Trường THCS Kim Đồng Sáng kiến kinh nghiệm
PHÒNG GIÁO DỤC- ĐÀO TẠO ĐẠI LỘC
TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ KIM ĐỒNG
****************************
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
TÊN ĐỀ TÀI:
MỘT VÀI BIỆN PHÁP NÂNG CAO
HIỆU QUẢ DẠY HỌC HỢP TÁC
TRONG NHÓM NHỎ
Ở BỘ MÔN SINH HỌC
NGƯỜI THỰC HIỆN:HUỲNH THỊ KIM MAI.
NĂM HỌC:2005-2006.
Người viết:Huỳnh Thị Kim Mai

1
Trường THCS Kim Đồng Sáng kiến kinh nghiệm
PHẦN THỨ NHẤT
Để đào tạo những con người năng động sáng tạo phục vụ sự
nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, đòi hỏi người giáo viên
(GV) phải suy nghĩ, lựa chọn những phương pháp dạy học phù hợp với
đối tượng dạy học, với mục đích, phương tiện, hình thức tổ chức dạy
học nên việc sử dụng các phương pháp trở nên đa dạng hơn nhiều.
I/Lí do chọn đề tài:
Cùng với việc thay SGK mới, việc đổi mới phương pháp dạy
học trong bộ môn Sinh theo định hướng ở các trường phổ thông hiện
nay là phát huy tính tích cực, tự giác chủ động sáng tạo của HS phù
hợp với từng lớp học; từng đối tượng. Qua phương pháp tự học, tự khai
thác kiến thức và kĩ vận dụng kiến thức vào thực tiễn, đem lại niềm
vui, hứng thú cho HS học tập.
Từ xưa, bên cạnh câu “Không thầy đố mày làm nên” ông cha ta
đã có câu “Học thầy không tầy học bạn”. Đúng vậy, trong giáo dục,

3
Trường THCS Kim Đồng Sáng kiến kinh nghiệm
NỘI DUNG:
I/Thực trạng ban đầu:
Qua các năm học, tôi nhận thấy những việc mà GV và HS thực
hiện và chưa thực hiện được các vấn đề sau:
a/Về phía giáo viên:
*Ưu điểm:
-Trong soạn giảng có thể hiện việc đổi mới phương pháp dạy
học.
-Đã sử dụng PPDH hợp tác trong nhóm nhỏ để dạy một số tiết
học ở các khối lớp.
*Tồn tại:
-Mặc dù trong giáo án có thể hiện PPDH này, song chưa rõ ràng,
cụ thể.
-Các GV tổ chức hoạt động cho HS chưa đồng đều, chưa có sự
thống nhất các bước hoạt động và chưa thật sự đầu tư đúng mức trong
các tiết dạy của mình.
b/Về phía học sinh:
*Ưu điểm:
-Qua học tập, đã có một số HS hoạt động tích cựcđể tìm ra kiến
thức mới.
-HS biết tự mình trình bày kết quả trước lớp.
*Tồn tại:
Người viết:Huỳnh Thị Kim Mai

4
Trường THCS Kim Đồng Sáng kiến kinh nghiệm
Những ưu điểm trên của HS chỉ tập trung ở các em khá giỏi, cho
nên kết quả hoạt động chỉ là kết quả của các HS nổi trội, còn các HS

qua việc quan sát hình vẽ 8.2 mô tả dược bằng lời 2 cách di chuyển của
thủy tức.
+Sang phần 2, ở phần này kiến thức mới và khó, GV yêu cầu
HS nắm chắc thông tin ở bảng phụ, thảo luận nhóm “ Xác định và ghi
tên từng loại tế bào vào ô trống của bảng”
-Chuẩn bị kĩ về phương tiện dạy học để phục vụ cho tiết
học.Tùy theo sự lựa chọn phương tiện để thực hiện cho hoạt động
nhóm ở mỗi GV mà chuẩn bị đồ dùng dạy học tương ứng.Ví dụ như
tranh vẽ phóng to, mẫu vật, mô hình, bảng phụ ghi sẵn nội dung thảo
luận; hoặc chuẩn bị phiếu học tập để phát cho từng nhóm → sau hoạt
động GV thu kết quả để chấm; hoặc HS tự thực hiện trong vở bài tập
của mình, sau đó thống nhất kết quả chung cho nhóm trưởng. Nếu GV
sử dụng đèn chiếu trong dạy học thì chỉ cần chuẩn bị cho mỗi nhóm
một bảng trong và bút lông để các nhóm làm bài tập; sau đó chiếu kết
quả lên màn hình, các nhóm khác dễ dàng nhận xét. Hiện nay, điều
kiện phương tiện dạy học ở các trường học rất phong phú, có cả hệ
thống dạy học điện tử: Microsoft Power Point; nếu GV chúng ta sử
dụng phương tiện dạy học này rất thuận lợi trong dạy học nhất là trong
dạy học hợp tác nhóm nhỏ.
Người viết:Huỳnh Thị Kim Mai

6
Trường THCS Kim Đồng Sáng kiến kinh nghiệm
-Dặn dò, hướng dẫn HS chuẩn bị bài mới cũng là một khâu
không thể thiếu trong quá trình soạn giảng.Yêu cầu HS chuẩn bị đầy
đủ bao gồm nghiên cứu bài mới, chuẩn bị vật mẫu theo nhóm, bài tập
theo yêu cầu SGK. Hình thức hướng dẫn là những câu hỏi nêu vấn đề,
yêu cầu các em phải đọc và soạn trước bài mới.
*Ví dụ: Khi nghiên cứu bài “Sán lá gan” ( Bài 11-SH7)
Thấy cần phải cho HS thảo luận phần “đặc điểm cấu tạo ngoài

vụ phân công cho mỗi nhóm viên thực hiện một phần công việc.Trong
nhóm nhỏ mỗi thành viên đều hoạt động tích cực, không thể ỷ lại vào
những em khá, giỏi. Các thành viên trong nhóm giúp nhau tìm hiểu vấn
đề trong không khí thi đua với các nhóm khác. Kết quả làm việc của
mỗi nhóm sẽ đóng góp vào kết quả chung của cả lớp. Để trình bày kết
quả làm việc của nhóm trước toàn lớp, nhóm có thể cử ra một đại diện
hoặc có thể phân công mỗi bạn trong nhóm trình bày một phần nếu
nhiệm vụ giao khá phức tạp.
*Ví dụ bài: Phân biệt động vật với thực vật- Đặc điểm chung
của động vật.( Bài 2-SH7)
+GV cần chuẩn bị:
• Bảng phụ ghi sẵn nội dung bảng 1 tr. 9 SGK.
• Tranh vẽ phóng to H.2.1SGK.
+HS cần chuẩn bị mỗi nhóm một bảng phụ bằng giấy roky kẻ
sẳn bảng 1SGK và 1 bút lông.
Người viết:Huỳnh Thị Kim Mai

8
Trường THCS Kim Đồng Sáng kiến kinh nghiệm
GV tiến hành như sau:
A.Làm việc chung cả lớp:
A
1
.Nêu vấn đề- xác định nhiệm vụ nhận thức:
-GV treo tranh vẽ phóng to H2.1:Các biểu hiện đặc trưng của
giới động vật và thực vật.
Giới thiệu nội dung tranh vẽ.
-GV tiếp tục treo bảng phụ viết sẵn nội dung bảng 1: “So sánh
động vật và thực vật”.
-Hướng dẫn HS cách hoàn thành bài tập đó.

B/Làm việc theo nhóm:
-Nhóm trưởng phân công trong nhóm để thực hiện theo gợi ý
trên.
-Trao đổi trong nhóm để hoàn chỉnh câu trả lời.
-Thể hiện kết quả trên phiếu học tập. (do em thư kí ghi.)
-Cử đại diện trình bày kết quả trước lớp.
C.Thảo luận - Tổng kết:
-Đại diện nhóm đem phiếu học tập của nhóm mình đính lên
bảng-trình bày kết quả.
-Các nhóm khác nhận xét - bổ sung ý kiến.
GV uốn nắn (lúc cần bổ sung thêm vài tư liệu để bài học thêm
sâu sắc).
*Nội dung phiếu học tập (Đã hoàn chỉnh)
Bảng 1:So sánh động vật với thực vật.
Người viết:Huỳnh Thị Kim Mai

10
Trường THCS Kim Đồng Sáng kiến kinh nghiệm
Đặc
điểm
cơ
Đối thể
tượng
phân
biệt
Cấu
tạo từ
tế bào
Không
Có

chỉ sử dụng chất cơ có sẵn để nuôi cơ thể, có cơ quan di chuyển,
và có hệ thần kinh và giác quan.
-Cuối cùng GV chốt lại về sự khác nhau giữa động vật và thực vật,
từ đó đặc vấn đề tiếp theo là: Đặc điểm chung của động vật.
*Ngoài việc cho HS sử dụng phiếu học tập bằng bảng phụ như
trên , ta có thể hướng dẫn các em sử dụng vở bài tập hoặc GV chuẩn bị
phiếu học tập phát đủ cho mỗi nhóm, sau hoạt động thu chấm.
-Trong quá trình HS thảo luận nhóm, GV phải theo sát kiểm tra,
đôn đốc, nhắc nhở các em cùng làm việc. Có thể gợi ý thêm bằng
những câu hỏi đặc vấn đề đối với các nhóm còn lúng túng khi thảo
luận.
Người viết:Huỳnh Thị Kim Mai

11
Trường THCS Kim Đồng Sáng kiến kinh nghiệm
Để có sự thi đua giữa các nhóm, giúp các em hoạt động một cách
hứng thú tôi thường ghi điểm thưởng cho các nhóm. Ví dụ: Đối với các
nhóm làm việc đúng thời gian quy định, kết quả chính xác và tất cả các
em trong nhóm đều có thể đại diện trả lời được thì sẽ ghi điểm 10 cho
nhóm đó. Qua nhiều năm thực hiện tôi thường gọi các em trung bình,
yếu báo cáo kết quả xen lẫn với các em khá- giỏi. Những nhóm nào gọi
em yếu lên báo cáo kết quả không được thì điểm của nhóm đó là 1;
gọi tiếp em thứ hai lên trình bày, ghi điểm cộng với 1 điểm của em
trước đó chia 2 để lấy điểm của nhóm. Điểm hoạt động nhóm sẽ tổng
kết hàng tháng và sẽ phát thưởng cho nhóm có số điểm cao nhất. Làm
như vậy thì các em khá giỏi sẽ chú tâm đến những em yếu kém và
trung bình, lôi kéo các em vào hoạt động nhóm một cách thực sự và
bản thân em đó được nhắc nhở nhiều lần nên dần dần cũng tự giác vào
hoạt nhóm một cách tích cực để tránh điểm yếu kém cho nhóm mình.
Như vậy các cá nhân trong nhóm sẽ hoạt động đồng bộ. Chính nhờ áp

2003-2004
2004-2005
70% HS trong lớp
80% HS trong lớp
88% HS trong lớp
92% HS trong lớp
98% HS trong lớp
II/Phạm vi mở rộng và áp dụng:
Người viết:Huỳnh Thị Kim Mai

13
Trường THCS Kim Đồng Sáng kiến kinh nghiệm
Qua việc sử dụng PPDH hợp tác trong nhóm nhỏ để dạy môn sinh
học tôi đã rút ra một số kinh nghiệm sau:
-PPDH hợp tác trong nhóm nhỏ là một trong những PPDH tích cực
cần được phát triển. Trong giai đoạn đổi mới PPDH hiện nay, GV nên
tập trung vận dụng PPDH này cho tất cả các môn học ở các khối lớp.
-Để vận dụng PPDH này một cách hiệu quả đòi hỏi mỗi thầy giáo,
cô giáo chúng ta cần nghiên cứu kĩ bài dạy, mục tiêu, nội dung, chuẩn
bị các phương tiện dạy học phù hợp với từng tiết học, với từng hoạt
động…; phân loại HS, nắm vững cấu trúc của một hoạt động nhóm, và
sử dụng linh hoạt các bước hoạt đó… Có như vậy thì hiệu quả học tập
của HS sẽ được nâng cao và các em học tập một cách tích cực, tự giác.
III/Những khó khăn, hạn chế của đề tài:
Đây là một đề tài vẫn cần nhiều thời gian nghiên cứu thêm, cần phải
mở nhiều chuyên đề này cho các cấp tổ, cấp trường, cấp huyện để
mong được sự góp ý chân thành của các thầy, cô và các bạn đồng
nghiệp. Xin chân thành cảm ơn.
Đại Đồng, tháng 12 năm2005.
Người thực hiện: