Website:

Email :

Tel : 0918.775.368
Tìm hiểu quan điểm bản chất cái đẹp trong tư tưởng của Khổng Tử

Từ khi con người quan tâm tới thẩm mỹ cái đẹp là một phạm trù được
quan tâm nhiều nhất so với các phạm trù khác thuộc hệ thống khách thể thẩm
mỹ. Nó chiếm một vị trí quan trọng trong hệ thống tư duy lí luận mỹ học cả quá
khứ, hiện tại. Ở bài viết này chúng tôi muốn tìm hiểu và đề cập tới quan điểm về
bản chất cái đẹp trong tư tưởng nho giáo
Trước khi đi sâu tìm hiểu đến cái đẹp trong tư tưởng nho giáo chúng ta
cần đề cập tới hoàn cảnh ra đời của nho giáo. Bất kỳ một học thuyết nào thì sự
ra đời của nó gắn liền với quá trình phát triển của thực tại xã hội.nho giáo không
nằm ngoài quy luận ấy. Nho giáo là một trong học thuyết chiếm một vị trí quan
trọng trong đời sống chính trị xã hội trung quốc cũng như một số nước phương
đông khác.Sự ra đời của tư tưởng nho giáo trên cơ sở của thực tại xã hội trung
quốc thoìư xuân thu chiến quốc. Từ khi nhà chu lên cầm c ấp thì mệnh lệnh nhà
chu không còn ai theo các nước chư hầu phân thành 160 nước khác nhau thôn
tính chém giết lẫn nhau gây nên một tình trạng loạn lạc nhân nhân dân vô cùng
oán hận nổi dậy đấu tranh ở nhiều nơi. Trong một tình trạng đạo vương đời
trước thì lỗi thời, mờ tối, người đời chìm đắm trong con đường hãm danh công
lợi không còn ai thiết tha gì tới nhân nghĩa nữa. Trong bối cảnh xã hội như vậy
phảI có một học thuyết nhằm cứu thoát nhân dân dân khỏi lầm than,xác lập kỷ
cương mới ,tạo ra một xã hội mới phân minh.Đó là tiền đề cho sự ra đời của học
thuyết nho gia.
Khổng Tử là người khảo cứu chế độ phong kiến và phong tục thời cổ,
ngẫm nghĩ nhưng tư tưởng của các bậc thánh hiền và suy xét cái lẽ biến hoá của
trời đất rồi đem những điều ngài tâm đắc thành lập nên một học thuyết có tâm
chỉ rất cao, quán triệt cả căn nguyên quyền ở trung quốc chế đoọ phong kiến vẫn

xấu hổ sẽ không làm bậy, ngược lại có chí vươn lên chỗ hoàn thiện. Như vậy
bản chất cái đẹp trong quan niệm của khổng tử là sự hài hoà cân đối trong cấu
trúc xã hội,hài hoà giữa vua và tôi Vua luôn luôn giữ đạo của một bậc làm vua
nghĩa là Vua luôn quan tâm tới đời sống của nhân dân luôn chăm lo cho dân.
Còn bực làm tôi thì luôn luôn phải tuân theo những phép tắc mà bực làm tôi đưa
ra. Nếu trong xa hội luôn luôn giữ được quy tắc ấy thì đó là một xã hội ổn định
và phát triển.
Cứ theo lý tưởng ấy thì người làm Vua phải tuân theo lòng dân mà khiến
cho sự chính trị của mình “Dân chi sở hiếu, hiếu chi,dân chi ố,ố chi, thử chi vi
Website:

Email :

Tel : 0918.775.368
dân chi phụ mẫu: phải thích cái thích của dân,phải gét cái gét của dân thế gọi là
cha mẹ của dân” lòng tự nhiêu của dân là muốn điều lành gét điều ác theo cái
lòng ấy mà tị dân mà yêu cái dân gét mà gét cái dân yêu, là làm được cái trái
lòng dân trái với mệnh trời, thì người khác được quyền điếu phạt. Xem như thế
thì chính thể của Khổng Tử tuy là chính thể quân chủ nhưng cái quyền đấy của
một ông vua không khác gì cái quyền của người cha đối với người con. Người
làm vua phải có nhân có đức lo cho dân được an cư lạc nghiệp cường thịnh như
cha lo cho con vậy,Ông vua tuy là chủ thể cả nước nhưng không được chuyên
chế việc gì cùng phải làm theo lẽ công minh. Nếu cả vua và tôi đều làm được lý
tưởng ấy thì lập được một chính thể rất hay, một xã hội ổn định phát triển và văn
minh. Theo Khổng Tử thì mỗi quan hệ sự hài hoà một thiết giữa bực làm vua và
kẻ làm dân vua không thể không có dân mà dân không thể không có vua được.
Hai bên phải nương tựa vào nhau như tâm thần với nhân thể “ dân dĩ quân vi
tâm, quân dĩ dân vi thể tâm trang tắc dung thể thư, tâm tắc dung thể kính tâm
hiếu hiếu chi thân tất an chi, quân hiếu chi, thân tất an chi quân hiếu chi, dân tất
dục chi, tâm dĩ thể toàn diệc, dĩ thể thương, quân làm thân thể tâm trang chính

gắn liền với cấu trúc xã hội hay nói khác đi thì học thuyết của ông là học thuyết
chính trị xã hội.Còn đối các nhà duy vật cổ đại thì cái đẹp cái hài hoà ,cân đối ấy
là cái đẹp trong tự nhiên,cái đẹp của vạn vật
Có lẽ mặc cách xã so với thời đại chúng ta song nhưng quan điểm của
Khổng Tử về cái đẹp là một quan điêm đúng đắn mang tính đột phá cho thấy
một tầm nhìn tinh tế và lỗi lạc của ông.Mặc dù sống trong một xã hội hỗn loạn
vô tổ chức nhưng ông luôn luôn mong muốn xây dựng một xã hội ổn đỉnh phồn
vinh và có kỷ cương phép tắc và chính ông đã cả một đời dâng hiến tài năng của
mình vì muốn cứu dân xây dưng một xã hội lí tưởng nhưng vượt lên tất cả tất cả
đó chính là một quan niệm về cái đẹp,cái thiện của lòng người cái cao cả của xã
hội
Cái hài hoà cân đối trong một chỉnh thể của khổng Tử còn thể hiện của
quan niệm của ông về hài hoà của trời đất của lòng người.Ông cho rằng trời đất
và vạn vật đều có cái lý ấy cả .tất cả cùng đồng một thể cho nên ngài mới lấy cái
chủ nghĩa thiên địa vạn vật nhất thể là thống hệ cho học thuyết của mình.Cái lý
nhất thể ấy lưu hành khắp vũ truj theo cái lẽ tương đối tương điều hoà mà sinh
sinh hoá hoá.Vậy cái lý ấy là cái nguyên nhân của vũ trụ.thoạt tiên vũ trụ như
thế nào?cứ như ý tưởng của người xưa,thì vũ trụ chỉ là một khối mờ mịt hỗn
độn tức là đời hỗn mang.Trong cuộc hỗn mang ấy có cái vô hình,rất linh điệu,rất
Website:

Email :

Tel : 0918.775.368
cường kiện gọi là thái cực .Song thái cực huyền bí vô hình ấy không thể biết
được bản thể của cái lý ấy là thế nào nhưng ta có thể xem sự biến hóa của vạn
vật mà biết được cái động thể của cái lý ấy mà hiện ra cái động và cái tĩnh,động
là dương còn tĩnh là âm,hai cái này biến hoá mà sinh ra vạn vật và trời đất .cái
lẽ biễn hoá của trời đất vạn vật là thế.Con người có địa vị rất lớn trong vạn vật
cho nên ta phải biết tai sao con người lại có địa vị ấy.Cứ theo học thuyết của