---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
LUẬT TÀI CHÍNH – BÀI TẬP HỌC KÌ
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
A – MỞ BÀI
Như chúng ta đã biết , sự ra đời và tồn tại của nhà nước và sự xuất hiện của nền
sản xuất hàng hóa bao giờ cũng gắn liền với sự ra đời và tồn tại của ngân sách nhà
nước. Đó là hệ thống các mối quan hệ kinh tế phát sinh giữa nhà nước và các chủ thể
khác trong nền kinh tế thông qua quá trình hình thành, phân phối và sử dụng quỹ tiền
tệ tập trung quan trọng nhất của nhà nước nhằm đáp ứng cho việc thực hiện các chức
năng nhiệm vụ của nhà nước về mọi mặt. Ngân sách nhà nước cũng đã trở thành công
cụ quan trọng nhất được nhà nước sử dụng để khắc phục những khuyết tật của nền
kinh tế thị trường, huy động nguồn tài chính, điều tiết vĩ mô nền kinh tế, cũng như
điều tiết thu nhập nhằm đảm bảo công bằng xã hội. Những việc đó được thực hiện
thông qua hoạt động thu, chi ngân sách nhà nước. Thu để định hướng đầu tư , kích
thích hoặc hạn chế sản xuất,kinh doanh…chi để nâng cao chất lượng y tế, giáo dục,
nâng cao đời sống nhân dân…Tuy nhiên trong điều kiện ngân sách nhà nước còn eo
hẹp ,thì việc thu, chi ngân sách thế nào cho hiệu quả và tiết kiệm , tránh được tình
trạng thất thoát, thâm hụt ngân sách luôn là bài toán khó đặt ra cho nhà nước ta. Chi
ngân sách phải được tiến hành trên cơ sở pháp luật và theo kế hoạch chi ngân sách
cũng như phân bổ ngân sách do cơ quan quyền lực nhà nước quyết định. Mọi khoản
chi ngân sách phải phù hợp với các quy định của pháp luật về các điều kiện chi ngân
sách.
Với mục đích đi sâu tìm hiểu về các điều kiện chi ngân sách nhà nước cũng
như thực trạng áp dụng các quy định đó trong quá trình chi ngân sách của nước ta, em
xin được lựa chọn Đề tài số 06 : Bình luận về các điều kiện chi ngân sách nhà
nước (qui định pháp luật và thực tiễn áp dụng).
Trong quá trình làm bài tập thể nhóm đã cố gắng nhiều, song với trình độ hiểu
biết vấn đề còn hạn chế nên bài viết khó thể tránh khỏi những thiếu sót. Bởi vậy,
chúng em rất mong có thể nhận được sự đóng góp ý kiến từ phía thầy cô cũng như
các bạn để bài làm của chúng em được hoàn thiện hơn.
Em xin chân thành cảm ơn !

những nội dung chi cơ bản, mang tính then chốt cho việc đảm bảo các hoạt động của
bộ máy nhà nước, thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước trong các lĩnh vực
khác nhau.
Như vậy, ta có thể hiểu chi ngân sách nhà nước là phân phối và sử dụng quỹ
ngân sách nhà nước theo dự toán ngân sách đã được chủ thể quyền lực quyết định
nhằm duy trì sự hoạt động của bộ máy nhà nước và bảo đảm thực hiện các chức năng
của Nhà nước. Chi ngân sách nhà nước là một nội dung quan trọng cơ cấu nên đạo
luật thường niên ngân sách nhà nước. Vậy chi ngân sách nhà nước mang những đặc
điểm gì?
2. Đặc điểm chi ngân sách nhà nước
Dựa trên những khái niệm về chi ngân sách nhà nước đã được đưa ra, ta có thể
thấy chi ngân sách nhà nước mang những đặc điểm sau:
- Chi ngân sách nhà nước là hoạt động phân phối và sử dụng quỹ ngân sách
nhà nước, hoạt động này chỉ có thể thực hiện trên cơ sở quy định pháp luật và dự toán
ngân sách do cơ quan quyền lực nhà nước quyết định. Nội dung chi ngân sách phải
nằm trong bản dự toán ngân sách hàng năm. Bản dự toán ngân sách này do Quốc hội
thông qua. Quốc hội là cơ quan duy nhất có quyền quyết định tổng số chi NSNN bao
gồm chi ngân sách trung ương và chi ngân sách địa phương, tổng số chi và mức chi
từng lĩnh vực… Chi ngân sách là một nội dung quan trọng quyết định đến hiệu quả
NGUYỄN VĂN HẢI : N06 – TL2 – NHÓM 1
2
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
LUẬT TÀI CHÍNH – BÀI TẬP HỌC KÌ
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
quản lý Nhà nước của bộ máy nhà nước vì vậy nó phải được thông qua theo nguyên
tắc tập thể, tập trung trí tuệ tập thể và qua một quy trình luật định nghiêm ngặt. Trước
tiên, Thủ tướng Chính phủ quyết định lập dự toán NSNN năm sau, trong đó có nội
dung chi ngân sách. Căn cứ vào quyết định đó, Bộ Tài chính ra quyết định hướng dẫn
về yêu cầu, nội dung, thời hạn lập dự toán NSNN…Trên cơ sở quyết định của Chính
phủ và hướng dẫn của Bộ tài chính, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh hướng dẫn lập dự toán

NGUYỄN VĂN HẢI : N06 – TL2 – NHÓM 1
3
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
LUẬT TÀI CHÍNH – BÀI TẬP HỌC KÌ
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
nước. Nhà nước thông qua hoạt động chi ngân sách đảm bảo hoạt động của mình trên
các lĩnh vực kinh tế, xã hội, an ninh và quốc phòng. Ngoài ra, thông qua việc thể chế
hóa bằng pháp luật đối với hoạt động chi ngân sách, Nhà nước còn hướng đến những
mục tiêu khác, trong đó bao gồm mục tiêu quản lý hiệu quả việc sử dụng công quỹ và
tăng cường kỷ luật ngân sách, đồng thời tạo cơ sở pháp lý cho việc xử lý các hành vi
vi phạm pháp luật về ngân sách nói chung và pháp luật về chi ngân sách nói riêng,
góp phần hạn chế tình trạng tham hang, lãng phí tài sản nhà nước.
3. Phân loại chi ngân sách nhà nước
Chi ngân sách nhà nước gồm nhiều loại: chi phát triển kinh tế - xã hội, bảo
đảm quốc phòng, an ninh, bảo đảm hoạt động của bộ máy nhà nước; chi trả nợ của
Nhà nước; chi viện trợ và các khoản chi khác theo quy định của pháp luật (Khoản 2
Điều 2 Luật NSNN 2002). Tuy nhiên, nếu căn cứ vào tiêu chí mục đích kinh tế - xã
hội của các khoản chi ngân sách nhà nước thì ta có thể phân chia các khoản chi
NSNN thành hai loại:
- Chi đầu tư phát triển: là khoản chi phản ánh việc Nhà nước sử dụng một bộ
phận ngân sách nhà nước để đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội, phát triển
sản xuất nhằm bảo đảm thực hiện các mục tiêu ổn định và tăng trưởng kinh tế. Đây là
khoản chi mang tính tích lũy. Theo Khoản 1 Điều 3 NĐ 60/2003/NĐ-CP thì các
khoản chi được xếp vào loại chi đầu tư phát triển gồm: chi đầu tư xây dựng các công
trình kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội không có khả năng thu hồi vốn; chi đầu tư và hỗ
trợ cho các doanh nghiệp, tổ chức kinh tế, tổ chức tài chính Nhà nước; chi bổ sung dự
trữ nhà nước; chi đầu tư phát triển thuộc các mục tiêu quốc gia, dự án nhà nước…Chi
đầu tư phát triển phải đảm bảo cấp đủ và đúng tiến độ thực hiện trong phạm vi dự
toán được giao.
- Chi thường xuyên: là khoản chi nhằm thực hiện nhiệm vụ thường xuyên của

hạn mức chi đối với từng đơn vị sử dụng ngân sách. Khi có nhu cầu thực tế, đại diện
hợp pháp của đơn vị sử dụng ngân sách phát hành “Giấy rút dự toán NSNN” cùng các
chứng từ hợp pháp yêu cầu Kho bạc Nhà nước chi trả. Kho bạc Nhà nước sau khi
kiểm tra điều kiện theo quy định thực hiện chi trả cho đơn vị sử dụng ngân sách.
Phương thức chi này tạo điều kiện cho Kho bạc nhà nước dễ dàng, chủ động trong
quá trình kiểm soát chi, tuy nhiên cũng có thể dẫn đến tình trạng đơn vị sử dụng ngân
sách không chủ động trong quá trình sử dụng kinh phí, tận hưởng dự toán đã được
phân bổ. Từ đó làm hiệu quả sử dụng NSNN không cao.
- Phương thức chi theo lệnh chi tiền: đây là phương thức áp dụng đối với
những khoản chi do cơ quan tài chính cấp phát trực tiếp cho đơn vị sử dụng ngân
sách. Đối tượng áp dụng phương pháp chi này là những đối tượng không có quan hệ
thường xuyên với ngân sách nhà nước trong hoạt động nhận kinh phí hoặc các khoản
chi mang tính đặc thù phát sinh từng lần. Do đó, phạm vi áp dụng của phương thức
này cũng hẹp hơn phương thức chi theo hạn mức. Tuy nhiên, phương thức này lại tạo
được sự chủ động tối đa cho các đơn vị sử dụng ngân sách, thêm vào đó nâng cao
trách nhiệm của cơ quan tài chính trong quá trình cấp phát kinh phí. Điểm mạnh này
có được là nhờ trình tự thực hiện phương thức này: Cơ quan tài chính phát hành lệnh
chi tiền yêu cầu Kho bạc nhà nước chi trả một số tiền cho đơn vị sử dụng ngân sách
theo đúng nội dung lệnh chi. Nhận được lệnh chi tiền, Kho bạc nhà nước xuất quỹ
thanh toán cho đơn vị sử dụng ngân sách theo yêu cầu của cơ quan tài chính.
NGUYỄN VĂN HẢI : N06 – TL2 – NHÓM 1
5
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
LUẬT TÀI CHÍNH – BÀI TẬP HỌC KÌ
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Trên đây là những trình bày về các vấn đề khái quát liên quan đến hoạt động
chi ngân sách nhà nước. Vậy, để đảm bảo cho hoạt động chi tiêu của Nhà nước được
thực hiện có hiệu quả, chi ngân sách nhà nước cần đảm bảo những điều kiện gì? Pháp
luật Việt Nam đã có những quy định như thế nào về những điều kiện đó?
II. ĐIỀU KIỆN CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC THEO QUY ĐỊNH CỦA

NGUYỄN VĂN HẢI : N06 – TL2 – NHÓM 1
6