MỤC LỤC
Phần Tên đề mục Trang
Phần mở đầu
I- Lý do chọn đề tài 2
II- Mục đích 2-3
III- Nhiệm vụ 3
IV- Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 3
V- Phương pháp nghiên cứu 3
Phần nội dung
I- Cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn 3-5
II- Kinh nghiệm giúp học sinh yêu thích giờ
học lịch sử
6-13
III- Kết quả áp dụng 13
Phần kết luận 14
Phụ lục – Tài liệu tham khảo 15
A- PHẦN MỞ ĐẦU
I- LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Hiện nay công cuộc cải cách giáo dục đang được triển khai ở các cấp đòi hỏi
đồng thời tiến hành cải cách về hệ thống giáo dục, về nội dung và phương pháp
dạy học. Vì vậy việc áp dụng các phương pháp dạy học mới nhằm phát huy tính
tích cực của học sinh đang trở thành nhiệm vụ quan trọng hàng đầu.Việc học tập
1
lịch sử ở trường đòi hỏi người thầy giáo không chỉ có trình độ về nội dung lịch
sử mà cả những kiến thức cần thiết về phương pháp dạy học bộ môn.
Lịch sử đóng vai trò quan trọng trong giáo dục thế hệ trẻ và không thể thiếu
được trong việc học tập của học sinh ngày nay là chủ nhân tương lai của đất
nước. Chính vì thế mà môn lịch sử đã được đưa vào giảng dạy ở các bậc học
nhưng đối với học sinh hiện nay đều xem môn học lịch sử chỉ là môn học phụ,
rất nhàm chán không thiết thực. Đa số học sinh hiện nay xem môn Lịch sử là
môn học với quá nhiều sự kiện khó nhớ, dài dòng. Học lịch sử là không cần thiết
B- NỘI DUNG
I- CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN
1- Cơ sở lý luận
Môn Lịch sử có vai trò và ý nghĩa quan trọng trong việc giáo dục thế hệ trẻ.
Bước sang thế kỷ XXI, xu thế khu vực hoá, toàn cầu hoá đã và đang diễn ra
mạnh mẽ. Càng giao lưu, hội nhập quốc tế, càng cần thiết phải giữ vững bản sắc
dân tộc, giáo dục tình yêu quê hương, đất nước và ý thức trách nhiệm công dân.
- Trong đời sống xã hội, lịch sử có tác dụng quan trọng không chỉ về mặt trí
tuệ, mà cả tình cảm, tư tưởng, đạo đức…Nó tham gia tích cực vào vào đời sống
xã hội, giúp cho con người hiểu biết về vấn đề văn hóa, khoa hoc xã hội, khoa
học tự nhiên và công nghệ có liên quan, lịch sử còn giáo dục lòng yêu nước
trung thành với dân tộc với đất nước.
- Ngoài ra sử học còn có nhiệm vụ phục vụ cuộc đấu tranh lao động sản xuất.
Lịch sử là quá trình thống nhất đi lên xã hội loài người từ quá khứ đến hiện tại và
vươn tới tương lai. Đồng thời sử học còn có tác dụng trong nhiều mặt của xã hội,
trước hết là giáo dục tình cảm đạo đức thẫm mĩ cho thế hệ trẻ.
3
Chính vì thế ta phải giúp học sinh hiểu vì sao phải học lịch sử. Đó không chỉ
là sự hiểu biết đúng đắn quá khứ mà còn giúp ta hành động tốt hơn về hiện tại và
tương lai.
Trên cơ sở vận dụng lý luận vào quá trình thực nghiệm xin được nêu lên kinh
nghiệm giải quyết khó khăn vừa nêu trên qua đề tài: “KINH NGHIỆM GIÚP
HỌC SINH YÊU THÍCH GIỜ HỌC LỊCH SỬ”
2- Cơ sở thực tiễn
- Qua những năm giảng dạy lịch sử tôi thấy lịch sử là một môn học khô khan, ít
sinh động và nội dung kiến thức nhiều nên học sinh rất thụ động và hầu như
không yêu thích bộ môn lịch sử. Bên cạnh đó thì vẫn còn một số bộ phận giáo
viên không quan tâm nhiều học sinh có yêu thích môn mình dạy hay không.
Chính các yếu tố đó cũng là một trong những vấn đề làm cho chất lượng bộ môn
ngày càng giảm.
5
II- Kinh nghiệm giúp học sinh yêu thích giờ học lịch sử
- Việc dạy học lịch sử ở trường phổ thông đóng vai trò hết sức quan trọng trong
việc truyền thụ những kiến thức cơ bản cho học sinh người giáo viên giữ vai trò
chủ đạo. Học sinh hiểu lịch sử như thế nào và có đam mê học hay không, có chú
tâm học hay không thì giáo viên là người đưa đường dẫn lối truyền thụ những
kiến thức, giúp các em nhìn nhận và đánh giá được hiện thực lịch sử, khơi dậy
tình yêu dân tộc và đất nước hơn. Để làm được điều đó giáo viên phải có những
gây hứng thú cho học sinh qua những giờ dạy trên lớp để cho học sinh nhìn nhận
và có ý thức được tầm quan trọng của môn lịch sử.
- Theo tôi để giúp học sinh ngày càng hứng thú với môn lịch sử, thấy được tầm
quan trọng của môn học này và lý giải vì sao ta phải học sử.
* Thứ nhất ta phải khơi dậy tình yêu lịch sử cho học sinh:
Một điều mà chúng ta thừa nhận nếu không có tình yêu thích đam mê một thứ
gì đó sẽ là động lực tốt nhất giúp chúng ta hoàn thành tốt công việc. Đối với lịch
sử cũng vậy để học sinh yêu thích lịch sử, trước hết thầy cô phải cho học sinh
thấy được các em sẽ nhận được những gì qua môn học này. Niềm tự hào, tính
thiết thực hay thõa mãn trí tò mò, cao hơn nữa là phát triển tư duy… Một khi
các em thấy được lợi ích thì mới mong các em nhìn đến sách vở một cách tự giác
và dần trở nên yêu thích những kiến thức đó. Muốn làm được điều trên giáo viên
phải trao dồi kiến thức sâu rộng kết hợp với chất giọng lôi cuốn cách kể chuyện
hấp dẫn.
Giáo viên phải khéo léo lồng ghép những gì ngoài đời sống thực tại vào bài
giảng.
Ví dụ khi dạy bài 16 lịch sử 12: “Phong trào giải phóng dân tộc và tổng khởi
nghĩa tháng tám. Nước Việt Nam dân chủ cộng hòa ra đời’’ ta nên kết hợp với
lịch sử địa phương là cuộc đấu tranh giành chính quyền ở tỉnh Thanh Hóa để kể
cho học sinh biết về những ngày rực lửa để giành được chính quyền.
6
Hay mỗi năm, nhà trường đều mời một nhân chứng lịch sử tham gia chiến
nhớ ngay kiến thức sau giờ học .
Ví dụ như sử dụng lược đồ: hành trình tìm đường cứu nước của hồ Chí Minh,
Cách mạng tháng tám 1945, Chiến dịch việt bắc Thu Đông 1947, chiến dịch biên
giới 1950, Tổng tiến công 1975 ( Phần Lịch sử 12) hoặc các bản đồ lược đồ
trong dạy lịch sử lớp 10, lớp 11. Khi sử dụng lược đồ sẽ tạo cho học sinh sự chú
ý quan sát nên có thể tiếp thu lĩnh hội kiến thức ngay sau bài giảng.
Hoặc giáo viên tự vẽ lược đồ , phân nhóm để học sinh dễ tiếp thu kiến thức
Khi dạy Bài 3: Các quốc gia cổ đại Phương Đông (SGK Lịch Sử cơ bản 10)
Trong mục 3: Xã hội có giai cấp đầu tiên. Giáo viên sau khi hỏi trong xã hội
bấy giờ ở Phương Đông có những tầng lớp giai cấp nào và học sinh trả lời thì
giáo viên có thể phân nhóm và giao câu hỏi:
Nhóm 1,2: Nêu nguồn gốc, vai trò của nông dân công xã.
Nhóm 3,4: Nêu nguồn gốc của tầng lớp quý tộc.
Nhóm 5,6: Nêu nguồn gốc vai trò của tầng lớp nô lệ.
Sau khi đại diện nhóm trả lời , nhóm khác nhận xét bổ sung giáo viên chốt ý
thì giáo viên có thể vẽ lên bảng hoặc đã chuẩn bị trước sơ đồ xã hội để học sinh
có ghi nhớ nhanh hơn về các tầng lớp.
8
- Yêu cầu sưu tầm và thuyết minh những hình ảnh lịch sử giúp học sinh có thái
độ quan tâm, chú ý đến các bức tranh ảnh có liên quan đến các sự kiện, nhân vật
lịch sử. Từ đấy có ý thức tìm tòi các tranh ảnh lịch sử và có những tình cảm, cảm
nhận cũng như những hiểu biết đối với các tranh ảnh lịch sử đó. Hơn thế nữa,
hình thức này đã giúp cho học sinh phát huy được năng khiếu bình luận, thuyết
minh và góp phần tạo cho học sinh có những tình cảm tốt đối với bộ môn lịch sử.
- Sử dụng tài liệu lịch sử địa phương vào bài giảng góp phần phát huy tính tích
cực độc lập nhận thức của học sinh.
Cụ thể để chuẩn bị cho bài học sau thì giáo viên sau mỗi tiết học đều ra bài tập
+ Ý nghĩa
Đến giờ học giáo viên gọi một số em lên bảng trình bày , học sinh khác nhận
xét giáo viên chốt ý.
Dạy bài 14: Nhân dân hai miền Nam Bắc trực tiếp đương đầu với đế quốc Mĩ
xâm lược (SGK lịch Sử 12). Đây là một bài có nội dung kiến thức nhiều nếu
không áp dụng phương pháp tích cực thì rất dễ không hoàn thành bài giảng.
Vì vậy đối với mục 1 và mục 2 thì áp dụng hoạt động cá nhân và cả lớp
nhưng riêng mục 3 tôi áp dụng hoạt động nhóm lồng ghép phát phiếu học tập
cho từng bàn mỗi bàn 1 phiếu với mẫu sau:
10
PHIẾU HỌC TẬP
Mục 3: Cuộc tổng tiến công và nổi dạy đồng loạt Tết Mậu Thân 1968
Hoàn cảnh: …………………………………………………………
………………………………………………………………………
Chủ trương của ta:………………………………………………….
Mục tiêu:………………………………………………………………
Diễn biến - kết quả:…………………………………………………
…………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………
Hạn chế:………………………………………………………………
Ý nghĩa:…………………………………………………………………
………………………………………………………………………
Sau khi phát cho mỗi bàn 1 phiếu thì yêu cầu từng bàn hợp tác trao đổi hoàn
thành nội dung phiếu học tập trong vòng 3 phút.Trong khi các nhóm đang
trao đổi giáo viên ghi các tiêu đề lên bảng,hết thời gian chuẩn bị gọi học sinh
trả lời, học sinh nhóm khác bổ sung đánh giá. Giáo viên kết hợp ghi bảng.
* Thứ năm là chúng ta cần tăng cường sử dụng các bài giảng bằng phương tiện
dạy học hiện đại hoặc tổ chức các buổi ngoại khóa cho các em tham gia để xem
* Thứ sáu là để làm cho bài giảng sinh động thì giáo viên nên sưu tầm các mẫu
chuyện gắn với bài học lịch sử về các vị anh hùng, những tấm gương anh dũng
hay những chiến công…. Đưa vào bài giảng sẽ thu hút sự tìm hiểu của học sinh
về nhân vật này gắn với miền quê hay tỉnh nào sẽ giúp học sinh nhớ lâu hơn.
12
Ví dụ khi dạy chiến dịch Biên Giới thu đông 1950 ( Lịch sử 12 cơ bản) giáo
viên nêu những tấm gương chiến đấu dũng cảm với những hành động cụ thể như
La Văn Cầu: Nhờ đồng đội chặt cánh tay bị thương rồi tiếp tục xông lên pha
slô cốt địch
Trần Cừ: Lấy thân mình lấp lỗ châu mai, mở đường cho đơn vị xông lên diệt
địch
Đinh Thị Dậu, Triệu Thị Soi: Nhiều lần lăn mình vào lửa đạn,cứu thương binh,
tiếp đạn cho bộ đội.
Qua đó học sinh rất khâm phục các tấm gương anh hùng dân tộc
III. KẾT QUẢ ÁP DỤNG
Qua các năm giảng dạy lịch sử và dự giờ đồng nghiệp có nhiều kinh nghiệm nên
bản thân đã rút ra được nhiều kinh nghiệm trong giảng dạy, giúp các em thấy
được vai trò quan trọng của bộ môn lịch sử trong cuộc sống , tránh được cái nhìn
và quan niệm lịch sử chỉ là môn phụ , cần học thuộc lòng là được. Như vậy qua
các phương pháp trên ta có thể giúp học sinh biết cách học môn lịch sử, đồng
thời các em học sôi nổi hơn, tích cực hơn, giờ học sinh động hơn, giáo viên thoát
được lối dạy truyền thống trước đây. Cụ thể là:
- Đa số học sinh hoạt động suy nghĩ tích cực sôi nổi.
- Nhiều em trước kia rất ít hoặc không phát biểu thì nay mạnh dạn hơn trong
việc trình bày ý kiến của mình.
- Kết quả giảng dạy đựơc cao hơn, kết quả học tập của học sinh có chuyển biến
tích cực.
- HS thích giờ học Lịch Sử hơn.
13
C- KẾT LUẬN
7. Những vấn đề chung về đổi mới giáo dục Trung học cơ sở môn Lịch sử -
Bộ Giáo dục và Đào tạo, nhà xuất bản Giáo dục.
8. Tài liệu Bồi dưỡng thường xuyên.
15
16
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ
TRUNG TÂM GDTX THIỆU HOÁ
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
GIÚP HỌC SINH YÊU THÍCH GIỜ HỌC LỊCH SỬ
NGƯỜI THỰC HIỆN: TRỊNH THỊ THU HIỀN
CHUYÊN NGÀNH: LỊCH SỬ
ĐƠN VỊ CÔNG TÁC: TRUNG TÂM GDTX THIỆU HOÁ
THIỆU HÓA, THÁNG 4 NĂM 2012