Sáng kiến kinh nghiệm
I. NỘI DUNG ĐỀ TÀI
1. Tên đề tài
"MỘT VÀI BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HỌC THỂ LOẠI VĂN MIÊU TẢ CHO
HỌC SINH LỚP 4"
2. Lí do chọn đề tài
a. Cơ sở khoa học
Như chúng ta đã biết, tiếng Việt có vai trò cực kì quan trọng trong đời sống cộng
đồng và đời sống của mỗi con người Việt Nam. Đặc biệt đối với trẻ em, tiếng Việt
có vai trò rất quan trọng. Ngay từ lúc mới lọt lòng, trẻ được giao tiếp hàng ngày,
hàng giờ với tiếng Việt và khi cất tiếng nói đầu tiên, trẻ cũng nói lên tiếng nói của
người Việt. Do đó trẻ em cần học tiếng Việt một cách khoa học và cẩn thận để có
thể sử dụng suốt năm tháng học tập ở nhà trường cũng như trong suốt cuộc đời.
- Tiếng Việt có vị trí rất quan trọng với cuộc sống thực tiễn, đó cũng là công
cụ cần thiết cho các môn học khác và để giúp học sinh nhận thức thế giới xung
quanh, để hoạt động có hiệu quả trong thực tiễn.
- Khả năng giáo dục nhiều mặt của môn Tiếng Việt rất to lớn, nó có khả năng
phát triển tư duy lôgic, phát triển trí tuệ. Nó có vai trò to lớn trong việc rèn luyện
phương pháp suy nghĩ, phương pháp giải quyết vấn đề có suy luận, có nhiều tác
dụng phát triển trí thông minh, tư duy độc lập sáng tạo, linh hoạt góp phần giáo
dục ý trí nhẫn nại, ý trí vượt khó khăn.
- Tiếng Việt là một môn học quan trọng trong trường Tiểu học. Trong đó
phân môn Tập làm văn chiếm vị trí quan trọng không nhỏ. Bởi vì dạy tập làm văn
là dạy cho các em hình thành kĩ năng nói, viết; được xây dựng trên những thành
tựu của nhiều môn học khác như: Tập đọc, luyện từ và câu, kể chuyện, chính tả
Tập làm văn còn góp phần bổ sung kiến thức cho nhiều môn học. Chính vì vậy đòi
hỏi huy động kiến thức nhiều mặt từ hiểu biết cuộc sống, rèn luyện tư duy và hình
thành nhân cách học sinh.
Tác giả: Ph¹m ThÞ Hoa
1
Sáng kiến kinh nghiệm

đang thực hiện tốt việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh; cuộc
vận đông thực hiện “hai không” với bốn nội dung nên yêu cầu đổi mới phương
pháp dạy học theo hướng phát huy tính tính cực của học sinh làm cho hoạt động
dạy trên lớp "nhẹ nhàng, tự nhiên, hiệu quả". Để đạt được yêu cầu đó, giáo viên
phải có phương pháp và hình thức dạy học để nâng cao hiệu quả học tập cho học
sinh, vừa phù hợp với đặc điểm tâm sinh lí của lứa tuổi Tiểu học và trình độ nhận
thức của học sinh. Để đáp ứng với công cuộc đổi mới của đất nước nói chung và
của ngành giáo dục Tiểu học nói riêng.
- Từ mục đích thực tế của trường Tiểu học Đỗ Động là đào tạo học sinh trở
thành những con người toàn diện, có đủ nghị lực và tri thức để sau này xây dựng
quê hương đất nước.
Chương trình Tập làm văn Tiểu học bao gồm các thể loại như: văn miêu tả,
văn tường thuật, văn kể chuyện, văn viết thư, đơn Trong đó thể loại văn miêu tả
được học và chiếm thời lượng nhiều nhất.
Tuy nhiên, để giúp học sinh học tốt văn miêu tả, điều quan trọng là làm thế nào
để giúp học sinh quan sát, tìm ý cho bài văn, biết lựa chọn các từ ngữ miêu tả cho bài
văn thêm sinh động, hấp dẫn. Không chỉ đưa ra các lời nhận xét chung mà phải tả các
sự vật, hiện tượng bằng từ ngữ sinh động, gợi tả.
Qua thực tế nhiều năm giảng dạy lớp 4, tôi thấy phần đông học sinh lớp tôi
làm văn miêu tả gặp nhiều khó khăn về : Tri thức, hiểu biết về đối tượng miêu tả.
Các em sẽ không biết miêu tả nếu như chưa được quan sát. Vốn hiểu biết về từ ngữ
của các em chưa sâu, thấy đâu tả đó, chưa biết bộc lộ cảm xúc trong bài văn miêu
tả của mình. Chưa biết cách sử dụng các biện pháp nghệ thuật trong văn miêu tả để
bài văn thêm hấp dẫn.
Chính vì những lẽ đó, trong hai năm học: 2011- 2012; 2012- 2013 tôi đã
nghiên cứu và thực hiện một số biện pháp nhằm giúp học sinh lớp 4 do tôi dạy học
Tác giả: Ph¹m ThÞ Hoa
3
Sỏng kin kinh nghim
th loi vn miờu t t hiu qu cao. n nm hc 2013- 2014 ny, tụi tip tc ỏp

học như sau:
Năm học Tỉ lệ học sinh khá, giỏi Tỉ lệ học sinh trung bình.
2011 - 2012 36% 64%
2012 - 2013 42% 58%
-Như vậy, cả hai năm kết quả cho thấy học sinh làm văn miêu tả đạt khá giỏi
chỉ từ 36%- 42%.
*Từ kết quả trên, tôi thấy mình cần phải nghiên cứư, tìm hiểu và áp dụng một
số biện pháp để giúp các em nâng cao kết quả học thể loại văn miêu tả. Tôi đã
mạnh dạn viết đề tài này.
*Tôi đã đi tìm hiểu nguyên nhân vì sao chất lượng phân môn Tập làm văn,
nhất là văn miêu tả chưa cao. Qua tìm hiểu thực tế ở lớp, ở gia đình các em và qua
đồng nghiệp, tôi nhận thấy nguyên nhân học sinh đạt kết quả chưa cao là do:
a) Nguyên nhân chủ quan:
- Giáo viên còn ngại khi phải dạy phân môn tập làm văn nên khi dạy còn nhiều
lúng túng về phương pháp và nội dung. Điều này thể hiện rõ qua những tiết thao
giảng, các tiết tôi đã đi dự giờ đồng nghiệp.
- Phương pháp dạy của giáo viên còn rập khuôn, thiếu sự dẫn dắt, gợi mở cho
các em tìm ra những từ, những ý hay khi miêu tả.
- Giáo viên ít quan tâm đến việc hướng dẫn các em phải tả như thế nào để bộc
lộ được nét riêng biệt của đối tượng mình đang miêu tả, để thoát khỏi việc tả một
cách rập khuôn, sáo rỗng.
Tác giả: Ph¹m ThÞ Hoa
5
Sáng kiến kinh nghiệm
- Khi giảng dạy, giáo viên còn thiếu tranh ảnh, vật thật để hỗ trợ cho các em
khi miêu tả.
- Trong khi chấm và phê bài còn chung chung. Khi trả bài, sửa bài, chữa lỗi
còn hạn chế, chưa sửa được hết các ý chưa hay của các em, chưa nêu được nhiều ý
hay nhằm phát huy cho các em vận dụng khi làm bài tập làm văn.
- Còn thiếu sự kết hợp, liên hệ giữa tiết dạy tập làm văn với các môn học khác.

- Bố mẹ các em đa số làm ruộng, gia dình khó khăn nên phải làm thêm nhiều
nghề phụ để kiếm sống và phải đi làm ăn xa.
1.2. Tình trạng thực tế khi chưa thực hiện đề tài: Qua điều tra, xem xét sổ
điểm. thông qua giáo viên chủ nhiệm lớp 3B, tôi thấy:
- Chất lượng hai mặt giáo dục năm lớp 3:
+ Hạnh kiểm : thực hiện đầy đủ: 28 em
+ Học lực môn Tỉếng Việt :
Tổn
g số học
sinh
Loại giỏi Loại khá Loại trung bình Loại yếu
28 TS % TS % TS % TS %
4 14 6 21 18 65 0 0

- Môn Tiếng Việt nói chung và phân môn Tập làm văn nói riêng là môn học khó
nên học sinh dễ chán. Trình độ nhận thức học sinh không đồng đều. Một số học
sinh còn chậm, nhút nhát, kĩ năng quan sát, đặt câu còn hạn chế, chưa có thói quen
đọc và tìm hiểu kĩ đề bài dẫn tới thường nhầm lẫn giữa các thể loại văn, chưa bám
sát vào yêu cầu của đề bài để viết cho đúng và hay. Kĩ năng diễn đạt bằng lời còn
hạn chế. Một số em tiếp thu bài một cách thụ động, ghi nhớ bài còn máy móc nên
chóng quên, vì thế phải có phương pháp khắc sâu kiến thức.
Tác giả: Ph¹m ThÞ Hoa
7
Sáng kiến kinh nghiệm
* Qua việc xem xét kết quả hai mặt giáo dục năm lớp ba và hai tuần dạy học,
tôi đã ra bài khảo sát chất lượng đầu năm của riêng phân môn Tập làm văn. Tôi ra
đề vừa sức với học sinh.
Đề bài: Em hãy viết đoạn văn tả về bầu trời buổi sáng.
Qua quá trình coi và chấm, tôi đã thu được kết quả như sau:
Tổn

Tác giả: Ph¹m ThÞ Hoa
8
Sáng kiến kinh nghiệm
- Vốn từ của các em còn quá ít, diễn đạt chưa hay, viết như khi nói chuyện
bình thường.
- Do lứa tuổi tiểu học, các em còn nhỏ, hiếu động, mải chơi, chóng nhớ,
chóng quên.
- Do một số em nhận thức còn chậm, gia đình còn gặp nhiều khó khăn nên
không quan tâm đến việc học của con em mình.
- Do địa bàn xã Đỗ Động chủ yếu làm nông nghiệp, kinh tế còn chậm phát
triển nên một số bố mẹ các em phải đi làm ăn xa, để con lại cho ông bà trông nom.
* Từ các nguyên nhân trên, tôi đã nghiên cứu, tìm tòi hướng đi trong phương
pháp dạy học thực tế, gây hứng thú và lòng say mê yêu thích học môn Tiếng Việt,
đặc biệt là phân môn Tập làm văn cho học sinh. Đồng thời tôi đã tìm tòi các biện
pháp để thu hút các em và thu hút sự quan tâm của các gia đình tới việc học tập của
con em mình.
2. Những biện pháp thực hiện chính
Năm học 2013 – 2014 là năm học tiếp tục thực hiện Nghị quyết Đại hội XI
của Đảng về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hóa,
hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế, thực hiện Nghị quyết
Đại hội Đảng bộ thành phố lần thứ XV. Tiếp tục thực hiện các cuộc vận động “Học
tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, lồng ghép với cuộc vận động
"Mỗi thầy giáo, cô giáo là một tấm gương đạo đức, tự học và sáng tạo" và các
cuộc vận động của ngành giáo dục Hà Nội; xây dựng phong trào thi đua “Xây dựng
trường học thân thiện, học sinh tích cực”. Tập trung đẩy mạnh đổi mới nội dung và
phương pháp dạy học, đánh giá kết quả học tập phù hợp với từng đối tượng và tâm
sinh lý của học sinh tiểu học đảm bảo chuẩn kiến thức, kỹ năng; chú trọng giáo dục
đạo đức, kỹ năng sống cho học sinh; tăng cường cơ hội tiếp cận giáo dục cho trẻ
em có hoàn cảnh khó khăn.
Tác giả: Ph¹m ThÞ Hoa

Sáng kiến kinh nghiệm
+ Quan sát cái cặp, tôi yêu cầu học sinh dùng tay sờ vào cặp để phát hiện ra
độ sần sùi hay nhẵn bóng của da cặp, bật khoá chiếc cặp để nghe tiếng kêu của
chiếc khoá (bằng tai).
2. Quan sát kĩ để tìm ra đặc điểm riêng của đối tượng.
Tôi luôn hướng cho học sinh tìm ra những đặc điểm riêng biệt của đồ vật,
cây cối, loài vật …
Ví dụ :
+ Nhận xét con gà trống ở nhà, em phải cố tìm ra mào của nó, lông của nó,
thân hình nó … có gì khác với con gà ở hàng xóm?
+Dạy “Quan sát cây bút chì” không phải cho các em thấy được màu sắc, hình
dáng của nó mà còn nhận ra những dòng chữ in trên vỏ và các đặc điểm khác như
có bị dính mực không? Có bị trầy không? Bị sứt không? … những đặc điểm ấy chỉ
riêng cây bút chì của em mới có.
Quan sát trong văn miêu tả là làm cho học sinh cần phải nhận ra đặc điểm
riêng biệt. Đây là một điều hết sức quan trọng nên tôi luôn luôn rèn luyện và hướng
dẫn cho học sinh nhận ra đặc điểm quan trọng đó. Bởi đây là một điều bức xúc: học
sinh có thói quen làm văn rập khuôn theo mẫu. Nếu như “tả con gà, tả cái cặp” …
thì có 19 học sinh lớp tôi đều có bài làm gần giống nhau.
Vì thế, khi dạy văn miêu tả, tôi luôn nhắc nhở, gợi ý để học sinh tìm ra
những nét riêng biệt, những tình cảm riêng biệt đối với đối tượng được tả. Có thể
những đặc điểm riêng đó đối với người khác là bình thường nhưng đối với riêng em
là đặc biệt vì nó gắn bó với em bằng một kỉ niệm, một sự kiện hoặc một niềm vui,
nỗi buồn… nào đó.
Ví dụ: "Tả cái bàn học ở nhà": Điều đặc biệt là mặt bàn để viết không phải
hình chữ nhật như những cái bàn học khác. Mặt bàn được khoét một vòng lượn đủ
vừa em vào ngồi trên ghế.
3. Phân chia đối tượng để quan sát:
Tác giả: Ph¹m ThÞ Hoa
11

Sáng kiến kinh nghiệm
ngồi học dưới bóng rợp của chiếc ô xanh ấy. Mùa thu, thỉnh thoảng một cơn gió
lướt qua làm vài chiếc lá bàng rụng xuống. Long thường nhặt những chiếc lá vàng
xuộm làm quạt phe phẩy hay kết thành chiếc mũ đội đầu. Sang mùa đông, trời càng
lạnh, lá bàng càng rụng nhiều cho người đem về đốt sưởi…".
* Nhưng dù quan sát ở trình tự nào đi nữa, tôi luôn nhắc cho học sinh tập trung
vào từng bộ phận chủ yếu và trọng tâm.
Ví dụ: Khi quan sát cây hoa phượng, các em cần tập trung quan sát vào hoa,
lá là những bộ phận chủ yếu và trọng tâm của cây hoa định tả.
5. Thu nhận các nhận xét do quan sát mang lại:
Khi trình bày kết quả quan sát, tôi yêu cầu học sinh trả lời các câu hỏi bằng
nhiều chi tiết cụ thể và sử dụng ngôn ngữ chính xác gợi hình ảnh.
Ví dụ: Tả con đường từ nhà đến trường.
- Giáo viên: Hai bên đường có gì?
- Học sinh: Hai bên đường có cây cối. (Đây là sự quan sát hời hợt, sơ sài).
- Giáo viên: Em hãy quan sát cảnh vật hai bên đường?
- Học sinh: Hai bên đường có nhiều cây cối, mấy chú chim kêu ríu rít trên
cành. (Câu trả lời có chi tiết hơn nhưng chưa hay, chua cụ thể)
Tôi gợi ý học sinh trả lời cụ thể và chi tiết hơn: "Hai bên đường cây cối xanh
tươi, chúng nghiêng mình như cùng em tiếp bước. Mấy chú chim đậu trên cành hót
ríu rít nghe vui tai làm sao!"
Đồng thời, tôi cũng không quên rèn sự tinh tế khi quan sát. Đó là nhận ra đặc
điểm ít người nhìn thấy. Tôi minh họa bằng những đoạn văn hay vào tiết lập dàn ý
hoặc trả bài viết.
Ví dụ: Nằm trong nhà, nghe tiếng lá rơi ngoài thềm, Trần Đăng Khoa mới
mười tuổi đã phát hiện “Tiếng rơi rất khẽ như là rơi êm”.
Nhìn bà nội, em Thanh Nhàn (Hà Nội) thì nhận xét: “Hai má bà hóp lại, thái
dương hơi nhô, tay chân có chổ bắt đầu xương xẩu, nổi gân xanh…”
Tác giả: Ph¹m ThÞ Hoa
13

Sáng kiến kinh nghiệm
hoa chuối, quả chuối khi còn xanh, quả chuối khi chín, nộm hoa chuối, dầu chuối,
mứt chuối
Có như vậy, từ những điều mà tôi dẫn dắt học sinh quan sát ở lớp, đối chiếu
với điều mà các em quan sát tại nhà, ngoài xã hội, các em cân nhắc lựa chọn tình
tiết diễn đạt thành bài văn.
BIỆN PHÁP THỨ HAI
TÍCH LŨY VỐN TỪ NGỮ VÀ LỰA CHỌN VỐN TỪ
Giúp học sinh tích luỹ vốn từ ngữ và lựa chọn vốn từ ngữ có ý nghĩa quan
trọng đến với việc làm vân miêu tả. Do đó, đây là vấn đề tôi quan tâm nhất đối với
học sinh.
1. Tạo điều kiện để học sinh tích luỹ vốn từ miêu tả:
- Việc đầu tiên là giúp học sinh tích luỹ vốn từ ngữ miêu tả qua các bài tập
đọc là các bài văn hay của các nhà văn. Số lượng từ ngữ trong bài rất phong phú,
cách sử dụng chúng rất sáng tạo. Dạy các bài tập đọc đó, tôi thường chỉ ra các từ
ngữ miêu tả; chọn một, hai trường hợp đặc sắc nhất để phân tích cái hay, sự sáng
tạo của nhà văn khi dùng chúng. Có như vậy mới giúp học sinh nhớ được một từ
ngữ, một hình ảnh, thậm chí cả câu văn hay sau mỗi bài tập đọc.
Ví dụ:
+ Dạy bài tập đọc " Sầu riêng", khi tả đến mùi thơm của hoa sầu riêng, tác
giả đã sử dụng từ ngữ đặc sắc để tả: " Hương vị của nó hết sức đặc biệt, mùi thơm
đậm, bay rất xa, lâu tan trong không khí. Còn hàng chục mết moái tới nơi để sầu
riêng, hương đã ngào ngạt xông vào cánh mũi. Sầu riêng thơm mùi thơm của mít
chín quyện với hương bưởi, béo cái béo của trứng gà, ngọt cái vị của mật ong già
hạn. Hương vị quyến rũ đến kì lạ."
+ Dạy tiết Tập làm văn " Luyện tập miêu tả các bộ phận của con vật", tôi đi
sâu phân tích cho học sinh thấy được có nhiều từ ngữ để tả các bộ phận của từng
con vật. Như khi tả về màu sắc của mèo: "Đen thì đen như than, mắt vàng như lửa.
Tác giả: Ph¹m ThÞ Hoa
15

Sáng kiến kinh nghiệm
việc lựa chọn từ ngữ khi diễn đạt cũng như khi làm bài văn mịêu tả. Việc xác định
một từ ngữ hay hình ảnh phải trải qua thời gian tìm tòi, chọn lọc thì hình ảnh, từ
ngữ đó mới thích hợp, mới gợi hình, gợi cảm.
Sau mỗi tiết Tập làm văn, tôi tranh thủ lấy ví dụ những đoạn văn hay, phân
tích cho học sinh thấy cái hay khi biết lựa chọn từ.
Ví dụ :
*Tả cây bưởi: "Vào mùa Xuân, từng chùm hoa trắng muốt, hương thơm
thoang thoảng theo gió, lấp ló trong những tán lá xanh mơn mởn. Khi có cơn gió
thoảng qua, những cánh hoa trắng rơi lả tả quanh gốc cây. Chúng em thường nhặt
hoa bưởi để chơi đồ hàng, hoặc để đầu giường cho thơm. Cuối mùa Xuân, hoa kết
thành những quả bưởi con. Quả bưởi lớn nhanh như thổi. Lúc đầu, chúng bé bằng
hòn bi, sau đó, to bằng quả chanh, rồi bằng nắm tay người lớn, và bằng quả bóng
lúc nào không biết. Mỗi cây bưởi có từ hàng chục, đến hàng trăm quả, lúc lỉu trông
rất đẹp mắt. Mùa Thu, là mùa bưởi chín. Lúc đó, từng quả bưởi nặng trĩu cành,
màu vàng ươm, có mùi thơm ngọt. Gọt lớp vỏ mỏng bên ngoài, em thấy xuất hiện
lớp cùi trắng ngà, rồi đến múi bưởi tròn căng, mọng nước, nhưng bóc rất dóc vỏ.
Tép bưởi không bị nát và chảy nước."
*Tả cái cặp sách: "Mỗi đồ vật đều có một công dụng và hữu ích riêng. Em
bút chì giúp em chữa bài tập sai. Anh bút mực giúp em viết những dòng chữ nắn
nót. Giúp em đựng hết sách vở thật gọn gàng là chị cắp sách.
Chiếc cặp của em được làm bằng vải cứng pha nilông. Dáng cặp như một hình
chữ nhật nằm, rộng gần bằng hai quyển sách giáo khoa ghép lại. Chiếc cặp trông
thật bắt mắt khi khoác lên mình bộ áo màu hồng pha lẫn với màu trắng. Nổi bật
nhất trên nắp cặp là một cô búp bê, tay cầm bông hoa tươi thắm, bên cạnh là chú
mèo trông rất đáng yêu."
* Tả cái bàn học: "Ngoài hững người bạn cùng tổ, cùng lớp, em còn có một
"người bạn" rất đặc biệt. Người bạn đó chính là cái bàn học của em ở lớp.
Tác giả: Ph¹m ThÞ Hoa
17

văn mới sinh động. Nếu như một bài văn tả loài vật chỉ dừng lại ở việc miêu tả đầu,
mình, đuôi, chân… thì giống như liệt kê các bộ phận của một con vật thường gặp ở
môn khoa học, không giống như một bài văn miêu tả. Vì thế, hướng dẫn các em
biết sử dụng các hình thức nghệ thuật trong văn miêu tả là hết sức cần thiết.
1. Sử dụng biện pháp so sánh trong văn miêu tả:
Dạy tả "Tả cây bàng ở sân trường em", có em nêu: "Vài vệt nắng sớm
chiếu xuống cành lá bàng", "Gió thổi nhẹ làm lá cây lay động". Nội dung như thế
đã đạt, câu văn gọn ý. Nhưng để sinh động hơn, tôi gợi ý – học sinh có thể sửa lại:
"Vài vệt nắng sớm như ve vuốt những lá cành xanh tươi còn lấm tấm những giọt
sương đêm". "Gió thổi nhẹ như lay động lá cành" .
Bên cạnh đó, tôi thường lấy những đoạn văn miêu tả hay, có sử dụng biện
pháp so sánh trong các bài tập đọc để học sinh tham khảo:
Ví dụ
* Đoạn văn tả hoa sầu riêng: "Hoa sầu riêng trổ vào cuối năm. Gió đưa
hương thơm ngát như hương cau, hương bưởi tỏa khắp khu vườn. Hoa đậu từng
chùm, màu trắng ngà. Cánh hoa nhỏ như vảy cá, hao hao giống cánh sen con, lác
đác vài nhụy li ti giữa những cánh hoa. Mỗi cuống hoa ra một trái. Nhìn trái sầu
riêng lủng lẳng dưới cành trông giống những tổ kiến. Mùa trái rộ vào dạo tháng
tư, tháng năm ta."
* Tả cây bút máy, tác giả viết: "Ôi ! Trông cây bút máy này mới đẹp làm
sao ! Cây bút nhó nhắn, dài khoảng một gang tay em. Thân bút tròn, thon thon như
ngón tay. Nắp bút bằng kim loại, được mạ kền sáng loáng. Thân bút được làm
bằng nhựa màu đen, trơn bóng, càng về sau thon lại như búp măng non."
* Tô Hoài miêu tả chim chích bông như sau: "Hai chân xinh xinh bằng hai
chiếc tăm. Cặp mỏ chích bông tí tẹo bằng hai mảnh vỏ trấu chắp lại"
2/ Sử dụng biện pháp nhân hoá trong văn miêu tả:
a. Dùng biện pháp nhân hoá để tả hình dáng bên ngoài.
Tác giả: Ph¹m ThÞ Hoa
19
Sáng kiến kinh nghiệm

giữa bầu trời quang đãng". (Nhớ lại buổi đầu đi học– Tập đọc lớp 3 – tập 1).
Ví dụ 2: "Tôi đi giữa bãi dâu và có cảm giác như đang lội dưới dòng sông
cạn. Cát ở rãnh luống mềm lún. Những cành dâu, lá xôn xao đón lấy ánh nắng
chói chang, làm cho lớp cát dưới chân tôi mát rượi…" (Bãi dâu – Tập đọc lớp 3 –
tập 2).
Ví dụ 3: "Lần nào trở về với bà, Thanh cũng thấy thanh thản và bình yêu như
thế. Căn nhà, thửa vườn này như một nơi mát mẻ và hiền lành. Ơ đấy, bà lúc nào
cũng sẵn sàng chờ đợi để mến yêu Thanh." (Về thăm bà–Tập đọc lớp 4 - tập 1).
Tương tự như vậy, khi dạy Tập làm văn, tôi thường gợi ý, dẫn dắt học sinh để
giúp học sinh tìm ra những suy nghĩ, cảm xúc của mình trước một sự việc, một đối
tượng được tả để bài văn không còn khô khan mà tràn đầy cảm xúc để hấp dẫn
người đọc, người nghe.
Như vậy, với những biện pháp vừa nêu trên, tôi tin rằng học sinh có thêm
điều kiện để làm một bài văn miêu tả hay và phong phú. Đồng thời, đây cũng là
nền móng cho những mầm non văn học trỗi dậy và vươn lên xanh tốt.
BIỆN PHÁP THỨ NĂM
HƯỚNG DẪN HỌC SINH PHƯƠNG PHÁP TỰ HỌC
a. Hướng dẫn phương pháp học ở nhà
- Khi đã được nghe giảng trên lớp cùng với việc quan sát thì việc áp dụng kiến
thức đã học vào làm bài là rất cần thiết đối với học sinh. Đồng thời nó cũng là một
yếu tố quan trọng quyết định sụ tiến bộ của các em, là phần cơ bản để các em vươn
lên trở thành học sinh giỏi. Nếu các em không biết sắp xếp lịch học và không biết
tự học thì sẽ không khắc sâu được kiến thức đã học trên lớp để áp dụng vào thực tế.
Để trở thành học sinh giỏi và nâng cao chất lượng học môn Tiếng Việt, các em cần
có thời gian học lí thuyết và vận dụng làm bài tập thực hành ôn luyện vì “học đi đôi
Tác giả: Ph¹m ThÞ Hoa
21
Sáng kiến kinh nghiệm
với hành”. Chính vì vậy, việc hướng dẫn học sinh học ở nhà như thế nào cho khoa
học để mang lại kết quả cao là rất cần thiết. Tôi đã tiến hành giúp học sinh sắp xếp

các em như: sách, báo, bố, mẹ, anh chị, bạn bè, thầy cô giáo.
* Qua các biện pháp đã áp dụng, tôi thấy: Ngoài đổi mới phương pháp giảng
dạy thì sách vở và đồ dùng học tập cũng chính là người thầy gần gũi nhất để giúp
giáo viên và học sinh nâng cao kiến thức của mình. Vì vậy trong năm học 2013
-2014, tôi đã trang bị cho học sinh lớp 4A đầy đủ sách vở, đồ dùng học tập môn
Tiếng Việt : sách giáo khoa, vở bài tập, vở ôly và một số sách tham khảo thêm. Tôi
đã hướng dẫn các em cách học trong các sách đó. Do vậy các em ngày càng say mê
yêu thích học Tập làm văn hơn.
Ngoài năm biện pháp cụ thể trên, tôi đã kết hợp thêm một số biện pháp như:
tổ chức nhóm học tập ở nhà, các em ở gần nhà nhau thì đến tập trung học ở nhà
một bạn vào chiều thứ 7 và chủ nhật. Phân công bạn giỏi giúp đỡ các bạn yếu
Để bồi dưỡng học sinh trở thành học sinh giỏi và nâng cao chất lượng học
môn Tiếng Việt, nhất là phân môn Tập làm văn để các em áp dụng vào cuộc sống
thì người thầy phải xây dựng cho các em phương pháp học tập ở trường cũng như ở
nhà thật phù hợp với từng đối tượng, đồng thời người thầy phải cải tiến phương
pháp giảng dạy, có những biện pháp cụ thể gây hứng thú học tập cho học sinh để
chất lượng dạy và học ngày càng được nâng cao hơn. Chính vì vậy tôi đã kết hợp
các biện pháp trên trong giảng dạy phân môn tập làm văn, nhất là văn miêu tả cho
học sinh lớp 4A, trường tiểu học Đỗ Động- Thanh Oai- Hà Nội.

Tác giả: Ph¹m ThÞ Hoa
23
Sỏng kin kinh nghim
III- Kết quả thực hiện ( có so sánh đối chứng)
a. Qua quỏ trỡnh ging dy mụn Ting Vit, phõn mụn Tp lm vn v ó ỏp
dng cỏc bin phỏp trờn, tụi nhn thy hc sinh lp tụi hng thỳ hc tp. Cỏc em ó
bit cỏch quan sỏt v mnh dn phỏt biu ý kin xõy dng bi. Cỏc em ó t tin,
khụng ngi khi tr li ming, ó cú nhiu em say mờ hc vn hn Hc sinh ham
hc, t tin, cht lng hc tp c nõng lờn mt cỏch rừ rt. Trong quỏ trỡnh hc,
hc sinh dn dn chim lnh kin thc mi v làm bài văn tả hay hơn. S tin b

im gii
( 9 - 10 )
im khỏ
( 7 - 8 )
im Trung
bỡnh ( 5 - 6 )
im yu
( Di 5 )
28 TS % TS % TS % TS %
6 21 10 35 12 44 0 0

b. Khi ti c thc hin, qua cỏc bin phỏp trờn, tụi thy cú tỏc dng rt ln
n cht lng hc tp mụn Ting Vit núi riờng v cỏc mụn hc khỏc. Khi cha
Tỏc gi: Phạm Thị Hoa
24
Sáng kiến kinh nghiệm
thực hiện đề tài, các em chưa chú ý đến việc học môn Tiếng Việt mà chỉ thích làm
toán. Bài văn thường làm cẩu thả, tả qua loa cho xong miễn là có bài nộp cho cô
giáo. Trong và sau khi thực hiện đề tài, các em có nhiều tiến bộ. Số lượng học sinh
khá giỏi tăng lên, chất lượng giáo dục được nâng cao.
IV- kÕt luËn vµ khuyÕn nghÞ
1. Kết luận
Qua quá trình thực hiện đề tài, bằng các biện pháp cụ thể tôi đã rút ra được
bài học sau:
- Đề tài được thực hiện đạt kết quả cao, có ý nghĩa chính trị to lớn, nhất là
trong giai đoạn hiện nay chúng ta đang thực hiện cuộc vận động “hai không” với 4
nội dung. Học sinh đạt kết quả cao trong lớp 4, khi lên lớp 5 các em không bị ngồi
nhầm lớp.
- Đề tài thực hiện ngắn gọn, khái quát, có tính khả thi cao, có thể thực hiện
trong tất cả các khồi lớp học, trong tất cả các môn học. Mang lại tác dụng to lớn,