Chuyên đề: Hiệu quả của việc đọc tác phẩm giúp học sinh cảm thụ nội dung tác phẩm Ngữ Văn 8
GIẢI PHÁP GIÚP HỌC SINH CẢM THỤ NỘI DUNG TÁC PHẨM
NGỮ VĂN 8
I/ LÍ DO CHỌN SÁNG KIẾN – MÔ TẢ NỘI DUNG:
1/ Lí do chọn sáng kiến:
Có thể nói rằng, đọc là một khâu không thể thiếu đối với tất cả các bộ môn
– khoa học xã hội và nhân văn, kể cả khoa học tự nhiên và kĩ thuật – song có lẽ bộ
môn Ngữ Văn là cần quan tâm và đặt lên hàng đầu. Đọc là một dạng hoạt động
lời nói, là quá trình chuyển từ chữ viết sang lời nói có âm thanh (đọc thành tiếng )
và không có âm thanh (đọc thầm). Ở môn Ngữ Văn đọc không chỉ là để cho âm
thanh ngân vang lên mà chủ yếu để cảm, để hiểu, suy nghĩ, vận dụng, liên tưởng,
tích lũy. Đọc như thế nào để thấm vào tâm trí mới cảm nhận được nội dung trong
đó. Đọc sẽ làm âm vang lên những tín hiệu của cuộc sống mà tác giả muốn gửi
gắm. Âm vang của lời đọc kích thích quá trình tri giác, tưởng tượng và tái hiện
hình ảnh. Cảm xúc sẽ có được, sẽ bắt đầu từ khi đọc và được duy trì phát triển
trong quá trình đọc. Hiện nay, vẫn còn một số học sinh chưa biết cảm nhận nội
dung văn bản qua cách đọc. Các em chỉ biết đọc cho lưu loát chứ chưa biết thông
qua cách đọc mà cảm thụ nội dung tác phẩm. Để việc cảm thụ văn bản thông qua
cách đọc của học sinh đạt kết quả tốt bản thân tôi đã áp dụng một số giải pháp sau
đây.
2/ Mô tả nội dung:
Để giúp học sinh cảm thụ văn bản thông qua cách đọc văn bản, giáo viên cần
hướng dẫn cách đọc cho học sinh thật chi tiết, cụ thể trước khi đọc văn bản. Tùy
kiểu văn bản là thơ hay truyện mà có sự hướng dẫn phù hợp với từng kiểu bài.
Cho nên tôi đưa ra sáng kiến này nhằm giúp học sinh cảm thụ nội dung văn bản
thông qua việc đọc tác phẩm.
II/ MỘT SỐ GIẢI PHÁP:
1/ Khi đọc tác phẩm cần chú ý:
Đọc chính xác, rõ ràng, mạch lạc, diễn cảm. Giọng đọc phải phù hợp với ý
tình, nhịp điệu câu văn. Cần tránh cách đọc Văn như đọc toán, lí, hóa,,với giọng
không thay đổi: “đều đều” và “bằng bằng”. Đọc văn là đọc đúng ngữ âm, chính tả,

trước vẻ đẹp như tranh của rừng Việt Bắc; câu 4: tâm trạng thao thức lo việc nước
của Bác.
3/ Đối với truyện:
Cần chú ý nhân vật (giọng của từng nhân vật), tình tiết, lời kể… Người đọc
phải thật sự rung động trước nỗi niềm, số phận nhân vật – phải hóa thân vào nhân
vật. Chẳng hạn, đọc tác phẩm “Tắt đèn” ( Ngô Tất Tố), khi ta đọc đến nhân vật chị
Dậu thì lúc đó ta là Chị Dậu; còn đọc đến nhân vật cai lệ thì lúc đó ta là cai lệ.
Ví dụ 1:
Giọng đọc cho truyện ngắn “ Lão Hạc” ( Nam Cao): Diễn cảm – chú ý
giọng điệu biến hóa đa dạng của tác phẩm. Lời của lão Hạc khi chua chát, xót xa,
lúc chậm rãi, nằn nì. Lời của ông giáo (người kể chuyện) khi thì từ tốn, ấm áp, lúc
lại cất lên đầy xót xa thương cảm. Lời của vợ ông giáo khi nói về lão Hạc thì lạnh
lùng, dứt khoát. Lời của Binh Tư lại đầy vẻ nghi ngờ, mỉa mai. Nhịp điệu phần
đầu, nhìn chung vừa phải, chậm rãi; phần cuối lại gấp gáp.
Ví dụ 2:
Đoạn trích “Trong lòng mẹ” (Những ngày thơ ấu) của Nguyên Hồng: Cuộc
tranh cãi với bà cô: giọng bà cô chì chiết, đay nghiến, châm chọc, cố gắng hạ thấp
uy tín của người mẹ trong lòng đứa bé; giọng bé Hồng thì vừa yếu đuối vừa cứng
cỏi, sự tự hào về người mẹ xen lẫn cảm xúc đau đớn khi thấy mẹ bị xúc phạm, sỉ
nhục. Cảnh gặp lại mẹ: Đọc thật diễn cảm, giọng bé Hồng cảm động, nghẹn ngào,
tủi cực, yêu thương vô bờ bến.
Ví dụ 3:
Đọc văn bản “Hịch tướng sĩ” (Trần Quốc Tuấn): chú ý cách đọc văn biền
ngẫu. Lời của chủ soái Trần Quốc Tuấn lúc trang trọng, lúc khẳng định mạnh mẽ,
chê trách việc làm tầm thường của các tướng sĩ. Giọng hài hước, châm biếm: “Cựa
gà không thể đâm thủng áo giáp giặc…”. Đọc bài hịch, ta có cảm tưởng như mỗi
chữ, mỗi câu văn đều là những lời gan ruột của anh hùng Trần Quốc Tuấn. Sau
-2-
Chuyên đề: Hiệu quả của việc đọc tác phẩm giúp học sinh cảm thụ nội dung tác phẩm Ngữ Văn 8
những câu văn hùng hồn, thấm đượm là hình ảnh người anh hùng yêu nước xót