Một vài biện pháp nâng cao hiệu quả dạy học theo Mô hình VNEN tại trường tiểu học Vũ Hòa 2

GIẢI PHÁP HỮU ÍCH
ĐỀ TÀI:
MỘT VÀI BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ DẠY HỌC
THEO MÔ HÌNH VNEN TẠI TRƯỜNG TIỂU HỌC VŨ HÒA 2
I. Đặt vấn đề (lí do chọn đề tài):
Được quan tâm của lãnh đạo Phòng Giáo dục & Đào tạo huyện Đức
Linh, từ năm học 2012 - 2013, Trường Tiểu học Vũ Hòa 2 được chọn đưa vào
thực hiện giảng dạy theo Mô hình Trường học mới tại Việt Nam (VNEN). Đây
là cơ hội tốt để trường thực hiện quá trình đổi mới phương pháp dạy học, nâng
cao chất lượng giáo dục. Và là lần đầu tiên, đơn vị như được chắp thêm cánh,
tiếp thêm sức, được tạo động lực mạnh mẽ cho quá trình thực hiện đổi mới
phương pháp dạy học (PPDH). Kể từ khi thực hiện mô hình này, toàn bộ đội
ngũ trong trường đều nhận thấy việc đổi mới PPDH là rõ ràng nhất, thực tế
nhất. Bước đầu đã đem lại những kết quả khả quan, nhưng quá trình vận hành
cũng gặp không ít khó khăn, trở ngại. Mô hình vẫn còn quá mới mẻ với đội
ngũ, với học sinh cũng như thói quen của nhân dân trong địa bàn. Việc đổi mới
gần như toàn diện. Khác từ tên gọi cơ cấu cán sự trong lớp (Hội đồng tự quản,
các ban), tổ chức lớp học hoàn toàn theo nhóm, trang bị các góc công cụ trong
lớp sao cho thuận lợi nhất để phục vụ cho quá trình học tập của học sinh, việc
trang trí trong lớp, đến việc sử dụng tài liệu "ba trong một", phát huy vai trò
của cha mẹ học sinh cũng như cộng đồng trong việc phối hợp giáo dục học
sinh, nhất là việc đánh giá học sinh cơ bản bằng nhận xét. Chính vì Mô hình
đang thực nghiệm nên ngoài các đợt tập huấn, các văn bản chỉ đạo của các cấp,
đơn vị vừa làm, vừa trao đổi với đơn vị bạn, vừa rút kinh nghiệm.
Trước khi thực nghiệm giáo dục theo Mô hình VNEN, Bộ Giáo dục &
Đào tạo cũng đã từng chỉ đạo thực hiện đổi mới PPDH. Vấn đề định hướng đổi
mới PPDH đã được khẳng định trong Nghị quyết TW 4 khoá VII, Nghị quyết
TW 2 khoá VIII, gần đây nhất là Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 4/11/2013 Hội
nghị Trung ương 8 khóa XI về "Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào

Dạy giỏi cấp trường

Dạy giỏi cấp huyện
2

Dạy giỏi cấp tỉnh


Một vài biện pháp nâng cao hiệu quả dạy học theo Mô hình VNEN tại trường tiểu học Vũ Hòa 2

Năm học

Số lượng

Tỉ lệ %

Số lượng

Tỉ lệ %

Số lượng

Tỉ lệ %

2013 - 2014

15/23

65,2%


- Bước đầu từ đội ngũ giáo viên, học sinh, đến cha mẹ học sinh đã quen
dần với việc đổi mới, so với năm đầu bớt bỡ ngỡ hơn với Mô hình VNEN.
Được sự đồng tình ủng hộ của đội ngũ cán bộ viên chức, một số cha mẹ học
sinh trong đơn vị cũng như chính quyền địa phương về nâng cao chất lượng
giáo dục tiểu học theo Mô hình VNEN. Học sinh tỏ rõ tinh thần, thần thái độ
học tập tích cực. Các em cảm thấy thoải mái hơn so với cách học trước đây.
- Thí điểm đánh giá học sinh tiểu học Mô hình VNEN theo Công văn
5737/BGDĐT-GDTH ngày 21 tháng 8 năm 2013 của Bộ Giáo dục & Đào tạo là
3


Một vài biện pháp nâng cao hiệu quả dạy học theo Mô hình VNEN tại trường tiểu học Vũ Hòa 2

tiền đề thuận lợi cho việc đánh giá học sinh bằng nhận xét theo Thông tư
30/2014/TT-BGDĐT ngày 28 tháng 8 năm 2014 của Bộ Giáo dục & Đào tạo về
Quy định đánh giá học sinh tiểu học.
- Những kết quả đạt được trước đó là nền tảng để kế thừa phát triển.
b. Khó khăn và nguyên nhân
- Các buổi sinh hoạt chuyên môn chưa thật sự đi sâu vào giải quyết tận
gốc rễ của những khó khăn về dạy học theo Mô hình VNEN. Chưa trang bị đầy
đủ các góc công cụ, khai thác còn hạn chế. Đánh giá tiết dạy còn vướng mắc,
chưa hoàn thiện. Tài liệu hướng dẫn học còn nhiều điểm bất cập cần phải tiếp
tục điều chỉnh, bổ sung. Tư liệu giới thiệu làm minh chứng để rõ thêm một số
nội dung các tiết học còn hạn chế. Một số đồ dùng dạy học, tranh ảnh không
còn phù hợp với tài liệu hướng dẫn học của Mô hình VNEN.
- Lực lượng nhóm trưởng đủ năng lực để thực hiện nhiệm vụ còn ít. Đầu
năm học, các lớp 2 hoạt động theo nhóm còn chậm, do nhóm trưởng chưa được
đào tạo rèn luyện cơ bản. Chưa thật sự đi sâu vào công tác bồi dưỡng, phát triển
lực lượng nhóm trưởng và hội đồng tự quản.
- Đánh giá học sinh theo Thông tư 30/2014/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục

tuần tháng, triển khai công việc mới, kiểm tra chéo hồ sơ, phân công công việc
tiếp theo. Tuy nhiên sau năm học 2013-2014, tôi nhận thấy rằng cần thiết phải
nhanh chóng đổi mới nội dung sinh hoạt chuyên môn để phù hợp với yêu cầu
trong việc tổ chức các tiết học theo Mô hình VNEN. Các nội dung sinh hoạt
phải tập trung xoay quanh những vấn đề liên quan tới hoạt động học tập chủ
động của học sinh. Các thành viên trong buổi sinh hoạt cần phân tích để có cái
nhìn đầy đủ về học sinh học tập như thế nào? Tích cực hay chưa tích cực? Sự
cộng tác, tương tác, chia sẻ của các bạn trong nhóm, ngoài nhóm như thế nào?
Những tâm tư, tình cảm, sự lắng nghe của học sinh ra sao? Vì sao các em lại
học như vậy?,... Sau đây là một số nội dung chính cần thực hiện trong các buổi
sinh hoạt mà nhà trường đã triển khai:
1.1. Bàn bạc cách đánh gía học sinh theo Thông tư 30/2014/TT-BGDĐT
Thông tư 30/2014/TT-BGDĐT về Quy định đánh giá học sinh tiểu học đã
được Bộ Giáo dục & Đào tạo ban hành ngày 28 tháng 8 năm 2014. Nội dung
của Thông tư này được hiểu rằng: Tất cả học sinh tiểu học đến lớp đều có
quyền học tập như nhau và đều phải được đánh giá. Chính vì vậy yêu cầu đặt ra
cho giáo viên là phải đổi mới phương pháp dạy học sao cho phù hợp với cách
đánh giá học sinh. Để thực hiện vấn đề này giáo viên trong đơn vị đã tiếp tục
nghiên cứu thực hiện triệt để việc dạy học theo Mô hình VNEN. Đây là lợi thế
của giáo viên, vì năm học 2013 - 2014 đã đánh giá học sinh theo Công văn
5737/BGDĐT-GDTH của Bộ Giáo dục & Đào tạo.
Vấn đề cơ bản là hằng ngày giáo viên luôn đổi mới cách tổ chức tiết học theo
các căn cứ dự giờ (sẽ nêu rõ ở mục 1.2). Tất cả học sinh trong giờ học đều phải
5


Một vài biện pháp nâng cao hiệu quả dạy học theo Mô hình VNEN tại trường tiểu học Vũ Hòa 2

được giáo viên tạo điều kiện, cơ hội tham gia tích cực vào việc học tập. Việc trao cơ
hội cho học sinh như thế nào, mỗi giáo viên phải có phương án dạy học thích hợp.

- Có tạo được sự tương tác thường xuyên giữa học sinh với học sinh hay
không? Có tạo điều kiện tốt nhất để học sinh chia sẻ ý kiến của mình với các
6


Một vài biện pháp nâng cao hiệu quả dạy học theo Mô hình VNEN tại trường tiểu học Vũ Hòa 2

bạn trong nhóm, với giáo viên để giải quyết vướng mắc không? Thái độ tình
cảm của học sinh ra sao, có em nào bị bỏ rơi, không tham gia?
- Chuẩn bị đồ dùng phục vụ tiết học, điều chỉnh tài liệu hướng dẫn học
có phù hợp đối tượng học sinh không? Dự kiến và giải quyết các tình huống
khó khăn của học sinh hiệu quả không?
- Các nhóm trưởng điều hành có tốt không? Các nhóm hoạt động có tích
cực không? Sự tham gia của hội đồng tự quản vào tiết học như thế nào? Sử
dụng các góc công cụ trong lớp học vào giờ học hiệu quả không?
- Có chỉ dẫn để học sinh tự đánh giá, đánh giá bạn, giúp giáo viên đánh
giá bạn không? Học sinh có nắm bài, hiểu bài, hoàn thành mục tiêu bài học
không?
Sau tiết dự giờ, người dạy lẫn người dự giờ được trao đổi, thảo luận,
phân tích theo các căn cứ trên để biết được mức độ chiếm lĩnh kiến thức, hiệu
quả tiếp thu và áp dụng bài học của học sinh đến đâu. Từ đó mỗi giáo viên tự
rút cho mình những bài học bổ ích về sử dụng phương pháp, cách thức tổ chức
lớp học sao cho phù hợp từng đơn vị bài học, có những linh hoạt trong điều
chỉnh việc dạy sao cho phù hợp việc học của học sinh. Qua đó, mỗi giáo viên
góp phần nâng cao chất lượng dạy và học nói chung.
b. Các vấn đề cần chú ý đối với giáo viên tham gia dự giờ
Để có cơ
sở góp ý một tiết
lên lớp của đồng
nghiệp có hiệu

môn. Việc thảo luận trong sinh hoạt chuyên môn để đi tới thống nhất lựa chọn
phương án phù hợp khi sử dụng tài liệu sẽ giúp giáo viên có kế hoạch lên lớp
tốt nhất. Vì vậy, trong quá trình chuẩn bị bài, giáo viên luôn có sự điều chỉnh
tài liệu nhằm đảm bảo nội dung chương trình và chuẩn kiến thức kĩ năng, hình
thức tổ chức tiết dạy cho hợp lí để góp phần nâng cao chất lượng học tập của
học sinh.
Những nội dung thống nhất ở tổ chuyên môn được thông qua ban giám
hiệu trước khi thực hiện. Nội dung tài liệu hướng dẫn học được bàn bạc thống
nhất điều chỉnh xuyên suốt từ đợt sinh hoạt này cho đến đợt sinh hoạt sau. Sau
khi thực hiện trên lớp, giáo viên ghi chép lại những vấn đề nảy sinh mới trong
tiết học đó vào sổ nhật kí giảng dạy (thay cho giáo án) của mình để tiếp tục chia
sẻ rút kinh nghiệm trong các buổi sinh hoạt chuyên môn tiếp theo.
Dưới đây là một vài ví dụ về các dạng điều chỉnh, bổ sung:
- Dạng bổ sung về lô gô và phương tiện làm bài:
Tài liệu hướng dẫn học tiếng Việt lớp 2
Tên
bài,
trang
Bài
1A,
trang

Nội dung cũ

Nhận xét về nội dung cũ

Phương án điều
chỉnh lại

Viết các từ ngữ sau Để học sinh chép lại toàn Làm vào phiếu

40

Đọc từ và lời giải Không có lệnh về tổ chức
nghĩa (nhiệm vụ 3).

Bổ sung lô gô
theo nhóm đôi.

- Dạng bổ sung thêm thông tin cho bài học:
Tài liệu hướng dẫn học Lịch sử và Địa lý lớp 5 (tập 2)
Tên
bài,
trang

Nội dung cũ

Nhận xét về
nội dung cũ

Phương án điều chỉnh lại

Bài
12,
trang
41

- Hoạt động cơ
bản:
Nhiệm vụ 3:
Tìm


- Hoạt động - Hình
ứng dụng
chứng minh
đất nước
mới còn
chế.

ảnh
cho
đổi
hạn

9


Một vài biện pháp nâng cao hiệu quả dạy học theo Mô hình VNEN tại trường tiểu học Vũ Hòa 2

- Dạng điều chỉnh về hình ảnh:
Tài liệu hướng dẫn học Khoa học lớp 5
Tên bài,
trang

Nội dung cũ

Nhận xét về nội
dung cũ

Phương án điều
chỉnh lại

khác có nhị, nhụy, quả,
hạt rõ ràng để minh
họa cho phù hợp với
bài học như hoa bí, hoa
mướp gần gũi, rõ ràng
hơn, đồng thời chuẩn
bị vật thật. Tùy mỗi
lớp giáo viên có thể có
sự chuẩn bị thay thế
khác nhau cho phù
hợp.

Bài 32 :
Sinh sản
và nuôi
dạy con
của chim
và
thú
( Tập 2,
trang 79)

A. Hoạt động cơ Hình ảnh và thông Thay đổi lại vị trí của
bản:
tin chưa phù hợp:
hình b và hình c.
1. a) Hình 1:

Hình b, trứng đã ấp
- Hình b (Trứng 10 ngày nhưng hình

10


Một vài biện pháp nâng cao hiệu quả dạy học theo Mô hình VNEN tại trường tiểu học Vũ Hòa 2

hoạt động sôi nổi
đơn vị
- Việc liệt kê khá lâu, nếu làm
đo
- Hoạt động cá nhân sẽ mất thời gian nhiều.
thời
thực hành:
gian,
Nhiệm vụ 1:
trang
Liệt kê tính
3
toán.

- Lô gô cá nhân
thay bằng lô gô
nhóm, có thể
nhóm lớn hoặc
nhóm đôi.

1.4. Làm, sưu tầm đồ dùng dạy và học
Yêu
cầu
trong các tiết dạy
là giáo viên cần sử

Ngoài các thiết bị
có sẵn, thông thường các
đồ dùng của mỗi giáo viên
tự làm không gây tốn kém
nhiều, chủ yếu là các bảng
biểu, phiếu bài tập trên
giấy A4, giấy A3, hoặc lớn
hơn, các thẻ số, thẻ từ,...;
sưu tầm các tranh ảnh, vật
thật. Tất cả được giáo viên
chuẩn bị trước khi lên lớp.
Những đồ dùng gì khó làm
thì cả tổ cùng làm. Ngoài
những đồ dùng tự làm,
giáo viên còn chuẩn bị các
tài liệu, hình ảnh, video để
đưa vào trình chiếu cho
học sinh xem.

Đồ dùng học tập: Vòng quay số đa năng
(Giáo viên và học sinh làm)

Một số ví dụ minh họa:
- Toán lớp 5 (tập 1A)
Tên bài
Bài 12: Bảng đơn
vị đo độ dài.

Nội dung


trò chơi ghép thẻ
cặp thẻ viết phân số bằng nhau.
12


Một vài biện pháp nâng cao hiệu quả dạy học theo Mô hình VNEN tại trường tiểu học Vũ Hòa 2

(trang 87)

- Hoạt đông ứng
dụng

Bài 26: Viết các số Hoạt động cơ bản:
đo độ dài dưới
Nhiệm vụ 1:
dạng số thập phân
(trang 99)

- Giáo viên chuẩn bị phiếu học
tập cho học sinh về nhà.
- Giáo viên chuẩn bị thẻ từ cho
các nhóm
- Làm phiếu học tập cho cặp đôi
thực hành

Nhiệm vụ 3,4

- Lịch sử và Đia lý lớp 5 (tập 2)
Tên bài
Bài 12, trang 41

cung cấp thêm một số thông tin
bằng tranh ảnh hoặc dùng đèn
chiếu cho học sinh xem đặc điểm
tự nhiên của châu Đại Dương .
- Học sinh đem theo tranh ảnh
thiên nhiên, con người đã sưu
tầm.

2. Tuyển chọn, rèn luyện và tổ chức thi nhóm trưởng giỏi
Nhóm học tập là một thành tố đặc trưng, quan trọng trong dạy học theo
Mô hình VNEN. Có thể nói, mọi hoạt động của học sinh đều diễn ra ở nhóm
học tập. Học sinh chủ yếu làm việc với nhóm, đôi khi cần thiết, có thể làm việc
với giáo viên và làm việc chung cả lớp. Nhóm có nhiệm vụ thảo luận, giải
quyết các vấn đề được giáo viên giao, tài liệu hướng dẫn học yêu cầu. Mỗi
thành viên không chỉ có trách nhiệm thực hiện các hoạt động của nhóm mà còn
phải có trách nhiệm hợp tác, giúp đỡ các thành viên khác trong nhóm hoàn
13


Một vài biện pháp nâng cao hiệu quả dạy học theo Mô hình VNEN tại trường tiểu học Vũ Hòa 2

thành các nhiệm vụ được giao. Như vậy, nếu tổ chức học tập theo nhóm không
đúng cách, đúng nghĩa thì sẽ trở thành hình thức, mất thời gian, hiệu quả mang
lại thấp. Đôi khi có những cá nhân thiếu tích cực sẽ ỷ lại, đùn đẩy trách nhiệm
cho những em nhiệt tình, năng nổ. Chính vì vậy, trong mỗi nhóm, ngoài việc
phân chia hợp lí về sức học cần có một nhóm trưởng biết điều hành, quản lí
hoạt động của nhóm mình. Có thể nói nhóm trưởng chính là linh hồn của nhóm
học tập. Trong sự thành công của mỗi nhóm, vai trò của nhóm trưởng mang
tính quyết định.
Như vậy, vấn đề đặt ra là cần có những tiêu chuẩn cho một nhóm trưởng

trưởng làm tốt xung phong trình bày cách làm của mình cho các bạn cùng nghe,
sau đó nghe bạn góp ý rồi cùng tham khảo, học tập lẫn nhau. Cách làm này duy
trì cho đến lớp 3,4,5. Tuy nhiên lên lớp 3,4,5 tùy theo kết quả hoạt động của
từng lớp, từng nhóm mà giáo viên làm như ở lớp 2, hoặc giảm bớt số lần gặp
gỡ các em, để các em chủ động trao đổi kinh nghiệm qua sự điều hành của hội
đồng tự quản của lớp.
Sau
mỗi
tháng, học kì, giáo
viên chủ nhiệm tổ
chức cho lớp bình
bầu nhóm trưởng
giỏi của lớp mình.
Cuối năm học tổ
chuyên môn tổ
chức thi các nhóm
trưởng giỏi trong

Một nhóm trưởng trình bày công việc của mình

khối lớp để chọn ra các nhóm trưởng xuất sắc nhất. Thành phần tham dự ngoài
học sinh ra còn mời cha mẹ các em, giáo viên trong khối lớp đó. Trong buổi
bình bầu hoặc thi nhóm trưởng giỏi, nhóm trưởng phải trải qua ba bài thi. Một
là trình bày những việc nhóm trưởng cần làm, kết quả hoạt động của nhóm
mình. Hai là xử lí một tình huống do giáo viên đặt ra. Ba là thực hiện một nội
dung thực hành, yêu cầu nhóm trưởng điều hành nhóm làm việc. Các nhóm còn
lại theo dõi nhận xét, đánh giá. Qua đó đối chiếu với các tiêu chuẩn của nhóm
trưởng, giáo viên nhận xét cho lớp và cha mẹ học sinh cùng nghe và quyết định
số phiếu bình bầu bằng số bông hoa được các nhóm cắm vào bảng bình chọn
trên bảng lớp. Hội đồng tự quản tổng hợp số bông hoa thành phần và công bố.

2014 - 2015, tôi đã tiến hành cho thành lập thành lập hội đồng tự quản cấp
trường. Hội đồng tự quản cấp trường hoạt động dưới sự quản lí của ban phụ
trách hội đồng tự quản cấp trường. Ban này gồm phó hiệu trưởng phụ trách
chuyên môn làm trưởng ban, hai thành viên là giáo viên tổng phụ trách Đội và
giáo viên kiêm nhiệm công tác văn thể của nhà trường. Trong hội động tự quản
cấp trường cũng được chia thành các ban, nhóm giống như ở lớp. Đó là nhóm
thư viện, nhóm học tập, nhóm văn thể, nhóm lao động, nhóm an toàn giao
thông, nhóm vệ sinh, nhóm đối ngoại. Các nhóm này hoạt động chủ yếu theo
nguyên tắc của hội đồng tự quản các lớp nhưng mở rộng trong phạm vi toàn
trường, theo dõi bao quát các hoạt động chung của các lớp theo từng mặt trong
nhà trường, giúp cho hoạt động các lớp đồng bộ hơn, chất lượng hơn.
Đến năm học 2015 - 2016, xuất phát từ ý tưởng để nâng cao chất lượng
giáo dục thì học sinh cần nhiều hơn về sự giúp đỡ lẫn nhau để tiến bộ, trên tinh
thần tự nguyện, mang tính nhân văn qua đó phát triển các mối quan hệ của học
sinh giúp nâng cao hiệu quả giáo dục và một số hoạt động ngoài giờ, tôi đã tập
16


Một vài biện pháp nâng cao hiệu quả dạy học theo Mô hình VNEN tại trường tiểu học Vũ Hòa 2

trung chỉ đạo củng cố lại hội đồng tự quản cấp trường. Tôi thiết nghĩ, để nâng
cao hiệu quả trong giáo dục phải cần nhiều biện pháp, cách làm khác nhau. Tuy
nhiên từ thực tế của trường, tôi đã chỉ đạo tập trung chuyên sâu vào hai vấn đề,
đó là: giúp các em nắm chắc kiến thức và kĩ năng cần đạt, khai thác tốt công tác
thư viện. Vì thế trường đã tập trung vào việc thay thế, bổ sung một số thành
viên trong nhóm học tập, nhóm thư viện và nâng cao chất lượng hoạt động của
hai nhóm này. Lực lượng cơ bản là những em có năng lực, nhiệt tình, năng nổ
trong các hoạt động thuộc hai lĩnh vực trên. Để có được lực lượng này, nhà
trường kêu gọi sự xung phong của các em, tham khảo ý kiến của cha mẹ học
sinh, kết hợp với việc các lớp bình chọn giới thiệu đại diện lớp mình trên tinh

viện là kho tàng chứa tất cả của cải tinh thần của loài người”. Chúng ta đều
biết thư viện không chỉ là nơi đọc sách để giải trí mà chính là nơi lưu trữ những
điều hiểu biết của con người, nguồn tri thức vô giá, là nguồn kiến thức vô tận
của nhân loại, cũng chính là nơi chia sẻ những thông tin, những suy nghĩ giữa
con người với con người, tha hồ cho chúng ta tìm tòi. Như vậy thư viện cũng là
nơi giúp chúng ta bổ sung thêm những gì còn thiếu mà những môi trường khác
chưa cung cấp hết. Sinh thời, Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã từng là nhà giáo
và đã có câu nói có giá trị để đời: “Người giáo viên giỏi là không chỉ dạy cho
học sinh điều hay mà quan trọng hơn là phải biết hướng dẫn học sinh đọc
những quyển sách tốt”.
Trong thực tế, không phải học sinh nào cũng đến thư viện để đọc sách.
Với học sinh lớp 1 lại càng khó khăn hơn. Vì vậy nhóm thư viện có nhệm vụ
giúp các ban thư
viện lớp nắm thông
tin về nguồn tư liệu
này để từ đó chuyển
tải các loại sách về
từng lớp, thường
xuyên xoay vòng
sách để tất cả đều
được đọc. Bên cạnh
đó nhóm thư viện
còn cộng tác với
Sách báo được đưa đến tận lớp học
nhân viên thư viện
thực hiện các chương trình như giới thiệu sách mới, sách theo chủ điểm, mỗi
tuần một quyển sách, kể chuyện theo sách, bài phát thanh, chương trình đọc
sách dùm bạn, tổ chức thi các ban thư viện lớp,... Qua đó làm phong phú hơn
hoạt động thư viện, giúp bạn đọc đến với thư viện nhiều hơn và góp phần nâng
cao chất lượng giáo dục học sinh.

mặc dù chưa phải ngồi học theo nhóm thường xuyên như lớp 2 trở lên.
Để thực hiện vấn đề này, trong học kì I, giáo viên chủ nhiệm lớp 1 phải
hoàn chỉnh cơ cấu cán sự lớp. Trong đó đặc biệt chú ý tuyển chọn xây dựng đội
ngũ tổ trưởng linh hoạt (dựa theo tiêu chuẩn nhóm trưởng như mục 2). Đây
chính là lực lượng nòng cốt làm nhóm trưởng trong học kì II và cho sau này.
Ngoài việc rèn luyện khả năng nhận thức cho học sinh và các kĩ năng thông
thường giúp học sinh lớp 1 tự phục vụ bản thân, tự quản lí thời gian, giáo viên
dạy lớp 1 mà đặc biệt là giáo viên chủ nhiệm tập trung rèn cho các em một số
kĩ năng sau:
- Kĩ năng giao tiếp, ứng xử:
Để hình thành kĩ năng giao tiếp, ứng xử cho học sinh lớp 1, thông qua
các tiết học, các hoạt động, giáo viên cần giúp các em rèn luyện kĩ năng trình
bày, kĩ năng nói, biết nhận xét bạn hay một vấn đề nào đó trong học tập, sinh
19


Một vài biện pháp nâng cao hiệu quả dạy học theo Mô hình VNEN tại trường tiểu học Vũ Hòa 2

hoạt. Giáo viên chú ý khuyến khích các em biết bày tỏ ý kiến, ý tưởng của
mình, không những ở lớp mà còn ở nhà, ngoài xã hội. Qua đó rèn luyện cho các
em sự mạnh dạn, tự tin khi đứng trước tập thể lớp để trình bày một suy nghĩ
nào đó của mình. Giáo viên cũng cần giúp các em biết lắng nghe, tôn trọng,
tiếp thu ý kiến của người khác, rèn thói quen biết cảm ơn cảm ơn, xin lỗi.
Khi các em đã có được khả năng giao tiếp tốt, luôn biết cởi mở, bày tỏ
suy nghĩ của mình sẽ tạo được các mối quan hệ tích cực với bạn bè và luôn
được bạn bè đồng tình, ủng hộ. Qua đó tạo cho các em nền tảng ban đầu để
phát triển các kĩ năng khác như: kĩ năng chia sẻ, cảm thông, thương lượng, giúp
đỡ, kiểm soát cảm xúc, giải quyết khó khăn,... nhằm đạt được mục đích giao
tiếp.
- Hình thành kĩ năng hợp tác, chia sẻ

cho mọi người. Đối với học sinh lớp 1 cũng rất quan trọng trong việc học tập
và trong cuộc sống hằng ngày của các em. Giáo viên giảng dạy ở lớp 1 đã
thường xuyên giúp các em rèn luyện biết lựa chọn và đưa ra các quyết định phù
hợp với tình huống nảy sinh, đúng nội dung và kịp thời để có được kết quả tốt
nhất. Điều đó cũng cho thấy rằng, nếu học sinh nào còn thiếu tự tin, rụt rè,
quyết định chậm trễ hay không đúng sẽ ảnh hưởng tới kết quả học tập của cá
nhân, sau đó là của tổ, nhóm và xa hơn là trong cuộc sống của mình sau này.
Vì vậy, tùy theo từng giờ học, môn học để giáo viên tạo điều kiện thuận
lợi nhất để các em phát triển. Chẳng hạn trong các giờ học môn Đạo đức, nhất
là tiết thực hành, giáo viên cần tăng cường sử dụng các bài tập tình huống, bài
tập thực hành cụ thể, gắn liền với thực tế để khuyến khích học sinh suy nghĩ và
lựa chọn các phương án tốt nhất hay các lệnh ngắn gọn như "nên hay không
nên làm", hơn thế nữa là là "vì sao?", " làm như thế nào?"... để xử lí yêu cầu
của tình huống, bài tập. Hoặc qua môn Tự nhiên và Xã hội, tổ chức một số trò
chơi học tập để giúp các em rèn luyện thói quen có những quyết định nhanh
chóng trong việc xác định những thông tin mà trong thực tế các em đã từng biết
hoặc biết nhưng chưa chắc chắn để khẳng định một kiến thức, hay chuỗi kiến
thức nào đó, từ đó tự giải quyết vấn đề trong học tập. Qua các giờ sinh hoạt,
giáo viên cũng cần tổng hợp đưa ra một số tình huống như "đi học đúng giờ",
"bỏ quên dụng cụ học tập", "đi bộ qua đường khi không có người lớn dẫn", "bị
đau bụng sau ăn sáng",... để thử xem học sinh ứng xử như thế nào.
Tương tự như vậy, giáo viên hết sức linh hoạt trong các môn học hay
hoạt động tập thể để giúp học sinh lớp 1 tự liên hệ bản thân mình đã thực hiện
tới đâu. Dần dần các em mạnh dạn, tự tin, đưa ra quyết định, ý tưởng của mình,
từ đó giáo viên định hướng cho các em có cách xử lí và giải quyết vấn đề phù
hợp, đúng nhất, nhanh nhất.
Qua học kì II của năm học, sau khi kết thúc kết thúc phần học âm vần,
chuyển sang giai đoạn tập đọc, tuy đọc còn chậm nhưng phần lớn các em đã

21

em mình. Do đó cha mẹ học sinh cần phải biết con em mình đã học được những
gì ở trường. Để từ đó giúp các em liên hệ, áp dụng kiến thức đã học ngay vào
cuộc sống tại gia đình, qua đó củng cố được kiến thức. Tuy nhiên, trong điều
kiện thực tế tại địa phương, không phải phụ huynh nào cũng thường xuyên và
biết cách quan tâm đến việc học tập của con em mình có hiệu quả nhất. Qua
thông từ các buổi họp, từ mối quan hệ thường ngày, sự phản ảnh từ giáo viên về
tình hình giữa cha mẹ và học sinh ở nhà, tôi đã đưa ra một số gợi ý giúp cha mẹ
học sinh thực hiện tốt việc tâm sự, chia sẻ với con em mình ở nhà và cộng đồng
qua đó nắm bắt tình hình học tập và rèn luyện của các em. Đồng thời cũng để
thể hiện mối quan tâm của cha mẹ học sinh, cộng đồng đến việc cùng tham gia
22


Một vài biện pháp nâng cao hiệu quả dạy học theo Mô hình VNEN tại trường tiểu học Vũ Hòa 2

đánh giá quá trình học tập, rèn luyện, quá trình hình thành, phát triển phẩm
chất, năng lực của con em mình từ đó tích cực hợp tác với nhà trường trong các
hoạt động giáo dục.
Cụ thể một vài nội dung đã triển khai nhằm chia sẻ, gợi ý để cha mẹ học
sinh thực hiện:
a) Làm thế nào để trẻ thích thú, tự nguyện chia sẻ những điều mới
mẻ, những vui buồn và kiến thức, kĩ năng trẻ học được ở trường với gia
đình?
Cha mẹ cần giúp trẻ thích thú, tự nguyện chia sẻ những điều mới, điều
hay về kiến thức, kĩ năng đã học được, hay những niềm vui nỗi buồn ở trường
với gia đình. Sau khi trẻ đi học về, bố mẹ hay những người thân trong gia đình
cần chào đón các em bằng ánh mắt thân thiện. Cha mẹ và người lớn cần tạo
điều kiện để trẻ tâm sự, chia sẻ chân thật nhất về những gì diễn ra ở lớp học,
những kiến thức, kĩ năng học được từ các bài học ở trường. Khích lệ, gợi mở để
trẻ tự tin chia sẻ, có thể bằng cách hỏi những câu gợi ý như:

hoạt động một cách tốt hơn.
Cha mẹ hoặc người thân hỗ trợ như thế nào? Ví dụ:
+ Con cần phải làm gì? Ý con như thế nào?
+ Con có thực hiện được không? Con cần cha/mẹ giúp những gì để con
thực hiện được điều đó?
Kể cả khi các em thực hiện được thì cha mẹ, người thân vẫn phải quan
sát xem trẻ đã thực hiện như thế nào nhằm phát hiện những sai sót và giúp đỡ
kịp thời để các em thực hiện đúng và tốt hơn.
6. Tổ chức tuyên truyền, kết hợp chặt chẽ với cha mẹ học sinh
a. Kết hợp với cha mẹ học sinh
Kết hợp với cha mẹ học sinh là việc làm hiển nhiên trong công tác phối
hợp giáo dục ba môi trường từ trước đến nay. Tuy nhiên khi áp dụng Mô hình
VNEN thì đòi
hỏi phát huy
mạnh mẽ, tối
đa vai trò của
gia đình và
cộng
đồng
trong dạy học
và giáo dục
học sinh. Vì
vậy, để phát
huy được vai
trò của cha mẹ
học sinh trong

Một buổi sinh hoạt có sự tham gia
của cha mẹ học sinh


diện Đảng ủy,
các thôn trưởng
về dự để nắm bắt
về những đổi
mới trong giáo
dục, gửi tài liệu
đến một số đại
biểu có trách

Phối hợp với địa phương tổ chức tuyên truyền

25