A.ĐẶT VẤN ĐỀ:
Năm học 2012-2013 là năm học toàn Ngành tiếp tục nỗ lực đổi mới
phương pháp dạy học để đào tạo con người năng động, sớm thích nghi với đời
sống xã hội. Trước tình hình đó đội ngũ giáo viên phải không ngừng đổi mới
phương pháp soạn giảng để trong mỗi tiết học học sinh sẽ được hoạt động nhiều
hơn, thảo luận nhiều hơn và quan trọng là được suy nghĩ nhiều hơn trên con
đường chủ động chiếm lĩnh tri thức.
Riêng đối với môn Ngữ văn, đặc biệt là kiểu bài đọc hiểu văn bản văn học
tổ chức các hoạt động tiếp nhận văn học theo con đường đặc thù của cảm thụ
văn chương phải tiến hành sao cho phù hợp với đặc trưng của bộ môn vừa mang
bản chất xã hội vừa là một hiện tượng thẩm mĩ , hiện tượng nghệ thuật.
Thực tiễn sư phạm chỉ ra rằng dạy học văn ở nhà trường phổ thông hiện
nay khi áp đúng các phương pháp , kĩ thuật dạy học tích cực giáo viên tỏ ra lúng
túng không biết áp dụng phương pháp kĩ thuật dạy học đó như thế nào ? Nhiều
giáo viên áp dụng một cách máy móc, gò ép chiếu lệ, hoặc quá lạm dụng
phương tiện kĩ thuật hiện đại, hoặc áp dụng quá nhiều phương pháp kĩ thuật
trong một bài dạy nên vựơt quá thời gian cho phép…
Một trong những nguyên nhân của thực trạng trên là giáo viên chưa xác
định đúng bản chất của đổi mới phương pháp, tâm lí sợ học sinh không biết nên
phải nói hết, khả năng linh hoạt trong giờ dạy còn hạn chế. Vì vậy khi khai thác
tác phẩm văn học không những không làm cho tác phẩm trở nên sống động ,
giàu sức gợi mà còn làm cho tác phẩm khô khan, chết cứng.
Thanh Thảo là một trong những tác giả đương đại được chọn đưa vào
chương trình Ngữ văn 12 mang lại cho chương trình một diện mạo một hơi thở
mới. Với những sáng tạo của mình ,Thanh Thảo khước từ lối biểu đạt dễ dãi để
thể hiện cuộc sống ở bề sâu, cách biểu đạt mới với những câu thơ tự do, giàu suy
tư, phóng túng trong xúc cảm và đương nhiên không dễ hiểu vì nhuốm màu sắc
tượng trưng, siêu thực mà ông học tập ở chính nhà thơ hiện đại Tây Ban Nha :
Phê- đê- ri- cô Gar- xi –a Lor- ca. Sự đổi mới đó yêu cầu người tiếp nhận và
chiếm lĩnh thơ ông phải có sự đổi mới tư duy.
Bài thơ “ Đàn ghi ta của Lor ca” ( Thanh Thảo) là một bài thơ hay nhưng

sinh và quỹ thời gian dạy học.
- Thiết kế dạy học phải thể hiện rõ và đảm bảo : mọi hoạt động dạy học
dưới sự tổ chức của thầy giáo , học sinh chủ động khám phá, tiếp nhận kiến thức
theo Mục tiêu cần đạt mà mỗi bài – tiết dạy học đã xác định.
2.Thực trạng của vấn đề:
Trong những năm qua, hầu hết đội ngũ giáo viên trong cả nước nói
chung, ở các trường trong tỉnh, trong huyện đã được tham dự các lớp tập huấn,
bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ về đổi mới phương pháp dạy học do Sở
GD&ĐT tổ chức, nội dung triển khai một số phương pháp, kĩ thuật dạy học mới.
2
Có thể khẳng định rằng đây là những phương pháp dạy học quan trọng, vừa mới
vừa hiện đại, lại rất khả thi, đang được nhiều nước trên thế giới áp dụng. Qua
việc tìm hiểu và vận dụng phương pháp dạy học tích cực trong quá trình dạy
học, tôi nhận thấy phương pháp dạy học này đã thật sự đem lại “luồng sinh khí
mới” cho học sinh trong quá trình dạy học bộ môn Ngữ văn. Bước đầu đã giảm
bớt được tâm lý chán học Văn, khơi gợi trong học sinh tình yêu đối với môn
học, đồng thời đem đến cho các em cái nhìn mới, cách tư duy mới, sự hưng
phấn, lôi cuốn đối với môn học Ngữ văn.
Tuy nhiên, việc ứng dụng phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực trong
quá trình dạy học là vấn đề còn khó khăn, lúng túng đối với nhiều giáo viên,
trong đó có giáo viên dạy môn Ngữ văn. Họ tỏ ra băn khoăn không biết sử dụng
các phương pháp kĩ thuật đó như thế nào vào khâu nào trong quá trình dạy học?
Đối với những giáo viên cao tuổi và những giáo viên chưa quen với việc ứng
dụng Công nghệ thông tin, trình độ Tin học còn hạn chế thì ngại tìm ngại làm.
Còn đối với giáo viên trẻ kinh nghiệm chưa nhiều lại lạm dụng công nghệ thông
tin biến tiết học trở thành tiết trình chiếu hình ảnh, video khiến học sinh mải mê
xem hình ảnh mà không chú ý vào tiết dạy…
“ Đàn ghi ta của Lor-ca” ( Thanh Thảo) là một tác phẩm hay, độc đáo. Một
tác phẩm văn học càng hay và độc đáo bao nhiêu thì việc tiếp nhận, lĩnh hội
được chiều sâu giá trị của nó càng khó bấy nhiêu. Làm thế nào để người dạy

quan sinh động các phương tiện kí thuật hiện đại tác động cùng một lúc vào
nhiều giác quan của học sinh khiến các em phải chú ý.
Khi tìm hiểu chung về tác giả- tác phẩm giáo viên dùng máy chiếu hình
ảnh của Lor-ca và khối vuông ru bich là những dẫn dụ có thể tác động mạnh đến
học sinh , đưa các em chuyển vùng không gian riêng tư vào vùng không gian
thẩm mĩ của bài học, chuẩn bị cho khâu tiếp nhận tác phẩm.
3.1.2 Hoạt động tổ chức học sinh tri giác ngôn ngữ nghệ thuật:
Hoạt động này nằm trong giai đoạn đầu của quá trình cảm thụ tác phẩm từ lớp
vỏ đến lớp hình. Tác dụng của hoạt đông tri giác ngôn ngữ giúp HS cảm nhận
tác phẩm ở cấp độ chỉnh thể.
Trong Thiết kế bài dạy “ Đàn ghi ta của Lor ca” , tôi sử dụng Đọc văn là
biện pháp chủ đạo để tri giác ngôn ngữ nghệ thuật . Đọc văn có nhiều hình thức
đọc khác nhau nhưng tôi chú ý hai khâu :
- Thứ nhất là khâu đọc ở nhà, giáo viên yêu cầu học sinh đọc văn bản ở nhà
để chuẩn bị cho việc đọc văn trên lớp, khâu đọc đi kèm với những yêu cầu cụ
thể:
+ Đọc văn bản “ Đàn ghi ta của Lorca” và cho biết cảm nhận chung của
em.
+ Theo em tình điệu chung bao trùm bài thơ, từng đoạn thơ là gì? Từ đó
cần phải đọc tác phẩm bằng giọng đọc như thế nào?
+ Hãy giải thích cách hiểu của em về những hình ảnh: tiếng đàn bọt nước,
áo choàng đỏ gắt, vầng trăng ,yên ngựa, âm thanh li –la li la li-la, tiếng ghi ta
4
nâu, tiếng ghi ta lá xanh, tiếng ghi ta tròn bọt nước vỡ tan, tiếng ghi ta ròng ròng
máu chảy, giọt nước vầng trăng long lanh nơi đáy giếng; Câu thơ “ không ai
chôn cất tiếng đàn- tiếng đàn như cỏ mọc hoang”; Hành động : ném lá bùa cô
gái Di gan, ném trái tim mình…
+ Tập đọc diễn cảm theo cảm nhận của em.
- Thứ hai là khâu đọc trên lớp, Vì đây là một văn bản khó nên giáo viên yêu
cầu học sinh có chất giọng tốt, giọng đọc phù hợp với bài thơ thể hiện. Sau đó

Bài dạy “ Đàn ghi ta của Lor ca” như trên là một bài khó không phải chỉ
đối với giáo viên mà còn đối với cả HS nên việc tiếp nhận không phải là qua
một tiết học mà có thể lĩnh hội hết được giá trị sâu sắc của nó. Chính vì vậy khi
thiết kế bài dạy này tôi đã áp dụng phương pháp đóng vai trong đó GV đóng vai
nhà thơ Thanh Thảo là khách mời tham dự chương trình giao lưu mà nhà trường
tổ chức , HS sẽ đóng vai người trò truyện với nhà thơ qua những câu hỏi về
những vấn đề còn khúc mắc khi tiếp cận bài thơ. Qua đó giáo viên có thể củng
cố lại những điểm cơ bản của bài dạy . Đặc biệt là sẽ biết được HS còn chưa
hiểu chỗ nào để giải đáp, bổ sung trong các tiết dạy chủ đề tự chọn hoặc phụ đạo
sau đó.
3.2. Chứng minh giải pháp ( Thiết kế giáo án)
ĐÀN GHI TA CỦA LOR-CA
ThanhThảo
.A. Mức độ cần đạt:
1.Kiến thức:
- Hình tượng đẹp đẽ, cao cả của nhà thơ – chiến sĩ Lor-ca.
- Hình thức biểu đạt mang phong cách hiện đại của Thanh Thảo.
2.Kĩ năng:
- Nâng cao kĩ năng đọc – hiểu tác phẩm thơ trữ tình hiện đại, thơ thời kì
đổi mới trong sự so sánh với văn học 1945-1975- đặc biệt là những cách tân táo
bạo về hình thức biểu đạt trong thơ Thanh Thảo. Bồi dưỡng năng lực cảm thụ
thơ.
- Làm quen với cách biểu đạt mang đậm dấu ấn của trường phái siêu thực

3. Thái độ:- Yêu mến và trân trọng Lorca cũng như trân trọng nền văn hóa
nước ông.
B. Phương tiện thực hiện:
1. GV: SGK, SGV, Giáo án, Tài liệu tham khảo, máy chiếu đa năng
2. HS: SGK, Vở soạn.
C. Phương pháp tiến hành

Lor - ca)
HS trả lời kiến thức trong Sgk.
Giáo viên cần nhấn mạnh cho học
sinh ghi một số ý.
Và để tạo cho học sinh sự hứng thú
khi đến với tác giả và tác phẩm GV
có thể đưa ra quan niệm của Thanh
Thảo về thơ “ Thơ là cõi lặng lẽ của
con Hổ. Ngay con Hổ cũng có lúc
giật mình vì một tiếng lá rụng. Thơ đi
giữa can trường và hoảng hốt, đi giữa
cõi liều và nỗi sợ, thơ là con dao găm
tôi ném vào khoảng trống nhưng
người bị thương lại chính là tôi. Thơ
là chữ nghĩa nhưng không phải là chữ
nghĩa, là vô thức nhưng không hẳn là
vô thức. Thơ đúng nghĩa là sự bộc lộ
tận cùng của nhà thơ.”
1) Tác giả Thanh Thảo:
- Là nhà thơ trẻ thời chống Mỹ
- Ông được công chúng đặc biệt chú ý
bởi những bài thơ và trường ca mang
diện mạo độc đáo viết về chiến tranh và
thời hậu chiến.
- Thơ Thanh Thảo là sự lên tiếng của
người trí thức nhiều suy tư, trăn trở về
các vấn đề xã hội và thời đại. Ông muốn
cuộc sống phải được cảm nhận và thể
hiện ở bề sâu nên luôn khước từ lối biểu
đạt dễ dãi.

trong mơ cùng những sự vật hiện thực
trong trạng thái không thực. (Theo
Bách khoa Tự điển triết học)
+ Tìm hiểu bố cục bài thơ:
GV nêu câu hỏi : Chúng ta có thể
chia bài thơ ra làm mấy đoạn? Tại sao
em lại chia như vậy? gọi tên nội dung
chính của từng đoạn?
HS sẽ có những cách chia khác nhau
GV sẽ dựa trên những ý kiến của HS
để nhận xét đánh giá. Trong quá trình
đi đến thống nhất một cách chia để
làm cơ sở cho việc tìm hiểu bài thơ
GV dùng hệ thống câu hỏi để từng
2) Bài thơ: Đàn ghi ta của Lor – ca.
- Xuất xứ: Rút trong tập: Khối vuông
Ru – bích (1985). Tên tập thơ là hình
dung của tác giả về cấu trúc thơ, một mô
hình mở, khước từ khuôn mẫu đã ổn định
để giải phóng cảm xúc và tưởng tượng
theo hướng hiện đại.
- Thể loại: Thơ tự do mang phong cách
siêu thực tượng trưng: Không có dấu
chấm câu, không viết hoa đầu dòng, nhịp
điệu biến hóa linh hoạt, có sự mô phỏng
tiếng đàn, hình ảnh gợi nhiều liên tưởng
ẩn dụ.
- Bố cục bài thơ:
Có thể chia làm 4 đoạn.
+ Đoạn 1 (6 dòng đầu): Sự đồng cảm

Tìm hiểu nhan đề và lời đề từ: GV :
Yêu cầu học sinh đọc phần chú thích
về đàn ghi ta và Lor – ca trong SGK.
Hai hình ảnh này được đưa vào ngay
từ nhan đề bài thơ có ý nghĩa gì?
Nhan đề và lời đề từ giúp em hiểu
như thế nào về bài thơ?
HS: làm việc cá nhân , trả lời
GV: Lắng nghe và phản hồi tích tích
cực. Cuối cùng nhận xét, chốt ý.

GV có thể đưa ra tình huống và nêu
câu hỏi: Trong bài thơ “ Ghi nhớ “
của Lorca có câu “ Khi tôi chết hãy
chôn tôi với cây đàn ghi ta” , tại sao
Thanh Thảo lại lấy câu đó làm đề từ
trong bài thơ viết về Lor ca của mình?
Gv vấn đáp gợi mở : hình ảnh cây
đàn ghi ta có hai ý nghĩa biểu tượng:
đàn ghi ta là phần hồn của đất nước
Tây Ban Nha, đàn ghi ta là biểu trưng
cho sự nghiệp của Lor-ca. Như vậy
lời đề từ của bài thơ cũng là lời di
chúc của Lor-ca “ Khi tôi chết hãy
chôn tôi với cây đàn ghi ta” có thể
được hiểu như thế nào?
I - ĐỌC HIỂU VĂN BẢN:
1. Đọc – giải thích hình ảnh, từ ngữ
khó:
- Giọng trầm, ngắt nhịp linh hoạt, có lúc

ảnh chính xuyên suốt trong bài thơ
tạo nên cho bài thơ một cấu trúc theo
kiểu ru bich.
b. Cấu trúc của bài thơ :
Lorca Tiếng đàn ghi ta
(Kết hợp với phương pháp vấn
đáp giải thích minh họa- và kĩ thuật
sơ đồ tư duy- điền khuyết) GV cho
học sinh xem hình ảnh về khối vuông
ru- bích cùng việc giải thích về đặc
điểm của nó , đồng thời đặt câu hỏi để
HS phát hiện ra cấu trúc ru bich của
bài thơ này qua việc áp dụng sơ đồ tư
duy điền khuyết.
Gv đưa ra sơ đồ , yêu cầu HS điền
tiếp tục những chỗ còn trống .
(sơ đồ đưa ra trống những cụm từ
HS cần điền có trong các ô hình
chữ nhật.)
- Tìm hiểu hình tượng Lor ca (Kết
hợp với phương pháp vấn đáp-
giải thích minh họa- thuyết
trình)
GV: Hướng dẫn HS tìm hiểu hình
tượng Lor- ca đựơc khắc họa như
thế nào trong bài thơ qua từng
phần theo như bố cục đã được tìm
hiểu .
*Trước hết là đoạn 1 : Gv kết hợp
việc nêu câu hỏi và xem hình ảnh

một hoạt động văn hóa của Tây Ban Nha.
- Vầng trăng
- Yên ngựa
- Âm thanh: Li – la – li, la li la -> sự
đồng cảm sâu sắc của Thanh Thảo với
Lor – ca, người đã dùng tiếng đàn để giãi
bày nỗi buồn và khát vọng.
10
Dấu hiệu của nghệ thuật thơ siêu thực
Sự sống Bọt nước
Cái chết
nâu, xanh, tròn, vỡ

tan. .
Bất tử
Li la li la
tử
* Đoạn 2: Thanh Thảo đã miêu tả
như thế nào về những giây phút cuối
của Lor – ca?
(Kết hợp giải thích minh họa: Lor
– ca bị bọn phát xít giết ném xuống
giếng để phi tang)
GV chuyển : Thật bất ngờ hồi tưởng
lại cảnh tượng thảm khốc ấy tác giả
lại như nghe thấy âm thanh của đàn
ghi ta: Âm thanh ấy trên chặng đường
lãng du của người nghệ sĩ là tiếng đàn
bọt nước tan rồi hiện thì khi Lor-ca bị
hành hình thì đó là tiếng ghi ta nâu ,

người nghệ sĩ của phát xít

Nhân hóa, tượng
trưng trưng
Ẩn dụ chuyển đổi
cảm giác
11
Tiếng đàn ghi ta
( hoán dụ)
Cuộc đời Lor-ca
Hệ thống hình ảnh vừa
mang ý nghĩa thực vừa mang
nghĩa ẩn dụ, tượng trưng,
Thanh Thảo tái hiện cái chết
bi thảm của Lorca

đau xót
trước cái chết của một tài
năng, một nhân cách.
Nâu – trầm tĩnh
Xanh- Hi vọng
Tròn bọt nước- đẹp
mỏng manh
Vỡ tan-> tức
tưởi
Ròng ròng máu
chảy-> đau đớn
duy)
Qua đó thể hiện tình cảm thái độ
của Thanh Thảo như thế nào?

đường trở thành thứ cỏ mọc hoang.
GV : đặt câu hỏi hướng dẫn HS tìm
hiểu đoạn cuối.
- Từ sự đồng cảm với nỗi đau ,
Thanh Thảo đã hình dung hành trình
về cõi khác của Lor-ca. Trong sự hình
dung, Lor-ca đã giải thoát và về cõi
khác như thế nào? Để bước vào thế
giới ấy tác giả đã miêu tả hình ảnh
của Lor-ca như thế nào?
GV gợi mở: Hình ảnh của Lor-ca
như thế có lưu luyến có tiếc nuối
không?
Hình ảnh Lor-ca về cõi vĩnh hằng để
lại trong em suy nghĩ gì?
? Cách kết thúc bài thơ với âm
thanh li la li – la li la có ý nghĩa gì?
HS trình bày. Gv Nhận xét khái
quát, chốt ý.
* Đoạn 4: Những suy tư về cuộc giải
thoát và cách giã từ của Lor – ca như
một huyền thoại:
dòng sông, ghi ta màu bạc: Gợi cõi
chết, siêu thoát.
- Các hành động:
+ ném lá bùa vào xoáy nước
+ ném trái tim mình vào cõi lặng yên
 sự giã từ và giải thoát, một sự lựa
chọn.
-Li-la li-la li-la: + gợi nhịp thời gian

d. Vài nét về nghệ thuật:
- Bài thơ được sáng tác theo thể thơ tự
do, lối thơ vắt dòng, có cấu trúc gián
đoạn trong suy cảm nhưng lại rất liên tục
trong cốt tự sự.
- Thủ pháp tiêu biểu của thơ tượng
trưng siêu thực đặc biệt là chuỗi hình ảnh
thơ phong phú, mang tính tượng trưng
gợi nhiều liên tưởng.
- Ngôn từ mới mẻ, sáng tạo.
- Yếu tố âm nhạc trong bài thơ : Những
dòng li la li la.
+ Tạo tính nhạc cho bài thơ mang kết
cấu nhạc giao hưởng. Nó như một bè trầu
trong phần nhạc điệu của ghi ta.
+ Gợi nhắc đến một loài hoa li la (tử
đinh hương)
 Bài thơ có sự kết hợp hài hòa giữa
thơ và nhạc.
- Kết cấu song trùng: Mạch cảm xúc
của bài thơ + hình tượng Lor-ca = Bài
thơ
“ Đàn ghi ta của Lor- ca”13
Mạch
cảm
xúc
trữ

nghiệp
dang
dở
Hot ng 5: Tng kt
- Hc sinh c phn ghi nh Sgk.
? Trỡnh by nhng im ni bt v
ni dung v ngh thut ca bi th?
3 TNG KT: - Ni dung:+ Ni au
xút sõu sc trc cỏi cht bi thm ca
Lor ca, nh th thiờn ti Tõy Ban Nha.
+ Thỏi ngng m ngi ngh s t
do vi khỏt vng chõn chớnh.
- Ngh thut: Hỡnh nh th v ngụn ng
th mi m, gin ý ngha tng trng;
kt hp hi hũa gia th v nhc.
Hot ng 6:+ Cng c: p dng phng phỏp úng vai
GV a ra tỡnh hung gi nh: Nh th Thanh Tho l khỏch mi trong
mt chng trỡnh m nh trng t chc nhm cho HS giao lu núi chuyn v
em cú tham d chng trỡnh ú. GV s úng vai nh th cũn HS s l ngi trũ
chuyn vi nh th qua nhng cõu hi v nhng vn cũn khỳc mc khi tip
cn bi th. Qua ú Gv cú th cng c li nhng im c bn ca bi dy. c
bit l s bit HS cũn cha hiu ch no cú th gii ỏp , b sung trong cỏc
tit hc ch t chn hoc ph o sau ú.
+ Bi tp v nh: (p dng k thut s t duy) Su tm hoc sỏng tỏc
nhng hỡnh nh , t liu khỏi quỏt ni dung bi hc bng cỏc dng s t
duy.
4.Kt qu t c: Tụi ó thc thi th nghim Thit k dy hc n ghi ta
ca Lor-ca dy-hc 2 lp: 12G, 12I trng THPT Lờ Vn Linh v ó thu
c kt qu rt kh quan:
Thi kho sỏt cht lng hc kỡ I -(do Trng t chc chung cho c khi

n ghi- ta ca Lorca ca Thanh Tho phự hp vi cỏch dy bng cỏc
phng phỏp v k thut dy hc tớch cc. Tụi rt mong c qỳy thy cụ giỏo
gúp ý ti ny hon thin hn.
XC NHN CA
TH TRNG N V
Thanh húa, ngy 16 thỏng 4 nm 2013 Tụi
xin cam oan õy l SKKN ca mỡnh vit ,
khụng sao chộp ni dung ca ngi khỏc.
Th Nhung
15
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Phương pháp dạy học hiện đại. (Nxb Giáo dục 2001)
2. Phương pháp dạy học tích cực ( PGS.TS Vũ Hồng Tiến)
3. Hướng dẫn thực hiện chương trình SGK Lớp 12 môn ngữ văn ( Phan
trọng luận - Trần Đình Sử -Nhà xuất bản giáo dục- 2008)
4. Hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức kĩ năng môn ngữ văn, Nhà xuất bản
giáo dục- 2010.
5. Thiết kế bài giảng ngữ văn 12, nhà xuất bản giáo dục-2008
6. Sách giáo viên Ngữ văn 12- Nhà xuất bản giáo dục-2008
7. Phương pháp day học lấy học làm trung tâm – BGD & ĐT- NXB Hà Nội
8. Tài liệu Bồi dưỡng giáo viên – BGD& ĐT- NXB giáo dục
9. Sách giáo khoa Ngữ văn 12- NXB GD& ĐT
10.Sách giáo viên ngữ văn 12- NXB GD& ĐT
11. Đọc hiểu văn bản Ngữ văn 12- Nguyễn Trọng Hoàn
16
MỤC LỤC
TT Nội dung Trang
A Đặt vấn đề 1
B Giải quyết vấn đề 2
1 Cơ sở lý luận 2