Phát triển du lịch YênTử theo hướng bền vững

Nguyễn Anh Tuấn Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
Luận văn ThS Chuyên ngành: Du lịch; Mã số Chuyên ngành đào tạo thí điểm
Người hướng dẫn: PGS. TS Nguyễn Đình Hòe
Năm bảo vệ: 2013

Keywords. Du lịch; Phát triển du lịch; Yên Tử; Phát triển bền vững.

Content
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trong thời kỳ đất nước ta đang vững bước trên con đường công nghiệp hóa hiện đại
hóa đất nước thì việc phát triển du lịch ở nước ta xem như là “lực đẩy mới” giúp các ngành
kinh tế khác phát triển. Hơn nữa, nước ta lại được thiên nhiên ưu đãi cả về mặt tự nhiên và xã
hội nên nhu cầu tìm ra hướng đi đúng đắn cho du lịch phù hợp với tình hình hiện nay là rất
quan trọng và cấp bách. Tuy nhiên, bên cạnh việc mở ra những khu du lịch mới thì vấn đề
quan tâm hiện nay là làm sao để có thể tận dụng tối đa và hiệu quả những tiềm năng của các
khu du lịch trên cơ sở đạt được sự cân bằng về mặt sinh thái và con người - du lịch bền vững,
nhằm góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người dân địa phương. Chính vì
thế mà trong thời gian gần đây ở nước ta, cụm từ “du lịch bền vững” đã và đang được nhắc
đến rất nhiều. Bên cạnh việc đem lại cho con người cuộc sống tốt hơn, “du lịch bền vững” còn
cam kết sẽ giữ gìn và bảo tồn những tài nguyên sẵn có đến thế hệ mai sau.
Trong điều kiện hiện nay, khi mà các nguồn tài nguyên hiện đang mai một và biến mất
qua từng năm. Thiết nghĩ việc phát triển du lịch bền vững đối với Việt Nam nói riêng và các
quốc gia trên thế giới nói chung là rất quan trọng và cấp bách.
Khu di tích và danh thắng Yên Tử, thành phố Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh là địa điểm

cuốn Yên Tử Non Thiêng do Sở Văn Hóa Quảng Ninh xuất bản 1984. Trong những năm qua,
đã có một số công trình nghiên cứu về di tích và danh thắng Yên Tử dưới nhiều góc độ, phạm
vi và cấp độ nghiên cứu khác nhau. Có thể nêu một số công trình nghiên cứu đáng lưu ý trong
thời gian gần đây như:
Địa chí Quảng Ninh (tập I, II, III, Nxb Thế giới, 2003). Công trình này có một phần
nhỏ đề cập khái quát đến khu di tích Yên Tử, song chỉ dừng lại ở mô tả và giới thiệu sơ lược.
Yên Tử non thiêng ( Ban Quản lý Di tích - Danh thắng Yên Tử, 2008) .Tâp hợp những
bài phát biểu, chuyên đề khoa học của các nhà quản lý, nhà khoa học, các giáo sư, tiến sĩ, các
nhà nghiên cứu, nhà văn, nhà thơ, nhà báo và các chức sắc tu hành tại Hội thảo với chủ đề
“Trần Nhân Tông và Di sản văn hoá Yên Tử”, với những vấn đề bảo tồn, tôn tạo và phát huy
những giá trị lịch sử - văn hoá, tâm linh của Danh sơn Yên Tử.
Lễ hội truyền thống tiêu biểu Quảng Ninh, Giáo trình điện tử, Trường Cao đẳng Văn
hóa nghệ thuật và du lịch Hạ Long (2008), cung cấp cho độc giả cái nhìn toàn diện hơn về lễ
hội Yên Tử. Trải qua nhiều chuyến đi khảo sát thực tế, vận dụng nhiều phương pháp nghiên
cứu, ở luận văn này, chúng tôi muốn tìm hiểu và giới thiệu cụ thể về hệ thống di tích lịch sử
Yên Tử. Dựa trên thực trạng phát triển du lịch tại khu di tích, chúng tôi cũng đưa ra các giải
pháp khả thi nhằm bảo tồn và phát huy giá trị của khu di tích, góp phần vào sự phát triển du
lịch Yên Tử theo hướng bền vững.
5. Phương pháp nghiên cứu
* Phương pháp thực địa: Tiến hành khảo sát điền dã tại khu di tích danh thắng Yên
Tử; trực tiếp quan sát, phỏng vấn, chụp hình, thu thập số liệu và tài liệu tại khu di tích. Đây là
phương pháp đặc biệt quan trọng đối với việc thực hiện đề tài, bởi chỉ có thông qua các tư liệu
thực tế và cụ thể mới giải quyết tốt được nội dung mà đề tài đề ra.
* Áp dụng Phương pháp đánh giá tổng hợp nguyên nhân- kết quả theo quy trình
DPSIR vào khu di tích Yên Tử để thấy hiện trạng và đề xuất giải pháp phát triển du lịch Yên
Tử theo hướng bền vững.
Phương pháp đánh giá tổng hợp DPSIR do Tổ chức Môi trường Châu Âu (EEA) xây
dựng vào năm 1999 là một mô hình nhận thức dùng để xác định, phân tích và đánh giá các
chuỗi quan hệ nguyên nhân – kết quả, phân tích hiện trạng vấn đề và đề xuất giải pháp cải
thiện vấn đề, có thể áp dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực nghiên cứu phát triển, như đánh giá

nhận từ điều tra, phỏng vấn tại thực địa. Việc xử lý thông tin tốt sẽ đảm bảo tính khách
quan, chính xác cho các luận điểm khoa học của luận văn.
* Phương pháp thu thập số liệu và xử lý số liệu.
6. Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Mục lục, Phụ lục và tài liệu tham khảo, luận văn được
bố cục thành 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận phát triển du lịch bền vững.
Chương 2: Tiềm năng và thực trạng phát triển du lịch Yên Tử theo hướng bền vững.
Chương 3: Một số giải pháp phát triển du lịch Yên Tử theo hướng bền vững.

Sơ đồ Mô hình DPSIR
D.Phân tích Nguyên nhân sâu xa: Làm rõ các chiến
lược, quy hoạch, kế hoạch, chính sách, chương trình
đặt mục tiêu định hướng phát triển, thói quen văn hóa,
tín ngưỡng, trình độ tổ chức, trình độ khoa học công
nghệ,… từ đó tạo sức ép lên các dự án phát triển phải
thực hiện.

P.Phân tích Dự án / Destination: Chỉ rõ các sức ép về
kinh tế, xã hội, an ninh, quốc phòng, môi trường mà
các dự án phải thực hiện (không được tự do thực hiện),
ví dụ phải nhập công nghệ lạc hậu, phải đấu thấu giá
thấp, thiếu hụt nguồn nhân lực có chất lượng…
nhằmđáp ứng D
S.Phân tích Chất lượng dự án: Chỉ rõ hiện trạng phát
triển, hiện trạng thực hiện dự án/Destination : ở đâu ?
phạm vi, quy mô, tính chất, công nghệ, nhân
lực,…nhằm đáp ứng P.

I.Phân tích Sức khỏe, hệ sinh thái, vật chất: Chỉ rõ

bền vững, Nxb Đại Học Quốc Gia, Hà Nội.
10. Phạm Trung Lương, Đặng Duy Lợi, Vũ Tuấn Cảnh,Nguyễn Văn Bình, Nguyên
Ngọc Khán (2000), Tài nguyên và Môi trường du lịch Việt Nam, Nxb Đại Học
Quốc Gia Hà Nội.
11. Hoàng Hữu Loan (2006), “Chùa Yên Tử”, trong Chùa cổ Việt Nam, NxbThanh
niên, Hà Nội.
12. Trần Đức Thanh (2000), Nhập môn khoa học du lịch, Nxb Đại Học Quốc Gia, Hà
Nội.
13. Uông Triều (2011), Những pho tượng đá ở Yên Tử, Nxb Văn Hóa Thông Tin.
14. UBND tỉnh Quảng Ninh (2003), Địa chí Quảng Ninh (tập I, II, III), Nxb Thế giới
Hà Nội.
15. UBND tỉnh Quảng Ninh (2011), Đế án quy hoạch tổng thể phát triển du lịch
Quảng Ninh thời kì 2012 – 2022.
16. Yên Tử Non Thiêng (1984), Nxb Sở Văn Hóa Tỉnh Quảng Ninh
17. Yên Tử non thiêng (2008), Ban quản lý Di tích – Danh thắng Yên Tử.
18. Kỳ yếu hội thảo bảo vệ môi trường du lịch, NXB Tổng cục du lịch.

*Internet
19. Trần Công Nhung, Đường về Yên Tử,
,Cập nhật
ngày 24-11-2012.
20. Nguyễn Đình Hòe, Tại sao Yên Tử,
.
nhật ngày 7- 11-2012.
21. Ban quản lý di tích và rừng Quốc Gia Yên Tử,
nhật ngày 3-3-2013.
22. Thanh Bình, Dự án đầu tư Rừng Quốc gia Yên Tử: Khó do thiếu vốn,
kho-do-thieu-von-
C3PX5WQ/,Cập nhật ngày 3-4-2013.
23. Việt Hoa, Quản lý, sử dụng rừng và đất rừng: Còn nhiều yếu kém, bất cập,