Nhận xét của giảng viên:
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………
………………………………
1
ĐỀ BÀI
1. Sưu tầm một 1 bài điều tra trên báo viết (đính kèm)
Dựa vào những kiến thức đã học, phân tích chủ đề bài điều tra là gì, có
ý nghĩa xã hội như thế nào (tính bức xúc của đề tài)
Vai trò của tác giả thông qua quá trình thông tin sự kiện (nhận định
thông qua ngôn ngữ, hành động)
Phân tích cách thức trình bày, lập luận, chứng cứ của tác giả
Nhận xét về cấu trúc ngôn ngữ của bài điều tra
2. Tự tìm một chủ đề, xây dựng kế hoạch tiến hành 1 bài điều tra (Vấn
đề chính để phân biệt sự khác nhau cơ bản của một bài điều tra với các
thể loại khác)
+Trong bài này, phương pháp tiến hành nên như thế nào
+ Lập kế hoạch sơ bộ, bước 1, bước 2
2
3. Theo anh chị, vấn đề gì là quan trọng nhất trong 1 bài điều tra.
PHẦN MỞ ĐẦU
Điều tra là một công việc tất yếu của người làm báo. Ngay cả
viết cái tốt cũng phải điều tra. Điều tra không phải chỉ để phanh phui
cái xấu mà còn trả lời cho câu hỏi vì sa người ta làm được việc tốt,
điều lạ(vì sao có làng truyền thống giỏi, có nhiều tiến sĩ vinh quy? Vì

hơn về những đặc điểm cũng như đặc trưng của thể loại này.
5
1. Sưu tầm một 1 bài điều tra trên báo viết (đính kèm)
Có nhiều quan niệm khác nhau về thể loại điều tra nhưng nhin
chung cũng xoay quanh vấn đề nhận định, xem xét, tìm hiểu, phân tích
sự kiện để đưa ra sự thật.
Tuy nhiên, chỉ có thể thì chưa đủ, một sự kiện chưa được điều
tra, nghiên cứu tường tận thì chưa phán ánh được bản chất và các mối
quan hệ bên trong của nó, tuy thế vẫn chưa đủ và chưa thấy hết được
đặc trưng cơ bản của thể loại báo chí đó. Khi một sự kiện, hiện tượng
hay vấn đề nào đó trong đời sống xã hội cần cho công chúng biết,
người làm báo phải tìm hiểu, nghiên cứu và rút ra kết luận chính xác,
có sức thuyết phục.
Nhưng cần hiểu rằng, trong xã hội, cuộc sống hàng ngày có rất
nhiều các vấn đề, hiện tượng, sự kiện, nhưng chính vấn đề bình thường
và đơn giản thì không ai cần “điều tra” làm gì. Chính vì thế để thu hút
người đọc thì vấn đề được điều tra là những vấn đề quan trọng, phức
tạp được nhiều quan tâm.
Sưu tầm tác phẩm: Sau sự cố sạt lở đường dẫn làm chết hai
người: CẦU TRÀ NIỀN ĐẾN BAO GIỜ TIẾP TỤC THI CÔNG?
6
Đăng trên báo Công an Nhân dân, ra ngày 23 tháng 11 năm 2010, của
tác giả Thái Bình.
a. Chủ đề bài điều tra.
Đó là các hiện tượng tiêu cực trong quá trình thi công công trình
xây dựng, làm cho dân chúng địa phương bức xúc không thể bỏ qua
được. Đó là sự vô trách nhiệm của cơ quan chức năng mà ở đây là đơn
vị thi công đường tỉnh lộ 923 do cố ý làm trái.
b. Ý nghĩa xã hội như thế nào (tính bức xúc của đề tài)
Thông qua bài điều tra, công chúng tin chắc sẽ nhận được câu trả

được đúng vấn đề bạn đọc quan tâm, nêu đúng những câu hỏi mà
người dân thuộc địa phận thị trấn Phong Điền, huyện Phong Điền quan
tâm.
Việc trình bày ở đây ngắn gọn, cô đúc, có sự lựa chọn kỹ càng
nêu bật được vấn đề cần thiết, tạo điều kiện cho quá trình phân tích để
tìm ra câu trả lời.
e. Nhận xét về cấu trúc, ngôn ngữ của bài điều tra
Phần đầu giới thiệu xuất xứ , nguồn gốc và bối cảnh vấn đề làm
nên tác phẩm, đồng thời nêu những nội dung cơ bản nhất mà tác phẩm
sẽ trình bày chi tiết.
Sapo cho ta thấy những thông tin có tính chất phản ánh để thông
báo cho công chúng biết nguyên nhân xuất hiện của tác phẩm.
9
Nó làm sáng tỏ toàn bộ nội dung các câu hỏi đã được nêu lên trong
phần mở đề, bằng cách đưa ra các luận điểm, luận cứ, kết hợp với sự
lựa chọn và phân tích sâu sắc
Phần kết thúc thể hiện chính kiến của mình, kết thúc ngắn gọn,
súc tích mang tính thuyết phục. Box thông tin
Ngôn ngữ tác giả trong bài điều tra “Cầu Trà Nền đến bao giờ
tiếp tục thi công” không giống như ngôn ngữ tác giả trong các thể loại
chính luận khác. Cái tôi của tác giả ít khi xuất hiện rõ nét, nó ẩn dụ
đằng sau những dẫn chứng, số liệu cụ thể và những đánh giá về sự
kiện đó.
Sự kiện xảy ra tại địa phận ấp Nhơn Lộc 1, thị trấn Phong Điền, huyện
Phong Điền, TP. Cần Thơ được tác giả lựa chọn đưa vào tác phẩm
cùng với cái tôi nhân chứng và cái tôi thẩm định của tác giả. Ý kiến
chủ quan của tác giả được thể hiện thông qua việc xem xét, đánh giá
sự kiện hiện tượng đã xảy ra ở Cầu Trà Niền và đang xảy ra ở các cầu
Ông Cầu, Tràng Tiền , Cái Sơn và tương lai là cầu Mỹ Khanh.
Cái tôi của tác giả được xuất hiện dưới đại từ nhân xưng là

2. Tự tìm một chủ đề, xây dựng kế hoạch tiến hành 1 bài điều tra
(Vấn đề chính để phân biệt sự khác nhau cơ bản của một bài điều tra
với các thể loại khác)
a. Đối tượng điều tra:
12
Điều tra về hoạt động của những chiếc xe khách trở mỡ lợn thối,
mối liên hệ giữa các chủ xe và người nhập mỡ lợn thối gây ô nhiễm
môi trường và ảnh hưởng đến sức khỏe của người dân.
b. Hướng điều tra:
+ Trước tiên sẽ tìm hiểu và điều tra rõ về quy luật hoạt động của
những chiếc xe khách trở mỡ lợn thối trên tuyến Hà Nội – Vĩnh Phúc
và ngược lại.
Xe lấy mỡ thối như thế nào, xuất phát từ đâu, đi theo lịch trình
như thế nào, điểm giao mỡ.
+ Tiếp theo làm rõ thủ đoạn trốn tránh các chốt kiểm dịch trên
tuyến của những chiếc xe khách này.
+ Làm rõ mối liên hệ giữa người bán, người mua và tài xế xe,
chúng móc nối với nhau ra sao?
+ Phỏng vấn hành khách và các cơ quan chức năng về các vấn đề
liên quan đến hoạt động trở mỡ lợn thối.
c. Những phương pháp sử dụng trong quá trình tác nghiệp:
13
+ Nhập vai làm hành khách trên tuyến bus từ Hà Nội về Vĩnh
phúc. Khi đi trực tiếp trên xe sẽ thấy được hoạt động nhập mỡ và trả
mỡ cho khách như thế nào. Từ đó có những thông tin chính xác, chi
tiết đắt và đầy hấp dẫn cho bài điều tra.
+ Quan sát, chụp hình tại một vài địa điểm trả mỡ dọc tuyến
đường Hà Nội – Vĩnh Phúc.
Việc quan sát nhằm mục đích tìm hiểu về số lượng mỡ thối, thời
gian hoạt động, cách mua bán…

Thứ nhất, đó là những vấn đề không bình thường xảy ra, có khá
nhiều dữ liệu trên nhiều góc độ khác nhau, tuỳ theo vị trí cảu từng
người quan sát.
Thứ hai, chính vì thế mà có nhiều câu trả lời về đánh giá tình
hình và phân tích nguyên nhân khác nhau nhưng thực chất của tình
hình là nguyên nhân là gì? Nghĩa là câu trả lời đúng đắn và đầy đủ là
gì?
Cuối cùng là vấn đề đó có quan hệ tới nhiều người, được nhiều
người quan tâm và gắn liền với những vấn đề thời sự nóng hổi và cơ
bản của xã hội, liên quan đến việc thực hiện các nhiệm vụ chính trị
trọng tâm.
Ba điều vừa nêu trên cũng là ba tiêu chuẩn của trạng thái “hoàn
cảnh có vấn đề” có tính xã hội và là 3 tiêu chuẩn xuất hiện bài điều tra
trên báo.
16
PHẦN KẾT BÀI
Nghề báo được coi là một nghề nguy hiểm, điều đó lại càng đúng
đối với những nhà báo viết về điều tra, chống tiêu cực. Nhiều tác phẩm
báo chí đã đem lại tiếng vang lớn, tạo ra hiệu ứng xã hội cao…
Không chỉ các nhà báo viết điều tra tự nhận thức rõ vai trò, trách
nhiệm của mình, mà những đóng góp của họ đã thực sự được ghi nhận.
Đối với những thể loại báo chí khác, khi bài viết hoàn thành cũng
chính là lúc bài viết đã kết thúc. Nhưng với tác phẩm báo chí điều tra
chân chính, khi hoàn thành bài viết lại là lúc bắt đầu cho một giai đoạn
tiếp theo: các cơ quan chức năng vào cuộc.
Có thể nói, vinh dự lớn nhất của những nhà báo viết điều tra
chính là hiệu ứng xã hội mà công việc của mình đem lại. Hành trang
chỉ có máy ghi âm, máy ảnh và cây bút, trang giấy giản dị, các nhà báo
viết điều tra vẫn đang tiếp tục đi đến nơi hiểm nguy nhất để pháp luật
và lẽ phải được bảo vệ. Chính họ đã và đang góp phần quan trọng