ĐỀ TÀI:
SỬ DỤNG TRUYỆN KỂ NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ
GIẢNG DẠY PHẦN “CÔNG DÂN VỚI ĐẠO ĐỨC”
A. ĐẶT VẤN ĐỀ:
1. Lý do viết sáng kiến kinh nghiệm:
Sự bùng nổ của khoa học và công nghệ đã tác động hết sức mạnh mẽ
vào tất cả các ngành, các lĩnh vực trong đời sống xã hội, đặc biệt là giáo dục.
Trong điều kiện các phương pháp và hình thức giáo dục cũ đã không đáp ứng
được yêu cầu ngày càng cao đối với nhu cầu đào tạo nguồn nhân lực thì việc
đổi mới trong giáo dục cần mang tính cấp thiết.
Việc dạy và học môn giáo dục công dân ở trường THPT đã và đang
được Đảng, Nhà nước và Bộ GD&ĐT, các cấp các ngành, các bậc phụ huynh,
học sinh và đặc biệt là đội ngũ giáo viên trực tiếp giảng dạy rất quan tâm.
Giáo dục, đào tạo con người phát triển toàn diện đức, trí, thể, mỹ đã đặt
ra trong quá khứ, song hiện tại điều đó lại càng cần thiết hơn bao giờ hết.
Đối với môn GDCD, đây là môn học trang bị cho học sinh những kiến
thức phổ thông cơ bản, phù hợp với lứa tuổi học sinh về thế giới quan khoa
học và nhân sinh quan tiến bộ, về các giá trị đạo đức, pháp luật, lối sống. Mặt
khác đây là môn học hình thành và phát triển ở các em những tình cảm, niềm
tin, hành vi và thói quen đạo đức, pháp luật, giúp các em có sự thống nhất cao
giữa ý thức và hành vi.
Nội dung kiến thức phần công dân với đạo đức giúp học sinh hiểu được
đạo đức là gì, phân biệt được đạo đức với pháp luật và phong tục tập quán
trong sự điều chỉnh hành vi của bản thân. Đặc biệt nhân phẩm, danh dự và
hạnh phúc, sẽ giúp học sinh hiểu được ý nghĩa đích thực của cuộc sống, hiểu
được hạnh phúc chân chính của con người là ở chỗ biết gắn lợi ích của mình
với lợi ích của giai cấp, dân tộc, nhân loại và đấu tranh cho sự giải phóng
thực sự của con người.
1
Để cho học sinh thực sự hứng thú với môn học và nội dung bài giảng thì
từ trước đến nay giáo viên đã sử dụng nhiều phương pháp dạy học khác nhau

tri thức một cách chủ động tự giác và vận dụng sáng tạo kỹ năng GDCD vào
cuộc sống, liên hệ trực tiếp với những hành động cụ thể như: Có ý thức từ
những việc làm, việc học, việc ứng xử với mọi người xung quanh, biết ủng hộ
cái đúng, cái tiến bộ, b iết đấu tranh chống lại cái sai, lạc hậu bảo thủ, biết kế
thừa và phát huy những giá trị tốt đẹp của dân tộc và nhân loại.
Nhận thức đúng đắn và thực hiện đầy đủ nhiệm vụ của môn GDCD sẽ
giúp giáo viên tránh được những sai lầm về nhận thức và hành động trong quá
trình giảng dạy.
B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I. TỔNG QUAN NHỮNG THÔNG TIN LIÊN QUAN VỀ NHỮNG VẤN
ĐỀ CẦN NGHIÊN CỨU
1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
* Đối tượng nghiên cứu:
Các câu chuyện phù hợp với nội dung chương trình dạy học môn GDCD
lớp 10 phần công dân với đạo đức.
* Phạm vi nghiên cứu: Các câu chuyện đạo đức phù hợp với chương
trình GDCD lớp 10 phần công dân với đạo đức.
2. Phương pháp nghiên cứu:
- Đề tài này được tiến hành bằng cách sử dụng các phương pháp nghiên
cứu khoa học giáo dục.
- Phương pháp nghiên cứu lý thuyết: Đọc sách, báo, tạp chí chuyên
ngành về các vấn đề liên quan đến đề tài nhằm thu thập các quan điểm lý luận
dạy học cơ bản, để có cơ sở lý luận nghiên cứu thực tiễn.
- Phương pháp thực tiễn: Sưu tầm các tình huống, chuyện kể trong đời
sống, trong các tài liệu
- Phương pháp so sánh, chọn lọc, phân tích, tổng hợp khái quát hóa.
3. Nhiệm vụ nghiên cứu:
3
Để đạt được những mục đích trên, đề tài có những nhiệm vụ sau:
- Sưu tầm chọn lọc những câu chuyện đạo đức làm cơ sở cho nghiên cứu

trình, đàm thoại nhằm làm tăng thêm ý nghĩa của câu chuyện trong giờ học.
- Phương pháp kể chuyện phù hợp tâm sinh lý lứa tuổi học sinh, khắc
phục được sự nhàm chán của phương pháp dạy học truyền thống. Vì vậy, gây
hứng thú cho người học, trang bị cho học sinh vốn tri thức và những bài học
cho cuộc sống của bản thân.
*Khó khăn:
- Đa số giáo viên cònbị ảnh hưởng nặng nề của phương pháp dạy học
truyền thống, nên việc sử dụng các câu chuyện đạo đức để dạy phần công dân
với đạo đức còn mới lạ không tránh khỏi trong một số kỹ năng và nội dung
kiến thức.
- Đòi hỏi giáo viên phải có nhiều kỹ năng, phải nắm chắc được nội dung
bài dạy, có sự hiểu biết về cuộc sống để lựa chọn các câu chuyện phù hợp,
điển hình sát với thực tế cuộc sống, với địa phương, với tâm lý lứa tuổi học
sinh sẽ đạt hiệu quả cao.
- Sử dụng các câu chuyện để giảng dạy phần công dân với đạo đức nếu
giáo viên không có sự lựa chọn các mẩu chuyện phù hợp và không biết cách
thâu tóm nội dung câu chuyện mất nhiều thời gian thì đây là một khó khăn
cho việc sử dụng phương pháp này.
- Do môn GDCD là môn không thi tốt nghiệp nên tâm lý học sinh ít
quan tâm sâu sắc như những môn học khác.
- Năng lực học sinh không đồng đều đôi khi việc kể chuyện là sự máy
móc không hiệu quả. Mặt khác phương pháp kể chuyện của một số giáo viên
chưa hấp dẫn, chưa biết biểu lộ được tình cảm yêu ghét, buồn vui, nên chưa
tạo được sự hấp dẫn, cuốn hút sự chú ý của học sinh.
- Tài liệu tham khảo đặc thù phục vụ cho môn GDCD 10 chưa thật
phong phú và phổ biến
5
- Học sinh chưa tự giác học tập, ít tham khảo sách vở, mải chơi. Các em
chưa có thói quen chủ động tìm hiểu, khám phá bài học nếu không được giao
nhiệm vụ cụ thể. Các em ngại đi tìm tư liệu cho bài học, tiếp thu bài một cách

6
học chúng ta cùng chung một cảm giác như nhau đó là sự khô khan mang
tính triết lý, trừu tượng một cách tương đối khuôn mẫu, bài bản. Nhất là khi
tìm hiểu về các vấn đề chính trị, về các đường lối chính sách của Đảng và
Nhà nước thì càng không được hiểu sai lầm về quan điểm cả về tư tưởng,
chính vì thế mà khi tiếp xúc với môn học chúng ta đều có chung một thái độ e
ngại.
Hơn nữa hiện nay một số giáo viên còn quan niệm đây là môn học phụ
không thi tốt nghiệp, vì vậy mà việc đầu tư cho bộ môn chưa cao, chưa phát
huy tốt những đặc trưng cơ bản của bộ môn với lẽ đó mà vị thế của môn học
chưa thật xứng với tầm của nó trong trường phổ thông, từ đó dẫn đến học
sinh tỏ ra thái độ thiếu tích cực trong việc tìm hiểu môn học GDCD. Chính vì
vậy để tiết học gây được sự hứng thú cho học sinh, tôi đã sử dụng chuyện kể
trong giảng dạy để dạy phần công dân với đạo đức.
Để làm được tôi đã sưu tầm hệ thống các mẩu chuyện phù hợp với nội
dung bài học để học sinh tiếp thu tri thức một cách dễ dàng. Vì vậy việc sưu
tầm các mẩu chuyện có chọn lọc, phù hợp, sắc bén mang tính đặc trưng với
nội dung kiến thức sẽ giúp cho học sinh dễ hiểu bài, khắc sâu kiến thức vừa
mở rộng sự hiểu biết của mình đồng thời vận dụng tốt hơn nội dung của bài
học vào thực tiễn.
Bất kỳ phương pháp dạy học nào cũng dựa trên cơ sở tâm lý nhất định,
nhằm để tạo nên sự mới mẻ, kích thích sự hứng thú, thúc đẩy ham muốn
khám phá tìm hiểu chân lý tri thức của học sinh. Thực tiễn dạy học cho thấy
rằng những tri thức nào khơi dạy được ở học sinh những cảm xúc tích cực,
mạnh mẽ sẽ được các em lĩnh hội một cách nhanh chóng và vững chắc hơn so
với nhữn tri thức mà các em dửng dưng, không có thái độ gì đặc biệt đối với
nó. Một trong những đặc điểm nổi bật trong đời sống tình cảm của HS THPT
là sự nhạy cảm với những ấn tượng mới của đời sống. Ở mứ độ nhận thức các
em đã biết sử dụng thao tác tư duy để giải quyết những vấn đề đặt ra. Vì vậy
khi sưu tầm các mẩu chuyện dạy học môn GDCD lớp 10 giáo viên cần phát

8
đối với học sinh. Các câu chuyện hay có những tình huống mở cho học sinh
sẽ kích thích học sinh chăm chú và cùng thảo luận.
Nắm bắt được những cơ sở trên việc sưu tầm các câu chuyện để giảng
dạy phần công dân với đạo đức sẽ dễ dàng đối với giáo viên đồng thời góp
phần trong việc sử dụng nó để giảng dạy đạt hiệu quả cao hơn.
Với tư cách là giáo viên giảng dạy bộ môn, tôi xin trình bày một vài
kinh nghiệm nhỏ mà tôi đã từng thực hiện bởi phương pháp này đã và đang
mang lại cho tôi nhiều niềm tin trong nhiều giờ dạy.
3. Các giải pháp sử dụng truyện kể để dạy học chương trình GDCD
lớp 10 phần công dân với đạo đức.
Trong quá trình giảng dạy giáo viên có thể sử dụng các câu chuyện vào
nhiều dạng khác nhau nhằm những mục đích khác nhau. Nhưng nhìn chung
có 3 dạng cơ bản thường được các giáo viên sử dụng một cách có hiệu quả.
3.1. Sử dụng câu chuyện để dẫn dắt vào nội dung bài học.
Khi giảng giáo viên sử dụng phương pháp thuyết trình dùng lời nói để
dẫn dắt học sinh vào bài học hoặc vào một phần nào đó của cấu trúc bài học,
sử dụng các câu chuyện giáo viên có thể dẫn dắt học sinh vào bài học một
cách trực tiếp tạo sự chú ý của học sinh. Có hai hình thức để dẫn học sinh vào
bài học:
* Sử dụng truyện kể để vào bài mới.
Đây là hình thức giáo viên dùng một câu chuyện có nội dung phù hợp
với chủ đề bài học để đưa học sinh vào bài thay cho phần thuyết trình vào bài.
Từ nội dung của câu chuyện giáo viên làm rõ chủ đề của bài học và bằng
nhữgn câu hỏi có tính liên kết để dẫn học sinh vào bài mới, học sinh sẽ thấy
cảm giác hứng thú đê bước vào bài.
Chẳng hạn để dẫn học sinh vào bài 10 Quan niệm về đạo đức giáo viên
có thể bắt đầu giảng bằng câu chuyện Bác Hồ trong đời thường, qua đó rút
ra những kết luận về sự giản dị thanh đạm của Bác Hồ, Bác là người có đạo
9

Ví dụ: Sau khi kết thúc bài 16: Tự hoàn thiện bản thân, giáo viên có thể
sử dụng truyện kể về nhân vật Cao Bá Quát viết chữ xấu và nhận thức được
điểm yếu của mình ông đã kiên trì tập luyện trong suốt mấy năm và chữ viết
của ông mỗi ngày một đẹp, ông nổi tiếng khắp nước là văn hay chữ tốt. Qua
đó học sinh phải tự nhận thức được bản thân và biết hoàn thiện bản thân
mình.
4. Thiết kế bài giảng theo phương pháp sử dụng các câu chuyện để
dạy học môn GDCD lớp 10 phần đạo đức.
Bài 14: CÔNG DÂN VỚI SỰ NGHIỆP XÂY DỰNG VÀ BẢO VỆ TỔ QUỐC
(Tiết 1)
I. MỞ ĐẦU BÀI HỌC:
Mỗi người sinh ra đều có Tổ quốc của mình (đất nước). Việt Nam là Tổ
quốc của chúng ta.
II. NỘI DUNG:
1. Lòng yêu nước.
Là phẩm chất đạo đức quan trọng nhất của người công dân đối với Tổ quốc.
a. Lòng yêu nước là gì? Là tình yêu quê hương, đất nước và tinh thần
sẵn sàng đem hết khả năng của mình phục vụ lợi ích cho Tổ quốc.
Câu chuyện Bác đi tìm đường cứu nước ngày 5/6/1911, người thanh
niên Việt Nam yêu nước Nguyễn Tất Thành đã ra đi tìm đường cứu nước.
Sau hơn 30 năm bôn ba ở nước ngoài Nguyễn Tất Thành trở thành nhà cách
mạng lãnh đạo nhân dân Việt Nam đứng lên làm cuộc Cách mạng Tháng 8,
lập ra nước Việt Nam dân chủ cộng hòa. Người thanh niên ra đi tìm đường
cứu nước năm xưa chính là Chủ tịch Hồ Chí Minh sau này.
Lòng yêu nước của Người được thể hiện ở tình cảm, lời nói và những
hành động sẵn sàng hy sinh bản thân mình. Với hai bàn tay trắng, tự nuôi
sống mình với nghề phụ bếp, Bác đã đi tìm đường cứu nước. Đánh giá sự
kiện này nhà sử học Đinh Xuân Lâm nói: là ý thức của một công dân với một
dân tộc.
11

của mình được ấm no, hạnh phúc.
Ví dụ: Trên đường hành trình vào
Nam năm 1909 tại bờ biển Bình Thuận,
Bác đã khóc khi thấy rất nhiều ngư dân
lặn hụp sóng biển để kéo con tàu Pháp vào bờ.
Tình thương bao la giống nòi dân tộc qua câu nói đầy tính nhân văn của
Bác: “Trên đời này, dù màu da có khác nhau cũng chỉ có hai hạng người, kẻ
bóc lột và người bị bóc lột; chỉ có một tình thương, tình hữu ái của giai cấp
vô sản mà thôi.”
- Lòng tự hào dân tộc chính đáng.
Người Việt Nam luôn tự hào về truyền thống văn hóa lâu đời, đậm đà
bản sắc dân tộc, tự hào về những con người của quê hương, đất nước anh
hùng hào kiệt, những danh nhân văn hóa. Bác đã từng viết Việt Nam lịch sử
diẽn ca, để ca ngợi chủ nghĩa yêu nước lòng tự hào dân tộc Việt Nam trong
mấy ngàn năm lịch sử, cho nhân dân ta đọc và noi theo.
Dân ta phải biết sử ta, cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam. Sử ta dạy
cho ta những chuyện vẻ vang của tổ tiên ta. Dân ta là con Rồng cháu Tiên, có
nhiều người tài giỏi đánh Bắc dẹp Nam, yên dân trị nước, tiếng để muôn đời.
Sử ta dạy cho ta bài học này: “lúc nào dân ta đoàn kết muôn người như một
13
thì nước ta độc lập, tự do. Trái lại lúc nào dân ta không đoàn kết thì bị nước
ngoài xâm lấn”.
- Đoàn kết kiên cường bất khuất chống giặc ngoại xâm.
Tinh thần đoàn kết, kiên cường bất khuất chống ngoại xâm là nét nổi bật
của truyền thống yêu nước Việt Nam. Sinh thời Bác Hồ huấn thị: “Đoàn kết,
đoàn kết đại đoàn kết; thành công, thành công đại thành công”.
Sự đoàn kết của nhân dân là một lực lượng vô cùng to lớn, không ai
thắng nổi. Nhờ lực lượng ấy mà tổ tiên ta đã đánh thắng giặc ngoại xâm, đã
giữ vững quyền tự do, tự chủ. Nhờ lực lượng ấy mà chúng ta làm cách mạng
thành công giành được độc lập. Nhờ lực lượng ấy mà sức kháng chiến của ta

2012-
2013
Lớp Số
HS
Giỏi Khá Trung bình Yếu
TS Tỉ lệ TS Tỉ lệ TS Tỉ lệ TS Tỉ lệ
10A1 46 13 28,3% 22 47,8% 11 23,9%
10A2 50 16 32% 22 44% 12 24%
10A3 48 15 31,2% 25 52,2% 8 16,6%
2. Những kinh nghiệm rút ra khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.
- Khi thực hiện đề tài phải thực hiện nghiêm túc, xuyên suốt có chiều sâu.
- Muốn sử dụng các câu chuyện đạo đức để dạy học chương trình môn
GDCD lớp 10 thành công giáo viên cần có những phẩm chất và năng lực cần thiết.
- Sử dụng các câu chuyện để dạy học chương trình GDCD lớp 10 phần
công dân với đạo đức là phương pháp dạy học tương đối mới nên khi vận
dụng vào bài giảng của mình giáo viên cần có sự lựa chọn kỹ các câu chuyện
làm nổi bật đơn vị kiến thức cần truyền thụ.
- Các câu chuyện đưa ra phải phù hợp với vốn hiểu biết của học sinh và
cả trình độ của giáo viên, phải kết hợp khéo léo với các phương pháp dạy học
khác để tạo nên sự cộng hưởng và đạt hiệu quả cao nhất.
- Giáo viên cần sưu tầm được nguồn tài liệu các câu chuyện qua sách
báo, qua các phương tiện thông tin đại chúng, qua bạn bè
- Muốn kể chuyện hấp dẫn, phong phú, giáo viên phải có vốn từ ngữ
phong phú, phải đọc nhiều sách báo, truyện.
15
- Hướng dẫn học sinh cách trình bày, cách kể chuyện. Rèn luyện cho
học sinh thói quen học tập tích cực chủ động, biết hợp tác với bạn bè, khắc
phục thói quen thụ động ỷ lại trong học tập rèn luyện kỹ năng cần thiết khi
trình bày diễn đạt trước lớp, trước chỗ đông người.
C. KẾT LUẬN

biết, có thêm niềm tin, tự tin bước vào cuộc sống, trang bị cho các em hành
trang khi bước vào đời. Sử dụng phương pháp dạy học này kết hợp với
phương pháp dạy học khác sẽ đào tạo ra những con người phát triển toàn
diện, có ích cho xã hội.
Sẽ không có phương pháp vạn năng nhưng cùng với những phương pháp
đang được sử dụng, thì thông qua các câu chuyện đạo đức như trên sẽ làm
cho tri thức đạo đức dễ khắc sâu hơn vào tâm trí của người học, góp phần
phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh trong tiếp thu bài học.
Dạy học phần công dân với đạo đức giáo viên không chỉ là truyền thụ tri
thức, hình thành thái độ, mà còn rèn luyện hành vi đạo đức cho học sinh, biến
những tri thức đạo đức thành sức mạnh nội tâm bên trong và thôi thúc hành
động của họ, tạo ra những con người Việt Nam có đủ cả đức lẫn tài, đem sức
trẻ, nhiệt huyết, tài năng và đức độ của mình để xây dựng đất nước ngày càng
phồn vinh, ấm no, hạnh phúc.
2. Những kiến nghị, đề xuất
Nhằm từng bước nâng cao vị trí, vai trò của môn học trong nhà trường
đóng góp vào thành tích chung trong việc giáo dục nhân cách đạo đức cho
học sinh, tôi xin kiến nghị một số vấn đề sau:
- Nhà trường cần đầu tư thêm các tài liệu tham khảo cho môn GDCD.
- Tránh tư tưởng cho rằng đây là môn học phụ, môn học không cần thiết
- Cần có sự giúp đỡ tích cực của Ban Giám hiệu và các tổ chức trong
nhà trường để nâng cao hiệu quả trong giảng dạy và giáo dục đạo đức học sinh.
17
- Tổ chuyên môn cần tạo điều kiện thật tốt để giáo viên hoàn thành tốt
công việc, góp phần nâng cao vị thế môn học trong nhà trường.
Trên đây là kết quả của sự tìm tòi của bản thân tôi nhằm nâng cao chất
lượng giảng dạy bộ môn GDCD, chắc hẳn những kinh nghiệm còn nhiều
thiếu sót, rất mong nhận được sự góp ý chân thành từ phía đồng nghiệp.
Xin chân thành cảm ơn!
Thanh Hóa, ngày 30 tháng 05 năm 2013

THPT - Những vấn đề lý luận và thực tiễn”, NXB Đại học Sư phạm.
2. Chuyện kể về Bác Hồ - NXB Lý luận chính trị.
3. Chuyện kể đạo đức Bác Hồ - NXB Đại học Sư phạm
4. SGK, SGV, sách hướng dẫn môn GDCD và các tư liệu tham khảo khác.
20
MỤC LỤC
Nội dung Trang
I. ĐẶT VẤN ĐỀ 1
1. Lý do chọn đề tài
2. Mục đích
II. NHỮNG THÔNG TIN LIÊN QUAN VỀ NHỮNG VẤN ĐỀ CẦN
NGHIÊN CỨU
2
1. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
2. Phương pháp nghiên cứu
3. Nhiệm vụ nghiên cứu
4. Thực trạng
III. NỘIDUNG VÀ BIỆN PHÁP THỰC HIỆN 6
1. Cơ sở lý luận
2. Cơ sở thực tiễn
3. Các giải pháp
4. Thiết kế bài giảng
IV. KẾT QUẢ 14
1. Kết quả cụ thể
2. Những kinh nghiệm
V. KẾT LUẬN 16
1. Ý nghĩa
2. Đề xuất
VI. TƯ LIỆU THAM KHẢO 20
VII. MỤC LỤC 21