sách giáo khoa mới đối với lớp 5,
với những băn khoăn suy nghĩ đến hiệu quả giảng dạy, tôi đã không ngưng tìm
tòi học hỏi và rút ra được một vài biện pháp tích cực để giúp học sinh có kiến
thức sơ giản về ngữ âm, từ vựng, ngữ pháp và văn bản từ đó giúp các em có kỹ
năng dùng từ, đặt câu, liên kết câu và sử dụng dấu câu.
Qua quá trình theo dõi tôi thấy học sinh hay nói sai và dẫn đến viết sai là
do các em chưa có vốn từ phong phú , chưa nắm vững kiến thức về câu…nguyên
nhân có thể kể nhiều nhưng một trong những nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình
trạng trên là do học sinh yếu về ngữ pháp Tiếng Việt. Do đó, phải chỉ cho họ
sinh cách diễn đạt, dùng từ đặt câu để các em không cảm thấy khó khăn , lúng
túng trong khi nói - viết là yêu cầu búc xúc đối với tôi. Từ đó tôi không ngừng
tìm tòi nghiên cứu và rút ra những phương pháp sau :
1. Chuẩn bị khi soạn giảng.
Giáo viên cần xác định rõ mục tiêu ,nội dung dạy học để có khả năng xử lý

thức ngày càng cao cho học sinh trong quá trình giao tiếp.
Làm giàu vốn từ cho học sinh là nhằm tạo cho học sinh nắm được ý nghĩa
của từ qua đó dùng từ chính xác, phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp. Từ đó, giúp
học sinh cảm nhận một cách đúng đắn tư tưởng, tình cảm của mình.
Ví dụ : Cho học sinh tìm từ để tả tiếng sóng, tả giọt sương, tả dáng đi các em đã
tìm được các từ sau :
+ tả tiếng sóng : ì ầm, ầm ầm, ầm ào, rì rào, ào ào, lao xao, thì thầm…
Nguyễn Hoài Xuân Thanh Trang 4
Một vài phương pháp dạy luyện từ và câu đối với học sinh lớp 5.
+ Tả giọt sương : long lanh, lấp lánh, óng ánh, lóng lánh …
+ Tả dáng đi : lom khom, thướt tha, đủng đỉnh, khoan thai …
Có rất nhiều đề tài để học sinh tìm từ. Cac đề tài chọn cần gắn chặt với các bài
đang học.
Ví dụ : Đang học bài “ Từ đồng nghĩa”
Trước hết tôi hướng dẫn các em nắm vững yêu cầu trọng tâm của bài. Sau
đó gợi ý các em về tìm từ đồng nghĩa chỉ màu đen, màu trắng; các em tìm được
các từ sau:
+ Các từ đồng nghĩa chỉ màu trắng: trắng tinh, trắng toát, trắng muốt,
trắng phau, trắng nõn, trắng ngà, trắng bệch, trắng dã, trăng trắng…
+ Các từ đồng nghĩa chỉ màu đen: đen sì, đen kịt, đen thui, đen nghịt, đen
ngòm, đen láy, đen đen…
Tôi đã thực hiện như vậy tương tự với những bài khác. Tôi nghĩ khâu làm
giàu vốn từ không thể xen nhẹ và lơ là bỏ qua được. Bởi vì khi các em có vốn từ
phong phú các em không còn cảm thấy khó khăn khi lựa chọn từ ngữ để đặt câu
và câu văngcủa các em sẽ giàu tình cảm, giàu hình ảnh hơn. Bên cạnh đó học
sinh muốn dùng từ đúng, từ hay các em phải hiểu rõ nghĩa của từ và biết cách
dùng từ trong từng trường hợp và từng ngữ cảnh cụ thể.
Cách rèn luyện này, tôi cho các em mỗi tuần một đề tài cơ bản, các em có
nhiệm vụ sưu tầm những từ theo đề tài tôi đưa ra, các em ghi vào sổ tay, hàng
tuần tôi đi kiểm tra và cùng với các em tìm hiểu nghĩa một số từ ngữ khó.

tác giảng dạy của người giáo viên. Có thể nói nó là phương pháp giúp h5c sinh
chủ động , tìm tòi, tư duy qua một loạt vấn đề mà giáo viên nêu ra tong quá trình
giảng bài. Dĩ nhiên mỗi giáo viên đều có một cách riêng biệt. Khi sử dụng
phương pháp này.
Chẳng hạn bài “Liên kết các câu trong bài bằng từ ngữ nối ” Tôi sẽ viết ví dụ sau
lên bảng :
Nguyễn Hoài Xuân Thanh Trang 6
DẤU CÂU
Dấu chấm
( . )
dấu chấm hỏi
( ? )
Dấu chấm than
( ! )
Một vài phương pháp dạy luyện từ và câu đối với học sinh lớp 5.
Ví dụ: “Miêu tả một em bé hoặc một chú mèo, một cái cây, một dòng sông
mà ai cũng miêu tả giống nhau thì không ai thích đọc. Vì vậy , ngay trong quan
sát để miêu tả, người viết phải tìm ra cái mới , cái riêng.” ( Sách giáo khoa TV5)
Tôi nêu vấn đề như sau:
Giáo viên: Cho biết nội dung của đoạn văn trên?
Học sinh : Khi miêu tả người viết phải có cái mới, cái riêng của mình.
Giáo viên: Đoạn văn trên có mấy câu ?
Học sinh : Có hai câu .
Giáo viên: Mời 2 học sinh lên đánh dấu câu (1), câu (2)
Học sinh : Lên đánh dấu.
Giáo viên: Em bé với chú mèo trong câu (1) được nối với nhau bằng từ
nào?
Học sinh : Được nối với nhau bằng từ “hoặc”
Giáo viên: Câu (1) với câ (2) được nối với nhau bằng cụm từ nào?
Học sinh : Được nối với nhau bằng cụm từ “vì vậy”

tạo sự hứng thú học tập cho học sinh.
3. Làm dồ dùng dạy học có sự sáng tạo sẽ kích th1ch sự hứng thú học tập
của học sinh.
4. Giáo viên phải biết dành nhiều thời gian đầu tư trong việc tìm hiểu rõ
các đối tượng học sinh của lớp mình.
5. Một yếu tố không thể thiếu là tôi luôn trau dồi ngôn ngữ cho bản thân
qua việc đọc sách báo, tra từ điển, học hỏi đồng nghiệp…để lời nói, lời giảng
trong sáng, mẫu mực, hấp dẫn.
Trên đây là một vài kinh nghiệm nhỏ nhoi của bản thân tôi rút ra từ quá
trình giảng dạy của mình. Tuy nhiên bài học tâm đắc nhất tôi rút ra qua những
năm giảng dạy đó là sự nhiệt tình giảng dạy. Giáo viên không nhiệt tình giảng
dạy, không hết lòng vì học sinh thì chẳng có kết quả nào cao cả. bài học trên
tưởng như là sách vở nhưng qua thời gian giảng dạy đã chứng minh sự nhiệt tình
là vô cùng cần thiết, là điều kiện tất yếu giúp giáo viên thành công trong công
việc của mình.
C. KẾT LUẬN
Trong dạy học mục đích cuối cùng của người giáo viên có tâm huyết là làm sao
cho học sinh học tốt, học giỏi . Đối với tôi , chất lượng luôn đặt lên hàng đầu
Nguyễn Hoài Xuân Thanh Trang 8
Một vài phương pháp dạy luyện từ và câu đối với học sinh lớp 5.
trong công tác dạy học. Muốn trang bị cho học sinh những kiến thức và kỹ năng
về tiếng mẹ đẻ, giúp cho các em nắm được công cụ giao tiếp và tư duy thì bản
thân mỗi giáo viên phải chú ý thực hiện đúng những yêu cầu đề ra của phân môn
luyện từ và câu. Đồng thời không ngừng phát huy, tìm tòi, vận dụng những
phương pháp giảng dạy tích cực, nhiều hình thức tổ chức dạy học và áp dụng các
phương pháp dạy học tích cực sẽ thu hút được sự chú ý, lôi cuốn được tất cả các
đối tượng học sinh trong lớp tham gia học tập,tăng khả năng giao tiếp giữa giáo
viên và học sinh, giữa học sinh và học sinh . Sao cho phù hợp với từng học sinh
nhằm đạt kết quả cao nhất.
Trên đây là một vài kinh nghiệm mà qua quá trình giảng dạy bản thân tôi

……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………
Nguyễn Hoài Xuân Thanh Trang 10