SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
"GIÚP HS LỚP 3 HỌC TOÁN CÓ LỜI VĂN HIỆU QUẢ"
I./ Lý do hình thành sáng kiến:
Bước vào năm học, sau khi nhận học sinh một vài tuần, các nề nếp đang được ổn
định dần, song song tiến hành ôn tập Toán, ôn luyện lại các kiến thức đã học, nhanh
chóng giúp các em củng cố sau ba tháng hè.
- Qua kiểm tra ôn tập hằng học, lớp tôi có một số học sinh chưa thực sự ham học
môn toán giải có lời văn, vào tiết học thụ động, lười , ít chú ý môn học. Vì vậy, tôi đã áp
dụng một số biện pháp mà những năm qua tôi thực hiện có kết qua.û Trăn trở trước đối
tượng học sinh chưa ham học toán có lời văn. Vì các em không những thụ động trong
học tập mà còn ham chơi làm ảnh hưởng lớn đến chỉ tiêu lớp. Trong khi phương pháp
học mới của chương trình tiểu học hiện nay lại coi trọng việc phát huy tính tích cực chủ
động của học sinh trong học tập, cần tổ chức nhiều hình thức học tập thu hút học sinh.
Cũng như những năm trước, năm nay lớp tôi cũng tiếp nhận một số học sinh chưa thực sự
ham học toán có lời văn, khiến tôi ưu tư lo lắng làm thế nào giúp các em thấy việc học
toán là nhu cầu cần thiết, giúp các em ham học và chịu khó học bài, làm bài.
II/. Nội dung và biện pháp giúp đỡ học sinh yếu khi giải toán có lời văn:
1/. Quá trình phát triển kiểm nghiệm:
- Dạy toán nhằm giúp học sinh:
- Việc dạy học giải toán nhằm giúp học sinh biết vận dụng những kiến thức
về toán, được rèn luyện thực hành với những yêu cầu thể hiện một cách đa dạng, phong
phú. Nhờ việc dạy học giải toán mà học sinh có điều kiện rèn luyện và phát triển năng lực
tư duy, rèn luyên phương pháp suy luận và những phẩm chất cần thiết của người lao động
mới.
- Giải toán là một hoạt động bao gồm những thao tác : Xác lập được mối quan
hệ giữa các dữ liệu , giữa cái đã cho và cái phải tìm trong điều kiện của bài toán: chọn
được phép tính thích hợp trả lời đúng câu hỏi của bài toán.
- Các bài toán số học được phân chia thành các bài toán đơn và khối các bài
toán hợp. Bài toán được giải bằng một bước tính gọi là bài toán đơn; bài toán được giải
bằng một số bước được gọi là bài toán hợp.

 Tóm lại học sinh không nhận ra được yêu cầu cốt lỏi ở bài toán có lời văn và nếu
thể hiện thì còn nhiều yếu tố như : trình bày bài giải, cách thể hiện bài giải, cách nhận ra
phép tính cần làm để đáp ứng câu hỏi của bài, cách tìm ra đơn vị, đáp số của bài… Từ đó
học sinh không giải được hoặc giải không hoàn chỉnh được bài toán có lời văn .
- Từ những vấn đề trên tôi thiết nghĩ cần phải có hướng dạy học sau cho phù
hợp đối với từng học sinh, từng có biện pháp giúp học simh, giải toán có lời văn nói riêng
và chất lượng cả môn Toán nói chung. Để thực hiện điều này tôi đúc kết thành kinh
nghiệm của bản thân để giúp đỡ học sinh giải toán có lời văn tốt hơn .
3/. Phương pháp dạy học - Các biện pháp để nâng cao chất lượng:
3 .1 Định hướng chung về phương pháp dạy học:
- Quá trình dạy học toán lớp 3 phải góp phần thiết thực vào việc hình thành
phương pháp suy nghĩ , phương pháp học tập và làm việc tích cực, chủ động, khoa học,
sáng tạo cho học sinh.
-Để làm được như vậy , sách giáo khoa và các tài liệu hướng dẫn giảng dạy cần
giúp Gv tổ chức các hoạt động học tập, thường xuyên tạo ra tình huống có vấn đề, tìm
các biện pháp lôi cuốn học sinh tự phát hiện và giải quyết vấn đề bằng cách hướng dẫn
học sinh tìm hiểu kĩ vấn đề đó, huy động các kiến thức và công cụ đã có để tìm con
đường hợp lí nhất giải đáp từng câu hỏi đặt ra trong quá trình giải quyết vấn đề, diễn đạt
và các bước đi trong cách giải, tự kiểm tra lại các kết quả đã đạt được, cùng các bạn rút
kinh nghiệm về phương pháp giải. Đó là những cơ hội để rèn luyện ngôn ngữ toán học
và tập dượt cho học sinh suy luận, hình thành phương pháp học tập và làm việc khoa học,
giúp học sinh tự pháp hiện và chiếm lĩnh tri thức mới, tự kiểm tra và tự khẳng định những
tiến bộ của mình.
3 .2 Phương pháp cách tổ chức dạy học về nội dung giải bài toán có lời văn:
- Dạy học toán có lời văn là một trong những con đường hình thành và phát triển
trình độ tư duy ở học sinh ( phát hiện và tự giải quyết vấn đề, tự nhận xét, so sánh, phân
tích, tổng hợp rút ra qui tắc ở dạng khái quát nhất định,,,) Tuy nhiên để đạt hiệu cao,
người giáo viên phải biết tổ chức, hướng dẫn cho học sinh (cá nhân , nhóm , cả lớp )
hoạt động theo chủ đích với sự trợ giúp đúng mức của giáo viên, của sách giáo khoa và
của đồ dùng dạy học, đe åmỗi cá nhân học sinh “ khám phá” tự phát hiện và giải quyết

phép cộng hoặc phép trừ , nhân chia ) trình bày bài giải gồm : câu văn thể hiện lời giải,
phép tính, đáp số.
- Ở lớp 3 , học sinh cần nắm rõ thế nào là bài toán hợp, giải bằng hai phép tính ,
giải bài hợp khác với bài toán đơn ( giải bằng một phép tính ở lớp 1 , lớp 2 nhứ thế nào ?
Trên cơ sở cách giải bài toán đơn mà chuyển sang hình thành các bước giải của bài hợp
( Bài toán đơn có một bước giải, bài toán hợp có hai bước giải mà trong đó mỗi bước giải
có câu lời giải và phép tính tương ứng ) Giải bài toán hợp cần chú ý :
+ Khi tóm tắt bài toán, giáo viên cho học sinh đọc kĩ bài toán . Điều này hết sức
cần thiết nhằm làm rõ giả thiết ( bài toán cho gì ?) và kết luận ( bài toán hỏi gì ? yều cầu
gì ?) Có thể tóm tắt bằng lời văn hoặc bằng sơ đồ đoạn thẳng. Từ đó học sinh có thể tìm
mối quan hệ giữa “ cái đã biết và cái chưa biết “ đó là cầu nối để tìm cách giải quyết một
cách hợp lí. Tuy nhiên không nhất thiết phải viết phần tóm tắt vào phần trình bày lời
giải.
+ Khi trình bày lời giải, giáo viên cần giúp học sinh hiểu rõ quy trình phải làm :
Viết được câu lời giải và phép tính tương ứng. Cần kiên trì để học sinh tự diễn đạt câu
trả lời bằng lời trước khi viết câu lời giải. Có thể chấp nhận cách diễn đạt tuy “ vụng về”
nhưng đúng, rồi giáo viên uốn nắn sửa dần. Cái”khó “ của việc giải toán có lời văn trong
toán lớp 3 đối với học sinh chính là trinh bày (viết ) bài giải . Điều này đòi hỏi giáo viên
không sốt ruột, vội vàng làm thay học sinh mà phải cho học sinh tự luyện viết câu lời giải
nhiều.
3.4/ Tổ chức cho học sinh thực hiện các bước giải:
- Tổ chức cho học sinh tìm hiểu nôi dung bài toán bằng các thao tác :
+ Đọc bài toán ( đọc to, đọc nhỏ, đọc thầm- đọc bằng mắt).
+ Tìm hiểu một số từ , thuật ngữ quan trọng để tìm hiểu nội dung, nắm bắt bài
toán cho biết cái gì, bài toán yêu cầu phải tìm cái gì ?
- Tìm cách giải bài toán bằng các thao tác :
+ Tóm tắt bài toán (tóm Hoạt động này thường được tiến hành theo các bước sau: tắt
bằng lời, tóm tắt bằng hình vẽ, tóm tắt bằng sơ đồ ).
+ Cho học sinh diễn đạt bài toán thông qua tóm tắt.
+ Lập kế hoạch giải bài toán : Xác định trình tự giải bài toán, thông thường xuất

Thửa 2 : ? Kg cà chua
 Cho học sinh diễn đạt bài toán thông qua tóm tắt ( không nhìn đề toán mà
nhìn vào tóm tắt, học sinh tự nêu bài toán theo sự hiểu biết và ngôn ngữ của từng em).
 Lập kế hoạch giải toán
* Xác định bài toán theo cách thông thường:
• Tìm số cà chua ở hai thửa ruộng , cần biết những yếu gì ?( Biết số cà chua ở
từng thửa ruộng là bao nhiêu kilôgam? ).
• Số ki- lô –gam cà chua ở từng thửa ruộng đã biết chưa ? (Biết số kilô gam cà
chua ở thửa thứ 1 là 127 kg, còn số kilôgam cà chua ở thửa ruộng thứ 2 chưa
biết) .
• Vậy phải tìm số kilô gam cà chua ở thửa thứ 2.
* Tình tự giải:
• Trước hết tìm số kilôgam cà chua ở thửa ruộng thứ hai.
• Sau đó tìm tìm số cà chua ở hai thửa ruộng.
• Xác lập mối quan hệ giữa các yếu tố và tìm đúng phép tính thích hợp :
- Tìm số cà chua ở thửa ruộng thứ 2 ?
+ Biết số cà chua ở thửa thứ 1 là 127 kg .
+ Biết số cà chua ở thửa thứ 2 nhiều gấp 3 lần số cà chua ở thửa thứ 1 .
+ Vậy số kilôgam cà chua ở thửa thứ 2 bằng số kilôgam cà chua ở thửa thứ 1
nhân với 3 .
- Tìm số cà chua ở hai thửa ruộng ?
• Biết số cà chua ở thửa 1 : 127kg
• Biết số cà chua ở thửa thứ 2 : ( 127x 3) kg
• Vậy số cà chua ở hai thửa ruộng bằng tổng số kilôgam cà chua ở hai thửa
ruộng.
- Thực hiện cách giải và trình bày :
 Giáo viên cho học sinh thực hiện các phép tính trước ở ngoài nháp sau đó
trình bày bài giải hoặc viết câu lời giải và phép tính tương ứng , thực hiện phép tính ,viết
kết quả.
Số kilôgam cà chua thu hoạch ở thửa ruộng thứ hai là :

• Phép tính để giải bài toán
• Đáp số

4/. Kiểm nghiệm lại kết quả thực hiện:
 Sau thời gian thử áp dụng các biện pháp , cách tổ chức, vãn dụng các phương
pháp trên, nhận thấy chất lượng của các em chuyển biến rõ rệt, chất lượng của học sinh
yếu kém nói riêng và cho cả lớp nói chung có giảm dần.
 Khi học sinh gặp dạng toán có lời văn có đến 70% học sinh không hoàn chỉnh
bài giải. Khi thì cách đặt lời giải, khi thì phép tính sai, thiếu đơn vị hay sai đơn vị… Từ
những thực tiễn năm qua tôi đúc kết được kinh nghiệm cho bản thân và áp dụng cho học
sinh có sự thay đổi, thêm vài học sinh làm được, tiếp theo cho đến cuối năm chỉ còn
khoảng 10-15% học sinh còn chưa hoàn chỉnh bài giải.
 Bản thân không ngừng học tập bồi dưỡng nghiệp vụ, tay nghề trau đổi chuyên
môn qua những lần sinh hoạt tổ. Thao giảng chuyên đề toán trong tổ, từ đó bản thân đúc
kết những kinh nghiệm thực tế để áp dụng vào đề tài đang áp dụng dạy thử cho đồng
nghiệp trong tổ nhận xét đánh giá, bàn bạc tìm ra phương pháp tốt nhất trong giảng dạy.
 Người giáo viên cần quan tâm nhiều hơn nữa đến học sinh. Không chỉ riêng giải
toán có lời văn mà cho cả môn Toán.
 Mục đích của đề tài này nhằm đưa ra những hướng khắc phục trong giảng dạy
toán có lời văn làm nền tảng cho các lớp trên.
 Việc đổi mới phương pháp giảng dạy, lấy học sinh làm trung tâm cần thiết, theo
hướng đổi mới hiện đại hoá hiện . Học sinh chủ động trong các hoạt động, giáo viên chỉ
hướng dẫn giúp đỡ các em . Đối với học sinh yếu giáo viên cần ân cần giúp đỡ, nhắc
nhỡ, khen ngợi kịp thời.
5 NGUYÊN NHÂN THÀNH CÔNG
Qua nhiều năm giảng dạy đối với học sinh chưa ham học toán, muốn giúp các em
ham học và lấy lại căn bản, người giáo viên phải có cái tâm, phải thật sự yêu thương học
sinh như thế mới tận tuỵ trong nghề nghiệp, mới chịu khó, kiên trì dạy dỗ các em . Do
vậy ta phải tạo cho các em một niềm tin vào bản thân cũng như quyết tâm trong học tập.
Cụ thể:

kịp thời động viên khích lệ học sinh “Vừa học vừa chơi, vừa chơi vừa học”. Bên cạnh
cần có sự thống nhất trong tổ chuyên môn, tích cực tham gia chuyên đề do tổ, trường tổ
chức nhằm góp phần nâng cao chất lượng.
III/. Kết luận:
Người giáo viên phải luôn nắm vững các kiến thức, kĩ năng và giáo dục học
sinh. Khi giảng dạy luôn theo hướng đổi mới lấy học sinh làm trung tâm, học sinh học
theo hướng tích cực. Giáo viên luôn quan tâm giúp đỡ các em. Giáo viên quan sát theo
dõi để có biện pháp giúp đỡ phù hợp. Người giáo viên phải nắm rõ nguyên nhân tại sau
các em học yếu ? Yếu ở phần nào ? Từ đó để có biện pháp giúp đỡ thích hợp với từng
học sinh.
Với khả năng có hạn và thời gian thực hiện đề tài còn ít, chắc chắn những vấn đề
được đưa ra còn những khuyết điểm, mong được các đồng nghiệp trao đổi thêm để người
viết có điều kiện điều chỉnh cho đề tài ngày càng hoàn thiện hơn .
Tôi chân thành cám ơn các tập thể, cá nhân đã giúp tôi hoàn thành đề tài này
kinh nghiệm của bản thân, rất mong quý thầy cô nhiệt tình đóng góp. Từ đó để có biện
pháp giúp đỡ học sinh ham học, khi giải toán có lới văn tốt hơn. Tôi xin chân thành cám
ơn!