nhân tố con ngời trong lực lợng sản xuất với chiến l-
ợc phát triển nguồn nhân lực theo hớng công nghiệp
hoá, hiện đại hoá ở việt nam
I- Lý luận của Mác Lênin về nhân tố con ngời trong lực lợng sản
xuất:
1. Cấu trúc của lực lợng sản xuất:
a. Khái niệm:
Lực lợng sản xuất là toàn bộ những nhân tố vật chất kỹ thuật đợc sử dụng
vào trong một quá trình sản xuất nhất định.
b. Các nhân tố của lực lợng sản xuất:
Lực lợng sản xuất bao gồm nhiều nhân tố cụ thể nhng thờng đợc phân tích
thành 2 nhóm nhân tố: ngời lao động với kỹ năng lao động của họ và t liệu sản
xuất, trớc hết là công cụ lao động. Trong quá trình sản xuất, sức lao động của con
ngời và t liệu sản xuất, trớc hết là công cụ lao động, kết hợp với nhau tạo thành lực
lợng sản xuất.
Trong các yếu tố của lực lợng sản xuất, Lực lợng sản xuất hàng đầu của
toàn thể nhân loại là công nhân, là con ngời lao động ( V.I. Lênin: Toàn tập,
nxb.Tiến bộ, Matxcova, 1977, trang 38, trang 430). Chính con ngời lao động là
chủ thể của quá trình lao động sản xuất, với sức mạnh và kỹ năng lao động của
mình, sử dụng t liệu lao động, trớc hết là công cụ lao động, tác động vào đối tợng
lao động để sản xuất ra của cải vật chất. Cùng với quá trình lao động sản xuất, sức
mạnh và kỹ năng lao động của con ngời ngày càng đợc tăng lên, đặc biệt là trí tuệ
của con ngời không ngừng phát triển, hàm lợng trí tụê của lao động ngày càng
cao. Ngày nay với cuộc cách mạng khoa học và công nghệ, lao động trí tụê ngày
càng đóng vai trò chính yếu.
1
Cùng với ngời lao động, công cụ lao động cũng là 1 yếu tố cơ bản của lực l-
ợng sản xuất đóng vai trò quyết định trong lực lợng sản xuất. Công cụ lao động do
con ngời sáng tạo ra, là Sức mạnh của tri thức đã đợc vật thể hoá, nó nhân
sức mạnh của con ngời trong quá trình lao động sản xuất. Công cụ lao động là yếu
tố động nhất của lực lợng sản xuất. Cùng với quá trình tích lũy kinh nghiệm, với

nói: Khoa học và công nghệ hiện đại là đặc trng cho sản xuất hiện đại. Đây chính
là tính chất tiêu biểu nhất của lực lợng sản xuất hiện đại.
2.Vị trí, vai trò của nhân tố con ngời trong lực lợng sản xuất:
a. Nhân tố con ngời giữ vai trò quyết định trong lực lợng sản xuất:
Lực lợng sản xuất bao gồm các nhân tố: ngời lao động và t liệu sản xuất,
trong đó nhân tố ngời lao động giữ vai trò quyết định trong lực lợng sản xuất. Sở
dĩ nh vậy vì:
Một là: Mỗi quá trình sản xuất muốn thực hiện đợc cần đủ 2 điều kiện: T
liệu sản xuất và ngời lao động. T liệu sản xuất bao gồm t liệu lao động và đối tợng
lao đọng, đây là 2 nhân tố không thể thiếu của quá trình sản xuất. Sản phẩm muốn
tạo ra còn phải có t liệu sản xuất nhng nếu con ngời không tác động sức lao động
của mình vào t liệu sản xuất thì quá trình sản xuất không thể thực hiện đợc. Nh
vậy sản xuất không thể tiến hành nếu không có t liệu sản xuất, nhng nếu không có
t liệu lao động của con ngời thì t liệu sản xuất cũng không phát huy tác dụng.
Hai là: Tất cả các nhân tố khác trong lực lợng sản xuất đều là sản phẩm lao
động của con ngời, là sự kết tinh năng lực lao động của họ. Tất cả t liệu sản xuất
dù là t liệu lao động hay đối tợng lao động đã qua chế biến đều là sản phẩm lao
động của con ngời, là sự sáng tạo của con ngời.
Ba là: Những nhân tố khác chỉ có ý nghĩa là lực lợng sản xuất khi nó đợc
ngời lao động sử dụng vào quá trình sản xuất nhất định. Đúng vậy, công cụ lao
động dù thô sơ hay hiện đại, đối tợng lao động dù giản đơn hay phức tạp nhng nếu
không có sự tác động về sức lao động của con ngời vào thì nó cũng chỉ là những
3
vật vô tri, vô giác, không thể có sản phẩm nh mong muốn. Một ví dụ đơn giản,
để sản xuất ra 1 cái bàn, 2 thợ mộc cần sử dụng những công cụ lao động nh ca,
bào tác động vào đối t ợng lao động là gỗ Bằng việc tác động sức lao động của
mình qua các thao tác, 2 ngời thợ mộc đã tạo ra sản phẩm là cái bàn. Nhng nếu 2
ngời thợ mộc không tác động sức lao động của mình vào cái ca, bào không tác
động vào gỗ thì nó mãi vẫn chỉ là cái ca, cái bào, khúc gỗ mà không phải là t liệu
sản xuất, và lúc đó cũng không có sản phẩm nào đợc tạo ra.

Cũng nhờ sự phát triển của khoa học công nghệ mà năng suất lao động tăng, sức
lao động của con ngời giảm, sản phẩm tạo ra ngày càng nhiều. Điều đó đòi hỏi
con ngời phải không ngừng nâng cao tri thức, nâng cao trình độ chuyên môn. Một
nền sản xuất dù phát triển đến đâu, máy móc thiết bị hiện đại đến mấy nhng trình
độ quản lý, trình độ chuyên môn của ngời sản xuất thấp thì nó cũng không phát
huy tác dụng.
Khoa học kỹ thuật ngày càng phát triển, việc ứng dụng nó vào trong sản
xuất là hết sức cần thiết. Muốn vậy bản thân ngời sản xuất phải có đủ trình độ kinh
tế, năng lực quản lý thì mới có thể ứng dụng những thành tựu đó vào trong sản
xuất. Do vậy con ngời trong nền sản xuất hiện đại không chỉ đơn thuần là có sức
khỏe, có kinh nghiệm, mà hơn thế nữa là phải có năng lực, có trình độ, phải không
ngừng học hỏi, không ngừng sáng tạo và phải nhanh nhạy nắm bắt những thành
tựu mới nhất của nhân loại.
II- Chiến lợc phát triển nguồn nhân lực theo hớng công nghiệp
hóa- hiện đại hóa ở Việt Nam trong thời kì quá độ:
1. Chiến lợc phát triển nguồn nhân lực theo hớng công nghiệp hóa- hiện đại
hóa ở Việt Nam theo quan điểm của Đảng và Nhà Nớc Việt Nam:
a.Khái niệm nguồn nhân lực:
5
Nguồn nhân lực là tổng thể các yếu tố thuộc về vật chất, tinh thần, đạo đức,
phẩm chất, trình độ tri thức, vị thế xã hội tạo nên năng lực của con ng ời, của
cộng đồng và có thể sử dụng, phát huy trong quá trình phát triển kinh tế xã hội của
đất nớc.
b. Khái niệm công nghiệp hóa- hiện đại hóa:
Công nghiệp hóa- hiện đại hóa là quá trình chuyển đổi một cách căn bản,
toàn diện tất cả các hoạt động sản xuất kinh doanh, dịch vụ và quản lý kinh tế xã
hội từ việc sử dụng lao động thủ công là chính sang sử dụng một cách phổ biến
sức lao động cùng với công nghệ, phơng tiện và phơng pháp tiên tiến hiện đại dựa
trên sự phát triển của công nghệ và tiến bộ khoa học công nghệ để tạo ra năng suất
lao động xã hội cao.