SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG CAO ĐẲNG SƯ PHẠM BẮC NINH
---------------
Đề tài nghiên cứu khoa học
Sử dụng phương tiện trực quan trong việc đổi mới phương
pháp dạy học môn sinh học trường thcs
Người hướng dẫn : Nguyễn Thị Hà
Giáo viên thực hiện : Nguyễn Văn Hải
Lớp : Sinh HTNN
Thực hiện tại : Trường THCS Song Hồ,
huyện Thuận Thành, Bắc Ninh

Bắc Ninh -2007
A. MỞ ĐẦU
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
1. Lý do khách quan:
Xuất phát tử mục tiêu giáo dục đào tạo ở bậc trung học cơ sở, đặc
biệt theo tinh thần Nghị quyết TW2 khóa 8 đào tạo những học sinh thành
những con người năng động, sáng tạo, tiếp thu được những tri thức khoa
học, công nghệ hiện đại vận dụng vào thực tiễn, vào cuộc sống phục vụ
công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Các bộ môn nói chung và môn
sinh học nói riêng cần phải thực hiện đổi mới chương trình, nội dung
phương pháp và những phương tiện phục vụ cho nó, nhằm nâng cao chất
lượng dạy học.
2. Lý do chủ quan:
Việc nâng cao chất lượng giáo dục nói chung, chất lượng dạy và học
nói riêng là một yêu cầu mà xã hội đang quan tâm. Quán triệt Nghị quyết
TW2 khóa 8 Bộ Giáo dục đào tạo và toàn ngành đã tập trung tìm các giải
pháp để nâng cao chất lượng. Ngoài việc rà soát lại chương trình, nội
dung, ngành đã coi trọng hệ thống phương pháp từng bước tiếp cận với
phương pháp dạy học hiện đại, quan tâm đổi mới cơ sở vật chất, phương

III. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU:
Sử dụng phương tiện trực quan dạng bài lý thuyết kiểu thực hành
trong chương trình sinh học lớp 6.
IV. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
- Cơ sở lý luận của việc nhận thức.
- Phương pháp dạng phương pháp dạy học nêu vấn đề.
- Thiết kế bài giảng sử dụng trực quan lý thuyết thực hành.
- Thực nghiệm giảng - đánh giá kết quả.
V. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.
1. Nghiên cứu lý thuyết, vị trí chức năng nhiệm vụ dạy sinh học.
Các loại phương pháp đặc trưng - phương pháp cải tiến.
2. Điều tra thực trạng cơ sở vật chất - thiết bị dạy học môn sinh học
- khai thác nó qua quan sát , phỏng vấn, dự giờ.
3. Quan sát sư phạm kết hợp sử dụng.
3
4. Thực nghiệm: dạy 2 lớp, 1 lớp dạy chay.
5. Xử lý kết quả thực nghiệm, khẳng định chuyên đề.
4
B. NỘI DUNG
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN
- Cơ sở lý luận của sự nhận thức chủ nghĩa Mác-Lênin đã khẳng
định trí tuệ nhân loại điểm xuất phát từ thực tiễn, từ đó xây dựng nên
những khái niệm, lý luận và quay trở lại thực tiễn kiểm nghiệm. Từ trực
quan sinh động đến tư duy trừu tượng, từ tư duy đến thực teiẽn đó là con
đường nhận thức của nhân loiạ. Phương tiện trực quan, kể cả ngôn ngữ lời
nói sinh động làm cho người học cảm giác, tri giác được và sự khai thác
gợi mở của người dạy thông qua quan sát các sự vật hiện tượng từ riêng lẻ
đến bộ phận, học sinh sẽ nắm bắt nhận thức nhanh chóng.
- Về cơ sở phương pháp dạy học kết hợp với trực quan sinh động:
Trước hết ta hiểu phương pháp dạy học là gì là một hệ thống tác động liên

giáo dục phải cùng với phương pháp cùng với phương tiện giúp học sinh
thực hiện hoạt động, nhận thức được dễ dàng dưới 2 dạng cơ bản: tái tạo
và sáng tạo.
I. ĐỊNH HƯỚNG VÀ NHỮNG YÊU CẦU SỬ DỤNG PHƯƠNG TIỆN
TRỰC QUAN VÀO PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC Ở NƯỚC TA
HIỆN NAY.
1. Thực trạng sử dụng phương pháp trực quan vào các Phương pháp dạy
học ở THCS hiện nay:
- Phần lớn giáo viên còn dạy chay, chưa coi trọng phương tiện theiét
bị dạy học, dạy học truyền thống nặng thuyết trình, chưa kể đến một số
giỏo viờn đọc - trò chép; kiểu dạng nhồi nhét cho qua.
- Một số giờ có phương tiện trực quan (đồ dùng dạy học) nhưng còn
đơn diệu, sử dụng chưa triệt để, kết hợp với phương pháp chưa sư phạm.
Khai thác chưa triệt để hoặc chưa biết khai thác.
- Cơ sở vật chất nhà trường còn yếu, thiếu hoặc không đồng bộ như
thiết bị dạy học, phòng thí nghiệm thực hành …
- Công tác đầu tư xây dựng, bảo vệ còn yếu.
Thực trạng này đòi hỏi cấp bách sự thay đổi Phương pháp dạy học
nói chung, Phương pháp dạy học sinh học nói riêng và cơ sở vật chất đảm
bảo, thực hiện tốt các phương pháp đáp ứng yêu cầu mục tiêu đào tạo.
6
2. Định hướng đổi mới.
- Trên cơ sở nưhngx quan điểm về đổi mới Phương pháp dạy học và
thực trạng Phương pháp dạy học nói chung, môn sinh học nói riêng cùng
với phương tiện trực quan định hướng đổi mới. Phương pháp kết hợp qui
trình sử dụng phương tiện dạy học nhằm phát huy tính tích cực chủ động
của học sinh trong học tập thông qua các hoạt động quan sát nắm bắt các
bộ phận, các chi tiết, dấu hiệu của phương tiện để tự mình có thể xây
dựng khái niệm. Biết tự mình sử dụng các thao tác thí nghiệm, thực hành
trên phương tiện.

huống, có vấn đề yêu cầu học sinh giải quyết.
2- Hướng dẫn học sinh điểm xuất phát những yêu cầu cần đặt ra để
giải quyết từng phần, bộ phận đến toàn thể.
3- Theo dõi học sinh phát hiện tổng hợp toàn ý kiến sàng lọc đi đến
kết luận chung.
4- Kiểm tra lại đối chiếu với khái niệm đã cho trước (nếu có0.
II. THỰC HIỆN SỬ DỤNG PHƯƠNG TIỆN TRỰC QUAN THEO
PHƯƠNG PHÁP ĐỔI MỚI DẠY HỌC NÊU VẤN ĐỀ MÔN SINH
HỌC THCS.
- Đưa ra một vấn đề để học sinh nhận thức và “tiêu hóa” kiến thức
đó. Tùy theo nội dung kiến thức và mức độ tham gia của học sinh mà tiến
trình phân theo các cấp như sau:
- Thông báo tái hiện lại kiến thức đã học.
- Làm mẫu, trình diễn lại.
- Tìm tòi các dấu hiệu, bộ phận.
- Nghiên cứu.
Các thang bậc trên đều có thể vận dụng vào tất cả các phương pháp
dạy học sinh như các nhóm phương pháp sau:
* Phương pháp thuyết trình ƠRIXTIC, vấn đáp (nhóm dùng lời)
* Phương pháp biểu diễn thí nghiệm (nhóm trực quan)
* Phương pháp thực hành, quan sát, thực hành thí nghiệm (thực
hành).
Các phương pháp trên đều sử dụng các phương tiện trực quan để
giải quyết các vấn đề được nêu.
8