Sở giáo dục và đào tạo Bắc Giang
Trờng phổ thông dân tộc nội trú
đề tài
một số biện pháp nâng cao hiệu quả dạy học lịch sử
ở trờng phổ thông trung học
Ngời viết: Đào Thị Minh Th


II. Nội dung
Phơng pháp góp phần nâng cao hiệu quả học tập Lịch sử

1. Vấn đề sử dụng sách giáo khoa
Mặc dù vấn đề sử dụng sách giáo khoa lịch sử đ đợc nhiều nhà phơng
pháp dạy học cả trong và ngoài nớc đề cập cụ thể, song trong quá trình vận
dụng vào dạy đ nảy sinh ra một số vấn đề cần khắc phục kịp thời. Điều này có
từ hai phía: bản thân sách giáo khoa và ngời sử dụng sách.
Từ cơ sở nội dung của chơng trình việc cụ thể hoá chơng trình trong
sách giáo khoa có tác dụng trực tiếp đến hiệu quả dạy học bộ môn Có chơng
trình là rất quan trọng nhng cha đủ, cần phải có ngời diễn chơng trình đó
thành nội dung tham khảo và giảng dạy. Vấn đề ở đây là diễn chơng trình thế
nào qua sách. Có ý kiến cho rằng sách giáo khoa có thể dao động 15-20% so với
chơng trình qui định. Đ là diễn chơng trình sách giao khoa tất phải có
những thay đổi ít nhiều nhng tồn tại lớn nhất của sách vẫn là trình bày lịch sử
theo dòng chảy của các sự kiện. Đặc biệt kỹ thuật thể hiện kênh hình trên sách,
dẫu cố gắng hơn những bộ sách trớc nhng nhìn chung chất lợng còn thấp,
kém sinh động, hấp dẫn. Cách trình bày sách giáo khoa của chúng ta nên có sự
điều chỉnh, bàn bạc cẩn trọng và mở rộng tham khảo sách giáo khoa các nớc. ở
Pháp, một nớc tiên tiến cũng phải trải qua 4 lần cải cách cải tiến ở 4 thập kỷ
mới có một bộ sách giáo khoa khác hẳn trớc đây. Những tri thức chính trị
giảm bớt, thêm vào những tri thức kinh tế văn hoá những nội dung dàn đều thay
thế bằng những phần chính, phần tóm tắt, phần đọc thêm, những kiến thức dàn
trải và những trang chữ dày đặc nhờng chỗ cho những sơ đồ, ảnh màu tuyệt đẹp
hấp dẫn cùng với những chú giải trong sáng, gọn ghẽ và gợi mở đến lạ lùng. Bộ
sách giáo khoa từ chỗ đỏi hỏi phải học một cách nghiêm túc nặng nhọc đến chỗ
gợi sự tò mò, hứng thú nh đọc giải trí mà vẫn nghiêm túc, phong phú, bổ ích và
vững chắc

2. Lời nói sinh động trong dạy học lịch sử

dần thoát khỏi kiếp động vật.

3. Phát huy năng lực nhận thức của học sinh.
Dù muốn hay không thì hiệu quả dạy học phụ thuộc không nhỏ vào khả
năng nhận thức của học sinh. Vì lẽ đó phát triển năng lực nhận thức là điều
không thể thiếu trong quá trình dạy học. Phát triển năng lực nhận thức của học
sinh là phát triển t duy nhất là t duy độc lập, sáng tạo. Cơ sở lý luận của vấn
đề này từng đợc xác định rõ trong bộ giáo trình phơng pháp tài liệu bồi dỡng
giáo viên phổ thông. ở đây chúng ta muốn nêu ra một số biện pháp nhằm phát
huy khả năng t duy của học sinh ở miền núi qua dạy học lịch sử ở trờng phổ
thông trung học.
Chẳng hạn khi giảng bài sơ kết nội dung chủ yếu của lịch sử thế giới cận
đại thời kỳ thứ nhất (1640-1870) lớp 10-CCGD. Với loại bài sơ kết, tổng kết,
chúng ta thờng giúp học sinh ôn tập lại những gì đ học. Vậy nhng ôn tập kiến
thức cũ là để củng cố khắc sâu đồng thời cũng phải thu lợm thêm nhiều điều
mới lạ. Chính cái mới nảy sinh cái cũ, và trở lại củng cố cho kiến thức cũ bền
chắc hơn, hấp dẫn hơn. Khái niệm cách mạng t sản đ đợc học sinh tái hiện ở
những biến tớng đặc trng:
- Mục tiêu cách mạng: Lật đổ chế độ phong kiến, xác lập chính quyền của
giai cấp t sản.
- Lnh đạo cách mạng: Giai cấp t sản.
- Động lực cách mạng: Quần chúng nhân dân (chủ yếu là nông dân).
- Đối tợng cách mạng: Giai cấp phong kiến
4. Dạy học lịch sử gắn liền với thực tiễn
Để gắn tri thức lịch sử với thực tiễn, trong quá trình dạy học lịch sử, ngời
giáo viên phải có kỹ năng liên hệ lịch sử một cách nhuần nhuyễn. Cần lu ý, việc
liên hệ kiến thức phải nhằm mục tiêu giáo dỡng, giáo dục đúng mực chứ không
nhằm thoả mn tính hiếu kỳ, giải trí trong những giờ phút căng thẳng. Tuy nhiên,
cách liên hệ cho phép ngời giáo viên có những biện pháp uyển chuyển, nhẹ
nhàng, tự nhiên để không bị gò nén.

nay, ở trờng phổ thông hoạt động này cha đợc quan tâm đúng mực. Tuỳ theo
điều kiện từng nơi nên cố gắng vận dụng những hoạt động ngoại khoá cơ bản nói
trên để hỗ trợ đắc lực cho hoạt động học tập của học sinh trong nhà trờng.

III. Kết luận.

Nâng cao hiệu quả dạy học lịch sử có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, trong
quá trình đào tạo thế hệ trẻ ở nhà trờng. Trong hành trang tiến vào thế kỷ XXI,
tri thức lịch sử giúp cho các em có cách nhìn nhận đúng đắn về việc hội nhập và
giữ gìn truyền thống, bản sắc độc đáo của dân tộc mình. Từ việc nghiên cứu đề
tài này chúng tôi rút ra một số kết luận sau đây:
Vấn đề nâng cao hiệu quả dạy học lịch sử cho học sinh phụ thuộc vào rất
nhiều yếu tố khác nhau. Từ việc xác định chơng trình, nội dung, nghiên cứu
sách giáo khoa, tìm ra thế mạnh và chỉ rõ những điểm yếu của sách để có biện
pháp khắc phục. Vấn đề vận dụng hệ thống phơng pháp dạy học sao cho phù
hợp với đối tợng là yếu tố quyết định cuối cùng hiệu quả của quá trình dạy học.
Nh vậy dạy học nói chung, dạy học lịch sử nói riêng luôn đòi hỏi sự sáng tạo
không ngừng và sự nỗ lực không ngừng của ngời giáo viên lịch sử.
Đổi mới dạy học lịch sử theo hớng lấy học sinh làm trung tâm cần
đợc quán triệt trong quá trình dạy học ở nhà trờng. Tuy nhiên tuỳ theo đặc
điểm, điều kiện từng vùng miền mà có cách vận dụng phù hợp. Đổi mới phơng
pháp dạy học hiện nay là đổi mới cách tiếp cận, đổi mới hoạt động s phạm.
Điều này không hề đối lập với những phơng pháp cơ bản truyền thống trớc
đây, trái lại nó làm cho các thao tác s phạm, cách thức dạy học có cơ sở thực
tiễn vững chắc hơn. Tiếp thu lý luận hiện đại, trân trọng giá trị tích cực của
phơng pháp truyền thống, kết hợp với những kinh nghiệm quý báu của giáo
viên bộ môn, là cơ sở thúc đẩy sự phát triển của phơng pháp dạy học ở trờng
phổ thông.