một số biện pháp nâng cao chất lợng
cho trẻ 4-5 làm quen văn học
I. đặt vấn đề:
Việc cho trẻ làm quen văn học ngay từ lứa tuổi Mầm non là một cơ sở tốt
để giúp trẻ hình thành và phát triển nhân cách con ngời.
Đối với trẻ thơ một trong những nhiệm vụ cơ bản của việc giáo dục nhân
cách cho trẻ là hình thành ở trẻ tình yêu thiên nhiên yên cuộc sống con ngời qua
đó trẻ biết kính yêu ông bà, cha mẹ, anh chị tình cảm thơng yêu quan tâm tới bạn
bè em nhỏ, luôn có thái độ chăm sóc và bảo vệ vật nuôi cây trồng
Bộ môn văn học nói chung và văn học trẻ thơ nói riêng là kho tàng quý
báu đợc khai thác không ngừng phục vụ cho việc bồi dỡng tâm hồn trẻ. Đặc biệt
là các tác phẩm thơ chuyện dành cho trẻ Mầm non với hình tợng nghệ thuật gần
gủi phù hợp với nhận thức của trẻ đợc áp dụng theo từng lứa tuổi. Đã từng bớc
chắp cánh cho trẻ vơn tới bao ớc mơ, bao điều tốt đẹp.
Trẻ Mầm non không thể cảm nhận đợc nội dung nghệ thuật của bài thơ câu
chuyện, khi thiếu sự tác động của cô giáo và ngời lớn xung quanh. Bởi trẻ cha
biết đọc mà phải nhờ vào sự tổ chức, hớng dẫn của cô giáo qua giọng đọc kể của
cô giáo làm cho tác phẩm văn học đến với các cháu trở thành nhân tố giúp trẻ
phát triển t duy, trí tởng trợng, ngôn ngữ, thẩm mỹ, hình thành nhận cách và giáo
dục đạo đức cho trẻ.
Xuất phát từ vấn đề trên hơn nữa bản thân tôi là một giáo viên trực tiếp
đứng lớp chăm sóc giáo dục các cháu 4 - 5 tuổi nên tôi mạnh dạn chọn đề tài
"một số biện pháp nâng cao chất lợng cho trẻ làm quen văn học" này cới mục
đích giúp trẻ dễn dàng hơn trong việc cảm nhận ngôn ngữ nghệ thuật của thơ
chuyện và biết thể hiện nó bằng chính ngôn ngữ hành động của trẻ.
II. Thực trạng cũ:
- Qua thực hiện chuyên đề làm quen văn học chữ viết đã đợc tập huấn
chuyên đề, giáo viên đã đợc nắm đợc phơng pháp hình thức tổ chức hoạt động
làm quen với văn học, nhiều cô giáo có khả năng cảm nhận cái hay, cái đẹp trong
bài thơ câu chuyện và biết thể hiện nó bằng chí năng lực s phạm của mình với
giọng đọc thơ truyền cảm đầy sáng tạo, đã tạo ra những cảm xúc cho trẻ hứng

Ví dụ 1: Bài thơ: Em vẽ.
Em vẽ
Con gà trống
Mào đỏ tơiEm vẽ
Nhiều mái trờng
Tơi mái đỏ.
Với nghệ thuật so sánh tác giả đã vẽ lên trớc mắt ta con gà trống, con mèo
lời, thật sống động một con gà mới chỉ nghe thôi cha đợc nhìn, đợc ngắm mà đã
cảm nhận đợc vẽ đẹp rực rỡ của con gà.
2
Ví dụ 2: Với nghệ thuật nhân cách hoá nhà thơ "Đàm Thị Lam Luyến" đã
viết lên bài thơ "em yêu nhà em"
Chẳng đăng bằng chính nhà em
Có đàn chim sẻ bên thểm líu lo
Có nàng gà mái hoa mơ
Cục ta, cục tác, khi vừa đẻ xong
Có bà chuối mật l ng ong
Có ông ngô bắt râu hồng nh tơ
Có ao muống với cá cờ
Em là chị tấm đợi chờ bống lên
Có đầm ngào ngạt hoa sen
ế ch con học nhạc dế mèn ngâm thơ
Dù đi xa thật là xa
Chẳng đâu vui đợc nhà nhà của em.
Bài thơ đã nói lên một vẻ đẹp thật sinh động, ngộ nghĩnh đáng yêu vây
quanh ngôi nhà em bé, làm cho ngời nghe bài thơ cảm thấy nh mình đợc xích gần
đến với những gì viết trong thơ.

Đối với trẻ t duy ngôn ngữ còn hạn chế cô giáo cần có biện pháp tập cho
trẻ, động viên khuyến khích trẻ hứng thú tham gia luyện tập, chú ý theo dõi để
sửa sai cho trẻ.
Qua tiếp xúc với trẻ tôi nhận thấy về mặt tâm lý nhiều trẻ trong lớp rất
mạnh dạn tự tin trong trờng hợp này tôi thờng sử dụng phơng pháp nêu gơng để
phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo của trẻ, còn đặc biệt những trẻ nhút nhát
tôi thờng sử dụng phơng pháp động viên khích lệ trẻ để tạo cho trẻ sự tin tởng và
mạnh dạn tham gia vào các hoạt động trên tiết học tốt hơn.
* Phơng pháp trực quan:
Nh chúng ta đã biết trẻ Mầm non nói chung và trẻ 4 - 5 tuổi nói riêng t duy
của trẻ trực quan hành động trẻ chỉ tập trung chú ý và ghi nhớ nhừng gì mà trẻ
cảm thấy thích thú, trẻ Mầm non thờng "thích lạ mau chán, chóng nhớ dễ
quên" vì thế giáo viên nên chuẩn bị đồ dùng học tập gồm các loại tranh ảnh mô
hình, vật thật đầy đủ, đa dạng, phong phú, sinh động phù hợp với nội dung của
từng bài dạy.
Nhng cũng có một thể loại không kém phần quan trọng thu hút sự chú ý
của trẻ đó là đa vào sử dụng rối trong các tiết học.
Ví dụ: Bài thơ " em vẽ", sử dụng tranh ảnh kết hợp mô hình
Chuyện: "Cáo thỏ gà trống", sử dụng tranh ảnh kết hợp rối
Thơ: "Cây thợc dợc" sử dụng vật thật ( hoa thợc dợc)
Ngoài ra cô giáo cần chú ý tạo môi trờng học tập cho trẻ hàng ngày đợc
trực tiếp quan sát không chỉ trong tiết học mà còn mọi lúc mọi nơi.
* Phơng pháp đọc kể:
Đối với phơng pháp đọc kể trớc hết cô giáo phảo xác định đợc giọng đọc
kể của từng tác phẩm thơ chuyện, đọc kể phải bộ lộ đợc cảm xúc qua ánh mắt, cử
4
chỉ điệu bộ minh hoạ phù hợp với nội dung câu chuyện. Bởi trong các tác phẩm
đều có một nội dung riêng, một t tởng, một chủ đề riêng , không phải bài thơ nào
cũng có giọng đọc kể hay điệu bộ minh hoạ giống nhau.
Ví dụ: Khi đọc bài "em yêu nhà em"

- Nghe băng đĩa chuyện thơ dành cho trẻ Mầm non.
- Học hỏi qua các giáo viên dạy giỏi môn làm quen văn học.
5
- Dự giờ dạy mẫu các trờng Mầm non có chất lợng cao.
- Chú ý lắng nghe ý kiến góp ý xây dựng, tiết dạy cần ghi chép những điều
tâm đắc để học hỏi đúc rút kinh nghiệm cho bản thân.
- Kiên trì chịu khó tự học, tự bồi dỡng tập đọc, tập kể nhiều lần, để bộc lộ
đợc cảm xúc, phản ánh đúng nội dung tác phẩm.
3. Biện pháp hớng dẫn trẻ làm quen văn học trên 1 tiết học và các hoạt
động :
Trên một tiết học trớc cô phải suy nghĩ tìm cách vào bài sao cho sinh động,
hấp dẫn để gây sự chú ý tập trung tích cực tham gia vào hoạt động cùng cô. Vào
bài có thể là trực tiếp và cũng có thể là gián tiếp điều này còn phải phụ thuộc vào
khả năng nhận thức và sự hứng thú của trẻ.
Ví dụ: Bài thơ "em vẽ" tiết dạy trẻ đọc thơ.
Cô phối hợp âm nhạc cho trẻ hát bài "gà trống mèo con và cún con". Các
con vừa hát bài gì? ở nhà các con có nuôi gà , nuôi mèo không ? các con có yêu
chúng không ?
Cô có một bài thơ nói về một em bé rất yêu quý các con vật và em đã thể
hiện tình yêu đó nh thế nào, các em hãy lắng nghe cô đọc bài thơ "Em vẽ":
Ví dụ 2: Chuyện Tích Chu: Cho trẻ hát bài "cháu yêu bà"
Các con vừa hát bài gì ? Các con có yêu bà của mình không ? Yêu bà các
con làm đợc những gì cho bà? ở nhà bà có yêu các con không ? cô có một câu
chuyện rất hay kể về một bạn nhỏ bố mẹ mất sớm ở với bà, bà rất thơng yêu bạn
nhỏ còn bạn có yêu bà của mình không khi các con lắng nghe cô kể chuyện
"Tích Chu".
* Quá trình hớng dẫn:
Cô giáo biết vận dụng phơng pháp dạy trẻ linh hoạt sáng tạo , tích hợp nội
dung các môn học với tiết làm quen với văn học thơ chuyện nhằm kích thích trẻ
hứng thú lĩnh hội nhiều kiến thức kỹ năng trong mộtt thời gian hoạt động trên tiết

* Trong những giờ đón trả trẻ tôi thờng đa thơ chuyện vào đọc cho trẻ
nghe, dạy trẻ đọc, tôi chú ý tìm những bài thơ câu chuyện phù hợp theo từng chủ
điểm.
Ví dụ: Vào đầu năm học tôi thờng tìm những bài thơ nh "Bạn mới đến tr-
ờng", vào giờ đón trẻ cho trẻ đọc thơ "lời chào buổi sáng" nhằm giúp trẻ hiểu
và lễ phép chào hỏi, biết thơng yêu quan tâm giúp đỡ bạn.
Hay nhân dịp 8/3 tôi đa vào cho trẻ đọc một số bài thơ, câu chuyện có ý
nghĩa về bà, mẹ, cô giáo, chị nh bài thơ "quà 8/3", "giúp bà", "cô và mẹ"
Quá đó giúp trẻ hiểu về ý nghĩa của ngày 8/3 ngày của bà, mẹ, cô giáo từ
đó trẻ biết quan tâm đến bà, mẹ, cô giáo, bạn gái
*Vào những giờ hoạt động ngoài trời tôi cho trẻ quan sát hoa hồng lồng
vào cho trẻ đọc bài thơ "cây hồng". Vào mùa hè cho trẻ quan sát bầu trời. Cô có
thể vào cho trẻ đọc bài thơ "ông mặt trời", " nắng mùa hè" qua đó cho trẻ biết
về nắng nóng của mùa hè, giáo dục trẻ đi học đội mũ, nón.
7
* Vào giờ vệ sinh rửa tay, lau mặt của trẻ, trớc giờ vào vệ sinh tôi lồng vào
đọc bài thơ "rửa tay sạch sẽ" giúp trẻ chú ý hơn trong việc thực hiện vệ sinh rửa
tay, lau mặt tốt có hiệu quả.
* Giờ hoạt động vui chơi cô cho một số trẻ về góc xem truyện tranh, tập kể
chuyện sáng tạo, cho trẻ đọc thơ kết hợp từ và hình ảnh
* Trong giờ ngủ tra, trớc giờ đi ngủ cô cho trẻ đọc bài thơ "ngủ" hoặc bài
thơ "giờ đi ngủ" qua đó trẻ hiểu và có ý thức trong giờ ngủ tra.
* Trong lúc chờ bàn ăn cô có thể cho trẻ ôn lại hoặc làm quen một số bài
thơ đã học, cô su tầm một số bài thơ ngoài chơng trình đa vào cho trẻ đọc nhằm
giáo dục về ăn uống để lồng vào cho trẻ.
* Phối kết hợp phụ huynh:
Công tác phối kết hợp phụ huynh và nhà trờng là một vấn đề rất quan
trọng, nó góp phần nâng cao chất lợng chăm sóc giáo dục trẻ.
Vì thế tôi đa vào trong các buổi họp phụ huynh đầu năm , giúp phụ huynh
hiểu đợc tầm quan trọng của bộ môn làm quen văn học từ đó để đa ra biện pháp

chuyên đề
- Đọc diễn cảm 36 50% - 60 % 70 - 80 %
- Thuộc nhiều, nhanh 36 70 % - 75% 85 % - 90%
- Phát triển ngôn ngữ, diễn đạt tốt 36 65 % - 70 % 80% - 90 %
VI. Rút ra bào học kinh nghiệm:
Giáo viên Mầm non phải thờng xuyên học tập bằng nhiều hình thức, mở
rộng học đại học tại chức, bồi dỡng thờng xuyên, tập huấn tham khảo tài liệu
chuyên ngành, học hỏi đồng nghiệp để có kiến thức hiểu biết sâu rộng trong
chuyên môn, kịp thời cập nhật các thông tin làm phong phú tâm hồn và nâng cao
về mọi mặt.
Là giáo viên Mầm non phải có tâm hồn cao đẹp trái tim nhân hậu, yêu
nghề mến trẻ, hiểu đợc tâm lý trẻ và khả năng nhận biết của trẻ từ đó để có biện
pháp giáo dục phù hợp với từng cá nhân trẻ.
Thông qua chuyên đề làm quen văn học này, trớc hết giáo viên phải yêu
thích văn học, có khả năng cảm thụ các tác phẩm văn học, có khả năng cảm nhận
cái hay cái đẹp trong các tác phẩm thơ chuyện, hiểu và biết thể hiện bằng chính
cảm xúc của mình, phải xác định đợc giọng đọc của từng bài thơ, từng câu
chuyện.
- Phải luyện giọng đọc kể diễn cảm phối hợp với ánh mắt cử chỉ điệu bộ
minh hoạ phù hợp với nội dung tác phẩm. Nhằm thu hút sự chú ý tập trung của trẻ.
- Phải chú ý đầu t nghiên cứu tìm ra các phơng pháp hớng dẫn trẻ có sáng
tạo phù hợp mang lại hiệu quả cao.
- Biết lồng ghép các nội dung hợp lý trên các tiết học và hoạt động trong
ngày một cách nhẹ nhàng không áp đặt trẻ.
- Chú ý thờng xuyên rèn kỹ năng nghe, đọc cho trẻ.
- Phải biết xử lý các tốt các tình huống s phạm ,luôn tìm cách tạo tình
huống cho trẻ để trẻ có cơ hội bộc lộ năng khiếu, tạo cơ hội để trẻ đợc thực hiện
sở thích của mình.
- Tạo cơ hội để trẻ đợc sửa sai những điều trẻ cha thực hiện đợc.
9