GIẢI PHÁP TẠO HỨNG THÚ CHO HỌC SINH TRONG GIỜ HỌC
VẼ TRANH ĐỀ TÀI
A / ĐẶT VẤN ĐỀ
Môn mỹ thuật là một môn học có vai trò quan trọng trong chương
trình giáo dục tiểu học. Qua môn học học sinh biết cách cảm thụ cái đẹp, yêu
cái đẹp từ đó biết cách rèn luyện đôi bàn tay trí óc của mình để tạo ra cái đẹp
qua việc phát huy óc sáng tạo, tính độc lập của mình. Môn mỹ thuật đã góp
phần cùng với các môn học khác giáo dục học sinh phát triển toàn diện về
Đức - Trí - Thể - Mỹ.
Thực tế chúng ta nhận thấy học sinh tiểu học rất ham thích học vẽ.
Nếu như chúng ta xây dựng cho các em có ý thức học tập tốt tạo ra không
khí thoải mái “vui mà học - học mà vui” thì sẽ đạt được hiệu quả tốt nhất.
Nhưng tùy theo từng trình độ nhận thức và năng khiếu của từng em,
từng độ tuổi khác nhau mà giáo viên biết quá trình nhận thức diễn ra ở từng
em. Vậy không thể tác động đến quá trình nhận thức của các cá nhân bằng
một biện pháp như nhau. Có học sinh ta phải tác động từ từ, có học sinh phải
vừa trực tiếp và vừa gián tiếp ở nhiều phía mới nắm bắt được. Có học sinh
chỉ cần tác động ít lâu đã nắm bắt ngay được nội dung bài học. Nếu như
không có sự gợi mở gây hứng thú của giáo viên thì học sinh không có sự
ham thích tìm tòi học tập.
- Xuất phát từ thực tế giảng dạy của đồng nghiệp và cùng với quá
trình giảng dạy của bản thân, đặc biệt là việc từng bước đổi mới phương
pháp dạy học, tôi luôn đặt cho mình mục tiêu là: “Phải làm gì để thực hiện
yêu câu đổi mới nhằm nâng cao chất lượng bài dạy của mình” và để các em
học sinh cảm nhận được cách sâu sắc về vẻ đẹp của con người, thiên nhiên
1
xung quanh mình qua đó phát huy được trí tưởng tượng và óc sáng tạo, hình
thành thị hiếu thẩm mỹ, hoàn thiện nhân cách thông qua nội dung các bài
học mỹ thuật.
Tuy nhiên môn mỹ thuật là một bộ môn năng khiếu, khả năng diễn
khảo. Bên cạnh việc chuẩn bị giáo án tốt tôi còn tự làm, sưu tầm tài liệu, vẽ
tranh phục vụ cho bài dạy của mình .
Từ đó tôi rút ra khinh nghiệm: Muốn có được một giờ dạy vẽ tranh đề
tài tốt thì người thầy có một vai trò vô cùng quan trọng nhất là việc tạo ra sự
thích thú, tạo ra được khí thế trong tiết học và có được một tiết học đạt hiệu
quả cao nhất.
2. Chuẩn bị và sử dụng tốt đồ dùng dạy học:
Tôi luôn nghĩ rằng: Trong một tiết học muốn gây được hứng thú và
sự thích thú cho học sinh thì việc chuẩn bị đồ dùng là rất quan trọng.
Giáo viên phải đầu tư cho việc chuẩn bị đồ dùng, thích hợp đáp ứng
yêu cầu bài dạy .
Đồ dùng phải đáp ứng được tính thẩm mỹ không tùy tiện cẩu thả, đồ
dùng phải phong phú và đa dạng .
VD: Khi dạy bài - Vẽ tranh môi trường tôi chuẩn bị vẽ tranh có nội
dung khác nhau ( quét sân, tưới cây, lao động ).
Để học sinh dễ phân tích và quan sát khơi dậy hứng thú cho các em.
3
Ngoài đồ dùng giáo viên phải sưu tầm thêm tranh vẽ của học sinh.
Giúp các em học tập kinh nghiệm của các bạn và biến nó thành kinh nghiệm
của bản thân. Khi vẽ tranh các em sẽ phát huy được những mặt tối đa và hạn
chế những mặt chưa tốt trong cách sắp xếp bố cục và sử dụng màu sắc trong
bài.
Một số hình thức trực quan hết sức cần thiết khác chính là cuộc sống
hàng ngày đang diễn ra xung quanh các em.
VD: trường em, nhà em, cánh đồng lúa, đường làng.
Sử dụng đồ dùng có hiệu quả, giới thiệu đúng lúc, đúng chỗ.
VD: Bài 2 – lớp 1 vẽ vật nuôi trong nhà.
Ở phần quan sát nhận biết đặc điểm của vật nuôi trong nhà, giáo viên
có thể đưa đồ dùng để học sinh quan sát nhận xét và tìm đặc điểm riêng của
các con vật.
Tôi cho một học sinh lên bảng và làm các động tác về các con vật mà
các em biết trong gia đình em.
- Học sinh quan sát và nêu tên các con vật đó.
Như vậy việc giới thiệu đối với một bài mới rất cần thiết và càng cần
thiết hơn nếu người giáo viên tìm được cách giới thiệu gây được sự kích
5
thích, hứng thú đối với học sinh. Vậy để làm thế nào để có được cách vào
bài như thế?
Theo tôi để làm được điều này người thầy trước hết phải tìm hiểu kỹ
bài dạy, xem xét, tìm ra cách lạ hay gây ấn tượng và cụ thể hơn là cách chọn
những hình ảnh phù hợp liên quan đến bài học.
4. Phát huy tính tích cực chủ động của học sinh trong phát hiện kiến
thức mới.
Tạo hứng thú bằng cách đặt những câu hỏi kêu gợi thông tin, kích
thích tính tò mò của học sinh.
Mỗi giáo viên có một cách khai thác bài khác nhau, có thể cho các em
khai thác trên tranh ảnh, hoặc đặt câu hỏi trả lời.
Ở mỹ thuật, phương pháp vấn đáp được sử dụng nhiều. Phương pháp
vấn đáp kích thích được học sinh suy nghĩ, giúp học sinh hiểu, áp dụng vào
bài vẽ của mình.
VD: Bài “Vẽ tranh đề tài phong cảnh’’
Hỏi: Em hãy nêu thế nào là tranh phong cảnh?
(Tranh phong cảnh là tranh vẽ về cảnh vật xung quanh em. Tranh
phong cảnh vẽ cảnh là chính có thể điểm thêm người cho bức tranh thêm
sinh động.)
Vì sao lại phải đặt câu hỏi như thế? Phải làm thế nào để có những câu
hỏi vừa sát nội dung của bài lại vừa dễ hiểu với học sinh? Để làm được điều
này tôi đã suy nghĩ và chắt lọc ra những câu hỏi không phải chỉ xoay quanh
nội dung bài học mà còn liên quan và thật gần gũi, quen thuộc với đời sống
hàng ngày của các em. Điều này sẽ thôi thúc học sinh phải tư duy, nghĩ lại
đến từng nhận thức của các em để khai thác nội dung bài.
Để tình trạng này không bao giờ xảy ra, người thầy phải tôn trọng câu
trả lời của học sinh, chăm chú thực sự khi nghe học sinh trả lời và có thái độ
với tất cả các câu trả lời dù đúng hay chưa đúng. Không được chê bai hay
phản đối câu trả lời của học sinh dù là câu trả lời sai. Bởi khi học sinh trả lời
các em đều nghĩ cả thầy cô và các bạn đang chờ đợi ý kiến của mình mà khi
trả lời xong cô lại chê thì em đó sẽ xấu hổ với lớp như vậy các em sẽ sợ phát
biểu và gây ra kết quả không mong muốn trong giờ học.
VD: Khi vẽ tranh về cảnh biển
- Giáo viên giới thiệu tranh, học sinh quan sát
Hỏi: Em hãy cho biết bức tranh vẽ phong cảnh gì?
8
(Phong cảnh biển)
Hỏi: Trong bức tranh có những hình ảnh gì?
(Tranh có thuyền, núi, mây trời… )
Hỏi: Hình ảnh chính trong bức tranh là gì?
(Hình ảnh chính là thuyền, núi, nước)Sau khi học sinh trả lời giáo viên phải chỉ vào những nơi, những hình
ảnh mà học sinh nói tới trong bức tranh. Có như vậy các em mới thấy rõ câu
trả lời của mình đúng hay chưa đúng. Sau mỗi câu trả lời của học sinh giáo
viên cần chốt và bổ xung cho học sinh nghe.
* Tạo hứng thú cho học sinh trong thời gian thực hành.
Trong khi làm bài giáo viên phải nắm vững tâm lý của học sinh để
từ đó xây dựng kế hoạch và phương pháp tác động vào các em tạo ra được
không chỉ kích thích các em hoạt động mà còn giúp các em phát triển trí
nhớ, trí tưởng tượng sáng tạo thông qua việc tái tạo nội dung, hình tượng,
tiếng kêu, tiếng động …để xây dựng hình ảnh của bài vẽ.
10
Nhưng khi sử dụng trò chơi giáo viên có thể áp dụng vào từng bài học
khác nhau, có bài thì giáo viên cần lồng ghép trò chơi có bài thì không cần.
Giáo viên phải biết lồng ghép đúng tùy từng nội dung của các bài học
có thể ở phần mở bài, thực hành hay ở cuối bài học.
VD: Bài vẽ con vật lớp 2
Giáo viên có thể cho chơi trò chơi ngay ở phần đầu. Cho cả lớp hát
bài hát có tên con vật sau đó hỏi trong bài hát có tên những con vật gì. Sau
đó giáo viên giới thiệu bài mới. Hoặc có những bài giáo viên có thể cho
phần trò chơi dưới cuối bài để củng cố bài.
VD: Bài vẽ tranh đề tài mẹ hoặc cô giáo
Sau khi nhận xét xong bài của học sinh, cô giáo có thể cho các em
chơi trò chơi.Thi tìm hiểu những bài hát nói về mẹ hoặc cô giáo, các bạn nêu
tên bài hát và hát một vài câu.Qua trò chơi giúp các em nhận biết và cảm thụ
thêm và đây cũng là cách học thoải mái nhẹ nhàng. Các em vừa được học lại
vừa chơi trò chơi. Sau khi học xong các em có cảm giác thoải mái, hứng thú,
hưng phấn cho môn học sau.
6 .Giới thiệu sản phẩm, tranh vẽ, mở triển lãm tranh theo từng chủ đề.
Sau khi học sinh hoàn thành bài vẽ của mình, học sinh mang sản phẩm
lên trưng bầy, tuỳ từng nội bung bài học mà giáo viên có hình thức tổ chức
khác nhau. Sau đó giáo viên gọi học sinh nhận xét bài của bạn, đánh giá theo
3 mức độ sau: Hoàn thành tốt: A
+
, Hoàn thành: A, Chưa hoàn thành: B. Và
tìm ra bài mình yêu thích. Qua đó giúp học sinh học tập những kinh nghiệm
để vẽ tốt bài vẽ của mình. Những em hoàn thành tốt bài vẽ, giáo viên khen,
kuyến khích, tuyên dương các em để vẽ tốt bài sau. Còn những em chưa
“học mà vui, vui mà học” để từ đó giúp các em phát triển trí nhớ, trí tưởng
tượng sáng tạo thông qua việc tái tạo nội dung, hình ảnh trong bài vẽ của
mình.
Thực hiện tốt những điều này sẽ giúp các em bộc lộ mình một cách
thoải mái, giờ học không gò bó, nặng nề như trước.
1. Kết quả đạt được:
Sau khi thực hiện giải pháp tôi thấy chất lượng học tập cuối năm của
các em đã được nâng cao rõ rệt hơn so với những năm trước.
- 100% các em biết cách vẽ tranh đề tài.
- Một số học sinh giỏi phát huy được năng khiếu của mình, có sự
sáng tạo trong các bài vẽ tranh đề tài. Các bài vẽ tranh đề tài phong phú và
sinh động. Và kết quả học sinh giỏi tôi đã đạt được trong năm học 2009-
2010. 6 em trong đó:
4 em đạt giải nhì.
2 em đạt giải ba.
2. Kiến nghị
- Để học sinh học tốt, vẽ đẹp thì nhà nước và nghành giáo dục cần tạo
mọi điều kiện tốt hơn như: Trang bị cơ sở vật chất để tiện cho việc dạy và
học. Thực hiện tốt mối quan hệ giữa nhà trường, gia đình và xã hội cùng
nhau tham gia giáo dục.
13
- Cần tăng cường tuyên truyền, khuyến khích cho học sinh và phụ
huynh phải học tốt môn học, tránh học lệch.
- Phát động nhiều những cuộc thi vẽ tranh cho học sinh.
- Tổ chức những buổi tọa đạm, tuyên truyền…để nâng cao tay nghề
và rút ra những kinh nghiệm để giúp giảng dạy đạt kết quả cao.
Đó là một vài ý kiến của riêng cá nhân tôi về một số khía cạnh nhỏ
của hứng thú đối với môn học mỹ thuật ở tiểu học. Tôi rất mong được sự
đóng góp ý kiến của các đồng nghiệp qua bài viết này.