SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HÀ NỘI
TRƯỜNG THPT CAO BÁ QUÁT GIA LÂM
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM GIÁO DỤC HỌC SINH CÁ BIỆT
TRONG CÔNG TÁC GIÁO VIÊN
CHỦ NHIỆM

Lĩnh vực: Chủ nhiệm
Tên tác giả: Trương Thị Minh Nguyệt
GV môn: Ngữ văn

Học sinh cá biệt không chỉ là đối tượng làm cho nhà trường , giáo viên lo
lắng , phải đầu tư nhiều hình thức giáo dục – mà nó còn ảnh hưởng nghiêm
trọng đến sự bình yên của mỗi tổ ấm gia đình cũng như sự phát triển chung của
toàn xã hội . Trong các cấp học phổ thông , gần như cấp nào , lớp nào cũng có
học sinh cá biệt – đã vào nghề dạy học thì không thể né tránh học sinh cá biệt -
Đặc biệt là với nhiệm vụ giáo dục học sinh cấp trung học phổ thông ở độ tuổi
giáp ranh giữa trẻ em và người lớn . Với những biến đổi về tâm lý , sinh lý , sức
khoẻ , nhận thức , tính “ cá biệt ” của một bộ phận học sinh ở lứa tuổi này có thể
gây hậu quả đáng tiếc nếu nhà trường và gia đình không có những biện pháp
thích hợp để ngăn ngừa . Với những suy nghĩ trên , tôi chọn đề tài “ Giáo dục
học sinh cá biệt ” để tìm hiểu , đầu tư , tích luỹ kinh nghiệm và để học hỏi thêm ,
nhằm làm tốt công việc mà tôi phải theo đuổi trong suốt những năm tháng làm
việc “ Trồng người ” .

PHẦN II : NỘI DUNG NGHIÊN CỨU VÀ TIẾN HÀNH

I.Nhận diện học sinh cá biệt .
1. Công tác điều tra cơ bản .
Ngay sau khi nhận lớp chủ nhiệm , giáo viên cần phải xây dựng kế hoạch
chủ nhiệm . Việc điều tra cơ bản để giúp ta phân loại học sinh và bước đầu chú ý
đến học sinh cá biệt . Cơ sở của việc điều tra cơ bản là :
- Dựa vào hồ sơ năm trước .
- Dựa vào lý lịch trích ngang .
- Dựa vào sổ ghi đầu bài .
- Dựa vào thăm dò dư luận .
- Dựa vào sự theo dõi , quản lý của giáo viên chủ nhiệm .
2. Thế nào là học sinh cá biệt ?

có điều kiện chăm sóc , quản lý con cái nên con cái được tự do sống theo ý thích
.
Cũng có một số gia đình thường dạy con bằng bạo lực như chửi bới , đánh đập
gây cho trẻ em tính ương bướng , nói dối để đối phó .
- Về phía xã hội : Sự bùng nổ của các dịch vụ giải trí qua mạng hoặc
phim ảnh , văn hoá phẩm … thiếu lành mạnh đã ảnh hưởng xấu đến đạo đức , lối
sống của một bộ phận học sinh . Một số tệ nạn xã hội khác như ma tuý , cờ bạc ,
cá độ … sẵn sàng len lỏi vào mọi chỗ , mọi nơi nhất là đối với độ tuổi thanh ,
thiếu niên .
- Về phía nhà trường : có thể chưa có sự quan tâm đúng mức tới đối
tượng cá biệt . Giáo viên đôi khi còn ngại khó , ngại mất thời gian , ngại va
chạm , ngại bị xúc phạm từ phía gia đình học sinh cá biệt ( do bênh con , che
dấu khuyết điểm cho con ). Trong xã hội , đời sống của giáo viên nếu chỉ sống
với đồng lương thì có thể nói là rất khó khăn nên họ còn phải làm thêm như dạy
ở các trường dân lập , dạy thêm ở nhà , làm thêm nghề phụ - Do đó , việc đầu tư
cho giáo dục học sinh cá biệt còn hạn chế .
- Về phía học sinh : Ở độ tuổi đang chuyển tiếp từ thiếu niên sang thanh
niên với nhiều sự biến đổi về sinh lý , tâm lý – Do sự hiểu biết chưa hoàn thiện
nhưng lại muốn khẳng định mình - Nhiều lúc không phân biệt đúng , sai , nảy
sinh sự ngang bướng , nói liều , làm liều . Một sớm em do yêu đương sớm , bị
bố mẹ ngăn cấm thô bạo hoặc do sự khủng hoảng về tâm lý nên có tư tưởng bất
cần hay định hướng lệch lạc .Thậm chí có em còn bỏ nhà đi bụi hoặc có hành
động tiêu cực .
II . Một số biện pháp giáo dục học sinh cá biệt .
Trên cơ sở điều tra cơ bản , nắm vững đối tượng cá biệt và chuẩn bị về
mặt phương pháp . Sau đây , tôi xin đưa ra một số một số biện pháp giáo dục
học sinh cá biệt :

cho các em đó mất niềm tin và hi vọng vào tương lai .
4. Phải kiên trì sâu sát khi giáo dục học sinh cá biệt .
- Khi gặp phải đối tượng cá biệt “ cứng đầu ” , ta không nên bỏ cuộc , không
đẩy em đó sang môi trường khác . Cô giáo nên gần gũi , thăm hỏi , động viên ,
có thái độ thân thiện để cảm hoá . Cô giáo có thể đóng vai trò làm người mẹ ,
người chị , hay có thể là người bạn để chia sẻ , để tranh luận đúng sai , cần lắng
nghe ý kiến của đối tượng . Đôi khi giáo viên cũng cần công bằng đánh giá ,
đừng cho rằng ý kiến của học sinh là sai hoàn toàn và ý kiến của cô giáo và cha
mẹ là đúng hoàn toàn .
- Giáo viên cũng cần tin tưởng vào sự tiến bộ ( dù chậm ) của học sinh cá
biệt . Tuy vậy , cũng cần kiểm tra để học sinh thấy sự quan tâm thường xuyên
của giáo viên trên bước đường chuyển biến của mình ( ví dụ học sinh cá biệt có
đơn xin nghỉ học có lý do chính đáng là bị ốm giáo viên cần gọi điện cho cha mẹ
học sinh để kiểm tra độ chính xác - dưới hình thức thăm hỏi sức khoẻ của học
sinh ) .
- Giáo viên chủ nhiệm cần có những lời động viên , khuyến khích để học
sinh cá biệt có động cơ mà tiến bộ .
5. Giáo viên phải luôn đổi mới tiết dạy và đổi mới phương pháp giáo
dục .
- Cùng với sự đổi mới của thời đại , học sinh cá biệt cũng có những suy
nghĩ và biểu hiện phần nào khác với học sinh cá biệt của những thập niên trước
– do đó giáo viên cũng cần đổi mới cách giảng dạy , giáo dục cho phù hợp và có
hiệu quả .
- Bên cạch những việc kế thừa những tinh hoa của truyền thống giáo dục cổ
điển thì giáo viên đổi mới phương pháp nhằm tránh sự nhàn chán , tạo sự cuốn
hút học sinh .
- Một số cách đổi mới tiết dạy : gợi mở , không áp đặt cho học sinh nêu ý

là nhiệm vụ rất khó khăn và không dễ thành công . Tuy vậy , tôi cũng có một vài
thành công nho nhỏ đủ để giúp tôi không nản chí . Đó là mức độ vi phạm của
các em học sinh cá biệt giảm nhiều so với đầu năm học . Đối với những học sinh
cá biệt mà tôi đã chủ nhiệm , nay các em đã ra trường để đi tiếp con đường mà
các em lựa chọn . Nhìn chung các em đó đều có những tình cảm thân thiện với
cô giáo cũ , qua những cuộc điện thoại thăm hỏi , qua những lời mời họp gặp
mặt thầy trò hoặc những thiệp chúc mừng … Đó chính là phần thưởng quí giá
nhất đối với tôi .
- Đối với lớp 11A1 mà tôi chủ nhiệm năm học 2011 – 2012 , công tác giáo
dục học sinh cá biệt cũng đạt được một vài tiến triển tích cực : lớp không có vụ
việc nghiêm trọng , mức độ vi phạm của các học sinh cá biệt cuối năm giảm
nhiều so với đầu năm .
2. Kiến nghị .
- Nhà trường cần đẩy mạnh và đổi mới các hoạt động tập thể , tạo sân chơi
lành mạnh cho học sinh như tổ chức thăm quan dã ngoại , xây dựng khu vui chơi
giải trí , nhà thể chất …
- Nhà trường cần kết hợp với đoàn thanh niên để tổ chức các hoạt động ngoại
khoá , hoạt động xã hội , các cuộc thi mang tính cộng đồng để thanh niên học
sinh thể hiện sự năng động , sáng tạo .
- Công tác giáo dục học sinh cá biệt luôn luôn mong muốn có sự đồng hành
và cộng đồng trách nhiệm của các giáo viên bộ môn và tất cả các ban , ngành ,
đoàn thể trong nhà trường và ngoài xã hội .

3. Kết luận :
Tóm lại , giáo dục học sinh cá biệt là nhiệm vụ khó khăn , vất vả nhất
trong các phần việc mà người giáo viên phải đảm nhiệm . Bản thân tôi rất
ngưỡng mộ lời dạy đầy tính nhân văn của chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại :