Phơng pháp Rèn kỹ năng đọc diễn cảm cho
học sinh lớp 1
Mục lục
Trang
I. Đặt vấn đề
3
II. Thực trạng
4
1. Thuận lợi 4
2. Khó khăn 4
III. Mục tiêu
5
IV. Phơng pháp
5
1. Rèn kỹ năng đọc 5
2. Truyền thụ và cung cấp kiến thức văn học 6
3. Giáo dục tính thẩm mĩ Giáo dục tình cảm và phát triển t duy 6
4. Tình hình thực tiễn và phơng pháp rèn kỹ năng đọc diễn cảm 6
5. Khảo sát 8
6. Phơng pháp đàm thoại 12
7. Phơng pháp trực quan trò chơi 12
8. Phơng pháp tự học ở nhà 16
V. Kết luận chung
17
1
Phơng pháp Rèn kỹ năng đọc diễn cảm cho
học sinh lớp 1
Tài liệu tham khảo
1. Sách giáo khoa Tiếng việt 1.
2. Giáo trình rèn kỹ năng Tiếng Việt hệ CĐSP (12+2)
3. Giáo trình phơng pháp dạy học Tiếng Việt Giáo trình chính thức đào tạo

dung của một bài văn, bài thơ yêu cầu chúng ta trong khi dạy phải hết sức
thận trọng chuẩn xác mang tính khoa học của nó. Nhờ tập đọc, đọc diễn cảm từ
đó các em có điều kiện tiến lên nắm đợc kho tàng, tri thức văn hoá của loài ng-
ời, tàng trữ đợc kiến thức sách vở. Đối với học sinh lớp 1 nh biết đọc các em có
điều kiện học các môn học khác có trong chơng trình. Để làm đợc điều đó ngời
3
Phơng pháp Rèn kỹ năng đọc diễn cảm cho
học sinh lớp 1
giáo viên điều đầu tiên phải nắm đợc tâm lý của học sinh. Các nhà tâm lý học
đều cho biết rằng: Về mặt tâm lý, học sinh Tiểu học có những đặc điểm sau
Mỗi học sinh là một chính thể, một thực thể hồn nhiên. Mỗi học sinh tiểu học
ẩn chứa một khả năng tiềm tàng phát triển và mỗi học sinh tiểu học là một nhân
cách đang hình thành, đang lớn lên và đang phát triển. Chính vì vậy những gì
chúng ta đa đến cho các em phải đợc chọn lọc, bảo đảm đúng đắn, chính xác
đúng mục đích.
Vậy mục đích của việc đọc diễn cảm đối với lớp 1 là gì? Mục đích rèn
luyện kỹ năng đọc diễn cảm của các em, giúp và đa đến cho các em cảm nhận
cái hay, cái đẹp. Nhận thức về thế giới xung quanh, về cuộc sống con ngời và
xã hội. Giáo dục tình cảm, rèn luyện ý chí thế giới quan cho con ngời. Việc đọc
diễn cảm các em có quyền sử dụng trên mọi phơng diện. Giáo dục học sinh
nhận biết những phẩm chất cơ bản: Có tính cộng đồng có tình yêu đối với dân
tộc. Con ngời phải biết yêu thơng nhau. Nếu biết yêu thơng nhau thì con ngời
ấy sẽ sống tốt đẹp hơn và vui tơi hơn. Văn chơng sẽ giúp cho các em đức tính
ngay thẳng, thật thà, không khoác lác, lừa dối, có lòng dũng cảm, có tình thân
ái, đoàn kết với anh em, bạn bè, trong gia đình, trong nớc và Quốc tế. Đọc văn
giúp học sinh hiểu rằng con ngời biết lao động và biết tự nuôi sống mình còn
ngời không lao động là ăn bám vào ngời khác. Bởi lẽ đó tình yêu đối với dân
tộc, với đất nớc, lòng trung thực dũng cảm, tình thân ái đoàn kết và tình yêu lao
động cha phải là tất cả những điều cần giáo dục học sinh. Nhng đó là những
điều cơ bản mà việc rèn kỹ năng đọc diễn cảm ở lớp 1 có khả năng đạt đợc

số biện pháp sau đây đạt hiệu quả.
III. Mục tiêu:
- Trong quá trình thực hiện tôi sẽ tìm hiểu phần tập đọc để đa ra phơng
pháp phù hợp.
- Hiểu và nắm chắc về phơng pháp đổi mới của phân môn.
- Tìm hiểu tình hình giảng dạy của bạn bè, đồng nghiệp.
- Hiểu và nắm đợc tâm sinh lý của học sinh.
- Tìm hiểu các bài văn bài thơ có trong chơng trình lớp 1.
- Thờng xuyên kiểm tra, khảo sát phân loại đối tợng học sinh.
IV. Phơng pháp:
1. Rèn kỹ năng đọc:
5
Phơng pháp Rèn kỹ năng đọc diễn cảm cho
học sinh lớp 1
Cần chú ý hai hình thức chủ yếu đó là đọc thành tiếng và đọc thầm.
a/. Đọc thành tiếng là hình thức đọc phát ra âm thanh. Khi đọc cần phải
phối hợp các hoạt động tự giác và thính giác: Miệng đọc mắt nhìn, tai nghe.
Đọc thành tiếng có các mức độ sau:
- Đọc đúng: Phát âm chính xác các tiếng từ ngữ, câu.
- Đọc rõ ràng, rành mạch, đọc rõ tiếng, từ (vần) khó ngắt nghỉ hỏi đúng
chỗ đúng dấu câu, cờng độ vừa phải (không to quá, không nhỏ quá, không
nhanh quá).
- Đọc lu loát: Đọc với tốc độ yêu cầu của bài, phát âm rõ ràng, ngừng
nghỉ đúng dấu câu.
* Đọc diễn cảm: Là kỷ năng ngữ điệu, chỗ ngắt giọng và các th pháp
khác để làm nổi bật các ý nghĩa và tình cảm mà tác giả đã gửi gắm trong nội
dung bài học, đồng thời biểu lộ sự cảm thụ của cá nhân đối với bài học. Đọc
diễn cảm là biểu hiện cao của đọc có ý thức và chỉ đạt đợc trên cơ sở đọc đúng
và nhanh. Đọc thành tiếng là biện pháp để rèn đọc cá nhân từ đọc đúng tới đọc
diễn cảm.

- Rèn kỹ năng đọc diễn cảm góp phần phát triển t duy trừu tợng, bên
cạnh việc phát triển t duy lôgic cho các em.
4. Tình hình thực tiễn và phơng pháp rèn kỹ năng đọc diễn cảm:
a. Tình hình thực tiễn:
Đối với học sinh Tiểu học ngời thầy giáo là Ông thầy tổng thể ngời đại
diện toàn quyền của nền văn minh, là tổ chức quá trình phát triển của trẻ. Bởi
vậy ngời thầy giáo muốn có sự tôn trọng và vị trí xứng đáng phải là ngời thầy
mẫu mực có kỹ năng s phạm thực sự để truyền thụ và nâng cao chất lợng giáo
dục.
b. Phơng pháp:
Sử dụng các phơng pháp chủ yếu trên từng tiết dạy:
TT Phơng pháp Số lợng % Ghi chú
1 Phơng pháp trực quan 20%
2 Phơng pháp đàm thoại 48%
7
Phơng pháp Rèn kỹ năng đọc diễn cảm cho
học sinh lớp 1
3 Phơng pháp luyện tập 32%
* Phối kết hợp:
- Tăng tiết luyện đọc: 10%
- Học sinh tự luyện đọc ở nhà: 35%
- Thay đổi phơng pháp dạy mới: 15%
- Luyện tập trong các tiết học: 30% (Giáo viên phân loại đối tợng học
sinh để luyện tập)
- Trò chơi: 10%
5. Khảo sát:
a. Đọc đúng phụ âm đầu, vần, từ ngữ khó, dấu thanh:
Muốn các em đọc diễn cảm tốt thì Tiêu chuẩn hàng đầu là phải đọc
đúng Thực hành phơng pháp dạy học Tiếng Việt Giáo trình dùng trong các
trờng s phạm đào tạo giáo viên Tiểu học nhà xuất bản (trang 28). Đọc đúng là

Ngỡng cửa đọc là Ngợng cựa
Dỗ dành đọc là dộ dành
Có làm nh thế thì khi giáo viên luyện đọc cho học sinh đọc đúng thanh
điệu chứ không mang tính chất dàn trải.
* Nguyên nhân của việc đọc sai là do:
- ảnh hởng của việc phát âm tiếng địa phơng không chuẩn.
- Do các em không hiểu nghĩa của từ đang đọc.
- Do các em cha phát huy tính tự giác luyện đọc bài ở nhà.
- Sự cảm thụ văn chơng của các em còn hạn chế.
b. Khảo sát ngắt giọng khi đọc văn xuôi (đọc đúng - đọc thành tiếng).
b1/ Đối tợng khảo sát: Cả lớp.
b2/ Khảo sát: Qua các lần đọc bài.
b3/ Tên bài khảo sát:
Bài 1: Mu chú sẻ
Bài 2: Vì bây giờ mẹ mới về
Bài 3: Hồ gơm.
b4/ Tiêu chí khảo sát:
- Ngắt giọng sau dấu chấm: Nghỉ dài, hạ thấp giọng.
- Ngắt giọng sau dấu, phẩy: Nghỉ ngắn.
- Ngắt giọng sau dấu hỏi: Cao giọng.
- Ngắt giọng ở câu dài không có dấu phẩy: Nghỉ ngắn hơn so với dấu
phẩy nhịp điệu: Nhanh hay chậm => yêu cầu của bài.
Căn cứ vào tiêu chí trên, khảo sát kết quả:
Tổng
số HS
Tên bài
Ngắt giọng
sai sau dấu
phẩy (,)
Ngắt giọng

c2/ Tên bài: Bài 1: Mẹ và cô
Bài 2: Ngôi nhà
Bài 3: Ngỡng cửa
c3/ Tiêu chí khảo sát:
Thơ có những nét đặc trng cơ bản cần chú ý: Thể thơ, nhịp thơ, dòng thơ.
- Thể thơ: Tuỳ thuộc vào bài thơ có thể là thơ 4 chữ, 5 chữ, 6 chữ hoặc
4 6; 6-8
- Dòng thơ: Dòng thơ có một khuôn khổ nhất định, chứ không chiếm trọn
cả chiều ngang trang giấy nh văn xuôi. Dòng thơ có những loại ngắn dài khác
nhau tuỳ thuộc vào bài thơ. Nó là một tập hợp từ hoàn chỉnh về nhịp điệu. Vì
vậy phải ngắt nhịp điệu để nhấn mạnh tính hoàn chỉnh của nhịp điệu trong mỗi
dòng thơ. Ngoài ngắt giọng logic và ngắt dọng biểu cảm. Ta có thể sử dụng khi
trình bày một tác phẩm văn xuôi. Còn phải dùng trong thơ cách ngắt giọng cuối
dòng (ngắt giọng thơ ca).
- Nhịp thơ: Nhịp điệu đợc coi là phơng tiện truyền cảm nghệ thuật rất có
hiệu lực của thơ. Tuỳ theo nội dung cần truyền đạt, với những nhịp điệu tơng ứng:
10
Phơng pháp Rèn kỹ năng đọc diễn cảm cho
học sinh lớp 1
Nhịp ngắn thể hiện sự dồn dập: 2/2; 2/2/2 nhịp 4/4 thể hiện tình cảm sâu lắng
của bài thơ. Cần đọc nhanh với nhịp ngắt. Đọc chậm với nhịp thơ dài.
Dựa trên cơ sở đó khảo sát kết quả:
Tổng số
HS
Tên bài
Ngắt nhịp thơ sai
(I)
Ngắt giọng cuối
dòng thơ (II)
Ghi chú

Còn ngắt nhịp thơ giữa các dòng thơ vẫn còn sai đối với những bài thơ
khó. Vì vậy giáo viên nên lu ý giúp các em ngắt nhịp đúng tạo điều kiện để các
em đọc diễn cảm thơ tốt hơn. Đạt hiệu quả cao hơn.
Tóm lại: Muốn rèn kỹ năng đọc diễn cảm. Giáo viên xác định và ví mình
cũng nh một ngời thầy thuốc, có tài chẩn đoán đúng bệnh nhân thì chữa trị mới
cóhiệu quả. Phải nắm đợc mặt mạnh mặt yếu của học sinh. Phát huy mặt mạnh
và có biện pháp tích cực phù hợp giúp các em kịp thời sửa chữa điểm yếu, thì
chắc chắn các em sẽ tiến bộ hơn, năng suất hơn, rút ngắn thời gian mà chất lợng
cao hơn.
6- Phơng pháp đàm thoại:
- Đàm thoại là một trong những biện pháp quan trọng nhất của ngời giáo
viên dạy văn. Nó có vẻ nhẹ nhàng hơn cả bởi vì đã có sẵn các câu hỏi và bài
tập ở sách giáo khoa. Tuy vậy song giáo viên không thể chỉ hạn chế vào những
câu hỏi có sẵn mà cần phải tìm tòi thêm hoặc biến tấu, mổ xẻ câu hỏi khó hoặc
gợi mở để giúp hiểu yêu cầu của câu hỏi và nhằm phát triển t duy cho các em.
- Đàm thoại là một hệ thống câu hỏi và trả lời, nhng tính chất và đặc trng
của việc sử dụng biện pháp này rất khác nhau. Nó tuỳ thuộc vào từng giai đoạn
trong tiến trình công việc của ngời giáo viên.
7. Phơng pháp trực quan và trò chơi:
a. Trực quan:
Việc sử dụng các phơng tiện trực quan nh tranh ảnh, vật thật, bảng, băng
hình Là phơng tiện kỹ thuật, tạo điều kiện xây dựng ở học sinh những biểu t-
ợngcụ thể: Kích thích duy trì sự chú ý và hứng thú đối với bài học, giúp các em
lĩnh hội bài một cách có ý thức. Có thể sử dụng phơng tiện trực quan nhằm mục
12
Phơng pháp Rèn kỹ năng đọc diễn cảm cho
học sinh lớp 1
đích minh hoạ, cụ thể hoá lời trình bày của giáo viên và làm nguồn gốc cung
cấp tri thức mới.
* Cách thực hiện:

nó, còn các phơng tiện trực quan giúp khẳng định và cụ thể hoá lời giảng. Nh
vậy học sinh dễ hiểu, khắc sâu nội dung bài học.
Thực tế chứng từ rằng việc kết hợp các hình thức trên mang lại hiệu quả
tốt nh nhau.
Tuy vậy việc sử dụng phơng pháp trực quan:
* Ưu điểm:
+ Huy động đợc sự tham gia của nhiều giác quan của học sinh sẽ kết hợp
chặt chẽ hai hệ thống tín hiệu với nhau, tạo điều kiện cho học sinh dễ hiểu, dễ
nhớ, nhớ lâu giảm độ mệt nhọc, gây đợc những mối liên hệ thần kinh tạm thời
khá phong phú.
+ Phát triển ở học sinh năng lực chú ý, quan sát, hứng thú, óc tò mò khoa học.
+ Tạo điều kiện cho các em liên hệ học tập với đời sống thực tiễn.
+ Đối với học sinh tiểu học, đây là một phơng pháp dạy học phù hợp với
đặc điểm nhận thức đặc điểm lứa tuổi các em. Nó phát triển đợc t duy trực quan
sinh động phù hợp với con đờng nhận thức của các em.
* Nhợc điểm:
+ Nếu sử dụng không đúng mức, đúng lúc, đúng chỗ các phơng tiện trực
quan dễ làm học sinh phân tấn chú ý, không tập trung vào dấu hiệu cơ bản của
nội dung bài học.
+ Mất nhiều thời gian cho việc chuẩn bị bài cũng nh bài giảng trên lớp.
+ Hạn chế sự phát triển t duy trừu tợng.
Nh vậy theo tôi dạy học trực quan là rất cần thiết ở bậc tiểu học, nó mang
lại hiệu quả cao trong giờ học. Nếu ngời giáo viên có bản lĩnh s phạm, biết khéo
léo sử dụng các phơng tiện trực quan. Điều đó có nghĩa là phải chỉ ra cách thức,
14
Phơng pháp Rèn kỹ năng đọc diễn cảm cho
học sinh lớp 1
con đờng cho các em quan sát các phơng tiện trực quan, mà nh vậy nó chính là
phơng pháp dạy học. Một phơng pháp dạy học có thể kết hợp với nhiều phơng
pháp dạy học khác nhằm đạt kết quả cao.

+ Giáo viên phân theo nhóm có thể 2 em trở lên, số quân 10-15 quân
chọn ngời đi đầu.
+ Luật chơi: Chia quân thành 3 nhóm (âm vần tiếng).
+ Cách chơi: Tận dụng hết cả các âm thay đổi cách.
=> Các trò chơi trên có thể áp dụng vào các bài học cụ thể.
Từ đó các em nhớ và đọc đúng các vần, từ ngữ khó. Nó sẽ tạo điều kiện
thuận lợi cho việc đọc diễn cảm tốt hơn.
8- Phơng pháp tự học ở nhà:
* Cách thực hiện:
- Giáo viên phối kết hợp với phụ huynh, để nhắc nhở, bài dạy.
- Giáo viên phân nhóm học sinh: (nhóm trởng chịu trách nhiệm kiểm tra
nhắc nhở các bạn).
- Giáo viên phải có thời gian biểu cho học sinh.
- Giáo viên phải thờng xuyên kiểm tra - đánh giá: Giáo viên nên biểu d-
ơng, nhắc nhở, không nên phê bình. Để gây hứng thú học tập.
Trên cơ sở đó:
- Hình thành năng lực độc lập.
- Rèn kỷ năng kỷ xảo thực hành.
- Phát triển tính tự giác, tăng dần tính độc lập.
Kết luận:
Đối với việc giảng dạy không một phơng pháp dạy học nào là tối u cả;
Mỗi phơng pháp đầu có u điểm và nhợc điểm riêng của nó. Vì vậy nên kết hợp
16
Phơng pháp Rèn kỹ năng đọc diễn cảm cho
học sinh lớp 1
các phơng pháp dạy học khác nhau trong giờ lên lớp, để nhợc điểm của phơng
pháp này đợc u điểm của phơng pháp khác khắc phục và ngợc lại.
V. Kết luận chung:
- Đọc diễn cảm là một nghệ thuật có tính độc đáo nh âm nhạc và hội hoạ.
Cần chú ý việc sử dụng hình thức đọc diễn cảm trong quá trình nghiên cứu

và văn học của các em cũng tăng dần. Đây là cơ sở chắc chắn để các em đọc
diễn cảm có chất lợng.
Để khai thác đợc giá trị văn học trong bài tập đọc - đọc diễn cảm giáo
viên phải chuẩn bị thật chu đáo những yêu cầu sau:
- Đọc kỹ tác phẩm nhiều lần để cảm thụ đầy đủ giá trị văn chơng của tác
phẩm.
- Xác định khối lợng kiến thức phải cung cấp cho học sinh, phải bồi dỡng
mặt nào cho các em thông qua bài học đó. Đồ dùng dạy học (tranh, ảnh, vật
thật ) Chuẩn bị trò chơi đầy đủ. Khâu chuẩn bị tốt sẽ tạo điều kiện cho bài
giảng có kết quả hoàn hảo.
- Khi lên lớp giáo viên giới thiệu bài cần tự nhiên, gây hứng thú và sự chú
ý ngay từ đầu tiết học cho các em.
- Việc đọc mẫu của giáo viên đóng vai trò quan trọng nhất trong việc rèn
kỹ năng đọc diễn cảm. Vì đọc diễn cảm tốt là một bớc phân tích tác phẩm và hỗ
trợ tích cực cho việc hớng dẫn học sinh đi vào tác phẩm. Theo tôi ngời giáo viên
phải xác định rõ ba chức năng: Lĩnh hội giáo dục thẩm mĩ. Phải coi đây
là trung tâm của bài giảng. Vì vậy lời đọc, lời giảng của giáo viên cần rõ ràng,
mạch lạc, lu loát dễ hiểu và phải kết hợp hài hoà giữa các phơng pháp, các bớc
trình tự theo đúng yêu cầu của bài. Điều quan trọng hơn nữa phải cho các em
biết cảm thụ đợc cái hay cái đẹp của bài văn, bài tho đồng thời phải thực sự có
hứng thú đối với bài giảng.
áp dụng các phơng pháp trên qua thực tế rèn luyện cho học sinh tôi thấy
có hiệu quả.
18
Phơng pháp Rèn kỹ năng đọc diễn cảm cho
học sinh lớp 1
Ví dụ: Đọc một bài thơ hay bài văn, câu chuyện các em đọc lu loát. Biết
ngắt, nghỉ đúng sau dấu chấm, dấu phẩy Biết nhấn giọng, hạn giọng trong khi
đọc, để làm nổi bật nội dung bài.
Sau khi đọc xong hiểu đợc nội dung bài nói lên điều gì?

19
Phơng pháp Rèn kỹ năng đọc diễn cảm cho
học sinh lớp 1
ý kiến đánh giá của hội đồng khoa học trờng
Ngày tháng năm 2007
ý kiến đánh giá của Hội đồng khoa học huyện
Ngày tháng năm 2007
ý kiến đánh giá của hội đồng khoa học tỉnh
20
Phơng pháp Rèn kỹ năng đọc diễn cảm cho
học sinh lớp 1
Ngày tháng năm 2007