MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH YẾU TOÁN Ở LỚP 5 HỌC TẬP TIẾN BỘ.
Đề tài:
MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH YẾU TOÁN Ở LỚP 5
HỌC TẬP TIẾN BỘ.
I-ĐẶT VẤN ĐỀ
1- Yêu cầu công việc:
- Trải qua nhiều năm trực tiếp giảng dạy lớp 5 của bậc tiểu học, tôi nhận
thấy việc thực hiện những biện pháp hữu hiệu nhằm giúp HS yếu kém môn toán
học tập tiến bộ là điều cần thiết mà bản thân tôi, đồng nghiệp và những người làm
công tác giáo dục quan tâm và trăn trở. mkjkj
- Việc giúp HS yếu kém học tập tiến bộ góp phần làm giảm tỉ lệ HS yếu
kém nói chung, giúp GV chúng tôi hoàn thành nhiệm vụ giáo dục, ngoài ra còn
giúp các em có niềm tin vượt qua khó khăn vì hoàn cảnh cũng như yếu kém của
bản thân để vươn lên tiến bộ trong học tập và tiếp tục phấn đấu trong học tập ở
những năm học tiếp theo. Một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng HS
bỏ học ở các cấp học trên tiểu học là vì các em học mất căn bản kiến thức ở lớp
dưới, chưa chăm học…, không theo kịp bạn bè, cảm thấy chán nản, mắc cỡ và
cuối cùng là bỏ học.
Đó là những lý do tôi chọn đề tài này nhằm góp phần áp dụng một số biện
pháp, để nâng cao chất lượng giảng dạy, giúp HS yếu kém học tập tiến bộ, tích
lũy kinh nghiệm cho bản thân và phục vụ cho công tác mới của mình.
2- Thực trang công việc hiện nay
- Hiện nay dù không phải trực tiếp đứng lớp, nhưng thực tế việc học sinh
chưa chăm học, một số em mất căn bản kiến thức ở các lớp dưới do chưa chăm
học, do trí nhớ kém, do hoàn cảnh gia đình… các em đã học đến lớp 4, lớp 5 rồi
mà bảng cửu chương không nắm, chia cho số có 1 chữ số cũng không làm được,
toán nhân làm sai lung tung, toán cộng trừ cũng sai sót nhiều…, các bài toán lời
văn có từ 2 lời giải trở lên là chịu thua, không thể làm được… Điều này khiến tôi
trăn trở và suy nghĩ về các biện pháp khắc phục, giúp đỡ học sinh yếu kém môn
toán tiến bộ.
3-Những giải pháp đã sử dụng:
hướng dẫn con cái mình, hối hợp cùng giáo viên và nhà trường giúp đỡ các em
học yếu thường xuyên ôn tập, luyện tập thực hành và việc học toán sẽ tốt hơn.
II-GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:
1-Cơ sở thực tiễn:
a- Tình trạng học sinh yếu, kém môn toán ở lớp 5:
- Sai sót khi cộng trừ phân số khác mẫu số. Lẫn lộn khi thực hiện nhân, chia
phân số.
- Còn sai sót khi thực hiện công trừ số thập phân.
- Thực hiện nhân, chia số thập phân rất chậm hay sai sót.
- HS thường không làm được hoặc làm sai những bài toán có lời văn có từ 2
lời giải trở lên.
- Sử lẫn lộn đơn vị đo, áp dụng sai hoặc lẫn lộn công thức tính chu vi, diện
tích, thể tích các hình vào việc giải toán.
- Không làm được các dạng toán tìm 2 số khi biết 1 tổng và hiệu, tìm 2 số khi
biết tổng và tỉ, tìm 2 số khi biết hiệu và tỉ, bài toán tỉ lệ …
- Hay sai sót khi đổi đơn vị đo thời gian, diện tích, thể tích … hoặc giải các
bài toán có liên quan đến các đại lượng đơn vị đo.
- Kĩ năng tính toán kém, chậm, sai sót nên sợ phải học toán hay làm toán.
- Không làm được các bài toán về tỉ số phần trăm.
- Thường là sai các bài toán về chuyển động đều hơi phức tạp…
b-Phân tích nguyên nhân dẫn đến học sinh yếu kém môn toán ở lớp 5:
- Kinh nghiệm dạy học nhiều năm tôi nhận thấy có một số nguyên nhân chính dẫn
đến yếu kém trong học tập của các em như sau :
*1- Do hoàn cảnh gia đình: gia đình khó khăn, cha mẹ lam lũ vất vả
không quan tâm giúp đỡ con em mình đúng mức; hoặc gia đình không hạnh phúc,
cha mẹ không quan tâm đến việc học của con, thậm chí giao con cái cho ông bà
-2-
MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH YẾU TOÁN Ở LỚP 5 HỌC TẬP TIẾN BỘ.
nuôi dưỡng…; nhận thức của gia đình về giáo dục chưa tích cực, còn phó thác
trách nhiệm giáo dục con cái cho nhà trường, hoặc hiểu chưa đúng rằng: Học sinh
thực hiện cộng- trừ các tử và giữ nguyên mẫu số, cộng – trừ 2 phân số khác mẫu
số thì không quy đồng mẫu số, mà cộng-trừ 2 tử số, 2 mẫu số…
+ Kĩ năng quy đồng mẫu số kém dẫn đến thực hiện sai và chậm chạp.
Sai sót khi thực hiện nhân, chia 2 phân số do không nắm chắc quy tắc thực
hiện, lẫn lộn giữa nhân và chia phân số.
Thực hiện nhân chia số thập phân rất chậm hay sai sót là do:
+ HS nắm bảng cửu chương không chắc chắn, kĩ năng nhân-chia số trên số tự
nhiên đã học ở lớp 3 và 4 kém, việc tìm số lần để tìm thương trong khi thực hiện
chia chậm và nhiều khi không đúng.
-3-
MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH YẾU TOÁN Ở LỚP 5 HỌC TẬP TIẾN BỘ.
+ HS chưa hiểu rõ, nắm vững các quy tắc nhân-chia trên số thập phân nên việc
ghi dấu phẩy ở tích nhiều lúc không chính xác, chuyển dấu phẩy khi thực hiện
chia cho số thập phân không đúng.
+ HS không chịu khó thử lại kết quả khi thực hiện phép tính dẫn đến làm sai
cũng không biết …
+ Ngại khó nên không thường xuyên luyện tập nhân chia, sửa lại những bài sai
nên kĩ năng chia không thành thạo và sợ phải làm toán nhân chia trên số lớn.
HS thường không làm được hoặc làm sai những bài toán có lời văn có từ 2 lời
giải trở lên là do:
+ HS không chịu khó đọc kĩ đề toán, tóm tắt đề bài để xác định rõ yêu cầu bài
và biết được những điều kiện đề bài đã cho.
+ Chưa biết cách phân tích đề toán, chưa chịu khó suy nghĩ tìm cách giải, thường
nghĩ rằng khó lắm mình không thể làm được hoặc làm đại cho có.
+ Hs nắm chưa vững các cách giải các dạng toán đã học và thực hành nhiều ở
các lớp dưới.
Sử lẫn lộn đơn vị đo, hay sai sót khi đổi đơn vị đo thời gian, diện tích, thể tích
… áp dụng sai hoặc lẫn lộn công thức tính chu vi, diện tích, thể tích các hình
vào việc giải toán:
+ HS chưa hiểu rõ khái niệm và việc ứng dụng các đơn vị đo đại lượng vào thực
+ Thông qua lí lịch học sinh giáo viên sẽ nắm được hoàn cảnh gia đình,
nghề nghiệp của phụ huynh, gia đình đông con hay ít con, phụ huynh có quan tâm
giáo dục con cái hay không, địa bàn cư trú của các em…
+ Thông qua nghiên cứu hồ sơ của học sinh như: Học bạ, sổ liên lạc ở lớp
trước, khảo sát chất lượng học sinh đầu năm, giáo viên sẽ nắm được mặt mạnh
cũng như mặt hạn chế của học sinh ở môn toán cũng như các môn học khác.
+ Trong quá trình dạy giáo viên cần phải phát hiện kịp thời điểm yếu kém
trong kiến thức mà học sinh bị vấp phải.
+ Giáo viên luôn quan tâm, trao đổi, lắng nghe ý kiến của học sinh .Dẫn
học sinh nói lên những mong muốn, khó khăn của mình. Từ đó giáo viên sẽ nắm
bắt được tâm tư, nguyện vọng, sở thích, thái độ trong quan hệ với mọi người của
học sinh. Và cũng từ đây giáo viên sẽ phát huy sở trường của học sinh, từ đó kích
thích các em học tập.
+ Thông qua trao đổi với phụ huynh học sinh để nắm bắt được sự quan tâm
giáo dục hay thờ ơ đối với con cái của họ. Từ đó có sự tư vấn và phối hợp giữa
giáo viên và phụ huynh để lựa chọn phương pháp dạy học phù hợp, cũng như
phối hợp để gia đình tham gia vào việc hướng dẫn giúp đỡ học sinh yếu học tập
tiến bộ hơn.
VD: Năm học 2006-2007, có học sinh Nguyễn Thị Hằng ở lớp tôi đọc được, chữ
viết tương đối nhưng môn toán lại rất kém, bảng cửu chương không thuộc, nhân
chia chậm và hay sai sót… và rất sợ phải học toán. Tôi đã mời phụ huynh của em
đến và hỏi xem em ôn bài ở nhà như thế nào và gia đình có hướng dẫn thêm bài ở
nhà cho em. Do mẹ có em nhỏ lại phải buôn bán ở chợ cả ngày, ba thì phải đi làm
kiếm tiền để mặc cho em muốn học ra sao cũng được. Tôi đã trình bày việc học
của em, hướng dẫn ba mẹ bớt chút thời gian buổi tối, sáng sớm nhắc nhở và kiểm
tra để em học thuộc các ghi nhớ môn toán, học thuộc bảng cửu chương, tự làm lại
các bài tập đã làm trên lớp và nhờ ba mẹ kiểm tra lại, tập nhân, chia các bài từ
đơn giản đến phức tạp. Ở trên lớp tôi cũng quan tâm kiểm tra việc nắm các kiến
thức cũ, giao việc phù hợp ở các tiết học toán để đảm bảo em làm kịp và hiểu các
bài tập đó, nhờ bạn học khá giỏi trong lớp giúp em ôn lại những kiến thức cũ và
Gia đình là môi trường giáo dục có ảnh hưởng trực tiếp đến trẻ.Trước tiên
là ảnh hưởng của cha mẹ đối với con cái rất sâu sắc. Vì vậy, giáo dục gia đình là
một “điểm mạnh”, là một bộ phận quan trọng trong sự nghiệp giáo dục trẻ. Trước
những nguyên nhân xuất phát từ gia đình giáo viên cần chú ý:
- Tạo cơ hội để trao đổi trực tiếp với phụ huynh học sinh, nắm bắt cụ thể hướng
phấn đấu học sinh. Thông qua mục tiêu, kế hoạch chung của lớp, của trường
trong các buổi họp phụ huynh học sinh để tranh thủ sự hỗ trợ, giúp đỡ của cha
mẹ học sinh trong việc giáo dục ý thức học tập và luyện tập ở nhà.
- Hợp tác giữa giáo viên và phụ huynh là điều cần thiết để học sinh học tập và rèn
luyện. Qua đó, giáo viên sẽ thông tin kịp thời đến phụ huynh về kết quả học tập,
hạnh kiểm, các mặt tham gia hoạt động …của con em mình thông qua sổ liên lạc,
điện thoại… Giáo viên và phụ huynh cần phải có sự liên kết hai chiều nhằm có
biện pháp tác động phù hợp. Động viên khuyến khích khi các em tiến bộ, nhắc
nhở uốn nắn kịp thời khi các em có biểu hiện chưa tốt.
- Giáo viên chỉ mời phụ huynh khi cần thiết để bàn bạc biện pháp giáo dục các
em. (không nên lạm dụng).
-6-
MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH YẾU TOÁN Ở LỚP 5 HỌC TẬP TIẾN BỘ.
- Giáo viên tạo điều kiện tốt nhất về thời gian để học sinh có thể hoàn thành bài
học ngay lại lớp.
d- Đối với học sinh yếu toán do mất căn bản:
Kiến thức luôn cần có sự xuyên suốt. Do mất căn bản học sinh khó mà có
nền tảng vững chắc để tiếp thu kiến thức mới. Để khắc phục tình trạng này, giáo
viên cần :
+ Hệ thống kiến thức theo chương trình: GV có thể tổng hợp những kiến thức cơ
bản theo hệ thống (các bảng đơn vị đo; các quy tắc tính chu vi, diện tích, thể tích
các hình; cách tìm vận tốc, quãng đường, thời gian….) , in ra giấy lớn dán ở lớp,
tặng cho các em học sinh yếu để dán ở nhà, hướng dẫn các em học kiến thức cần
ghi nhớ mọi lúc, mọi nơi (có thể vừa học vừa chơi)- Vì học nhiều lần cũng sẽ nhớ
và nhớ lâu- cách này phù hợp với những em có trí nhớ kém.
MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH YẾU TOÁN Ở LỚP 5 HỌC TẬP TIẾN BỘ.
tốt trước khi đến lớp, Khen em tích cực luyện tập thực hành, Khen em biết giúp
bạn tiến bộ, Khen em có tiến bộ trong học tập… và tiếp tục tặng sao cho những
em chưa đạt việc ôn tập kiến thức cũ ở tháng trước….
Cứ như thế, đầu mỗi tháng là một phong trào thi đua và cuối tháng bình
bầu khen tặng và nhận xét nhắc nhở. Cuối học kì, cuối năm sẽ xét tặng những em
có bộ sưu tập nhiều sao học tốt nhất các tổ, nhất lớp, tặng bạn yếu có nhiều tiến
bộ… (tặng phẩm được mua bằng tiền quỹ của lớp, phải được cả lớp và cha mẹ
học sinh nhất trí.).
+ Quan sát và theo dõi từng hoạt động của các em, bằng nhiều hình thức tổ
chức (thi đua cá nhân, thi đua tổ nhóm, đố vui, giải trí,…). Kết hợp kiểm tra
thường xuyên việc học của các em mỗi ngày nhằm rèn thói quen học bài và làm
bài, kích thích hoạt động trí tuệ cho các em. .
e- Học sinh yếu do lười, học không chăm chỉ, không chuyên cần hoặc chưa
nhận thức được nhiệm vụ học tập :
Những học sinh rơi vào tình trạng trên là do : không học bài, không làm
bài, thường xuyên để quên tập ở nhà, vừa học vừa chơi, không tập chung chú ý
nghe giảng, không tích cực trong việc luyện tập thực hành ở trên lớp,…
Để các em có hứng thú học tập, giáo viên phải nắm vững và phối hợp nhịp
nhàng các phương pháp dạy học, thay đổi bằng hình thức trò chơi học tập hấp dẫn
thu hút nhiều họp sinh tham gia, sử dụng phong phú và có hiệu quả các đồ dụng
học tập trên lớp để giúp các em hiểu bài, ghi nhớ sâu sắc kiến thức…
Giúp các em hiểu bài, tự bản thân mình giải quyết các bài tập cô giao.
Ngoài ra, giáo viên động viên các bạn trong tổ nhắc nhở và giúp đỡ lẫn nhau,
cùng thi đua học tập, giúp bạn yếu tiến bộ.
Cần có biện pháp nhắc nhở phê bình nhẹ nhàng nhưng kiên quyết những
em chưa cố gắng ôn tập trong việc củng cố lại các kiến thức đã học để học sinh cố
gắng hơn, tránh các biện pháp phạt nặng nề gây sợ hãi và chống đối của học sinh
Chúng ta phải hiểu, một học sinh yếu – kém không đòi hỏi các em phải
giỏi ngay được. Mà điều chúng ta mong muốn là sự tiến bộ từng bước ở các em
mét khối ngay trên vật thật, có sự nhận diện độ lớn nhỏ của 2 đơn vị đo Xăng-ti-
mét khối và đề-xi-mét sâu sắc hơn do các em tự tay làm hoặc sưu tầm đồ dùng, tự
đo độ dài cạnh…
VD: Dạy bài Mét khối, GV cũng phải cố gắng chuẩn bị để có mô hình vật có thể
tích 1m
3
làm đồ dùng, khi đó các em sẽ được trực tiếp đo cạnh của mô hình, hình
dung được độ lơn của 1m
3
cũng là dịp HS phân biệt đơn vị đo thể tích với các đơn
vị đo diện tích hay độ dài.
Bằng phương pháp trực quan sinh động, thực hành trên thực tế học sinh sẽ
hiểu bài kĩ và ghi nhớ sâu sắc hơn, điều này sẽ giúp đỡ học sinh yếu rất nhiều
trong việc tìm hiểu khái niệm và ghi nhớ cách làm bài tốt hơn.
Sau đây là một số VD cụ thể:
Đối với học sinh hay sai sót khi thực hiện cộng, trừ phân số khác mẫu số, cộng
– trừ phân số cho số tự nhiên:
+Động viên và yêu cầu em nắm chắc quy tắc cộng - trừ, nhân chia phân
số, nắm các tính chất cơ bản của phân số, cách quy đồng mẫu số…, hướng dẫn
cách làm một vài bài đơn giản và sau đó cho các em thực hành lại nhiều lần dạng
bài tương tự. Giao việc phù hợp trong tiết hợp đối với HS yếu, chỉ cần các em
thực hiện được những kĩ năng cơ bản trong bài học là được.
Đối với học sinh nhân, chia số thập phân rất chậm hay sai sót, GV cần:
+ Động viên và yêu cầu các em HS hiểu và thuộc bảng cửu chương, trong
những giờ rảnh: GV hoặc cử một học sinh giỏi (Lưu ý: HS ấy phải thông cảm và
biết cách chia sẻ khó khăn với bạn HS yếu mà mình giúp đỡ) hướng dẫn học sinh
yếu thực hiện lại các bài toán nhân chia đơn giản để hiểu cách nhân chia, sau đó
nâng dần lên luyện tập các bài khó hơn… Khi thực hiện chia cần chú ý hướng dẫn
các em cách tìm thương đúng, cần rèn thói quen thử lại để kiếm tra xem mình
thực hiện có đúng không.
+ GV cần giúp các em hiểu rõ khái niệm đối với các kiến thức đã học ở lớp
dưới (đơn vị đo độ dài, đo khối lượng, quy tắc tính chu vi, diện tích hình vuông,
hình chữ nhật…), hướng dẫn các em thực hành đo độ dài hoặc cân để tìm khối
lượng của một số vật - sau đó ghi kết quả vào sổ tay để báo cáo kết quả cho GV.
+ Yêu cầu các em nắm vững bảng đơn vị đo và mối quan hệ giữa các đơn vị đo
trong bảng, luyện tập các bài tập đơn giản để củng cố kiến thức…
+ Yêu cầu HS phân biệt sự khác nhau giữa các hình đã học để hiểu và ghi nhớ
chính xác quy tắc tính chu vi, diện tích …các hình, từ đó sẽ áp dụng đúng khi
làm bài. Thực hành luyện tập nhiều lần ở dạng bài tập này sẽ giúp HS hiểu sâu
hơn và chắc chắn sẽ tiến bộ.
VD: Hình vuông, hình chữ nhật:
Giống nhau: đều là hình tứ giác, có 4 cạnh, 4 góc vuông.
Khác nhau: Hình vuông có 4 cạnh bằng nhau. Hình chữ nhật thì có 2 cạnh
dài bằng nhau (chiều dài), 2 cạnh ngắn bằng nhau (chiều rộng).
-10-
MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH YẾU TOÁN Ở LỚP 5 HỌC TẬP TIẾN BỘ.
Có thể yêu cầu HS vẽ hoặc cắt nhiều hình vuông, hình chữ nhật nhiều lần để
phân biệt và hiểu sâu sắc khái niệm các hình để không lẫn lộn khi học quy tắc
tính.
Từ những điểm khác nhau đó nên quy tắc tính chu vi và diện tích của 2 hình
này cũng khác nhau. HS phải ghi nhớ để không lẫn lộn.
VD: Tương tự như cách trên, ta có thể ứng dụng khi dạy bài về hình tam giác,
hình thang, hình hộp chữ nhật và hình lập phương:
GV cần yêu cầu HS chuẩn bị tốt đồ dùng cho bài học (cắt hoặc sưu tầm vật có
dạng hình hình tam giác, hình thang, hình hộp chữ nhật và hình lập phương…),
GV hướng HS tơi việc so sánh sự khác biệt giữa hình tam giác- hình thang, hộp
chữ nhật và hình lập phương để HS không lẫn lộn khi áp dụng quy tắc tính.
Không làm được các dạng toán tìm 2 số khi biết 1 tổng và hiệu, tìm 2 số khi
biết tổng và tỉ, tìm 2 số khi biết hiệu và tỉ, bài toán tỉ lệ …
+ GV cần giúp học sinh hiểu cách làm dạng toán này, hướng dẫn đọc kĩ đề bài,
Trên
TB(%)
Dưới
TB(%)
Trên
TB(%)
2005-2006 34 20,6 79,4 8,8 91,2 2.9 97,1
2006-2007 32 18,8 81.2 6,3 93,7 0 100
-11-
MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH YẾU TOÁN Ở LỚP 5 HỌC TẬP TIẾN BỘ.
2-Bài học kinh nghiệm:
Để giúp đỡ học sinh yếu kém môn toán học tập tiến bộ, giúp các em củng
cố các kiến thức cơ bản, khắc phục khó khăn để vươn lên trong học tập, theo tôi
nên áp dụng các biện pháp sau một cách linh hoạt vào tình hình thực tế của lơp
1mình phụ trách sẽ đem lại kết quả thiết thực.
-Tìm ra nguyên nhân học yếu kém của các em bằng cách quan tâm tìm hiểu
đặc điểm cụ thể về hoàn cảnh gia đình, về lực học, về tâm sinh lý của học sinh,
đặc biệt là yếu kém để có điều chỉnh phương pháp dạy học và có biện pháp giúp
đỡ phù hợp.
- Xây dựng động cơ học tập đúng đắn: Vì có động cơ học tập đúng đắn sẽ
tạo cho học sinh yêu thích việc học, có hứng thú trong học tập.
GV cần giúp HS yếu hiểu được động cơ đúng đắn, từ đó giúp các em vượt
qua khó khăn, tiến bộ dần dần và có ý thức vươn lên trong học tập.
- Đối với học sinh yếu toán do mất căn bản: cần giúp đỡ động viên, phối
hợp sự hỗ trợ của gia đình, bạn bè để các em củng cố ôn tập nắm lại những kiến
thức cơ bản đã học, luyện tập thực hành để lấp được lỗ hổng kiến thức.
- Giúp đỡ học yếu khắc phụ tình trạng chưa chăm học tập, luyện tập thực
hành toán bằng các phong trào thi đua phù hợp, hấp dẫn, các phương pháp dạy
học tích cực, xây dựng đôi bạn nhóm bạn cùng tiến, phối hợp giáo dục gia đình,
nhà trường… để các em tập thói quen học tập tích cực, yêu thích và cố gắng vươn
phục tình trạng yếu kém của học thiết thực hơn để giúp đỡ học sinh yếu tiến bộ
trong môn toán nói riêng và trong học tập rèn luyện nói chung.
Trên đây là một số chia sẻ về kinh nghiệm trong giảng dạy của bản thân
tôi. Xin mạnh dạn chia sẻ với các bạn đồng nghiệp và rất mong được các bạn
đóng góp thêm.
Phước Bửu, ngày 09 tháng 10 năm 2008
Xác nhận của BGH Người viết
-13-