SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
"XÂY DỰNG CHUYÊN ĐỀ BỒI DƯỠNG HSG HUYỆN, TỈNH LỚP
9"
A. PHẦN MỞ ĐẦU
Môn lịch sử là một nghành khoa học rất quan trọng trong nền khoa học xã hội và
nhân văn, và là một trong những môn học cơ bản trong hệ thống giáo dục phổ thông.
Lịch sử không chỉ trang bị cho thế hệ trẻ những kiến thức cơ sở về lịch sử dân tộc và thế
giới mà còn giữ vai trò quan trọng bậc nhất trong giáo dục chủ nghĩa yêu nước, các giá trị
truyền thống và cách mạng, góp phần xây dựng nhân cách, bản lĩnh con người, gìn giữ
bản sắc dân tộc. Lịch sử thế giới đã bước vào kỉ nguyên thông tin và trí thức với xu
hướng toàn cầu hóa rất mạnh. Trong bối cảnh chung của thời đại và khi đất nước ta đang
trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập thế giới, môn lịch sử càng cần
được coi trọng và cần phát huy chức năng giáo dục để chuẩn bị cho thế hệ trẻ làm tròn
trách nhiệm và nghĩa vụ công dân trong xây dựng và bảo vệ đất nước cũng như trong
giao lưu với các nền văn hóa khác để tiếp nhận các thành tựu của văn minh nhân loại mà
vẫn giữ vững bản sắc văn hóa dân tộc và sự đa dạng của văn hóa thế giới.
Xuất phát từ sự nhận thức được vị trí, tầm quan trọng của bộ môn lịch sử trong nhà
trường, cho nên các cấp các nghành nói chung cũng như đội ngũ giáo viên giảng dạy bộ
môn lịch sử nói riêng, chúng tôi đã phấn đấu chuyển tải và hướng dẫn những chuẩn mực
kiến thức, kĩ năng và thái độ tư tưởng đối với học sinh nhằm khơi dậy niềm tin về lịch sử
dân tộc với truyền thống dựng nước và giữ nước của cha ông, hình thành và phát triển
nhân cách một cách toàn diện. Đặc biệt trong công tác bồi dưỡng học sinh giỏi cấp
huyện, tỉnh, tôi luôn hướng dẫn cho học sinh tìm hiểu kiến thức, rèn luyện kĩ năng ghi
nhớ sự kiện lịch sử, đánh giá bản chất sự kiện lịch sử đúng, để từ đó các em vận dụng
trong viết bài và làm bài lịch sử có hiệu quả và có ý thức bảo vệ truyền thống dựng nước
và giữ nước của dân tộc ta trải qua các thời kì lịch sử, hiểu và yêu thích trong học lịch sử
ở THCS.
Tuy nhiên, trong quá trình giảng dạy bộ môn lịch sử nói chung và quá trình bồi
dưỡng học sinh giỏi nói riêng, giáo viên dạy sử vẫn còn gặp rất nhiều khó khăn. Một mặt,
do xu thế chung của xã hội là chú trọng học tập các môn khoa học tự nhiên còn các môn

được khá cao từ các kì thi huyện đến tỉnh của học sinh lớp 9. Đó là những minh chứng
thể hiện sự cố gắng của giáo viên dạy bồi dưỡng cùng với sự quan tâm của cấp trên, đó là
bước khởi động ban đầu nhằm khích lệ phong trào dạy học bộ môn lịch sử ngày càng có
chất lượng và hiệu quả hơn. Từ khi tổ chức BDHS huyện, tỉnh bộ môn lịch sử mà đặc
biệt là học sinh lớp 9, thì năm nào phòng giáo dục huyện nhà cũng tổ chức thi kiểm định
chất lượng học sinh giỏi huyện cho các khối 6,7,8,9. Chính sự quan tâm và chỉ đạo đúng
đắn như vậy, cho nên đội ngũ giảng dạy môn lịch sử được tiếp thêm niềm tin và nghị lực
trong quá trình công tác BDHSG huyện, tỉnh.Trong đội ngũ giáo viên giảng dạy môn lịch
sử ở huyện chúng tôi, đa số đạt chuẩn và trên chuẩn, năng lực chuyên môn khá đồng đều,
nhiều người tâm huyết với nghề nghiệp, tinh thần trách nhiệm cao. Đặc biệt là trong
những năm gần đây, Sở GD và ĐT Nghệ An có thay đổi trong cách thi tuyển chọn học
sinh giỏi bộ môn lịch sử, mà nhất là khâu ra đề thi đã chỉ ra được những yếu tố gặp nhau
của giáo viên dạy bồi dưỡng bộ môn sử với học sinh học sử và hệ thống câu hỏi trong đề
thi học sinh giỏi tỉnh bộ môn sử, với những yếu tố đó được gặp nhau rất phù hợp và bám
sát chuẩn kiến thức bộ môn sử, khâu ra đề không đánh đố học sinh THCS và có thể hiện
sự đổi mới trong ra đề thi, trong cách chấm chiết điểm với sự chỉ đạo của Sở GD rất sát
sao. Đây là bước ngoặt quan trọng đối với đội ngũ giáo viên chúng tôi, là cơ sở để khẳng
định vị trí, vai trò của mình đối với nhà trường và đối với đồng nghiệp. Chính vì vậy,
chúng tôi như được tiếp thêm sức mạnh, như được đón nhận luồng sinh khí mới để phấn
đấu, gặt hái được nhiều thành công trong sự nghiệp BDHS giỏi huyện, tỉnh bộ môn lịch
sử ở trường THCS.
2. Khó khăn:
- Xuất phát từ chỗ môn lịch sử bị xem nhẹ, nên đội ngũ giáo viên dạy lịch sử cũng
không được coi trọng như những giáo viên các môn khác, nên dẫn đến tình trạng là
những giáo viên dạy lịch sử không đầu tư thời gian để đổi mới phương pháp dạy học,
thậm chí lên lớp cốt để hoàn thành nghĩa vụ, còn chất lượng bài giảng đến đâu, học sinh
hiểu và học như thế nào giáo viên không cần để ý. Ngoài ra, do đời sống của đại bộ phận
giáo viên dạy lịch sử ở trường THCS gặp nhiều khó khăn, ngoài thời gian lên lớp họ phải
làm thêm để tăng thêm nguồn thu nhập cho gia đình, tuy nhiên công việc làm thêm đó
thường không gắn liền với chuyên môn. Những điều đó đã ảnh hưởng không nhỏ đến tâm

II. Một số kinh nghiệm trong công tác tuyển chọn và bồi dưỡng học sinh giỏi
tỉnh 9.
1. Chọn đối tượng học sinh:
Đây là một bước quan trọng đầu tiên, đòi hỏi giáo viên phải công tâm, hơn thế nữa
phải có nghệ thuật sư phạm để khơi dậy niềm tin, sự hứng thú đối với học sinh.
Để chọn được đội tuyển học sinh có kết quả, trước hết giáo viên cần thực hiện được
một số yêu cầu sau:
- Chọn những học sinh yêu thích, có nguyện vọng và say mê bộ môn lịch sử.
- Chọn một số học sinh có năng lực nhưng không được các bộ môn khác tuyển
chọn.
Cụ thể:
+ Đối với học sinh trường chuyên, đa số học khá, giỏi nhưng vì một số yếu tố khách
quan từ gia đình, trào lưu xã hội cho nên không có nguyện vọng thi học sinh giỏi môn
lịch sử. Từ đó, giáo viên có biện pháp: chọn những em chưa thực sự xuất sắc nhưng say
mê, nhiệt tình, có ý thức trách nhiệm với bộ môn lịch sử.
+ Đối với học sinh các trường khác: Số lượng học sinh tham gia thi học sinh giỏi
huyện nhiều, đa số có học lực khá và giỏi nhưng khó có khả năng để được chọn vào đội
tuyển các môn khác nên chúng tôi động viên, khuyến khích các em thi môn lịch sử ( đây
là khâu thuận lợi cho việc chọn học sinh trường ngoài dự thi học sinh giỏi huyện , tỉnh
tham dự bồi dưỡng tại trường chuyên chúng tôi).
+ Khi đã chọn được đội tuyển học bồi dưỡng tại trường chuyên để dự thi tỉnh, đối
với các trường ngoài có học sinh tham gia thì chúng tôi tham mưu với ban giám hiệu các
trường đó hỗ trợ kinh phí, động viên và tạo điều kiện cho học sinh tham gia học bồi
dưỡng và dự thi tỉnh bộ môn lịch sử, luôn giữ mối liên hệ với giáo viên các trường có học
sinh dự thi tỉnh bộ môn sử cần quan tâm, thúc đẩy, nhắc nhở học sinh mình ôn tập và ghi
nhớ kiến thức bộ môn để dự thi có hiệu quả ở cấp tỉnh.
Dưới sự chỉ đạo sát sao và quan tâm của phòng GD & ĐT huyện Đô Lương, khi số
lượng học sinh đậu học sinh giỏi huyện khối 8 môn sử năm học trước của đội tuyển cũng
như các đội tuyển khác đều được thành lập và bồi dưỡng tại trường THCS Lý Nhật
Quang.

NỘI DUNG BỒI DƯỠNG SỐ
BUỔI
GH
I
CH
Ú
12/201
3
Phần 1: Lịch sử thế giới hiện đại từ năm 1945 đến
nay
Chuyên đề 1: Liên xô và các nước Đông Âu từ sau
chiến tranh thế giới thứ hai:
1
Có
3
lần
kiể
m
tra
cho
đội
tuyể
n
+ HS hiểu rõ về tình hình Liên Xô và Đông Âu từ năm
1945 đến năm 1991.
+ Sự khủng hoảng và tan rã của Liên bang Xô, sự sụp
đổ của CNXH ở các nước Đông Âu.
+ Đánh giá về vai trò của Liên Xô với phong trào cách
mạng thế giới.
2

+ Các nội dung cơ bản của quan hệ quốc tế từ năm
1945 đến 1991.
+ Sự hình thành trật tự thế giới mới và sự thành lập
tổ chức liên hợp quốc.
+ Đóng góp của Liên hợp quốc đối với Việt Nam
đến nay…
2
+ Những đặc điểm của quan hệ quốc tế từ năm 1991
đế nay.
Chuyên đề 4: Cách mạng khoa học - kĩ thuật từ năm
1945 đến nay.
+ Những thành tựu chủ yếu của cách mạng KHKT.
+ Đánh giá được ý nghĩa, những tác động tích cực và
hậu quả tiêu cực của CMKHKT.
+ Liên hệ tới bản thân, vấn đề môi trường của địa
phương và của đất nước…
1
2/2014
Chuyên đề 5: Tổng kết lịch sử thế giới từ sau năm
1945 đến nay.
2
+ Phân tích những nội dung chính của lịch sử thế giới
từ sau năm 1945 đến nay.
+ Các xu thế phát triển của thế giới ngà nay.
+ Nhiệm vụ của Việt Nam trước xu hướng chung của
thế giới.
- Hướng dẫn HS làm bài tập và viết bài chuyên đề
3, 4 và 5.
- Kiểm tra đội tuyển bài 1.
2

lịch sử …
+ Cuộc vận động dân chủ 1936-1939 …hướng dẫn HS
nắm được mục tiêu, hình thức đấu tranh trong thời kì
này.
+ Ý nghĩa lịch sử, bài học kinh nghiệm của phong trào
cách mạng 1930 - 1931 và cuộc vận động dân chủ
1936 -1939.
+ Kiểm tra đội tuyển lần 2.
Chuyên đề 8: Cuộc vận động tiến tới cách mạng tháng
tám năm 1945.
+ Hoàn cảnh lịch sử: trên thế giới và Đông Dương
trong những năm 1939 - 1945.
+ Các cuộc khởi nghĩa: Bắc sơn, Nam kì (liên hệ lịch
sử địa phương: Binh biến Đô Lương): nguyên nhân
bùng nổ, diễn biến chính, ý nghĩa và bài học kinh
nghiệm, nhận xét về những cuộc khởi nghĩa trên…
+ Tình cảnh của nhân dân ta dưới hai tầng áp bức
Nhật_ Pháp.
+ Các chủ trương của Hội nghị trung ương lần thứ 8
(5 -1941), ý nghĩa và tác dụng của Hội nghị.
+ Sự ra đời của mặt trận việt minh và việc xây dựng
5
lực lượng chính trị, lực lượng vũ trang trên khắp các
vùng trong cả nước.
+ Chủ trương của Đảng và diễn biến Cao trào kháng
Nhật cứu nước, nhận xét về cao trào kháng Nhật cứu
nước.
+ Thời cơ khởi nghĩa và lệnh tổng khởi nghĩa đến
với cách mạng việt nam…
+ Diễn biến cuộc tổng khởi nghĩa tháng tám năm

1954.
- Kiểm tra đội tuyển lần 3.
5
3. Kinh nghiệm tuyển chọn và bồi dưỡng:
* Công tác tư tưởng:
- Ngày nay, do xu thế xã hội và cách nhìn lệch lạc của một bộ phận phụ huynh, học
sinh về bộ môn lịch sử, xem đây là môn phụ cho nên nhiều em ngần ngại, mặc cảm khi
học và tham gia đội tuyển môn lịch sử. Chính vì vậy, khi lựa chọn đội tuyển, bản thân
giáo viên chúng tôi là những người trực tiếp giảng dạy BDĐT dự thi tỉnh bộ môn lịch sử,
chúng tôi thường trực tiếp gần gũi các em và luôn chia sẻ về những tâm tư, trách nhiệm
của các em khi được vào học tại trường chuyên, hướng các em có sự yêu thích bộ môn
lịch sử và khẳng định rõ tầm quan trọng của bộ môn lịch sử cũng như các bộ môn khác.
Ngoài ra bản thân giáo viên chúng tôi luôn giúp cho các em hiểu biết về sự lãnh đạo của
Đảng - Bác Hồ, sự đoàn kết của toàn dân tộc trong những cuộc kháng chiến chống chủ
nghĩa thực dân và bọn đế quốc lớn tầm cỡ quốc tế, mục đích là giúp cho các em hiểu rõ
về tinh thần yêu nước, xây dựng đất nước nay mai của các em. Mặt khác, trong quá dạy
BD giáo viên luôn luôn tạo không khí học tập hứng thú, sôi nổi giữa giáo viên và học
sinh có một mỗi quan hệ thân thiện gần gũi hơn, Giáo viên luôn là động lực chia sẻ mọi
trở ngại cho học sinh khi các em gặp vướng mắc trong học tập và một số hoạt động khác
trong nhà trường.
- Khi giảng dạy bồi dưỡng, giáo viên thường nêu gương những học sinh tiêu biểu,
xuất sắc trong những năm học trước để khơi dậy ở học sinh tinh thần lạc quan, tin tưởng
và ý chí phấn đấu để học tập những anh chị các khóa trước, tạo niềm tin nhằm đem lại
hiệu quả cao hơn.
- Ngoài việc động viên về tinh thần, giáo viên còn động viên cả về vật chất, sau khi
có kết quả thì giáo viên dạy bồi dưỡng, nhà trường và hội khuyến học của huyện thường
khen thưởng cho những học sinh đạt học sinh giỏi tỉnh từ đậu cho đến đạt giải cao, đặc
biệt là trong đó phải nói đến sự quan tâm của giáo viên dạy bồi dưỡng đối với các em
động viên khích lệ các em rất kịp thời khi có kết quả mà nhất là đội học sinh của trường
và cũng là một niềm an ủi cho giáo viên dạy bồi dưỡng tại trường Lý Nhật Quang chúng

Trong động cơ học tập môn lịch sử của học sinh, phải được tạo ra bởi quyền lợi
được hưởng của các em như: được khen thưởng, cộng điểm… hoặc bằng sức mạnh của
nội dung bài học. Nếu không có động cơ học tập thì học sinh sẽ không có nhu cầu tham
gia tích cực vào bài học, cho nên muốn nâng cao chất lượng BD học sinh giỏi bộ môn sử
tại trường chuyên thì đòi hỏi người giáo viên phải hình thành ở học sinh động cơ, thái độ
học tập đúng đắn.
- Giáo viên phải sớm hình thành ở học sinh những năng lực học và làm bài thi bộ môn
lịch sử. Năng lực học và là khả năng tự mình chiếm lĩnh kiến thức lịch sử một cách có
hiệu quả dưới sự điều khiển hướng dẫn của giáo viên. Muốn vậy, học sinh phải được
trang bị những cơ sở mang tính phương pháp luận nhận thức lịch sử, kiến thức lịch sử mà
học sinh lĩnh hội là những kiến thức đã được khoa học xác nhận và được ghi chép trong
sách giáo khoa bộ môn. Xuất phát từ đặc trưng của kiến thức lịch sử, thì giáo viên dạy
cần hình thành cho học sinh những kĩ năng sau:
Thứ nhất, kĩ năng ghi nhớ các sự kiện lịch sử, hiện tượng lịch sử một cách có hệ
thống. Lịch sử là cụ thể, các sự kiện lịch sử, hiện tượng lịch sử luôn luôn gắn liền với một
không gian, thời gian, nhân vật lịch sử nhất định, mà tách các yếu tố đó ra khỏi sự kiện
thì chúng ta không thể hiểu được lịch sử nữa. Vì vậy, một trong những yêu cầu quan
trọng trong quá trình bồi dưỡng học sinh giỏi là giáo viên phải yêu cầu học sinh thuộc các
sự kiện lịch sử cơ bản.
Thứ hai, phát hiện vấn đề và giải quyết vấn đề: Học sinh giỏi môn lịch sử là những
học sinh ham thích say mê nghiên cứu và học tập môn lịch sử, học sinh phải tự mình phát
hiện ra vấn đề và tìm cách giải quyết vấn đề trong quá trình học tập, học sinh phải luôn
luôn có ý thức tìm hiểu để làm sáng tỏ các sự kiện lịch sử và giải thich vì sao như thế?
Thứ ba, cách làm bài thi môn lịch sử: Với xu thế thi học sinh giỏi huyện, tỉnh ngày
nay theo hình thức tự luận, đề thi học sinh giỏi thường từ 3 đến 4 câu, trong thời gian có
hạn 150 phút thì đòi hỏi học sinh phải có những kĩ năng cơ bản trong việc nhận thức đề,
phân bổ thời gian, giải quyết đề và trình bày bài.
Những kĩ năng trên không phải ngày một ngày hai có được, mà phải là một quá trình
giảng dạy, bồi dưỡng của giáo viên đối với học sinh. Nó từng bước hình thành ngay từ
khi các em được lựa chọn dự học bồi dưỡng để thi cấp huyện, tỉnh. Để có những kĩ năng

sau c/m tháng Tám đã học ở chính
khoá
Gv chia Nhóm để hs làm việc
Nêu vấn đề: ? Các em hãy tìm ra
những nét nổi bật về tình hình nước
ta sau c/m tháng Tám 1945.
- Gợi ý: Hãy phát hiện ra các mặt
Thuận lợi, tìm các khó khăn nổi bật
nước VN DCCH vào thời điểm đó.
Hs theo nhóm làm việc
Cô - trò chốt nhanh các ý
(Kiến thức ở đây chủ yếu ở dạng
Biết- là buổi Bd HSG nên hs cần làm
việc nhanh).
-> Tạo thành ba dòng thác cách mạng
cùng tiến công vào CNĐQ, có lợi cho
cách mạng Việt Nam.
* Thuận lợi:
+ Trên thế giới: Chiến tranh thế
giới thứ hai kết thúc, thắng lợi về
Hồng quân Liên xô và các lực lượng
dân chủ hòa bình, hệ thống xã hội chủ
nghĩa hình thành; Phong trào giải
phóng dân tộc ở các nước Á, Phi và
Mỹ La Tinh phát triển mạnh mẽ;
phong trào đấu tranh vì hòa bình và
quyền sống, vì tự do dân chủ của giai
cấp công nhân và nhân dân lao động
và các nước TBCN phát triển mạnh
+ Trong nước: Cách mạng Việt

minh vào giải giáp quân Nhật nhưng
thực dân Anh đã hà hơi tiếp sức cho
Pháp quay lại xâm lược nước ta.
Nước Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa
vừa mới ra đời đã phải đối mặt với
muôn vàn khó khăn, thử thách: quân
đội các nước Đồng minh dưới danh
nghĩa giải giáp quân Nhật đã lũ lượt
kéo vào nước ta; Từ vĩ tuyến 16 trở ra
Bắc gần 20 vạn quân Tưởng.
- Kinh tế: Nước ta vốn là nước nông
nghiệp lạc hậu lại bị chiến tranh tàn
phá nặng nề, sản xuất bị đình trệ,
hàng hóa khan hiếm, giá cả tăng vọt.
Thêm vào đó là thiên tai hạn hán, lũ
lụt thường xuyên đe dọa, nạn đói cuối
năm 1944 đầu năm 1945 vẫn còn
nghiêm trọng làm cho hơn 2 triệu
người chết đói.
- Tài chính: Nguồn tài chính của đất
nước cạn kiệt, ngân quỹ trống rỗng,
chỉ còn chưa tới 1 triệu bạc rách,
thêm vào đó quân Tưởng tung ra trên
thị trường các loại tiền đã mất giá trị,
làm cho nền tài chính của nước ta rối
Hết nội dung Gv yêu cầu hs về nhà
học bài, nắm chắc các ý.
loạn.
- Văn hóa giáo dục: Sau cách mạng
tháng tám hơn 90% dân số nước ta bị