Phßng GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO HOÀNG MAI

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
TÍCH HỢP LIÊN MÔN TRONG GIÁO DỤC NẾP SỐNG
VĂN MINH, THANH LỊCH CỦA NGƯỜI HÀ NỘI LỚP 8

Môn: Giáo dục công dân
NĂM HỌC 2014-2015
A. PHẦN MỞ ĐẦU
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
“ Chẳng thơm cũng thể hoa nhài
Dẫu không thanh lịch cũng là người Tràng An”
Thanh lịch, văn minh là đặc trưng nổi bật trong nếp sống người Hà Nội.
Đó là nếp sống có văn hóa tích cực tiến bộ phù hợp với các giá trị sống của cộng
đồng. Lịch sử của Hà Nội với 1000 năm tuổi có điều kiện tự nhiên đất đai trù
phú, địa hình thuận lợi, khí hậu ôn hòa. Văn hóa của người Hà Nội với những
giá trị nổi bật như sự lịch lãm, tinh tế, hào hoa trí tuệ, có nghĩa khí, giàu lòng
yêu nước, tình nhân ái, yêu chuộng hòa bình; người Hà Nội trang nhã, nền nã,
hướng nội sâu sắc, quan hệ rộng mở, có bản lĩnh và tự trọng. Thanh lịch văn
minh là nét đẹp truyền thống đã được nhiều thế hệ người dân Hà nội tạo nên và
lưu giữ. Trân trọng, kế thừa và phát huy nét đẹp ấy trong đời sống người Hà Nội
hôm nay và mai sau là trách nhiệm, là niềm tự hào và vinh dự của người dân
Thủ đô trong đó có thế hệ trẻ đang ngồi trên ghế nhà trường.
Nhằm khơi dậy niềm tự hào được kế thừa truyền thống thanh lịch, giữ gìn nét
văn hóa đặc trưng của người Hà Nội, tạo sự chuyển biến từng bước về nhận thức
hành vi cho học sinh, góp phần đào tạo, xây dựng thế hệ người Hà Nội thanh
lịch, văn minh để xây dựng Thủ đô và đất nước phồn vinh, giàu mạnh. Điều đó
đòi hỏi mỗi giáo viên giảng dạy “Nếp sống văn minh, thanh lịch của người Hà
Nội” cần tìm ra những phương pháp dạy học đạt hiệu quả. Việc dạy học không
chỉ đơn thuần là cung cấp kiến thức văn minh, thanh lịch trong nếp sống cho học
sinh, mà còn phải làm sao phát huy được cao nhất tính tích cực, tự giác, chủ

hiệu quả tích cực trong thực tế giảng dạy.
III. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
- Nghiên cứu cơ sở lý luận của đề tài.
- Nghiên cứu cơ sở thực tiễn của đề tài.
- Sưu tầm, áp dụng các câu chuyện trong giờ học Giáo dục công dân 7 và 8
IV. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU:

3
- Tích hợp liên môn trong giáo dục nếp sống văn minh, thanh lịch của người Hà
Nội lớp 8
V. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:
- Nghiên cứu tài liệu.
- Trao đổi với đồng nghiệp.
- Thực nghiệm.
VI. PHẠM VI NGHIÊN CỨU:
- Giáo dục nếp sống văn minh, thanh lịch của người Hà Nội lớp 8
Bài 5: “Ứng xử với các di tích, danh thắng”
VII. KẾ HOẠCH NGHIÊN CỨU:
- Năm 2013 - 2014.

4
B. PHẦN NỘI DUNG
CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÍ THUYẾT CỦA ĐỀ TÀI
Nếp sống thanh lịch, văn minh của người Hà Nội có những biểu hiện vô cùng
phong phú và có giá trị văn hóa cao, đó là những nét đẹp văn hóa đặc trưng của
người Hà Nội. Văn minh trong sinh hoạt trong học tập làm việc và giao tiếp ứng
xử trong gia đình, nhà trường, ở nơi công cộng với người nước ngoài và với
thiên nhiên môi trường. Thanh lịch là gì? Đó là “ thanh nhã và lịch thiệp” là một
khuynh hướng thẩm mĩ thiên về sự nhã nhặn và lịch thiệp đã trở thành nét đẹp
trong nếp sống người Hà Nội. Đó là nét đẹp hài hòa của diện mạo của phong

thành những công dân vừa có đức vừa có tài như lời Bác Hồ căn dặn.

6
CHƯƠNG II: CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI

Hà Nội là thủ đô của Việt Nam. Hà Nội là đầu mối giao lưu quốc tế, có đại
sứ quán của các nước, có nhều người nước ngoài sinh sống và làm việc, du lịch.
Người Hà Nội vừa tự hào về truyền thống thanh lịch của đất đô thành, vừa đại
diện cho nhân dân cả nước tự hào giới thiệu về văn hóa Việt Nam, đất nước con
người Việt Nam. Người Hà Nội cần hiểu sâu về lịch sử Việt Nam, văn hóa Việt
Nam và nét đẹp đặc trưng của văn hóa Hà Nội là thanh lịch; có khả năng giới
thiệu với bạn bè bốn phương về văn hóa ẩm thực Hà Nội, đặc biệt là về phở Hà
Nội, về cách ăn bằng bát đũa; về cái áo dài duyên dáng, về phố cổ, về Hồ Gươm,
về hát chèo, về ca trù và rối nước…Thể hiện sự hào hoa, người Hà Nội sẵn sàng
đáp ứng yêu cầu, nguyện vọng về văn hóa của bạn bè, rộng rãi, phóng khoáng
trong giao tiếp.
Tuy nhiên hiện nay, do tác động của nhiều yếu tố: mở rộng địa giới, sự du
nhập của nhiều nền văn hóa, thay đổi lối sống… nhiều nét đẹp trong văn hóa của
người Hà Nội đang bị thay đổi và có xu hướng xấu đi. Một bộ phận thanh thiếu
niên thủ đo có những hành vi chưa văn minh, thanh lịch. Vì vậy, việc giáo dục
nếp sống văn minh, thanh lịch cho học sinh Hà Nội – những chủ nhân tương lai
của thủ đô và đất nước là nhiệm vụ quan trọng với giáo dục thủ đô nói chung và
bộ môn Giáo dục công dân nói riêng.
Với đề tài này, tôi mong muốn tích hợp liên môn giúp nâng cao hiệu quả
giáo dục nếp sống văn minh, thanh lịch của học sinh. Rất mong được sự góp ý
của các đồng nghiệp để đề tài được hoàn thiện hơn và có thể áp dụng ngày càng
hiệu quả vào thực tế giảng dạy.

7
CHƯƠNG III

lực học sinh nên không tránh khỏi làm cho giáo viên có cảm giác ngại thay đổi.
- Điều kiện cơ sở vật chất (thiết bị thông tin ,truyền thông) phục vụ cho việc
dạy học trong nhà trường còn nhiều hạn chế nhất là các trường ở nông thôn.
- Thiết kế giáo án giờ học vận dụng kiến thức liên môn phải bám chặt vào
những kiến thức các bộ môn có liên quan.
- Thiết kế giáo án giờ học vận dụng kiến thức liên môn phải bảo đảm nội
dung và cấu trúc đặc thù nhưng không gò ép vào một khuôn mẫu cứng nhắc mà
cần tạo ra những chân trời mở cho sự tìm tòi sáng tạo trong các phương án tiếp
nhận của học sinh, trên cơ sở bảo đảm được chủ đích, yêu cầu chung của giờ
học.
- Nội dung dạy học của thiết kế giáo án giờ học vận dụng kiến thức liên
môn phải làm rõ những tri thức và kĩ năng cần hình thành, tích luỹ cho học sinh
qua phân tích, chiếm lĩnh kiến thức; mặt khác, phải chú trọng nội dung tích hợp
giữa tri thức bộ môn mình dạy với các bộ môn khác.
- Giáo án giờ học vận dụng kiến thức liên môn theo quan điểm tích hợp phải
chú trọng thiết kế các tình huống tích hợp và tương ứng là các hoạt động phức hợp
để học sinh vận dụng phối hợp các tri thức và kĩ năng của các phân môn vào xử lí
các tình huống đặt ra, qua đó chẳng những lĩnh hội được những tri thức và kĩ năng
riêng rẽ của từng phân môn mà còn chiếm lĩnh tri thức và phát triển năng lực tích
hợp.
- Để nâng cao hiệu quả của môn học tích hợp, giáo viên có thể sử dụng
một số phương pháp để dạy học tích hợp như sau:
+ Dạy học theo nhóm
+ Phương pháp trò chơi
+ Phương pháp thuyết trình
+ Phương pháp dạy học giải quyết vấn đề
+ Phương pháp khăn trải bàn . . . . . .

9
II. TÍCH HỢP LIÊN MÔN TRONG GIÁO DỤC NẾP SỐNG VĂN

(Lịch sử thăng Long thời Lý - Lịch sử 7)
+ Hoàng Thành Thăng Long (tích hợp Lịch Sử 6,7,8,9)
+ Ô Quan Chưởng…(Lịch Sử Hà Nội 1802-1918 – Lịch Sử 8 )
c. Địa lí: đặc điểm địa lí và du lịch văn hóa thủ đô Hà Nội: hồ Gươm, hồ Tây,
khu phố Cổ, vườn quốc gia Ba Vì, chùa Hương…
Bài 15 - Tiết 15: Thương mại và du lịch Hà Nội (Địa lý 9)
Bài 20 – Tiết 24: Vùng đồng bằng sông Hồng
d. Âm nhạc: các bài hát về thủ đô Hà Nội: “Nhớ về Hà Nội”, “Hát dưới trời Hà
Nội”
e. Giáo dục công dân:
- Bài 14 – Tiết 22+23: “Bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên”
- Bài 15 – Tiết 24+25: “Bảo vệ di sản văn hóa” (GDCD 7)
- Bài 17 – Tiết 24: “Nghĩa vụ tôn trọng và bảo vệ tài sản nhà nước và lợi ích
công cộng”
- Ngoài ra bài học còn tích hợp “ Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ
Chí Minh” qua những câu nói, lời dạy của Bác.
5. Các phương pháp dạy học:
- Phương pháp vấn đáp
- Phương pháp thuyết trình
- Phương pháp đóng vai (diễn tiểu phẩm)
- Phương pháp giải quyết tình huống
- Phương pháp thảo luận nhóm

11
- Phương pháp tổ chức trò chơi
II. Đối tượng dạy học của bài học :
- Học sinh của khối lớp 8, sĩ số lớp 35học sinh
- Học sinh có những hiểu biết về các di tích lịch sử, danh lam, di sản văn hóa
của Hà Nội trong chương trình giáo dục công dân 7
IV. Ý nghĩa của bài học :

+ Ca dao, tc ng, th v cỏch ng x p
- Gi hc s dng ng dng Powerpoint trong vic trỡnh chiu, hiu ng mu
sc, chuyn ng
- Kch bn cho hc sinh din xut tiu phm
- Phn thng cho trũ chi
VI. Hot ng dy hc v tin trỡnh dy hc :
* Giáo viên giới thiệu bài:
Các em thân mến!
Nhắc đến Hà Nội là nhắc đến thủ đô ngàn năm văn hiến. Nơi đây lắng đọng
hồn thiêng sông núi, với biết bao trang sử hào hùng và những con ngời thanh
lịch, hào hoa. Đây còn là mảnh đất có rất nhiều di tích lịch sử và danh lam
thắng cảnh tạo cho Hà Nội một vẻ đẹp rất riêng mà không nơi đâu có đợc.
Trong tiết học ngày hôm nay, cô và các em sẽ cùng tìm hiểu về các di tích,
danh thắng của Hà Nội để chúng ta thêm tự hào về thủ đô. Và quan trọng hơn là
có cách ứng xử đúng với những di tích, danh thắng ấy để Hà Nội mãi tơi đẹp.
Hoạt động của giáo viên Hoạt
động học
sinh
Nội dung cần đạt
* Hoạt động 1: Giúp học sinh tìm hiểu:
- Thế nào là di tích lịch sử, danh lam
thắng cảnh
- Các di tích lịch sử, danh lam thắng
cảnh tiêu biểu của Hà Nội
- ý nghĩa các di tích lịch sử, danh lam
thắng cảnh với đời sống tinh thần của
ngời Hà Nội.
- Gv dẫn dắt: Trớc tiên, chúng ta sẽ cùng

I. Các di tích, danh thắng

đồng thời cũng là danh lam thắng cảnh
ca H Ni
-> Đa hình ảnh minh họa về hồ Gơm
( tháp Hoà Phong, đài Nghiên, đền Ngọc
Sơn)
->giới thiệu thêm: nơi đây không chỉ có
cảnh quan thiên nhiên đẹp nổi tiếng mà
còn in đậm bao dấu tích văn hóa, lịch sử
cả dân tộc => còn là DTLS.
- Qua phần tìm hiểu trên, em hiểu thế
nào là:
+ Di tích lịch sử?
+ Danh lam thắng cảnh?
=> Giáo viên chốt khái niệm:
- Quan sát
- Liờn h
kin thc
lch s
trả lời.
- Cá nhân
trả lời.
- HS phát
biểu
1. Các di tích lịch sử v danh
lam thắng cảnh:
a. Di tích lịch sử: là những
công trình xây dựng, địa
điểm, các di vật, cổ vật, bảo
vật quốc gia thuộc công trình,
địa điểm đó có giá trị lịch sử,

u tiờn ca Vit Nam)
+ Vờn quốc gia Ba Vì
- GV chốt - chuyển:
Hà Nội là một trong những thành phố
có mật độ di tích lịch sử, danh lam
thắng cảnh lớn nhất trong khu vực ( với
hơn 1000 di tích, danh thắng).
Điều đặc biệt là mỗi di tích, danh
thắng ấy (đều gắn liền với những huyền
thoại vô cùng thơ mộng, đã đi vào thơ
ca, nhạc, họa và in đậm trong kí ức) có
ý nghĩa sâu sắc đối với đời sống tinh
thần của ngời dân Hà Nội.
Những di tích lịch sử, danh lam thắng
cảnh ấy có ý nghĩa nh thế nào với ngời
- Cá nhân
phát biểu
-Hs xem,
liờn h
kin thc
gii thiu
b. Danh lam thắng cảnh: là
cảnh quan thiên nhiên hay
vùng đất có sự kết hợp giữa
cảnh quan thiên nhiên với
công trình kiến trúc có giá trị
lịch sử, thẩm mỹ, khoa học.
2. ý nghĩa các di tích lịch sử,
danh lam thắng cảnh trong
đời sống tinh thần ngời Hà

Cụ thể những di tích, danh thắng ấy có
ý nghĩa nh thế nào đối với ngời Hà Nội,
chúng ta sẽ cùng làm bài tập trắc
nghiệm sau:

* Bài tập trắc nghiệm:
? Các di tích, danh thắng ấy có ý nghĩa
nh thế nào đối với đời sống tinh thần
ngời Hà Nội?
A. Nơi giúp con ngời hiểu hơn về Hà Nội
với bề dày lịch sử, văn hoá và đời sống tín
ngỡng, tâm linh phong phú.
- HS xem
clip
- HS nờu
cm nhn
- HS phát
biểu
Nội.
- Giúp ta hiểu về Hà Nội có
lịch sử ngàn năm văn hiến
+ Các DTLS là nơI lu giữ lịch
sử hào hùng
+ Thể hiện niềm tự hào, lòng
tôn kính, biết ơn anh hùng
dân tộc, ngời có công
- Hiểu hơn về Hà Nội với bề
dày văn hoá, đời sống tín ng-
ỡng, tâm linh phong phú
- Tạo nên vẻ đẹp của Hà Nội

cảnh của Hà Nội?
=> Cùng tìm hiểu phần II của bài.
* Hoạt động 2:
Hớng dẫn học sinh tìm hiểu cách ứng
xử thanh lịch, văn minh với các di tích
lịch sử, danh lam thắng cảnh của Hà
Nội.
- Trong tiết học trớc, cô đã phân công các
nhóm tìm hiểu về một di tích lịch sử và
danh lam thắng cảnh ở thủ đô để hôm nay
giới thiệu cho cả lớp nghe. Cô mời các
nhóm cử đại diện lên trình bày phần bài
của nhóm mình.
- 2 nhóm lên trình bày.
-> Thời gian: 4 phút/nhóm.
+ Nhóm 1: di tích lịch sử(Văn Miếu)
+ Nhóm 2: danh lam thắng cảnh(Hồ Tây)
* Tớch h p Lch s v Vn hc
- V s ra i v phỏt trin ca Vn
Miu- Quc T Giỏm trng H u tiờn
-i din
nhúm
trỡnh by
thuyt
minh
II. ứng xử thanh lịch, văn
minh với các di tích lịch sử,
danh lam thắng cảnh.

17

phần trên, cô thấy các bạn có hiểu biết
sâu sắc, phong phú về các DTLS, DLTC.
- Các em đã tìm hiểu các di tích lịch sử,
danh lam thắng cảnh bằng những cách
nào? Bằng những phơng tiện gì?
- Giáo viên chốt:
Hà Nội là thủ đô có diện tích không lớn
nhng ẩn chứa trong mình 1 kho tàng
- HS nờu
cm
nhn
- Học sinh
trả lời.
1. Có ý thức tìm hiểu giá trị
của các di tích lịch sử, danh
lam thắng cảnh.
ở mọi lúc, mọi nơi, bằng
nhiều cách:
+ Qua các giờ học, tv, mạng
internet, sách báo
+ Hoạt động gặp gỡ, nói
chuyện với mọi ngời.
+ Tham quan thực tế.
+ Các cuộc thi tìm hiểu về
lịch sử, văn hóa.

18
những công trình lịch sử, văn hóa và
những cảnh đẹp. Để biết và hiểu về các
di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh ấy,

=> Đó không chỉ là niềm tự hào của dân
tộc Việt Nam mà còn là niềm tự hào của
ngời Hà Nội.
(tớch h p GDCD 7 & 8 )
- Nếu có mặt trong tình huống, chúng
ta có thể có những cách ứng xử nào?
+ Không nói gì cả: không phải việc của
mình, không mất lòng.
- Học sinh
diễn tiểu
phẩm v
quan sỏt
- Học sinh
phát biểu.
2. Trân trọng, bảo vệ, giữ
gìn các di tích lịch sử, danh
lam thắng cảnh.

19
+ Báo bác bảo vệ: việc làm của các bác
bảo vệ.
+ Nhẹ nhàng nhắc nhở: vừa lòng, vừa ý.
+ Mắng cho bạn 1 trận: mới nhớ, mới
hiểu.
- Theo em, cách ứng xử nh thế nào đợc
coi là văn minh, thanh lịch với di tích
lịch sử, danh lam thắng cảnh? Vì sao?
* Giáo viên định hớng:
Trong tình huống trên, có nhiều cách ứng
xử khác nhau:

- Học sinh
trả lời.
- Học sinh
trả lời.
- Học sinh
quan sát.
- Khi đến thăm:
+ Trang phục: phù hợp, lịch
sự.
+ Lời nói: thanh lịch.
+ Hành vi: đúng đắn, tôn
trọng những quy định chung;
nhắc nhở mọi ngời chấp hành
những quy định.
+ Thái độ: cơng quyết tránh
những thói quen xấu, quan
niệm mê tín; phê phán những
hành vi thiếu ý thức.
- Quảng bá, giới thiệu cho
mọi ngời biết giá trị, ý nghĩa
của những di tích lịch sử,
danh lam thắng cảnh.

20
lc ch l quan nim, cn cõy ci phỏt
trin to cnh p chung cho mi ngi
tham quan, ngm cnh. n nhng ni
trang nghiờm, lch s cn chỳ ý trang
phc
- Qua tiểu phẩm và hình ảnh, em hãy

*GV tớch h p Lch s a phng
- > GV chiu hỡnh nh ỡnh chựa Lnh
Nam v l hi vt cu
- Đây là những di tích lịch sử nào ở địa
phơng Lĩnh Nam?
- Học sinh
tho lun
v c i
din trả
lời.
- Học sinh
phát biểu
- Học sinh
phát biểu.
- Học sinh
phát biểu

21
- Em đã làm gì để thể hiện tháI độ trân
trọng với các di tích lịch sử của địa ph-
ơng mình?
Giáo viên chốt:
(tớch h p giỏo dc tm gng HCM )
Các em ạ.
Thực hiện phongtrào Trờng hc thân
thiện-học sinh tích cực, trờng ta đăng
ki chăm sóc tợng dài các liệt sĩ. Việc làm
của các em tuy nhỏ nhng thật ý nghĩa,
đáng quí.
Bác Hồ từng nói:

phát biểu
-Học sinh
phát biểu
- HS
chi trũ
chi

22
Hàng ngang số 4 (gồm 5 chữ cái): Đây là
tên một thành cổ gắn liền với truyền
thuyết về An Dơng Vơng.
(C Loa)
Hàng ngang số 5 (gồm 10 chữ cái): Tên
ngôi chùa có kiến trúc độc đáo đợc xây
dựng vào thời nhà Lí.
(Chựa Mt Ct)
Hàng ngang số 6 (gồm 8 chữ cái): Tên
một ngôi làng cổ ở phía Tây Hà Nội, các
ngôi nhà ở đây đợc xây dựng bằng đá
ong.
(ng Lõm)
Có 1 bài hát rất hay về Hà Nội mà có lẽ
không 1 học sinh nào không biết. Đó là:
Hát dới trời Hà Nội. Vậy chúng ta
cùng hát bài hát này để các thầy cô
cảm nhận tình yêu của mỗi chúng ta
với Hà Nội.
* Kết bài: Học sinh hát vang: Hát dới
trời Hà Nội
(tớch h p mụn m nhc )

C. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
Con người là sự tổng hòa của các mối quan hệ xã hội. Để có thể giáo dục
được học sinh trở thành công dân thanh lịch, văn minh, chủ nhân Thăng Long,
có kĩ năng đáp ứng yêu cầu của xã hội hiện đại không phải là một việc dễ dàng,
thời gian ngắn có thể làm. Đó cũng không phải là nhiệm vụ của riêng một giáo
viên nào mà đòi hỏi sự kết hợp của toàn hội đồng sư phạm, của gia đình và xã
hội.
Với đề tài “Tích hợp liên môn trong giáo dục nếp sống văn minh, thanh
lịch của người Hà Nội lớp 8”, tôi mong muốn giúp cho học sinh yêu giờ Giáo
dục công dân, tăng hứng thú học tập, thích học và thấy cần học. Từ đó mà tự
giác học tập tốt bộ môn này, góp phần giáo dục một số phẩm chất đạo đức, lối
sống cho các em. Do thời gian thực hiện hạn chế nên đề tài còn có những thiếu
sót. Hi vọng trong thời gian tới, với sự góp ý của các đồng nghiệp, đề tài này sẽ
được mở rộng và khai thác sâu hơn, thực sự có ý nghĩa trong công tác giảng dạy.

Hoàng Mai, ngày 21 tháng 4 năm 2015 25