SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
“MỘT SỐ KINH NGHIỆM GIÚP HỌC SINH HỌC TỐT MÔN
CHÍNH TẢ LỚP 5”
ĐẶT VẤN ĐỀ.
Chúng ta đều biết rằng: “ Nhân cách của con người chỉ có thể được hình thành
thông qua hoạt động giao tiếp”. Tiếng Việt là một ngôn ngữ thống nhất trên toàn bộ lãnh
thổ Việt Nam. Trong cuộc sống hàng ngày của chúng ta không chỉ lúc nào cũng giao tiếp
bằng ngôn ngữ viết. Ngôn ngữ viết đóng vai trò quan trọng của Tiếng Việt. Yêu cầu đầu
tiên và quan trọng của ngôn ngữ viết là phải viết đúng chính tả. Có nghĩa là khi thể hiện
ngôn ngữ viết cần phải tuân theo hệ thống các quy tắc về cách viết thống nhất cho các từ
của một ngôn ngữ. Hay nói cách khác, chính tả là những chuẩn mực của ngôn ngữ viết
được thừa nhận trong ngôn ngữ toàn dân. Mục đích của nó là phương tiện thuận tiện cho
việc giao tiếp bằng chữ viết làm cho người viết và người đọc đều hiểu thống nhất những
điều đã viết. Chính tả có thống nhất thì việc giao tiếp bằng ngôn ngữ mới không bị cản
trở giữa các địa phương trong cả nước, cũng như giữa các thế hệ đời trước và đời sau.
Vì vậy việc dạy chính tả đúng phải được coi trọng ngay từ bậc Tiểu học. Việc dạy
chính tả được hiểu như rèn luyện việc thực hiện những chuẩn mực của ngôn ngữ viết. ở
các lớp Tiểu học, chính tả sẽ tạo điều kiện ban đầu trong hành trang ngôn ngữ cả một đời
người trong các em.
Qua được học chính tả, các em nắm bắt được các quy tắc chính tả và hình thành kỹ
năng, kỹ xảo chính tả. Từ đó có thói qnen viết đúng chính tả, giúp cho sự hoàn thiện nhân
cách của học sinh. Nó bắt đầu từ việc thuận tiện trong tiếp thu tri thức qua các môn học ở
Tiểu học đến việc xây dựng các văn bản trong quá trình giao tiếp trong học tập.
Chương trình Tiếng Việt ở bậc Tiểu học bao gồm nhiều phân môn. Phân môn chính
tả có nhiệm vụ chủ yếu rèn cho học sinh nắm các quy tắc và các thói quen viết đúng với
chuẩn chính tả Tiếng Việt. Cùng với các phân môn khác, chính tả giúp cho học sinh
chiếm lĩnh văn hoá, là công cụ để giao tiếp, tư duy để học tập, trau dồi kiến thức và nhân
cách làm người. Ngay từ đầu ở bậc Tiểu học trẻ cần phải được học môn chính tả một
cách khoa học, cẩn thận để có thể sử dụng công cụ này suốt những năm tháng trong thời
kỳ học tập ở nhà trường cũng như trong suốt cả cuộc đời.

phát âm ở những vùng miền khác nhau (phương ngữ), trong khi đó hệ thống ghi âm tiêu
chuẩn của Tiếng Việt lại chưa được xác định một cách chính thức. Do đó khó có thể phổ
biến rộng rãi hệ thống ấy được. Hơn nữa trong Tiếng Việt việc phát âm không phù hợp
với tiêu chuẩn lại có trường hợp trong đó một từ đồng thời mang hai biến thể phát âm,
khó có thể nói biến âm nào là chuẩn.
Ví dụ: chong chóng – trong tróng
Hoặc có khi cùng một cách phát âm nhưng lại có hai cách viết.
Ví dụ: /z/

/i/
Bản thân hệ thống âm vị Tiếng Việt còn một số vị âm không ghi thống nhất, một âm có
thể ghi bằng nhiều con chữ.
/k/
Hoặc trong bộ chữ cái Tiếng Việt còn chữ “h” là một hiện tượng đặc biệt. Nó vừa
sử dụng độc lập làm đại diện cho phụ âm /h/ thể hiện bằng con chữ “h”, vừa được sử
dụng theo cách ghép với các con chữ khác làm đại diện cho 7 âm nữa đó là: ch, gh. kh,
nh, ngh, ph, th. Do vậy khi sử dụng cần chú ý không nên lầm tưởng là trong Tiếng Việt
có phụ âm kép. Dù “h” đứng một mình hay “h” đứng sau các chữ khác (c, g, k, n, ng, p, t)
thì ch, gh, kh, nh, ngh, ph, th đều có giá trị như nhau. Mỗi hình thức trong 7 hình thức đó
đều chỉ thay thế cho 1 âm mà thôi. Do vậy có quan niệm g đơn, g kép, ng đơn, ng kép là
bất hợp lý. Cách nhận biết tốt nhất về “ng” và “ngh” là dựa vào khả năng kết hợp chung
với nguyên âm.
d: dải lụa
gi: giải thích
i: lí luận
y: Lý Thường Kiệt
c (con cuốc)
k (cái kim)
q (tổ quốc)
Trước những bất hợp lý trên, việc xác định những trọng điểm chính tả cần dạy cho

dấu ngã và dấu chấm. Học sinh thường nhầm lẫn và viết sai chính tả trong các bài viết
của mình.
Tìm hiểu nguyên nhân của hiện tượng sai trên tôi thấy chủ yếu là do học sinh phát
âm sai. Thường các em còn phát âm lẫn lộn giữa âm l – n nên không phân biệt được khi
viết. Để sửa lỗi này tôi đã cố gắng dạy cho học sinh nắm vững âm chính trong Tiếng
Việt. Muốn viết đúng chính tả thì phải phát âm đúng vì chính âm đi trước chính tả. Do
vậy tôi phải chú trọng việc phát âm chuẩn cho học sinh trong các giờ tập đọc. Ngoài ra
việc đổi mới các phương pháp dạy học và áp dụng qui trình soạn giáo án theo hướng đổi
mới, giúp học sinh nắm bắt các mẹo luật chính tả cũng hết sức cần thiết để giúp học sinh
viết đúng chính tả. Trong phạm vi nghiên cứu đề tài, tôi xin được thống kê số liệu học
sinh mắc lỗi chính tả ở lớp tôi thu được đầu năm như sau.
Lớp Tổng số Các lỗi chính tả thường mắc
l - n; ~/./ d/gi/r; tr/ch; s/x; g/gh Cấu trúc âm tiết
5B 22 6 em 5 em 4 em
Thực tế về chất lượng dạy chính tả của giáo viên Tiểu học còn hạn chế. Giáo viên
ra trường còn gặp nhiều lúng túng về nội dung và phương pháp và cách rèn kỹ năng cho
học sinh. Những tồn tại trên dẫn đến chất lượng học chính tả của học sinh còn nhiều hạn
chế. Đặc biệt với những vùng phương ngữ thì đây là một thiệt thòi rất lớn vì các em
không có điều kiện để đạt tới một chuẩn mực chính tả như mong muốn. Để khắc phục
tình trạng này thì trước hết cần phải thường xuyên bồi dưỡng giáo viên để giáo viên có đủ
kinh nghiệm, trình độ giúp học sinh nắm được quy tắc chính tả, hình thành kỹ năng, kỹ
xảo chính tả, bỏ được thói quen phát âm sai, viết sai.
2. Về chương trình sách giáo khoa (SGK)
Trước hết phải khẳng định rằng môn Tiếng Việt ở Tiểu học SGK đã xác định được
những trọng điểm chính tả cơ bản cần dạy cho học sinh. Các bài tập trong SGK cũng khá
đa dạng, phù hợp với từng khối lớp và cấu trúc đi từ dễ đến khó.
Tuy nhiên về hạn chế SGK còn đánh đồng nội dung dạy học trong cả nước cho nên
có thể nói nội dung dạy chính tả trong SGK Tiếng Việt vừa thừa lại vừa thiếu do chưa sử
lý được việc dạy chính tả theo khu vực. Thừa ở các em vừa phải luyện tập ở cả những nội
dung mà các em đã biết, không mấy khi sai sót. Thiếu ở chỗ không đủ thời gian để đi sâu

như “gi”, “qu”. Con chữ phụ âm đi trước, con chữ nguyên âm đi sau. Trong thực tế chính
tả, khi xuất hiện “q” thì nhất thiết sẽ có “u” đi kề liền. Đây là luật yêu cầu học sinh cần
nắm vững.
+ Các con chữ phụ âm kết hợp với nhau để tạo nên phụ âm đơn.
VD “ngh”, “ng”, “gh”, “tr”. Trong Tiếng Việt dùng 9 kí hiệu từ đơn: ph, th,ch, kh,
nh, ng, gh, ngh, tr. Với hình thức chuỗi như vậy không bao giờ được phép kết chuỗi đảo
ngược các thứ tự sắp xếp như rt, hn
+ Các con chữ nguyên âm kết hợp với nhau để tạo nên một kí tự nguyên âm đôi.
VD: iê, ia, ươ, uô, ua, uâ
Trong quá trình giảng dạy, tôi cung cấp kiến thức này cho các em. Tổng kết lại /V/
chỉ kết hợp các âm không tròn môi, không nên kết hợp với các nguyên âm tròn môi.
Một điều rất quan trọng trong dạy chính tả cho học sinh vùng phương ngữ là dạy
cho các em biết được một số mẹo luật chính tả. “Mẹo” được hiểu như cách làm độc đáo
giúp học sinh phân biệt, ghi nhớ được cách viết đúng những chữ cái hay nhầm lẫn trong
khi viết chính tả. Sự tìm ra các mẹo chính tả dựa vào:
+ Sự kết hợp: Trong cấu trúc âm tiết.
+ Sự láy âm, điệp âm.
+ Mẹo từ hán việt.
+ Mẹo nghĩa của từ.
+ Mẹo phân biệt l/n.
- Mẹo 1: Một chữ ta không biết là l hay n, nhưng nó đứng đầu một từ láy âm,
không phải là điệp âm thì dứt khoát là “l” chứ không phải “n”.
VD: “l” láy với “c”: lò cò, la cà, lục cục
“l” láy với “b”: lệt bệt, lùng bùng, lõm bõm
“l” láy với “d”: líu díu, lò dò
“l” láy với “h”: lúi húi, lay hoay
“l” láy với “n”: lơ mơ, liên miên
- Mẹo 2: Khả năng kết hợp âm: Âm /l/ đứng trước âm đệm nhưng /n/ không đứng
trước âm đệm. Do đó /n/ không bao giờ đứng trước một vần bắt đầu: oa, uê, uy trái lại
/l/ lại đứng trước các vần đó như: loa, luân

VD: Ngôi sao, giọt sương, sen, súng
Tuy nhiên tất cả những mẹo luật trên chỉ ở mức độ tương đối. Người giáo viên phải
biết áp dụng linh hoạt để giảng dạy cho các em.
* Một số điểm cần lưu ý khi dạy theo quy trình một tiết chính tả theo hướng đổi
mới.
- Bước “câu hỏi gợi ý tìm hiểu nội dung đoạn viết” là bước hiệu quả chính tả thấp.
Vì nội dung hầu hết các em đã nắm được thông qua các bài tập đọc. Bước này không kéo
dài sẽ lãng phí thời gian, tăng cường cho luyện tập (với những bài chính tả so sánh mà
nội dung bài không có trong danh sách tập đọc thì giáo viên có thể hỏi qua về nội dung
đoạn viết).
- Bước “luyện viết chữ khó, phân biệt các cặp từ so sánh” và bước “luyện tập” có
thể nhập làm thành một. Đây là bước quan trọng để giúp học sinh không mắc lỗi chính tả,
giáo viên cần lưu ý.
- Bước “chấm và chữa bài” nên đặt ở cuối cùng trong tiết học vì việc đánh giá kết
quả học sinh phải đặt sau quá trình luyện tập.
Để tiết dạy chính tả đạt kết quả cao, gây hứng thú trong học tập cho học sinh, tôi
thường tổ chức hoạt động học dưới hình thức trò chơi như tìm nhanh các cặp từ so sánh
đối lập, tìm những bài hát ở Tiểu học có phụ âm đầu là n/l.
Mục đích cuối cùng của bài chính tả là phải ghi nhớ các trường hợp viết đúng một
cách có ý thức mà trong đó thực chất của loại bài so sánh là: giúp học sinh nắm vững nội
dung ngữ, nghĩa của từ gắn với chữ viết. Tôi so sánh để phân biệt những trường hợp dễ
lẫn lộn cho các em. Soạn ra những bài luyện tập phù hợp với các em ở địa phương mình.
Cho học sinh đặt câu với những từ dễ mắc lỗi hoặc có thể đưa ra những đoạn văn, đoạn
thơ trong đó có nhiều từ viết sai chính tả để học sinh tự mình phát hiện lỗi, tìm hiểu
nguyên nhân sai và chữa lại cho đúng.
Qua việc tìm hiểu nguyên nhân là: tìm được những trọng điểm chính tả cần dạy cho
học sinh lớp tôi. Qua một thời gian thực hiện, kết quả thu được như sau:
Số
TT
Lớp