SỬ DỤNG THƠ CA ĐỂ TẠO HỨNG THÚ CHO HỌC SINH TRONG DẠY HỌC
BỘ MÔN LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG THPT
[ 17-01-2013-Phạm Văn Tức ]
A. PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Giáo dục là quá trình truyền đạt và lĩnh hội những tri thức kỷ năng cũng như
những kinh nghiệm nhằm chuẩn bị hành trang bước vào cuộc sống, lao động, sinh
hoạt … đây là nhu cầu tất yếu của xã hội loài người đảm bảo sự tồn tại và phát
triển của con người.
Trong xu thế đổi mới phương pháp dạy học nói chung và phương pháp dạy
học đổi với môn học lịch sử ở trường THPT nói riêng đều có ý nghĩa quan trọng
vừa là cơ sở lý luận, vừa là cơ sở phương pháp luận cho định hướng đổi mới
phương pháp dạy học, tiếp cận hoạt động nhân cách và là sự vận dụng lí luận hoạt
động giữa thầy và trò, thầy tác động vào nhân cách học sinh, hoạt động của học
sinh là hoạt động chủ đạo. Người giáo viên không còn là người truyền đạt tri thức
một chiều mà là người tổ chức điều khiển hướng dẫn, cố vấn cho học sinh học tập.
Học sinh không chỉ là đối tượng tiếp nhận thông tin thụ động mà chủ động tiếp
nhận chiếm lĩnh tri thức một cách tích cực chủ động, học sinh không chỉ làm việc
tích cực riêng lẻ mà phải biết hợp tác tích cực với nhau trong quá trình học tập.
Đối với bộ môn lịch sử hiện nay ở trường THPT Phải có sự thay đổi mang
tính cách mạng về quan niệm và nhận thức, được các ý kiến thống nhất là giải pháp
hàng đầu. Phải có quan niệm đúng về bộ môn Lịch sử từ các cấp quản lý giáo dục
đến cha mẹ học sinh và toàn xã hội. Không có quan niệm đúng về môn học thì tất
cả những đề xuất về đổi mới nội dung, phương pháp nhằm nâng cao chất lượng
dạy học bộ môn đều không thể thực hiện được.
Trên thế giới, các nước đều coi môn Lịch sử là một trong những môn học cơ bản
trong chương trình giáo dục phổ thông. Nước ta trên con đường công nghiệp hóa,
hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, môn Lịch sử, trước hết là môn quốc sử, càng giữ
vai trò quan trọng trong trang bị kiến thức cơ sở, giáo dục các giá trị truyền thống,
góp phần xác lập bản lĩnh con người để thế hệ trẻ cùng với nền tảng giáo dục phổ
thông, có thể bước vào đời, thực hiện trách nhiệm công dân đối với xã hội.

Nêu vấn đề, giảng giải, phân tích, tổng hợp so sánh…B. NỘI DUNG

1. Việc dạy học môn lịch sử hiện nay ở trường phổ thông:
Như chúng ta đã biết bộ môn lịch sử có chức năng và nhiệm vụ rất quan
trọng trong nhà trường phổ thông, bởi lẽ đây là bộ môn “ khôi phục bức tranh quá
khứ” một cách chính xác, khoa học và hiểu được quy luật phát triển của xã hội,
nhằm góp phần tích cực vào việc bồi dưỡng lập trường quan điểm của học sinh.
* Tuy nhiên, hiên nay có nhiều quan niệm khác nhau về bộ môn lịch sử.
- Quan niệm thi cử: Một số học sinh chỉ chú trọng nội dung chương trình thi
cử.“ học tủ” mục đích đối phó mà không có cái nhìn tổng quát và toàn diện về quá
trình hình thành và phát triển của lịch sử dân tộc và thế giới.
- Do cơ chế thị trường; sự bùng nổ thông tin, sự phát triển như vũ bão của
khoa học và công nghệ, vì thế mà một số em chú trọng môn khoa học tự nhiên,
môn lịch sử ít được quan tâm.
* Nhưng không vì lẽ đó mà chúng ta xem nhẹ bộ môn lịch sử, vì từ lâu bộ
môn lịch sử có vai trò quan trọng trong đời sống xã hội. Bản thân môn lịch sử rất
hấp dẫn đối với học sinh : hiện nay nhiều nước trên thế giới lấy môn lịch sử làm
môn học hàng đầu trong chương trình giáo dục cùng với một số môn khác như
Toán, Văn, Đia lý …bởi vì con người tương lai cần phải nắm vững kiến thức lịch
sử dân tộc và thế giới để sống một cách có ý thức trên hành tinh. Tức họ hiểu rằng
sống và lao đông để làm gì, phải đấu tranh chống phân biệt chủng tộc, chống lại
mọi sự bất bình đẳng và đánh giá đúng từng giai đoạn phát triển của lịch sử nhân
loại.
Vì lẽ đó, ở Việt Nam, tại Đại hội khoa học lịch sử lần thứ III. Tổng bí thư
Đỗ Mười đã phát biểu; “ Cùng với quá trình quôc tế hoá ngày càng mở rộng. Thì
trở về nguồn là xu thế chung của các dân tộc trên thế giới, với chúng ta đó là sự tìm
tòi phát hiện ngày càng sâu sắc hơn những đặc điểm xã hội Việt Nam, những phẩm

cảm tính.
Bằng sức mạnh của tư duy trừu tượng học sinh đi đến những kiến thức mang
tính chất trừu tượng và khái quát đó là các khái niệm, quy luật, bài học lịch sử dẫn
đến nhận thức lí tính.
Học sinh vận dụng kiến thức đã học chủ yếu là mảng kiến thức để giải quyết
những nhiệm vụ và vấn đề đặt ra trong học tập cũng như trong đời sống xã hội.
Với phương pháp này, học sinh chủ động và tích cực hoá việc học của mình,
tìm tòi suy nghĩ độc lập để lĩnh hội kiến thức, năng lực thói quen và tiến hành hoạt
động tư duy so sánh, tổng hợp khái quát các sự kiện lịch sử.
Bên cạnh tạo cho học sinh chủ động nắm bắt sự kiện lịch sử từ sách báo, tư
liệu, các phương tiện thông tin đại chúng … Giáo viên có thể lôi cuốn học sinh,
gây hứng thú cho học sinh trong tiết học, như ứng dụng công nghệ thông tin vào
việc giảng dạy. Với giáo án điện tử giáo viên thể hiện toàn bộ nội dung như những
trận đánh sinh động hoặc nhân vật lịch sử, các khái niệm … đây là cách tiếp cận
nhanh nhất để hình thành kiến thức, kỷ năng cho học sinh và khắc sâu vào tâm trí
học sinh lâu nhất Bên cạnh đó việc vận dụng thơ ca trong dạy học lịch sử cũng góp
phần quan trọng nhằm phát huy tích tích cực chủ động nắm bắt tri thức lịch sử như
địa danh, tinh thần ý thức độc lập dân tộc, tinh thần lao động, chiến đấu bất khuất
của cha ông, góp phần bồi dưỡng học sinh lòng tự hào về dân tộc. Đây là cơ sở để
học sinh vận dụng vào thực tiễn.
Ví Dụ
Bài 12( Phong trào dân tộc dân chủ ở Viêt Namtừ năm 1919 - 1925, mục hoạt
động của Nguyễn Ái Quốc. Giáo viên đọc cho học sinh nghe khổ thơ của Chế Lan
Viên.
Luận cương đến với Bác Hồ và người đã khóc.
Lệ Bác Hồ rơi trên chữ Lê Nin
Bốn bức tường im nghe Bác lật từng trang sách gấp
Tưởng bên ngoài đất nước đợi mong tin

Bài 14:Phong trào cách mạng 1930 -1935 nhằm khắc sâu địa danh cách mạng

Bài 20 Cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực Dân Pháp kết thúc (1953- 1954),
( phần chiến dịch Điện Biên Phủ). qua khổ thơ học sinh thấy được sự đồng lòng
đồng sức của nhân dân ta.
Dốc Pha Đin chị gánh anh thồ
Đèo Lũng Lô anh hò chị hát
Hoặc
Súng nổ rung trời giận dữ
Người lên như nước vỡ bờ
Nước Việt Nam từ máu lửa
Rủ bùn đứng dậy sáng loà
( Nguyễn Đình Thi)

Bài 20 ( Phần Hiệp Định Giơnevơ năm 1954)
Sông Bến Hải bên bồi bên lỡ
Cầu Hiền Lương bên nhớ bên thương
Cách chia mười mấy năm trường
Khi mô mới nối được đường vô ra
Một giới tuyến quân sự tạm thời nhưng Đế Quốc Mĩ đã âm mưu chia cắt đất
nước ta lâu dài Nam- Bắc ngăn cách.
Ta lớn lên giặc ngăn chia đất nước
Nhưng súng gươm đâu ngăn được tình thương
Đâu ngăn được mặt trời đỏ rực
Khi lòng tôi đã hoá hướng dương
(Lê Anh
Xuân)

Bài 21 Xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Miền Bắc, đấu tranh chống Đế Quốc Mĩ
và chính quyền Sài Gòn ở Miền Nam ( với chính sách tố cộng, diệt cộng và
đạo luật 10/59 của Mĩ Diệm) .Qua khổ thơ học sinh thấy được tộ ác của Mĩ-
Ngụy.

giúp học sinh hứng thú hơn trong việc học tập bộ môn lịch sử, là cơ sở phương
pháp luận để học sinh chủ động nắm bắt thông tin cũng như, sưu tầm thơ ca nhằm
tiếp cận các sự kiện lịch sử chính xác khoa học, làm cho tiết học sôi nổi và đạt kết
quả cao, khắc sâu vào tâm trí học sinh.
***
C. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

1. Kết luận :
Phải khẳng định rằng, trong nhiều năm qua việc học tập bộ môn lịch sử ở trường
phổ thông có nhiều sa sút, biểu hiện rò nhất là các kỳ thi THPT hay cao đẳng, đại
học chất lượng làm bài yếu kém. Nguyên nhân do học sinh chưa nhận thức đúng về
bộ môn lịch sử, đa phần học sinh làm bài không nắm được trọng tâm kiến thức, các
giai đoạn phát triển của lịch sử, các khái niệm … vì thế trong quá trình làm bài các
em thường lúng túng viết sai lệch các sự kiện, không nắm được trọng tâm yêu cầu
đặt ra. Điều này được phản ánh rất nhiều trện các phương tiện thông tin đại chúng.
Để tạo cho học sinh hứng thú hơn trong học tập, điểm cốt lỗi là thay đổi mới
tương tác giữa thầy và trò, tạo cho học sinh chủ động nắm bắt tri thức khoa học
lịch sử, hình thành thói quen trong việc tiếp cận thông tin, phân tích, tổng hợp, sưu
tầm, đánh giá các sự kiện lịch sử …
Bên cạnh đó, thông qua các tiết học lịch sử địa phương, giáo dục học sinh về
truyền thống yêu quê hương đất nước, về tinh thần đấu tranh quật cường trong
chiến đấu cũng như trong sản xuất góp phần xây dựng quê hương giàu đẹp. Đồng
thời lồng ghép thơ ca vào giảng dạy, tạo cho học sinh hứng thú hơn nhằm giúp các
em chủ động nắm bắt tri thức một cách toàn diện hơn.
Với phương pháp lấy học sinh làm trung tâm, đây là nhiệm vụ mà tất cả
chúng ta phải thực hiện, nhằm phát huy tính chủ động sáng tạo của học sinh trong
việc học tập bộ môn lịch sử, để nâng cao chất lượng dạy và học bộ môn lịch sử ở
trường THPT.
2. Kiến nghị:
* Cần quan tâm nhiều hơn nữa từ phía các nhà quản lí giáo dục, phụ huynh