Phân tích cơ chế tỷ giá thả nổi có điêù tiết hiện nay
A. Khái niệm
Cơ chế tỷ giá thả nổi có điều tiết là một chế độ tỷ giá hối đoái nằm giữa hai
chế độ thả nổi và cố định. Mặc dù lý thuyết nói chế độ tỷ giá hối đoái thả nổi tốt
hơn, nhưng trong thực tế không có một đồng tiền nào được thả nổi hoàn toàn, vì
nó quá bất ổn định. Tuy chế độ tỷ giá hối đoái cố định tạo ra sự ổn định, song
việc thực hiện các biện pháp chính sách nhằm giữ cho tỷ giá hối đoái cố định
tương đối khó khăn và tốn kém, và trên hết là chế độ này làm cho chính sách
tiền tệ trở nên vô hiệu lực. Chính vì thế, chỉ một số ít đồng tiền trên thế giới sử
dụng chế độ tỷ giá hối đoái cố định. Hầu hết các đồng tiền trên thế giới sử dụng
chế độ tỷ giá thả nổi, nhưng chính phủ sẽ can thiệp để tỷ giá không hoàn toàn
phản ứng theo thị trường.
Một vài lý do cơ bản để NHTW can thiệp vào tỷ giá đó là:
1.NHTW có khả năng ảnh hưởng để tỷ giá ở mức hợp lý hơn.
2.NHTW can thiệp để giảm chi phí do hiện tượng tăng vọt tỷ giá.
3.NHTW can thiệp để các hoạt động kinh tế trở nên trơn tru hơn.
Mức độ can thiệp lên tỷ giá bởi NHTW là rất khác nhau,từ can thiệp tùy ý
để ảnh hưởng lên tỷ giá thả nổi cho đến can thiệp thường xuyên có tính bắt buộc
để duy trì tỷ giá cố định.
B. Thực trạng cơ chế tỷ giá thả nổi có điều tiết ở Việt Nam hiện nay
I. Vấn đề quản lý tỷ giá hối đoái ở Việt Nam và bước chuyển quan
trọng về cơ chế tỷ giá
Tăng trưởng kinh tế và đảm bảo an sinh xã hội luôn là những mục tiêu quan
trọng mà chính phủ xác định.Trong số các công cụ thực hiện mục tiêu này thì
việc quản lý tỷ giá VND có ý nghĩa quan trọng.Nói chung một chính sách tỷ giá
hợp lý cần phải thỏa mãn một vài yếu tố sau:
-Chính sách tỷ giá phải được phối hợp đồng bộ với các chính sách kinh tế
vĩ mô khác như ngoại thương,cán cân ngân sách,thuế,tín dụng,thu nhập người
lao động.
1
-Điều hành tỷ giá xuất phát từ lợi ích chung của nền kinh tế; có nghĩa tại

NHTM thực hiện việc mua bán ngoại tệ không được vượt quá +0.1% so với tỷ
giá đã công bố.Sau đó từ 1-7-2002 biên độ này được nới rộng ra ± 0.25%.Việc
thay thế tỷ giá chính thức bằng tỷ giá bình quân liên ngân hàng cho thấy, lần đầu
tiên tỷ giá do NHNN công bố phản ánh mức tỷ giá do thị trường quyết định.
NHNN tham gia vào thị trường liên ngân hàng bằng hoạt động mua bán ngoại tệ
trên thị trường này.Hệ thống này rất giống với hệ thống tỷ giá bình quân thị
trường MARS(Market average rate system) áp dụng ở Hàn Quốc những năm
đầu 90.
II. Các yếu tố cấu thành cơ chế tỷ giá thả nổi có điều tiết ở Việt Nam
Cơ chế tỷ giá thả nổi có điều tiết bao gồm có hai yếu tố chính,đó là:yếu tố
thả nổi và yếu tố điều tiết.
1. Phân tích yếu tố thả nổi
Trong một thời gian dài khi mà nhà nước còn có sự “bảo hộ” về tỷ giá đối
với các doanh nghiệp ,tỷ giá của VND với các đồng tiền khác được giữ ở mức
ổn định tương đối nhằm tạo thuận lợi cho hoạt động xuất khẩu,hạn chế rủi ro tỷ
giá.Khi mà sự hội nhập vào kinh tế toàn cầu ngày càng trở nên sâu rộng và thực
chất thì hội nhập về tỷ giá là điều không thể tránh khỏi.Do vậy,sự bảo hộ về tỷ
giá của NHNN đang dần được nới lỏng.
Yếu tố thả nổi trong cơ chế tỷ giá đã dần hiện hữu ngày càng rõ rang hơn
khi vào cuối năm 2005 Quỹ Tiền tệ Quốc tế(IMF) đã chính thức công nhận Việt
Nam thực hiện hoàn toàn việc tự do hóa các giao dịch vãng lai. Các chủ thể
được tạo điều kiện tiếp cận không hạn chế quyền mua ngoại tệ để thực hiện các
khoản thanh toán và chuyển tiền trong các giao dịch vãng lai. Năm 2006thị
trường ngoại hối của Việt Nam bắt đầu chịu áp lực thực sự của quá trình hội
nhập kinh tế quốc tế. Lượng ngoại tệ đổ vào Việt Nam bắt đầu tăng mạnh. Ngân
hàng Thế giới (WB) và Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cũng đã sớm cảnh báo về
việc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cần tăng cường sự linh hoạt của tỷ giá trong
bối cảnh nguồn vốn đổ vào Việt Nam ngày càng lớn. Sự can thiệp về tỷ giá hối
đoái kịp thời sẽ góp phần giảm áp lực trong điều hành tiền tệ của NHNN. Do đó,
việc nới rộng biên độ tỷ giá là yêu cầu tất yếu. Nếu quan sát thường xuyên

4
đoái thế giới có biến động mạnh, các quy định hành chính về biên độ có thể
làm đóng băng thị trường ngoại tệ trong nước, khuyến khích các hoạt động
phi pháp.
Theo nguyên tắc của cơ chế tỷ giá thả nổi có điều tiết do NHNN Việt
Nam quy định ,NHNN sẽ không chủ quan trực tiếp ấn định tỷ giá chính thức
mà sẽ chỉ thông báo tỷ giá giao dịch bình quân liên ngân hàng.Mà tỷ giá bình
quân liên ngân hàng lại là do cung cầu trên thị trường liên ngân hàng quyết
định.
Trên cơ sở tỷ giá bình quân liên ngân hàng ,các NHTM sẽ xác định tỷ
giá kinh doanh theo quy tắc sau:
Tỷ giá kinh doanh =TGBQLNH *(1 ± x)
Tức là : Tỷ giá bán ra(max) =TGBQLNH*(1 + x)
Tỷ giá mua vaò (min) = TGBQLNH*(1-x)
(x là biên độ dao động do NHNN quy định)
Như vậy yếu tố thả nổi trong tỷ giá kinh doanh chính là đại lượng
TGBQLNH.
2. Phân tích yếu tố điêu tiết
Tỷ giá giao dịch không được tự do biến động theo cung cầu trên thị
trường liên ngân hàng mà sự biến động chỉ được giới hạn trong biên độ giao
dịch do NHNN quy định ± x% so với tỷ giá của ngày giao dịch trước đó.
Trong một ngày giao dịch, do ảnh hưởng của cung cầu trên thị trường
ngoại hối nên tỷ giá giao dịch có thể có những thay đổi đột biến vượt ra
ngoài biên độ giao dịch cho phép,tuy vậy tỷ giá luôn là cố định trong một
ngày giao dịch bất chấp những thay đổi đó.
Như đã nói ở phần trên,yếu tố thả nổi trong tỷ giá kinh doanh chính là
đại lượng tỷ giá bình quân liên ngân hàng .Nhưng vì đây là tỷ giá bình
quân ,nghĩa là phải do NHNN tính toán dựa trên tỷ giá giao dịch của các
ngân hàng ,trong khi đó NHNN lại là người độc quyền điều hành,đồng thời
cũng độc quyền tính toán,độc quyền thông báo tỷ giá bình quân liên ngân