ti: Lm th no gõy hng thỳ cho tr trong vic dy cho tr lm quen
vi ch cỏi
Sáng kiến kinh nghiệm
đề tài: làm thế nào để gây hứng thú cho trẻ trong việc
dạy cho trẻ làm quen với chữ cái
A.Mở đầu
***@***
Lý do chọn đề tài
Tr em hụm nay l th h mm non tng lai ca t nc, l nhng ch
nhõn s k tha v phỏt huy nhng gỡ tt p nht ca loi ngi. Vỡ th, vic quan
tõm, chm súc cng nh to iu kin tr phỏt trin mt cỏch ton din l mt
vn m ton xó hi cn quan tõm. c bit l nhng giỏo viờn mm non, nhng
ngi trc tip chm súc dy d tr. Vi la tui mm non, chỳng ta cn quan tõm
nht l tr la tui mu giỏo ln, vỡ tr la tui ny chun b bc vo lp 1. Chính
vì thế mà không những tôi mà tất cả chúng ta phải biết bảo vệ và chăm sóc giáo dục
trẻ. Bởi đứa trẻ sinh ra rất hồn nhiên, trong sáng. Nhìn những đứa trẻ đang dần lớn
lên trong vòng tay của mình, sự hồn nhiên ngây thơ đáng yêu của chúng luôn là
nguồn động viên tôi để tìm tòi, sáng tạo trong quá trình dạy học. Để cho trẻ hứng
thú thích học và một phần tích luỹ kiến thức bớc đầu về một cách đọc, cách viết, để
chuẩn bị tâm thế vững chắc cho trẻ vào lớp 1. Bởi vậy mà việc dạy trẻ làm quen với
chữ cỏi là một trong những nội dung quan trọng cho trẻ mẫu giáo lớn.
Đối với trẻ mẫu giáo lớn, làm quen với chữ cỏi giúp ttẻ bớc đầu nhận biết đợc
các chữ cái và phát âm chuẩn các chữ cái thì trẻ dễ dàng làm quen với cách c và
viết chữ. Ngoài ra việc cho trẻ làm quen với chữ viết còn phát triển t duy trực quan
hành động, t duy trực quan hình tợng và đặc biệt là phát triển ngôn ngữ mạch lạc
cho trẻ.
Việc dy cho trẻ làm quen với chữ cỏi là một việc rất cần thiết. Bởi vậy, mà
qua nhiều năm tham gia hoạt động dạy trẻ, tôi luôn trăn trở, suy nghĩ và tìm tòi
những biện pháp tối u, có hiệu quả nhất để giúp trẻ tham gia tích cực vào hoạt động
Giỏo viờn: Lờ Th Hng Thy Trng mm non Thanh Thy
phng tin cn thit dn dt tr vo cuc sng v giỳp tr phn no cú cỏc k
nng nghe, núi, c, vit c, rốn luyn thnh tho trc lỳc tr bc vo trng
Giỏo viờn: Lờ Th Hng Thy Trng mm non Thanh Thy
- 2
Đề tài: “Làm thế nào để gây hứng thú cho trẻ trong việc dạy cho trẻ làm quen
với chữ cái”
tiểu học một cách tự tin hơn, không lúng túng, không nhút nhát khi giao tiếp với
thầy cô, bạn bè và có thể tham gia vào quá trình học tập một cách có hiệu quả.
Với ý nghĩa thiết thực và quan trọng như vậy, bản thân tôi đã trãi qua một
quá trình nghiên cứu tìm tòi, học hỏi và vận dụng một số biện pháp để giúp trẻ học
tốt môn làm quen chữ cái ở lứa tuổi mẫu giáo 5- 6 tuổi.
=>Qua quá trình thực hiện bản thân tôi nhận thấy một số thuận lợi và khó khăn
như sau:
A. Thuận lợi:
Đã nhiều năm tôi đã được phân công dạy lớp mẫu giáo lớn. Tôi đã đúc rút
được một số kinh nghiệm từ việc dạy trẻ làm quen với chữ viết và đ©y cũng chính
là môn dạy mà tôi yêu thích.
Trong những năm này được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo địa phương,
các ban ngành và hội đồng bộ môn của Phòng giáo dục Lệ Thủy. Đặc biệt là sự
quan tâm của BGH nhà trường luôn tạo điều kiện giúp đỡ giáo viên về cơ sở vật
chất, đồ dùng trang thiết bị dạy học, động viên sự sáng tạo của giáo viên, khích lệ
chị em ứng dụng công nghệ thông tin vào các hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ.
- Bản thân luôn nắm vững phương pháp, có trình độ chuyên môn, sớm được
tiếp cận với các lớp bồi dưỡng chuyên môn của Phòng, của nhà trường, luôn sáng
tạo trong cách dạy và cách làm đồ dùng, đồ chơi.
- Trẻ ngoan, 100% trẻ đã học qua lớp mẫu giáo nhỡ, qua khảo sát trẻ tôi thấy
trẻ đã nghe, nói, hiểu thông thường, biết trả lời một số câu hỏi của cô đưa ra.
- Lớp thùc hiÖn chuyên đề lµm quen v¨n häc,chữ viết, phù hợp, sáng tạo,
kích thích được tính tò mò và khám phá của trẻ. Có trưng bày tranh của trẻ tạo ra
SL % SL % SL %
Kỷ năng
nghe.
25 6 24 9 36 10 40
Kỷ năng 25 5 20 8 32 12 48
Giáo viên: Lê Thị Hồng Thủy Trường mầm non Thanh Thủy
- 4 –
Đề tài: “Làm thế nào để gây hứng thú cho trẻ trong việc dạy cho trẻ làm quen
với chữ cái”
nói.
Kỷ năng
đọc.
25 6 24 9 36 10 40
III. BIỆN PHÁP THỰC HIỆN:
Qua khảo sát ban đầu như trên, tôi nhận thấy kết quả trên trẻ chưa cao là điều tôi
cần phải suy nghĩ làm thế nào để dạy trẻ đạt kết quả cao và tạo cho trẻ học một
cách thoải mái, tự tin, không gò bó trẻ luôn hứng thú trong giờ học. Tôi tiến hành
thực nghiệm.
1. Gây hứng thú cho trẻ trong giờ học.
Trước hết khi chuẩn bị tiến hành giờ cho trẻ làm quen chữ cái, giáo viên cần
tạo ra môi trường xung quanh lớp nhằm kích thích cho trẻ chú ý bằng cách sưu tầm
những tranh ảnh, bài thơ, câu chuyện, có chữ cái sắp học, giáo viên cần nghiên cứu,
nội dung, phương pháp tổ chức tiết dạy như thế nào cho phù hợp và tôi đã tiến hành
các bước như sau:
* Chuẩn bị kiến thức:
Khi tổ chức tiết học cho trẻ tôi luôn dành thời gian nhiều hơn, tham khảo ý
kiến của tổ chuyên môn, của các bạn dạy lâu năm, nghiên cứu kỹ bài dạy, nắm chắc
nội dung, mục đích yêu cầu trọng tâm của tiết dạy, tìm ra các phương pháp hay phù
hợp với tình hình của lớp học, cách lòng ghép tích hợp như: Toán, văn học, âm
còn biết được đặc điểm, hình dáng của chúng. Thông qua đó còn tích hợp được môi
trường xung quanh vào giờ học. Điều này kích thích trẻ rất nhiều thông qua đó trẻ
rất dễ nhớ 3 chữ i, t, c.
Đó là những đồ dùng cô chuẩn bị bằng vật thật, bên cạnh đó tôi còn chuẩn bị
những đồ dùng mà cô và trẻ tự làm ra để vận dụng vào bài dạy trẻ như: Trẻ làm
những chiếc bánh chưng bằng vỏ hộp, hoặc trang trí hoa Đào, hoa mùa xuân tô màu
theo ý thích để dạy trẻ tiết LQCC: l, m, n chủ điểm “Tết và mùa xuân”. Bởi với
Giáo viên: Lê Thị Hồng Thủy Trường mầm non Thanh Thủy
- 6 –
Đề tài: “Làm thế nào để gây hứng thú cho trẻ trong việc dạy cho trẻ làm quen
với chữ cái”
việc trẻ làm ra các sản phẩm hay cùng với sự giúp đỡ của cô thì trẻ cũng rất thích,
vì đó là của trẻ, do trẻ làm ra làm trẻ khắc ghi nhanh chữ cái và nhớ rất lâu.
Đặc biệt với công nghệ thông tin hiện nay, việc sử dụng đồ dùng trực quan
trên máy móc còn mang lại cho trẻ hứng thú và kích thích trẻ tham gia hoạt động
hơn nữa, bởi trên máy vi tính các hình ảnh có thể xuất hiện và mất đi theo ý muốn
của giáo viên, mà hình ảnh lại có màu sắc phù hợp, hấp dẫn trẻ.
+Ví dụ: Chủ điểm “ Quê hương – Đất nước – Bác Hồ” Khi dạy trẻ làm quen
chữ cái g-y tôi sưu tầm các hình ảnh về các danh nhân của Việt Nam như: Tượng
đài Lý Thái Tổ để trẻ làm quen chữ y, hoặc với chữ g, trẻ được xem hình ảnh Hồ
Gươm, trẻ không những học thuộc được các chữ cái g-y mà còn hiểu biết thêm về
các danh nhân lịch sử của nước nhà cũng như các thắng cảnh của Thủ đô Hà Nội.
Điều này quả là mang lại cho trẻ sức hấp dẫn, mới lạ làm trẻ hứng thú nhiều
và tiếp thu bài nhanh. Đó là những yếu tố mà trẻ rất thích. Qua việc sử dụng đồ
dùng trực quan dạy trẻ làm quen chữ cái, tôi nhận thấy trẻ rất hứng thú học chữ cái
và tiếp thu rất nhanh, nhớ lâu, Điều này mang lại kết quả tốt khi tôi dạy trẻ. Không
những làm sẵn đồ dùng mà giáo viên cần soạn vào giáo án rõ ràng, từng bước sử
dụng để khi tiến trình giờ học lôgic.
* Tiến hành giờ học:
thiệu tranh “ quả trứng” để trẻ làm quen chữ t. Rồi từ trứng vịt nở ra chú vịt con,
giới thiệu tranh “ chú vịt con” cho trẻ làm quen với chữ cái c. Với các hình thức
vào bài khác nhau trẻ sẽ luôn thấy hấp dẫn, mới lạ và bị cuốn hút vào hoạt động.
- Dạy trẻ cách phát âm chữ cái:
Đây là bước quan trọng nhất để trẻ hình thành ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ.
Chính vì vậy mà khi đọc mẫu cho trẻ tôi cố gắng đọc to, rõ ràng, phát âm thật
chuẩn để trẻ nghe rõ cách đọc, đồng thời tôi nêu rõ cách phát âm cho trẻ hiểu.
* Ví dụ: Ch÷ c¸i i : Miệng mở rộng đồng thời lưỡi tụt vào trong.
Giáo viên: Lê Thị Hồng Thủy Trường mầm non Thanh Thủy
- 8 –
Đề tài: “Làm thế nào để gây hứng thú cho trẻ trong việc dạy cho trẻ làm quen
với chữ cái”
Song nếu cô chỉ nêu và phát âm thì trẻ chưa thể hình dung được, mà tôi cho trẻ
luyện đọc nhiều lần từng chữ cái với nhiều cách khác nhau. Trước tiên tôi cho trẻ
cùng đọc đồng thanh vài lần, sau đó gọi từng cá nhân trẻ đọc. Để dễ theo dõi cách
phát âm, với trẻ yêu cầu trẻ nhìn khuôn miệng và nghe tôi phát âm sau đó phát âm
lại nhiều lần.
* Ví dụ: Cháu Minh, Sơn, Thảo, Thái được cô gọi thường xuyên, cô đọc
trước trẻ đọc sau, đọc đi đọc lại, cô sửa sai để trẻ nhớ về và biết cách đọc.
Qua hoạt động với từng cá nhân, có một số trẻ phát âm đúng ngay, song vẫn còn
một số trẻ đọc sai tôi tiếp tục rèn luyện cho trẻ, để trẻ phát âm một cách tự nhiên.
- Phương pháp so sánh và đàm thoại:
Môn học này là môn học khó đối với trẻ mẫu giáo, trẻ phải tiếp cận với nhiều
chữ cái, phải nghe, nói, đọc đòi hỏi trẻ phải biết đặc điểm của từng chữ giống
những đồ dùng, đồ chơi và những hình tượng gì mà trẻ đã biết.
Ví dụ: Chữ T giống cột điện, chữ i giống chiếc gậy, có quả bóng Từ đó trẻ
sẽ so sánh sự giống và khác nhau giữa các chữ trong nhóm.
Ví dụ: Chữ i và chữ t giống nhau: đều cấu tạo bởi 1 nét sổ thẳng.
Khác nhau: Chữ i có dấu chấm trên đầu, chữ t có nét gạch ngang ở giữa.
+ Ví dụ: Ở chủ điểm thế giới thực vật, tôi thường trang trí ở góc chơi như
sau:
Góc xây dựng: cho trẻ làm các con vât và ghi tên các con vật để khi xây dựng trẻ
xếp được các nhóm con vật theo nhóm và giới thiệu các sản phẩm do mình làm ra
được.
+ Góc học tập: Ở chủ điểm thế giới thực vật: Tôi cho trẻ viết chữ hoặc gài chữ
theo mẫu dưới các hình ảnh và chữ mẫu của cô về các loại quả, hoa Hoặc cho trẻ
tô chữ còn thiếu trong từ sau đó nối với từ dưới các hình ảnh có sẳn
Giáo viên: Lê Thị Hồng Thủy Trường mầm non Thanh Thủy
- 10 –
Đề tài: “Làm thế nào để gây hứng thú cho trẻ trong việc dạy cho trẻ làm quen
với chữ cái”
Trên các mảng tường, tôi có thể trang trí nhiều hình ảnh phù hợp với chủ đề và
mỗi hình ảnh đều gắn tên gọi.
Không những tổ chức ở các góc chơi mà các giáo viên cần linh hoạt sáng tạo lồng
ghép vào hoạt động ngoài trời, hoạt động chiều.
Ví dụ: Khi tổ chức hoạt động ngoài trời cô giáo cho trẻ tìm các chữ cái đã
học dưới mỗi góc cây bàng, cây phượng để từ đó trẻ khắc sâu hơn về các chữ cái
đã học. Bên cạnh đó cô dẫn dắt trẻ đi tham quan vườn rau của bé để trẻ biết lợi ích
của rau, đồng thời làm cho buổi dạo chơi thêm hấp dẫn, khi cho trẻ tham quan
vườn rau.
+ Đối với hoạt động chiều: Đây là thời gian thích hợp nhất để giáo viên cho
trẻ làm quen với các chữ cái mới, đồng thời ôn lại những chữ cái trẻ đã học, giáo
viên cần lên kế hoạch trong ngày, chọn những buổi chiều thích hợp để dạy trẻ.
Ví dụ: Thứ tư có tiết làm quen chữ cái thì chiều thứ ba cho trẻ làm quen với
các chữ cái mới, hoặc ôn lại các chữ cái đã học. Bên cạnh đó giáo viên còn tập cho
trẻ đọc thơ chữ to và tổ chức cho trẻ chơi trò chơi gạch chân những chữ cái đã học.
3. Gây hứng thú cho trẻ mọi lúc mọi nơi trong các giờ chơi tự do:
Phải nói rằng hoạt động làm quen chữ cái phong phú và đa dạng về cả chiều
trẻ ngấm dần 1 cách tự nhiên khi đọc đúng các chữ cái.
5. X©y dùng kÕ ho¹ch tõng tiÕt d¹y theo chñ ®Ò, chñ ®iÓm cô thÓ
Bên cạnh đó bản tôi cần xây dựng kế hoạch từng chủ đề cụ thể, có kế hoạch
bồi dưỡng trẻ và rèn luyện những trẻ phát âm những ngôn từ chưa đúng, nói lắp và
nói ngọng như cháu Minh, Sơn, Thái
Chính vì thế mà bản thân tôi luôn học hỏi, tìm tòi nâng cao trình độ nghiệp vụ, linh
hoạt sáng tạo trong các giờ dạy làm quen chữ cái. Tham gia bồi dưỡng chuyên môn
nghiệp vụ của phòng cũng như của nhà trường, thao giảng, dự giờ, đúc rút kinh
nghiệm cho bản thân.
Giáo viên: Lê Thị Hồng Thủy Trường mầm non Thanh Thủy
- 12 –
Đề tài: “Làm thế nào để gây hứng thú cho trẻ trong việc dạy cho trẻ làm quen
với chữ cái”
Tranh thủ ý kiến của lãnh đạo nhà trường, hội đồng chuyên môn, các chị em
trong tổ, thường xuyên tự rèn luyện kỷ năng nghe, nói, đọc sao cho gây sự chú ý
của trẻ.
Qua thời gian thực hiện, mặc dù bản thân gặp rất nhiều khó khăn nhưng với
ý thức nổ lực phấn đấu, học hỏi và bằng những việc làm trên nên lớp tôi đã đạt một
số kết quả đáng phân khởi như sau:
IV. KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC:
+ Đối với trẻ:
Khả năng tư duy lôgic và tính trật tự của trẻ phát triển đáng kể. nó sẽ là nền
tảng vững chắc cho các hoạt động nhận thức sau này.
Nhiều trẻ có kỷ năng nghe, nói, đọc ngày càng tiến bộ rõ rệt cụ thể:
Mức độ
Số
trẻ
tham
gia
- Giáo viên phải đọc và nghiên cứu những tài liệu và sách về tâm sinh lý lứa
tuổi để đảm bảo có phương pháp, biện pháp hình thức đúng đắn trong quá trình
giáo dục trẻ và đảm bảo cho giáo viên không chỉ là cô giáo mà còn là người bạn
gần gũi thân thiết đối với trẻ.
- Phải biết lắng nghe, tham khảo, học hỏi kinh nghiệm, góp ý của BGH cùng
đồng nghiệp để chọn lộc ý kiến, tiếp thu ý kiến hay.
- Thường xuyên bám sát vào sự chỉ đạo và yêu cầu của BGH nhà trường
thông qua các buổi họp tổ chuyên môn, họp định kỳ, họp sơ kết để trên cơ sở đó có
kế hoạch, biện pháp, hình thức phù hợp với đặc điểm tình hình của lớp.
Giáo viên: Lê Thị Hồng Thủy Trường mầm non Thanh Thủy
- 14 –
Đề tài: “Làm thế nào để gây hứng thú cho trẻ trong việc dạy cho trẻ làm quen
với chữ cái”
- Giáo viên tạo cơ hội cho trẻ tự làm những việc phù hợp với khả năng của
trẻ và có hành vi văn hóa như nhặt rác, nhổ cỏ, tưới nước
- Giáo viên trao đổi thường xuyên với phụ huynh những gì mà trẻ chưa thực
hiện được để tìm ra cách dạy trẻ tốt hơn.
C. KẾT LUẬN:
Như C. Mác đã nói “Con người tổng hòa các mối quan hệ xã hội”. Giao tiếp
là một đặc trưng quan trọng của con người và ngôn ngữ là phương tiện giao tiếp
quan trọng nhất. Đối với trẻ, vai trò và tầm quan trọng của ngôn ngữ lại càng được
đặt lên hàng đầu bởi nhờ có ngôn ngữ mà trẻ mới tồn tại, mới trở thành một con
người. Bên cạnh đó, ngôn ngữ là một phương tiện, là công cụ để phát triển tư duy,
nhận thức cho trẻ và ngôn ngữ cũng chính là sự hiện hữu của tư duy. Có thể nói
rằng ngôn ngữ là phương tiện để giáo dục trẻ một cách toàn diện, trong đó bao gồm
cả sự phát triển về đạo đức, hành vi văn hóa chuẩn mực, sự tiếp thu những giá trị
thẩm mỹ. Chính vì thế, là giáo viên tôi muốn được nâng cao nhận thức của bản
thân đồng thời góp 1 phần nhỏ bé của mình vào việc nâng cao chất lượng giáo dục
trẻ phát triển toàn diện. Bởi đứa trẻ hôm nay mai sau lớn lên sẽ trở thành một con