Trờng đại học s phạm I hà nội
Khoa: giáo dục mầm non
Bài tập tốt nghiệp
Tên đề tài
một số biện pháp dạy tre mẫu giáo 5-6 tuổi
kể lại chuyện diễn cảm
Giảng viên hớng dẫn: ts đinh hồng thái
Giáo sinh nghiên cứu : phạm thị hải
Lớp : đhmn khóa 2
Quảng Ninh 3- 2005
Mục lục
Phần I: Phần mở đầu:
I. Lý do chọn đề tài
II. Lịch sử vấn đề.
III. Phạm vi nghiên cứu.
IV. Mục đích nghiên cứu
V. Nhiệm vụ nghiên cứu .
VI. Phơng pháp nghiên cứu .
VII. Giả thuyết khoa học .
Phần II: Nội dung:
Chơng I: Thực trạng dạy trẻ 5-6 tuổi kể lại chuyện
I. Khái quát quá trình điều tra thực trạng. dạy trẻ kể lại chuyện
diễn cảm .
II. Phân tích kết quả điều tra.
III. Kết quả điều tra.
Chơng II: cơ sở lý luận của đề tài:
I. Đặc điểm tâm sinh lý của trẻ mẫu giáo liên quan đến việc tiếp
nhận truyện và kể lại chuyện diễn cảm .
II. Cơ sở giáo dục .
III. Cơ sở ngữ văn.
Chơng III: Một số biện pháp dạy trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi kể

phần giáo dục thẩm mỹ và phát triển ngôn ngữ nghệ thuật cho trẻ.
Nhờ đó trẻ này sinh năng lực tự hoạt động nghệ thuật khi tiếp xúc với
những câu chuyện.
Dạy trẻ kể lại chuyện là một dạng thức tiết học tổ chức cho trẻ tự hoạt
động văn học nghệ thuật. Tổ chức cho trẻ hoạt động trong đó có tự hoạt
động văn học nghệ thuật sẽ làm giàu nhân cách trẻ. Chỉ có để trẻ hoạt động
thì mới phát triển đợc tính tích cực của cá nhân, giúp trẻ cảm thụ văn học
đặc biệt là những câu chuyện một cách rõ nét và có cảm xúc.
Thực tế việc dạy trẻ mẫu giáo kể lại truyện diễn cảm hiện nay, do cha hiểu
thật đầy đủ cơ sở khoa học của môn học, do chơng trình còn cha hớng dẫn
một cách cụ thể nên giáo viên thực hiện dạng thức tiết học này còn tùy tiện,
dẫn đến hiệu quả cha cao. Cha đáp ứng đợc yêu cầu và mục đích giáo dục .
Vấn đề nắm vững phơng pháp , biện pháp thực hiện có cơ sở khoa học trở
nên là một vấn đề quan trọng để nâng cao chất lợng giáo dục .
Không có gì tham vọng lớn ở đề tài này, dựa trên thành tựu của những ng-
ời đi trớc, ngời viết đa ra và hệ thống hóa một số biện pháp xây dựng cơ sở
lý luận cho dạng thức tiết học này ( cụ thể là tiết dạy trẻ kể lại chuyện) và
ứng dụng vào một vài tiết cụ thể, hy vọng góp một vài ý kiến nhỏ vào hệ
thống lý luận và trực tiễn vào phơng pháp dạy học mới
cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học nhằm nâng cao chất lợng giáo
dục .
II/ Lịch sử vấn đề:
Bớc đầu tìm hiểu vấn đề này tôi đã đợc tiếp xúc với một số công trình
nghiên cứu và thấy rằng một số tác giả ( trong và gnoài nớc) đã quan tâm
đến vấn đề này:
1. Văn học và phơng pháp giúp trẻ làm quen với tác phẩm văn học Do
tác giả : Cao Đức Tiến ( chủ biên)cùng với Nguyễn Đắc Diệu Lam, lê Thị
ánh Tuyết- Hà nội 1992.
2. Cuốn đọc và kể chuyện văn học ở vờn trẻ Tác giả : M-K
Bogoliupxkaia VV. S ptenKô- Lê Đức Mẫn dịch- NXBGD1992.

(NXBGD- 1976)
- Sách đợc cấu tạo theo 3 chơng:
Trong chơngII: Kể và đọc truyện cho trẻ mẫu giáo tác giả đã đề cập đến
một số vấn đề:
+ Tìm hiểu tác phẩm văn học đó là các tác phẩm văn xuôi:
- Tác phẩm văn học dân gian Việt Nam.
- Truyện do các nhà văn trong và ngoài nớc viết cho trẻ,
truyện dân gian các nớc.
+ Kể và đọc truyện cho trẻ nghe:(chú ý đến cờng độ dân vang của giọng.
Ngắt giọng, cử chỉ, điệu bộ, nét mặt )
+ Dạy trẻ kể lại truyện : đợc tiến hành qua các bớc: giáo viên giới thiệu
tác phẩm ,giúp trẻ hiểu tác phẩm .
Các phơng pháp thể hiện khi kể chuyện cho trẻ là trực quan( ảnh, tranh vẽ,
mô hình, rối, và những khung cảch thiện nhiên gần gũi xung quanh trẻ) và
đàm thoại giới thiệu tác phẩm, đàm thoại để hiểu tác phẩm ,ở đây chúng ta
thấy tác giả đã đa ra một số phơng pháp chung. Tuy vậy đã đa ra một số ph-
ơng pháp chung. Tuy vậy vấn đề chúng tôi quan tâm là hoạt động của trẻ
chỉ đợc nhắc tới rất ít
4- Văn học và phơng pháp giúp trẻ làm quen với tác phẩm văn học của
Cao Đức Tiến , Nguyễn Đắc Diệu Lam, Lê Thị ánh Tuyết- Hà Nội 1993
ở phần thứ VI: Phơng pháp giúp trẻ làm quen với tác phẩm văn học tác
giả đã đề cập đến:
- Các thủ thuật đọc và kể diễn cảm .
- Các phơng pháp cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học.
- Các hình thức tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen với tác phẩm văn
học .
Tác giả đã nêu ra một số vấn đề:
Các thủ thuật kể diễn cảm bao gồm (Xác định và sử dụng đúng giọng điệu
cơ bản, ngắt giọng, nhịp điệu, cờng độ giọng, cử chỉ )
Dạy trẻ kể lại chuyện: trong tiết học việc dạy trẻ kể lại truyện đợc tiến

- khái niệm đọc, kể diễn cảm : đọc và kể diễn cảm tác phẩm văn học là sự
tái tạo lại tác phẩm một cách sáng tạo
- nghệ thuật diễn cảm chia làm hai giai đoạn
* Giai đoạn một: chuẩn bị cho việc kể diễn cảm bao gồm : lựa chon tác
phẩm tìm hiểu tác phẩm, để xác định giọng kể cho phù hợp
* Giai đoạn hai: kể diễn cảm tác phẩm : ngời kể phải nắm đợc phơng tiện
chủ yếu để thể hiện tác phẩm( giọng điệu, cử chỉ, điệu bộ, nét mặt ).
ở đây chúng ta thấy nhà nghiên cứu đã chú ý tới việc dạy trẻ kể lại
chuyện. Tuy cha nhiều những nhà nghiên cứu đã chú ý tới những hoạt động
của trẻ. Tuy nhiên chúng tôi coi đây là ý kiến đóng góp cho đề tài.
6- Tập để cơng bài giảng: Phơng pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ mẫu
giáo của tác giả Lê Thị Kim Anh đã đề cập đến việc cần phải phát triển
ngôn ngữ cho trẻ theo một hệ thống ngay từ lứa tuổi nhà trẻ qua dạy trẻ
phát âm, qua dạy trẻ kể lại chuyện
Ngoài ra tác giả còn đề cập đến việc phát triển văn hóa giao tiếp cho trẻ
một cách thờng xuyên.
7- Chơng trình chăm sóc giáo dục mẫu giáo và hớng dẫn thực hiện
Tác giả Trần Thị Trọng- Phạm thị Sửu
( NXBGD 1994)
- Hớng dẫn chung: Văn xuôi gồm: Truyện cổ dân gian, truyện cổ tích,
truyện thần thoại, truỵên truyền thuyết, truyện đồng thoại
- Tổ chức tiết học:
+ Tiết 1: Trớc khi vào tiết học cô có thể dùng rối để giới thiệu câu
chuyện cần kể.
Sau đó cô giới thiệu tên câu chuyện.
Cô kể diễn cảm bằng lời 1 lần. Sau đó kể kết hợp bằng rối hoặc mô hình-
tóm tắt nội dung truyện.
Khuyến khích trẻ trả lời đủ câu, theo ngs điệu của các nhân vật, tính cách
của các nhân vật.
Cuối tiết học cô có thể kể lại chuyện một lần nữa. hỏi lại tên câu chuyện

Xuất phát từ một số cơ sở lý luận khoa học, xuất phát từ thực trạng trẻ ở
trờng mầm non Hạ Long đề tài này nhằm hệ thống hóa, đa ra một số biện
pháp giảng dạy trẻ kể lại chuyện diễn cảm và ứng dụng vào một vài tiết học
cụ thể dựa trên những phơng pháp chung cơ bản cho trẻ làm quen với tác
phẩm văn học .
V/ Nhiệm vụ nghiên cứu:
1- Điều tra thực trạng để thấy đợc việc thực hiện dạng thức tiết học này
đạt kết quả nh thế nào.
2- Nghiên cứu lý luận: Trên cơ sở tổng hợp những t liệu về lý thuyết có
liên quan đến đề tài, xây dựng cơ sở lý luận cho việc hệ thống hóa, đa ra
một ssó biện pháp dạy trẻ kể lại chuyện diễn cảm và ứng dụng vào một vài
tiết học cụ thể.
3- Thực nghiệm
VI/ Phơng pháp nghiên cứu :
1- Tập hợp t liệu, phân tích chọnlọc, rút ra những cơ sở lý luận cần thiết
liên quan đến đề tài.
2- Thực nghiệm :
- Điều tra thực trạng.
- Thực nghiệmđối chứng.
- Thực nghiệm hình thành.
VII/ Giả thuyết khoa học .
Trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi có nhu cầu và có những biện pháp thiết thực trong
quá trình dạy trẻ kể lại chuyện diễn cảm thì sẽ kích thích đợc tính độc lập
sáng tạo, tính tích cực cá nhân, phát huy khả năng tự hoạt động nghệ thuật
ở các em.

Phần II.
Nội dung nghiên cứu :
Chơng I.
Thực trạng dạy trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi kể lại chuyện diễn cảm .

lớn tại trờng mầm non Hạ long- Tỉnh Quảng Ninh.
* Sử dụng biện pháp quan sát để điều tra. Chúng tôi đến từng lớp quan sát,
dự giờ tiết dạy trẻ kể lại chuyện diễn cảm để xem xét cách thức, biện pháp
tổ chức của giáo viên ra sao.
II/ Phân tích kết quả điều tra:
1- Trả lời phiếu AnKét của giáo viên :
Qua điều tra một số câu hỏi liên quan đén vấn đề dạy trẻ kể lại chuyện
diễn cảm chúng tôi thấy nh sau:
+ nói chung về nhận thức và đánh giá của giáo viên mầm non về vấn đề
này tơng đối đồng nhất- Tuy nhiên cũng dừng lại ở mức độ nhất định.
+ Đối với câu hỏi1:
- Thuận lợi: 23/29 đa ssó các cháu đợc học từ mẫu giáo bé.
29/29 Trẻ rất thích kể lại câu chuyện.
21/29 Nhận thức của trẻ đồng đều.
- Khó khăn: 29/29 Cơ sở vật chất còn nghèo nàn.
4/29 Trẻ phát âm cha chính xác.
+ Đối với câu hỏi 2:
25/29 Không có gì khó khăn.
7/29 Hiện nay có nhiều tài liệu hớng dẫn nên gây nhiều
tranh cãi về cách tiến hành dạy
+ Đối với câu hỏi 3:
29/29 Giáo viên đều trả lời là trẻ rất hứng thú với loại tiết
học này.
+ Câu hỏi 4:
7/29 Phơng pháp truyền khẩu đàm thoại.
27/29 Phơng pháp trực quan.
Nh vậy hầu hết các giáo viên đợc thăm dò đều lúng túng khi nêu lên
những phơng pháp và biện pháp tổ chức cho trẻ dạy trẻ kể lại chuyện diễn
cảm . Chỉ có 7/29 giáo viên nêu đợc cần phải sử dụng phơng pháp đàm
thoại. Phần lớn giáo viên đợc điều tra đều đã có từ 6-20 năm công tác do

- Giáo dục tính dũng cảm, lên án tính độc ác
( Trần Thị Cúc giáo viên chủ nhiệm lớp mẫu giáo 5 tuổi B- Trờng mầm
non Hạ Long)
Trong 6 giáo án thì chỉ có 1 giáo án đề cập đến vấn đề lên án tính độc ác,
nhát gan cho trẻ.
Cha có giáo án nào nói đến sử dụng các phơng pháp, biện pháp gì trong
tiết học. Cha có giáo án nào đề cập đến việc phát triển ngôn ngữ, rèn cho
trẻ khả năng ghi nhớ có chủ định, tính tích cực sáng tạo và cha có giáo án
nào nói đến việc đa trẻ vòa hoạt động nghệ thuật , trẻ cảm thụ đợc ngôn
ngữ văn xuôi giàu chất nhạc và từ đó phát triển ngôn ngữ nghệ thuật cho
trẻ.
3. Điều tra một số tiết dạy trẻ kể lại chuyện ( chúng tôi đã dự giờ và ghi
chép lại)
3.1. ở trờng mầm non Hạ long chúng tôi dự đợc 6 tiết.
+ tiết 1: dạy trẻ kể lại chuyện Hai chú dê đen lớp mẫu giáo
5-6 tuổi A.
Thực trạng kể lại chuyện diễn cảm của lớp này có nhiều điều đáng quan
tâm.
Đây là tiết dạy trẻ kể lại chuyện diễn cảm nhng thực chất trẻ mới chỉ
thuộc đợc từng đoạn của câu chuyện.
- Về phía giáo viên : giọng kể của giáo viên cha gây hứng thú và thu hút
trẻ, giọng kể còn đều cha làm rõ nét tính cách các nhân vật trong chuyện.
Vì vậy trẻ cũng chỉ kể đợc giống cô chứ cha kể đợc diễn cảm câu chuyện.
Cố xác định sai chất giọng: các nhân vật trong chuyện có tính cách đối
lập nhau: giọng dê trắng run sợ, yếu ớt và nói ngắt quãng, giọng dê đen
bình tĩnh, đanh thép, giọng chó sói quát nạt khi nói với dê trắng, giọng chó
sói với dê đen đầu tiên quát nạt, sau chuyển sang lo lắng, ngần ngừ. Nhng
cô lại kể với giọng điệu đều đều. Do vậy trẻ cha thể hiện diễn cảm , cha bộc
lộ tính cách các nhân vật một cách rõ nét. đã thuộc đợc chuyện xong cha
thể hiện đợc cờng độ giọng, cử chỉ, nét mặt có cháu kể rất to, có cháu kể

thống câu hỏi theo trình tự câu chuyện- cô cho cả lớp các lời thoại truyền
khẩu theo cô.
Các cô đều không có biện pháp gì để khuyến khích động viên trẻ hay cho
trẻ thi đua giữa tổ này và tổ khác.
Điều khác là cả ba cô giáo đều soạn giáo án với cấu trúc nh nhau nên cả
ba tiết đều giống nhau ở cách thể hiện. . Số trẻ kể lại chuyện diễn cảm ở cả
3 lớp này rất ít ( 10 cháu)
ở 3 lớp này cô còn để các cháu nói sai nhiều, có cháu còn nói ngọng. Cô
không có hình thức nào khuyến khích động viên trẻ. Bản thân trẻ rất hứng
thú đợc kể lại chuyện nhng giáo viên cha khai thác hết khả năng mà trẻ có.
Nhiều cháu có giọng kể rất hay, rất truyền cảm nhng các cô lại cha chú ý
đến những trẻ đó.
ở các 3 tiết học này lúc đầu trẻ còn hứng thú, tiết học còn sôi nổi. Nhng
cuối tiết các cháu uể oải không tập trung. Cả 3 tiết học các cô đều thực hiện
máy móc, rập khuôn nh trong chơng trình hớng dẫn. Cả 3 tiết học các cô
không sử dụng thêm mô hình ( rối) có sử dụng phơng pháp đàm thoại xong
số cháu đợc trả lời câu hỏi đợc ít quá .
ở 3 lớp này có u điểm là các cháu đợc kể lại từng đoạn chuyện nhiều nh-
ng cũng nh tiết của lớp 5 tuổi B trẻ không đợc diễn cảm và cô giáo không
biết thu hút trẻ. cô sử dụng phơng pháp đàm thoại nhng câu hỏi còn đơn
giản và số các cháu đợc trả lời còn quá ít.
* Tiết 5 : Chàng Rùa Lớp mẫu giáo 5 tuổi G
* Tiết 6 : Cây tre trăm đốt lớp mẫu giáo 5tuổi E
Thực trạng của việc kể chuyện diễn cảm cuả 2 lớp trên: hầu hết trẻ chỉ
thuộc chuyện chứ cha kể đợc diễn cảm. cả 2 lớp đều sử dụng phơng pháp
đàm thoại và sử dụng mô hình minh họa, nhng hiệu quả sử dụng những ph-
ơng pháp này cha cao. Câu hỏi của cô đơn giản, cụ thể cô hỏi trẻ nh sau:
- Cô vừa kể cho các con nghe câu chuyện gì?
- Các con thấy anh nông dân là ngời thế nào?
Nhìn chung hai tiết học này cả hai giáo viên đã phần nào thể hiện đợc cá

Phần tập kể cô cho các tổ, các cá nhân thi đua với nhau. Cho mỗi tổ nhận
một nhân vật và kể nối tiếp nhau
Nh vậy ở tiết học này các cháu học có phần hứng thú hơn. Có những cháu
đã thuộc truyện và diễn tả tính cách, nội tâm của nhân vật đạt. tuy nhiên
phần đông các cháu mới chỉ dừng lại ở vấn đề thuộc truyện. Cô giáo đã chú
ý bao quát lớp, sửa sai cho trẻ, động viên trẻ kịp thời nên lớp học có phần
sôi nổi, các cháu hứng thú hơn.
III/ Kết quả điều tra:
1. Ưu điểm:
- Về phía cô: Các cô nhìn chung đều nhận thức đợc vai trò, mục đích của
giờ dạy trẻ kể lại chuyện diễn cảm đối với trẻ 5-6 tuổi là:
Phát triển ngôn ngữ , cho trẻ làm quen với văn học , hình thành nhân cách

Trên các tiết học giáo viên đã cố gắng tìm kiếm các biện pháp, thủ thuật,
đã chú ý đến việc soạn giáo án cho tiết dạy. Một vài cô cũng đã chú ý đến
việc rèn cho trẻ kể diễn cảm và đã biết sử dụng một số biện pháp cuốn hút
trẻ vào tiết học nh : thi đua, khuyến khích, động viên trẻ.
- Về phía trẻ: trẻ đã biết nghe cô, hứng thú khi thể hiện câu chuyện một
cách diễn cảm. Tuy vậy đặc điểm chú ý ở độ tuổi này là chú ý không chủ
định, do vậy ở cuối tiết học trẻ thờng hay mất trật tự.
2. Nh ợc điểm :
- Về phía cô: Các cô soạn giáo án còn chung chung, chủ yếu dựa vào
cuốn phơng hớng mang tính chất chỉ đạo chung. Mục đích yêu cầu đặt ra
trong tiết học còn chung chung. Vì vậy đòi hỏi giáo viên khi soạn bài cần
phải có sáng kiến của mình. Các cô mới chỉ chú ý đến việc ổn định trật tự
lớp. Các cô đều bao quát lớp tốt, các cháu đều nghe cô. Đa phần các cô cha
chú ý đến những trẻ yếu kém, nhút nhát có nghĩa là cô chỉ chú ý đến
những trẻ có khả năng thuộc và kể diễn cảm. Cô cha chú ý đến việc giáo
dục cá biệt do vậy có những trẻ rất thiệt thòi chỉ biết ngồi lắng nghe bạn kể.
Trong cả tiết trẻ không đợc tham gia lần nào.

chuyện một cách nghệ thuật và sáng tạo , kể cha hay, cha diễn cảm .
- Khi trẻ kể lại chuyện cô không sử dụng biện pháp gì để khuyến khích
động viên trẻ cố gắng.
- Giáo viên cha nhìn thấy đợc tầm quan trọng, vị trí, vai trò của hoạt
động văn học nghệ thuật trong công tác giáo dục trẻ mẫu giáo .
- Giáo viên cha nắm vững đợc phơng pháp biện pháp dạy trẻ kể lại
chuyện theo một hệ thống không có sự sáng tạo , tìm tòi trong tiết học nên
khi tổ chức còn lúng túng.
- Giáo viên cha tạo điều kiện cho trẻ tham gia vào hoạt động, cha có
những biện pháp gây hứng thú cho trẻ trên tiết học.
- Các biện pháp đợc sử dụng cha khai thác triệt để nên hiệu quả không
cao.
= > có thể nói rằng: trờng mầm non là môi trừơng tạo điều kiện cho trẻ
phát triển toàn diện vì trẻ có khả năng tự hoạt động nghệ thuật sáng tạo .
Cách thức tổ chức tiết học ở trờng mầm non cũng có vai trò rất lớn trong
quá trình giáo dục trẻ. Tổ chức làm sao để phát huy đợc ở trẻ tính tích cực
trong mọi hoạt động nhất là trong hoạt động văn học nghệ thuật .
Qua sơ bộ điều tra thực trạng tổ chức dạy trẻ kể chuyện diễn cảm ở tr-
ơng mầm non Hạ long, kết hợp với khả năng phát triển của trẻ, chúng tôi
thấy rằng cần có một số hệ thống các biện pháp dạy trẻ kể lại chuyện diễn
cảm .
Chơng II

Trích đoạn Thực nghiệm.

---