Website: Email : Tel : 0918.775.368
LỜI MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của khoá luận
Xã, phường, thị trấn (gọi chung là cấp xã) là đơn vị hành chính cơ sở, là
cấp gần dân nhất và là nơi diễn ra mọi hoạt động kinh tế, chính trị, văn hoá, xã
hội của các tầng lớp nhân dân.
Uỷ ban nhân dân (UBND) cấp xã là cơ quan hành chính Nhà nước ở địa
phương, có vị trí, vai trò hết sức quan trọng trong hệ thống chính trị ở nước ta, là
cầu nối chuyển tải và tổ chức thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng,
pháp luật của Nhà nước đến với quảng đại quần chúng nhân dân. UBND cấp xã
thực hiện hoạt động quản lý hành chính nhà nước trên các lĩnh vực kinh tế,
chính trị, văn hoá, xã hội, an ninh quốc phòng, trật tự và an toàn xã hội ở địa
phương theo thẩm quyền; đảm bảo cho các chủ trương, chính sách của Đảng và
pháp luật của Nhà nước đi vào cuộc sống.
Hoạt động của UBND cấp xã có ảnh hưởng lớn tới tính hiệu quả của các
chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước, có ý nghĩa vô cùng
to lớn với việc củng cố sự phát triển bền vững của xã hội, đảm bảo dân chủ và
nâng cao đời sống nhân dân. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: “Cấp xã là cấp
gần dân nhất, là nền tảng của hành chính. Cấp xã làm được việc thì mọi việc đều
xong xuôi”.[3, tr.371]
Tuy nhiên, trên thực tế hoạt động của Uỷ ban nhân dân cấp xã còn chưa
được chuyên sâu, thiếu ổn định về nhân sự; tình trạng lãng phí, hình thức trong
hoạt động quản lý vẫn phổ biến. Bên cạnh đó, trình độ quản lý, chuyên môn,
nghiệp vụ của đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã còn nhiều hạn chế, luôn rơi vào
trạng thái lúng túng, ngỡ ngàng trước sự thay đổi và xu thế phát triển chung của
thời đại, dẫn đến hiệu quả hoạt động của Uỷ ban nhân dân cấp xã chưa cao, chưa
đáp ứng được yêu cầu của xã hội.
Khẳng định tầm quan trọng của Uỷ ban nhân dân cấp xã trong hệ thống
chính trị ở nước ta. Nghị quyết Trung ương 5 khoá IX đã đề ra phương hướng
“đổi mới và nâng cao chất lượng hệ thống chính trị cơ sở ở xã, phường, thị trấn”.
1
2
Website: Email : Tel : 0918.775.368
đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng về tổ chức và hoạt động của bộ máy
nhà nước; xây dựng và đổi mới tổ chức, hoạt động của chính quyền địa phương.
Để giải quyết những vấn đề cơ bản đã được đặt ra ở trên, em đã sử dụng
phương pháp duy vật biện chứng của Triết học Mác- LêNin và những phương
pháp khác như: phương pháp phân tích, phương pháp tổng hợp, phương pháp
lịch sử, phương pháp thống kê, phương pháp so sánh nhằm làm sáng tỏ nội dung
và phạm vi nghiển cứu của khoá luận.
5. Kết cấu của khoá luận
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, khoá luận
gồm 3 chương:
Chương I: Một số vấn đề chung về UBND cấp xã.
Chương II: Hoạt động của UBND cấp xã ở nước ta trong giai đoạn hiện
nay.
Chương III: Nâng cao hiệu quả hoạt động của UBND cấp xã ở nước ta
trong giai đoạn hiện nay.
3
Website: Email : Tel : 0918.775.368
CHƯƠNG I
MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ UỶ BAN NHÂN DÂN CẤP XÃ
1. Khái niệm về Uỷ ban nhân dân cấp xã
Theo Từ điển Bách khoa Việt Nam: “Ủy ban nhân dân là cơ quan chính
quyền nhân dân của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, được lập ra ở
các cấp xã, phường, thị trấn trực thuộc huyện; huyện, quận, thị xã, thành phố
trực thuộc tỉnh; tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương”. [34, tr.759]
Theo từ điển luật học: “UBND là tên gọi của các cơ quan chấp hành của
cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương”. [33, tr.538]
Điều 123 Hiến pháp 1992 (sửa đổi năm 2001) quy định: “UBND do Hội
đồng nhân dân bầu là cơ quan chấp hành của Hội đồng nhân dân, cơ quan hành
thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa thì vai trò của UBND cấp xã càng có ý
nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự nghiệp xây dựng và đổi mới đất nước, nâng
cao đời sống của nhân dân.
2. Nhiệm vụ, quyền hạn của UBND cấp xã
Theo quy định của Luật tổ chức HĐND và UBND năm 2003 và Pháp lệnh
về nhiệm vụ và quyền hạn cụ thể của HĐND và UBND mỗi cấp năm 1996 thì
nhiệm vụ, quyền hạn của UBND xã, thị trấn và UBND phường là khác nhau. Sự
khác nhau đó là do:
- Sự chênh lệch về quy mô dân số và diện tích ở xã, thị trấn và phường:
Cho đến nay, khu vực nông thôn ở nước ta vẫn chiếm khoảng trên 80% dân số
và diện tích cả nước trong khi đó con số này của khu vực đô thị là khoảng gần
20% dân số và diện tích cả nước. Mật độ dân số ở nông thôn không đồng đều,
các làng xã ở vùng đồng bằng thường đông đúc nhưng ngược lại ở khu vực miền
núi, vùng sâu, vùng xa thì dân cư lại thưa thớt mà đất đai lại rộng. Dân cư ở
nông thôn đơn giản, thuần nhất, gắn bó với nhau từ lâu đời, có tính truyền thống
và huyết thống cao tạo nên những bản sắc và phong tục tập quán riêng, cuộc
sống chủ yếu mang tính chất tự cấp, tự túc.
Ở địa hình thành phố, mật độ dân số cao, thành phần dân cư phức tạp,
không thuần nhất, có nguồn gốc, lối sống và tập quán khác nhau. Lối sống của
5
Website: Email : Tel : 0918.775.368
dân cư phường phần lớn phụ thuộc vào thị trường và chủ yếu thông qua phương
thức mua bán; sự liên kết dân cư rất lỏng lẻo.
- Về phương diện cơ cấu kinh tế: Ở nông thôn, kinh tế chủ đạo là kinh tế
nông nghiệp. Ở đô thị, kinh tế chủ đạo là kinh tế công nghiệp, dịch vụ, thương mại.
- Về chức năng: UBND xã, thị trấn bên cạnh chức năng là cơ quan hành
chính nhà nước ở địa phương còn là cơ quan tự quản ở xã, đại diện cho cộng đồng
dân cư ở cơ sở, giải quyết những vấn đề nội bộ của địa phương.
Trong khi đó UBND phường chỉ thuần tuý là cơ quan hành chính nhà nước
ở địa phương, thực hiện một số công việc quản lý hành chính nhà nước theo quy
ở điểm dân cư nông thôn theo quy định của pháp luật;
- Tổ chức việc bảo vệ, kiểm tra, xử lý các hành vi xâm phạm đường giao
thông và các công trình cơ sở hạ tầng khác ở địa phương;
- Huy động sự đóng góp tự nguyện của nhân dân để xây dựng đường xá,
cầu, cống trên địa bàn; tổ chức thực hiện việc xây dựng, tu sửa đường giao
thông trong xã theo phân cấp;
* Trong lĩnh vực thương mại, dịch vụ:
- Quản lý, sắp xếp chợ và các điểm buôn bán dịch vụ ở địa phương;
- Quản lý các hoạt động dịch vụ, buôn bán nhỏ ở địa phương theo quy
định của pháp luật;
- Phối hợp với các cơ quan hữu quan chống buôn lậu, trốn thuế, sản xuất
và lưu hành hàng giả ở địa phương;
* Trong lĩnh vực giáo dục, y tế, văn hoá, xã hội và thể dục thể thao :
- Thực hiện kế hoạch phát triển sự nghiệp giáo dục ở địa phương;
- Tổ chức xây dựng và quản lý, kiểm tra hoạt động của nhà trẻ, lớp mẫu
giáo, trường mầm non ở địa phương;
- Tổ chức và quản lý trạm y tế xã, tổ chức, thực hiện các chương trình y tế
cơ sở, dân số, kế hoạch hoá gia đình được giao;
- Tổ chức thực hiện chính sách, chế độ đối với thương, bệnh binh, gia đình
liệt sĩ, gia đình có công với nước; thực hiện công tác cứu tế xã hội, hoạt động từ
thiện ở địa phương;
7
Website: Email : Tel : 0918.775.368
- Quản lý, bảo vệ, tu bổ nghĩa trang liệt sĩ, quy hoạch quản lý nghĩa địa ở
địa phương;
- Xây dựng phong trào và tổ chức các hoạt động văn thể; vận động nhân
dân xây dựng nếp sống văn minh, gia đình văn hoá…
* Trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội:
- Tổ chức huấn luyện quân sự phổ thông; tuyên truyền, giáo dục xây dựng
quốc phòng toàn dân;
mốc và bản đồ địa giới hành chính của địa phương. [12],[17]
2.2. Nhiệm vụ, quyền hạn của UBND phường
Do UBND xã, thị trấn và UBND phường đều thuộc một cấp hành chính
(cấp xã) nên cũng có những điểm tương đồng. Vì vậy, Uỷ ban nhân dân phường,
ngoài việc phải thực hiện những nhiệm vụ, quyền hạn mà pháp luật đã quy định
cho UBND xã, thị trấn như đã nói ở trên còn có trách nhiệm thực hiện những
nhiệm vụ, quyền hạn sau đây: (Điều 118- Luật tổ chức HĐND và UBND năm
2003)
- Thực hiện thống nhất kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và quy hoạch
đô thị, xây dựng nếp sống văn minh đô thị, phòng, chống các tệ nạn xã hội, giữ
gìn trật tự vệ sinh, sạch đẹp khu phố, lòng đường, lề đường, trật tự công cộng và
cảnh quan đô thị; quản lý dân cư đô thị trên địa bàn;
- Thanh tra việc sử dụng đất đai của tổ chức, cá nhân trên địa bàn phường
theo quy định của pháp luật;
- Quản lý và bảo vệ cơ sở hạ tầng kỹ thuật trên địa bàn phường theo phân
cấp
- Quản lý, kiểm tra giấy phép xây dựng của tổ chức, cá nhân trên địa bàn
phường; [12]
Căn cứ vào các nhiệm vụ, quyền hạn mà UBND cấp xã phải thực hiện,
chúng ta thấy UBND cấp xã vừa phải thực hiện những nhiệm vụ thuộc chức năng
quản lý nhà nước được Nhà nước phân cấp hoặc uỷ quyền vừa phải tổ chức thực
hiện các Nghị quyết của HĐND cấp xã về phát triển kinh tế- xã hội, nâng cao đời
sống vật chất và văn hoá của nhân dân trên địa bàn.
9
Website: Email : Tel : 0918.775.368
3. Cơ cấu, tổ chức, hoạt động của UBND cấp xã
Để thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mình, UBND cấp
xã cần phải có một cơ cấu, tổ chức, hoạt động khoa học và hợp lý, phát huy vai
trò là nền móng của Bộ máy hành chính nhà nước.
3.1. Cơ cấu của UBND cấp xã
Một chủ tịch phụ trách chung, khối nội chính, quy hoạch và kế hoạch phát
triển kinh tế- xã hội ở xã.
Hai phó chủ tịch: Một phó chủ tịch phụ trách khố kinh tế, tài chính, xây
dựng, giao thông, nhà đất và tài nguyên môi trường. Một phó chủ tịch phụ trách
khối văn hoá- xã hội và các lĩnh vực xã hội khác
Các uỷ viên UBND: Một uỷ viên phụ trách công an. Một uỷ viên phụ
trách quân sự.
* Ở các xã không thuộc diện nêu trên:
Cơ cấu tổ chức của UBND gồm 03 thành viên: Một chủ tịch, một phó chủ
tịch và một uỷ viên. Căn cứ vào lĩnh vực công việc được phân công theo quy
định của pháp luật mà Chủ tịch UBND xã phân công các thành viên phụ trách
cho phù hợp với từng địa phương. Trong nhiệm kỳ, HĐND xã có thể ấn định
thêm số lượng thành viên UBND cấp mình nhưng tổng số không vượt quá 05
thành viên và phải được Chủ tịch UBND cấp huyện phê chuẩn.
* Đối với UBND phường, thị trấn:
Cơ cấu tổ chức gồm 05 thành viên: Một chủ tịch, hai phó chủ tịch, hai uỷ
viên và được phân công phụ trách công việc như sau:
Một chủ tịch phụ trách chung, khối nội chính, quản lý công tác quy hoạch
đô thị.
Hai phó chủ tịch: Một phó chủ tịch phú trách khối kinh tế- tài chính xây
dựng cơ sở hạ tầng, khoa học công nghệ, nhà đất và tài nguyên môi trường. Một
phó chủ tịch phụ trách khối văn hoá xã hội và các lĩnh vực xã hội khác.
Hai uỷ viên: Một uỷ viên phụ trách công an. Một uỷ viên phụ trách quân
sự. [32, tr.45- 47]
11
Website: Email : Tel : 0918.775.368
3.2. Tổ chức của UBND cấp xã
UBND cấp xã tổ chức và hoạt động theo nguyên tắc tập trung dân chủ.
Trong đó:
Chủ tịch UBND cấp xã là người lãnh đạo và điều hành công việc của
UBND quy định chương trình hoạt động của UBND hàng tháng, hàng quý; phân
công công việc cho các thành viên của UBND và kiểm tra, giám sát việc thực
hiện các nhiệm vụ của các chủ thể đó. Chủ tịch UBND cấp xã chịu trách nhiệm
cá nhân về các quyết định của mình và cùng với tập thể UBND chịu trách nhiệm
đối với các quyết định thuộc thẩm quyền của UBND cấp xã.
Các phó chủ tịch UBND cấp xã và các thành viên khác của UBND được
Chủ tịch UBND cấp xã phân công phụ trách các lĩnh vực nhất định, góp phần
bảo đảm sự thống nhất quản lý từ Trung ương tới cơ sở, đồng thời phải chịu
trách nhiệm trước Chủ tịch UBND trong việc quản lý các lĩnh vực được giao.
Như vậy, UBND cấp xã được tổ chức và hoạt động trên nguyên tắc tập
trung dân chủ, là cơ quan gần dân nhất, hoạt động và làm việc theo chế độ tập
thể quyết định, cá nhân phụ trách, đảm bảo sự thống nhất trong quá trình quản lý
hành chính nhà nước ở địa phương.
13
Website: Email : Tel : 0918.775.368
CHƯƠNG II
HOẠT ĐỘNG CỦA UBND CẤP XÃ Ở NƯỚC TA TRONG GIAI ĐOẠN
HIỆN NAY
UBND cấp xã là một bộ phận trong hệ thống các cơ quan hành chính nhà
nước, có vai trò đặc biệt quan trọng trong hệ thống chính trị của chúng ta. Hoạt
động của UBND cấp xã đã và đang góp phần quan trọng vào sự nghiệp đổi mới
và phát triển đất nước, nâng cao đời sống nhân dân.
Là cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương, UBND cấp xã tiến hành
hoạt động quản lý hành chính trên nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội như: tài
chính và ngân sách; nông- lâm- ngư nghiệp; thuỷ lợi, tiểu thủ công nghiệp; an
ninh quốc phòng; trật tự an toàn xã hội; giao thông vận tải; đất đai; chứng thực,
hộ tịch;…nhưng trong khuôn khổ của khoá luận tốt nghiệp em chỉ đề cập đến
hoạt động của một số lĩnh vực điển hình sau: hoạt động tài chính và ngân sách,
hoạt động quản lý đất đai, hoạt động chứng thực, hoạt động đăng ký hộ tịch và
một số vấn đề ảnh hưởng tới hiệu quả hoạt động của UBND cấp xã như hoạt
biến động về đất đai tại địa phương
Luật đất đai năm 2003 quy định UBND cấp xã có nhiệm vụ và quyền hạn
như sau:
- Quản lý mốc địa giới hành chính trên thực địa tại địa phương;
- Công bố công khai quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất chi tiết của địa
phương sau khi được UBND cấp có thẩm quyền quyết định hoặc xét duyệt;
- Tổ chức chỉ đạo, thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất của địa
phương, phát hiện và ngăn chặn kịp thời các hành vi sử dụng đất trái với quy
hoạch, kế hoạch sử dụng đất;
- Cho thuê đất thuộc quỹ đất nông nghiệp sử dụng vào mục đích công ích
của xã, phường, thị trấn;
- Xác nhận hồ sơ để người đang sử dụng đất làm thủ tục xin cấp giấy
chứng nhận quyền sử dụng đất;
- Tổ chức kiểm kê đất đai của địa phương;
15
Website: Email : Tel : 0918.775.368
- Phối hợp với các cơ quan, tổ chức trực tiếp quản lý công trình có hành
lang bảo vệ an toàn. Kịp thời xử lý các trường hợp lấn chiếm, sử dụng trái phép
hành lang bảo vệ an toàn công trình;
- Phối hợp với Uỷ ban Mặt trận tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành
viên của Mặt trận, các tổ chức xã hội khác để hoà giải các tranh chấp đất đai;
- Chứng thực hợp đồng chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, thế chấp
quyền sử dụng đất của hộ gia đình và cá nhân. [14]
Giúp việc cho UBND cấp xã trong hoạt động quản lý đất đai ở mỗi xã,
phường, thị trấn là công chức Địa chính.
Thực tế trong những năm vừa qua, UBND cấp xã đã từng bước tổ chức,
thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình trong quản lý đất đai theo đúng thẩm
quyền, giúp cho cơ quan nhà nước cấp trên trong việc quản lý và sử dụng đất đai
có hiệu quả. Đặc biệt, trong hoạt động hoà giải tranh chấp đất đai, giải quyết
khiếu nại, tố cáo về đất đai, UBND cấp xã đã phối hợp với Uỷ ban Mặt trận tổ
14. Trong hoạt động đăng ký hộ tịch
Đăng ký hộ tịch là việc cơ quan nhà nước có thẩm quyền xác nhận các sự
kiện sinh, tử, kết hôn, nuôi con nuôi, giám hộ, nhận cha mẹ, con, thay đổi, cải
chính, bổ sung, điều chỉnh hộ tịch, xác định lại giới tính, xác định lại dân tộc;
căn cứ vào quy định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền ghi vào sổ hộ tịch các
việc: xác định cha mẹ, con, thay đổi quốc tịch, ly hôn, huỷ việc kết hôn trái pháp
luật, chấm dứt việc nuôi con nuôi.
Theo quy định của NĐ 158/2005/NĐ- CP của Chính phủ về công tác hộ
tịch, hoạt động đăng ký hộ tịch đã được phân cấp mạnh mẽ cho UBND cấp xã
thực hiện nhằm tạo thuận lợi nhất cho công dân khi có yêu cầu đăng ký các sự
kiện liên quan đến nhân thân, thân nhân… Theo đó, một số sự kiện hộ tịch trước
đây thuộc thẩm quyền của UBND cấp tỉnh nay đã được phân cấp cho UBND
cấp xã như: thay đổi, cải chính hộ tịch cho trẻ em dưới 14 tuổi, đăng ký khai
sinh cho trẻ em sinh ra trên lãnh thổ Việt Nam mà có cha hoặc mẹ là công dân
Việt Nam định cư ở nước ngoài…
Nhìn chung việc đăng ký khai sinh; khai tử; đăng ký kết hôn; đăng ký
việc nuôi con nuôi; đăng ký giám hộ; nhận cha, mẹ, con; thay đổi, cải chính hộ
tịch; ghi vào sổ các thay đổi hộ tịch khác đã được UBND cấp xã thực hiện tương
17
Website: Email : Tel : 0918.775.368
đối tốt, đáp ứng được yêu cầu của nhân dân. Ví dụ: tỉnh Thái Nguyên trong năm
2007, UBND cấp xã đã tiến hành đăng ký đúng hạn cho 19.065 sự kiện sinh
trong tổng số 29.265 sự kiện sinh, 6326 sự kiện tử trong tổng số 8816 sự kiện tử;
đăng ký và đăng ký kết hôn cho 8895 trường hợp; đăng ký sự kiện nuôi con nuôi
cho 33 trường hợp; xác nhận sự kiện nhận cha, mẹ, con cho 42 trường hợp; thay
đổi, cải chính hộ tịch cho 438 trường hợp; ghi vào sổ các thay đổi hộ tịch khác
là 104 trường hợp. [25]
1.5. Hoạt động điều hành của UBND cấp xã
Trong thời gian qua, UBND cấp xã cũng đã có những đổi mới căn bản về
phong cách điều hành và chỉ đạo, từ sự chỉ đạo theo cách đối phó tình thế từng
- Về trình độ chuyên môn: Số cán bộ, công chức có trình độ trên đại học
là 0,13%. Cao đẳng và Đại học là 9,04%.
- Về nguồn cán bộ: Có 90,45% cán bộ chuyên trách giữ chức vụ do bầu
cử là người tại chỗ; 3,23% là cán bộ tăng cường; 6,03% là cán bộ hưu trí, mất
sức. [28]
Về chế độ chính sách đối với cán bộ, công chức cấp xã: với cán bộ
chuyên trách ở xã, phường, thị trấn, việc chuyển từ sinh hoạt phí sang chế độ
lương đã tạo tâm lý an tâm, phấn khởi hơn đối với đội ngũ cán bộ, công chức.
Để tạo dựng được nguồn nhân lực dồi dào cho bộ máy hành chính nhà
nước nói chung và của UBND cấp xã nói riêng, Đảng và Nhà nước cần có sự
đầu tư và quan tâm hơn nữa tới việc tuyển chọn, đào tạo, bồi dưỡng, đặc biệt là
chế độ chính sách với đội ngũ cán bộ, công chức, tạo động lực để họ phát huy trí
lực và tận tụy với công việc, với nhân dân.
2. Những tồn tại, hạn chế
Bên cạnh những kết quả nói trên, hoạt động của UBND cấp xã vẫn bộc lộ
những tồn tại và hạn chế sau:
2.1. Trong hoạt động tài chính và ngân sách
Hoạt động quản lý tài chính và ngân sách của UBND cấp xã vẫn tồn tại
nhiều hạn chế và vẫn hoạt động trên cơ sở một chế độ tài chính công không
tương thích, nguồn thu không tạo khả năng thúc đẩy nỗ lực của UBND cấp xã.
Ví dụ ở những xã vùng núi, vùng sâu, vùng xa; nguồn thu ít nhưng vẫn phải đảm
19
Website: Email : Tel : 0918.775.368
bảo các nhiệm vụ chi theo đúng quy định của pháp luật nên ngân sách của các
xã này luôn trong tình trang thiếu hụt trầm trọng. Theo Bộ tài chính, cho đến nay
mới có khoảng trên 20% số xã, phường, thị trấn tự cân đối được ngân sách, 40%
số xã, phường, thị trấn cân đối được một phần, gần 40% số xã, phường, thị trấn
gần như phải lệ thuộc hoàn toàn vào nguồn bổ sung từ ngân sách Trung ương.
Chính sự bao cấp có tính bình quân của Nhà nước đối với ngân sách cấp xã đã
tạo ra tình trạng trì trệ trong các quan hệ tài chính- ngân sách và tâm lý “chờ
chính sách bồi thường khi thu hồi đất, giải phóng mặt bằng khu công nghiệp Đại
An…[35]
Trình độ năng lực của một số cán bộ, công chức có thẩm quyền giải quyết
đơn thư khiếu nại, tố cáo về đất đai còn hạn chế, không nắm rõ được các quy
định của pháp luật, có khi còn lợi dụng chức quyền cố ý làm trái các quy định
của pháp luật, bao che cho cấp dưới, giải quyết khiếu nại, tố cáo sai, gây thiệt
hại cho lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân. Mặt
khác, một số công chức Địa chính cấp xã chưa qua đào tạo về chuyên môn,
nghiệp vụ, trình độ năng lực còn hạn chế nên việc giải quyết các vụ tranh chấp
đất đai bị đình trệ, kéo dài và đùn đẩy lên cấp trên.
Vai trò của UBND cấp xã trong quản lý đất đai là rất quan trọng. Vì thế,
để thực hiện tốt chức năng quản lý đất đai, Nhà nước cần có kế hoạch đào tạo về
quản lý nhà nước và chuyên môn nghiệp vụ cho Chủ tịch UBND cấp xã và các
công chức Địa chính cấp xã. Tăng cường các cán bộ trẻ có trình độ năng lực về
công tác tại xã, phường, thị trấn, tạo điều kiện cho UBND cấp xã thực hiện tốt
chức năng nhiệm vụ của mình.
2.3. Trong hoạt động chứng thực
Hoạt động chứng thực của UBND cấp xã vẫn gặp rất nhiều khó khăn,
chưa đảm bảo được hiệu quả quản lý của UBND cấp xã. Số lượng các văn bản
chứng thực phân luồng về cho cấp xã tiếp tục tăng nhanh trong thời gian gần
đây. Theo số lượng thống kê chưa đầy đủ của tỉnh Hưng Yên từ tháng 7/2007 tới
nay, số lượng văn bản chứng thực ở cấp xã là hơn 114.000 việc (tăng gấp đôi so
với trước đó) [35]. Khối lượng công việc nhiều như vậy trong khi đội ngũ công
chức Tư pháp xã, phường, thị trấn còn quá ít, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ
còn hạn chế. Nhiều cán bộ, công chức không đủ năng lực thực hiện thuần thục
21
Website: Email : Tel : 0918.775.368
công việc chứng thực để nhận biết được những văn bản giả mạo khi mà các văn
bản, giấy tờ giả ngày càng tinh vi, khó phát hiện. Mặt khác công chức Tư pháp
cấp xã đang phải đảm nhiệm rất nhiều nhiệm vụ như tổ chức việc phổ biến, giáo
Hoạt động điều hành của UBND cấp xã hiện nay vẫn chưa thực sự đi vào
nề nếp, nhiều nơi còn vi phạm pháp luật. Việc ban hành các văn bản quản lý, áp
dụng pháp luật còn nhiều sai trái, gây tổn thất không nhỏ cho Nhà nước và nhân
dân.
Một vấn đề đang làm giảm sức mạnh trong hoạt động điều hành của
UBND cấp xã đó là tình trạng không phân biệt được khi nào là ý kiến của cá
nhân Chủ tịch UBND cấp xã, khi nào là ý kiến của thành viên UBND và ý kiến
của tập thể UBND nên gây nhiều khó khăn, trở ngại khi thực hiện, đặc biệt là
khi xảy ra sai phạm. Mặt khác, cũng do sự chưa phân định rõ chức năng, thẩm
quyền nên có nơi, cán bộ, công chức của UBND cấp xã lợi dụng chức vụ, quyền
hạn để trục lợi cá nhân, gia đình thậm chí cho cả dòng họ gây ra sự bất bình
trong nhân dân, giảm đi uy quyền của UBND cấp xã trong hoạt động quản lý
hành chính nhà nước ở địa phương.
Do năng lực quản lý, điều hành yếu kém nên một số nơi UBND cấp xã
không kiểm soát được tình hình, để mặc cho thôn xóm tự soạn ra quy chế,
hương ước trái với quy định của pháp luật như việc tự đặt ra các hình thức xử
phạt và mức phạt không đúng quy định (mức phạt có thể bằng thóc hoặc bằng
tiền), cho rằng “phép vua thua lệ làng” khiến cho tình hình trị an ở nông thôn
vốn đã phức tạp nay càng phức tạp hơn. Cũng do ý thức cục bộ của các cán bộ,
công chức cấp xã, dựa trên mối quan hệ họ mạc, làng xóm, quen biết nên đã giải
quyết thiên lệch về quyền lợi cho các cá nhân, tổ chức…làm cho nội bộ của
UBND cấp xã một số nơi mất ổn định, sinh ra bè phái, làm giảm hiệu quả điều
hành và làm mất lòng tin của nhân dân ở chính quyền nói chung và UBND cấp
xã nói riêng.
Hiện nay, ở một số nơi, UBND cấp xã có xu hướng đùn đẩy công việc
xuống các trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố tạo ra nguy cơ “hành chính hoá”
thôn, khu phố, tổ dân phố khiến hình ảnh thôn, khu phố, tổ dân phố như một cấp
hành chính cơ sở. Điều này sẽ làm ảnh hưởng tới tính ổn định của bộ máy quản
23
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Website: Email : Tel : 0918.775.368
quản lý Nhà nước nên chưa theo kịp được với xu thế phát triển chung của thời
đại.
Cũng chính do ảnh hưởng của lối tư duy đại khái, giản đơn vẫn tồn tại
không ít trong các cán bộ, công chức cấp xã, tư duy thực tiễn yếu kém nên chưa
bám sát được những thay đổi hàng ngày trong cuộc sống của nhân dân để giải
quyết kịp thời các vấn đề nảy sinh.
Năng lực quản lý của các cán bộ chủ chốt ở UBND cấp xã còn hạn chế,
chưa tạo được uy tín với nhân dân nên khi đối mặt với thời kỳ đổi mới, hội nhập
toàn cầu, thay đổi phương tiện quản lý hiện đại không ít cán bộ chủ chốt cấp xã
đã tỏ ra lúng túng, ngỡ ngàng trước yêu cầu của sự nghiệp đổi mới.
Về chế độ tiền lương: cán bộ bầu cử và công chức chuyên môn có cùng
trình độ đào tạo nhưng cán bộ bầu cử chỉ có hai bậc lương, công chức chuyên
môn thì được hưởng lương theo ngạch và nâng lương thường xuyên theo quy
định. Một số nơi, cán bộ bầu cử kiêm nhiệm chưa được hưởng 10% phụ cấp
kiêm nhiệm lãnh đạo.
Về chế độ hưu trí: NĐ 121/2003/ NĐ- CP của Chính phủ về chế độ, chính
sách của cán bộ, công chức xã, phường, thị trấn quy định: cán bộ chuyên trách,
công chức cấp xã nếu có đủ 15 năm đóng bảo hiểm xã hội trở lên và đủ tuổi nghỉ
hưu theo quy định của Bộ Luật lao động thì được hưởng chế độ hưu trí là không
thống nhất với quy định của Luật Bảo hiểm xã hội năm 2005. Theo quy định của
Luật Bảo hiểm xã hội thì thời gian công tác có đóng BHXH của cán bộ, công
chức là 20 năm và phải đủ 55 tuổi đối với nữ và 60 tuổi đối với nam mới đủ điều
kiện nghỉ hưu [15].Vì vậy, cần phải sửa đổi NĐ 121/2003/ NĐ- CP để phù hợp
với Luật Bảo hiểm xã hội năm 2005 đồng thời tạo sự thống nhất trong khâu áp
dụng pháp luật.
Đối với cán bộ không chuyên trách cấp xã, toàn quốc có 568.899 cán bộ
hưởng sinh hoạt phí [28]. Hiện nay số lượng và mức phụ cấp của cán bộ không
chuyên trách cấp xã do HĐND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương quyết
định đã tạo chênh lệch khá lớn và gây bất hợp lý giữa các địa phương. Có địa