Tuyển tập Báo cáo “Hội nghị Sinh viên Nghiên cứu Khoa học” lần thứ 6 Đại học Đà Nẵng - 2008
134
LỄ HỘI ĐÂM TRÂU CỦA NGƯỜI BANA Ở PHÚ YÊN
THE BUFFALO THRUSTING FESTIVAL OF BANA ETHNIC MINORITY IN
PHU YEN PROVINCE
SVTH: PHẠM THỊ THU HÂN
Lớp 06 cvhh, Khoa ngữ văn, Trường Đại học sư phạm
GVHD: TS. NGUYỄN XUÂN HƢƠNG
Khoa ngữ văn, Trường Đại học sư phạm

TÓM TẮT
Đề tài này cho chúng ta một cái nhìn toàn diện, sâu sắc và hệ thống về lễ hội đặc biệt là lễ hội
đâm trâu của người Bana ở Phú Yên. Trên cơ sở đó, khẳng định giá trị và vai trò to lớn của lễ
hội đâm trâu đối với đời sống tinh thần của đồng bào nơi đây. Góp phần bảo lưu nét văn hóa
đặc sắc của một trong những lễ hội quan trọng nhất của người Bana ở Phú Yên nói riêng và
đồng bào dân tộc thiểu số vùng Trường Sơn – Tây Nguyên nói chung.
ABSTRACT
This subject provides us with a general, thorough and systematic overview about festival
especially the buffalo thurusting festival of Bana ethnic minority in Phu Yen. It’s also the basis
to insist that this typical festival plays an important role in spiritual life of residents in the region.
In addition it contributes to preserving the unique cultural characteristics of one of the most
important festivals of Bana in Phu Yen in detail and of the ethnic minorities in Truong Son –
Tay Nguyen in general.

MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Lễ hội là sinh hoạt văn hóa, tôn giáo, nghệ thuật truyền thống của cộng đồng, là một
trong những di sản văn hóa tinh thần quí báu của ông cha ta để lại. Nó có vai trò quan trọng
trong đời sống tinh thần của ngƣời dân.
Mục đích của đề tài này nhằm giúp mọi ngƣời nắm đƣợc một cách có hệ thống, toàn
diện những nghi thức, nghi lễ và nội dung lễ hội đâm trâu của ngƣời Bana ở Phú Yên.

- Góp phần giới thiệu Lễ hội đâm trâu của ngƣời Bana ở Phú Yên. Giúp mọi ngƣời
hiểu đƣợc phong tục, tập quán, tín ngƣỡng của đồng bào dân tộc thiểu số ở Trƣờng Sơn - Tây
Nguyên nói chung và của dân tộc Bana ở Phú Yên nói riêng.
- Thông qua đó rút ra những nhận định khoa học có tính thuyết phục cao về vai trò của
lễ hội trong đời sống tinh thần con ngƣời. Từ đó, có phƣơng hƣớng để giữ gìn, phát huy những
giá trị văn hóa lễ hội cổ truyền của dân tộc.
6. Cấu trúc của đề tài:
Ngoài phần mở đầu và phần kết luận phần nội dung gồm có 3 chƣơng:
- Chƣơng 1: Khái quát chung về lễ hội và lễ hội đâm trâu
- Chƣơng 2: Lễ hội đâm trâu của ngƣời Bana ở Phú Yên
- Chƣơng 3: Một số nhận xét qua nghiên cứu lễ hội đâm trâu của ngƣời Bana ở Phú
Yên.
NỘI DUNG
Chương1. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ LỄ HỘI
VÀ LỄ HỘI ĐÂM TRÂU
1.1. Lễ hội
1.1.1. Khái niệm về lễ hội:
Lễ hội là sinh hoạt văn hóa, tôn giáo, nghệ thuật truyền thống của cộng đồng. Khái
niệm lễ hội bao gồm 2 yếu tố: lễ và hội.
- Lễ: Theo từ điển Tiếng Việt là những nghi thức tiến hành nhằm đánh dấu hoặc kỉ
niệm sự việc, sự kiện có ý nghĩa nào đó.
- Hội: Cuộc vui tổ chức cho đông đảo ngƣời đến dự, theo phong tục hoặc nhân dịp đặc
biệt.
1.1.2. Mối quan hệ giữa lễ và hội
Lễ và hội là hai yếu tố luôn tồn tại song song, bổ sung cho nhau, hỗ trợ và hoàn thiện
lẫn nhau. Bất kì một lễ hội nào cũng có hai phần: lễ và hội. Hai yếu tố lễ và hội khó tách rời
mà quyện lại với nhau. Hội là từ dùng để chỉ thành phần ngoài lễ (hay hội có thể coi là hình
thức của lễ).Lễ nằm trong hội và trong hội phải có lễ.
1.1.3. Phân loại lễ hội
Lễ hội là một sinh hoạt tinh thần vô cùng phong phú, đa dạng thƣờng xuyên đan xen

Về đại thể, lễ hội đâm trâu của các dân tộc đều tuân thủ những nét chung về nghi lễ,
tình thế và nội dung lễ hội…tuy có những khác biệt nhƣng đấy chỉ là những chi tiết nhỏ.
Trong đó, việc chuẩn bị con trâu là một việc cực kì quan trọng. Ngoài ra, còn phải chuẩn bị
đầy đủ các vật cúng khác nhƣ: heo, gà, rƣợu cần, rƣợu nếp…Tất cả những lễ vật này đều do
dân làng đóng góp.
Những ngày lễ hội diễn ra, tất cả ngƣời dân trong làng tụ hội về đây để vui chơi, ca hát,
ăn uống… và chứng kiến nghi thức đâm trâu - nghi thức quan trọng nhất của lễ hội.
Tiểu kết:
Chƣơng này giúp ta có cái nhìn tổng quát về lễ hội cổ truyền dân tộc và lễ hội đâm trâu
của đồng bào Trƣờng Sơn – Tây Nguyên. Từ đó, có cơ sở khoa học phục vụ việc nghiên cứu
lễ hội đâm trâu của ngƣời Bana ở Phú Yên.
Chương 2. LỄ HỘI ĐÂM TRÂU CỦA NGƯỜI BANA Ở
PHÚ YÊN
2.1. Giới thiệu địa dư
Phú Yên là một tỉnh ven biển thuộc vùng duyên hải Nam Trung Bộ Việt Nam. Phía
Bắc giáp tỉnh Bình Định, phía Nam giáp Khánh Hòa, phía Tây giáp Đăk Lăk và Gia Lai, phía
Đông giáp biển Đông. Nằm ở sƣờn Đông dãy Trƣờng Sơn, đồi núi chiếm 70% diện tích đất tự
nhiên. Nơi đây có gần 30 dân tộc anh em sinh sống cùng với nhau. Trong đó, Chăm, Êđê,
Bana, Hrê, Hoa, Mnông, Gia rai…là những ngƣời là sống lâu đời trên đất Phú, ngoài ra còn có
những dân tộc từ niềm núi phía Bắc di cƣ vào vùng đất này nhƣ Tày, Nùng, Dao, Sán Dìu,…
Chạy từ Đà Nẵng, theo tuyến quốc lộ 1A khoảng 450 km qua cầu Đà Rằng đến chốt
giao thông phƣờng Phú Lâm, thành phố Tuy Hòa. Sau đó theo đƣờng ĐT645 chạy về hƣớng
Tây khoảng 35km sẽ đến xã Sơn Giang nơi diễn ra lễ hội đâm trâu của ngƣời Bana.
Tuyển tập Báo cáo “Hội nghị Sinh viên Nghiên cứu Khoa học” lần thứ 6 Đại học Đà Nẵng - 2008
137
Xã Sơn Giang gồm 9 thôn, 938 hộ, 4862 nhân khẩu với 7 dân tộc anh em sinh sống:
Kinh, Tày, Nùng, Dao, Chăm - Hroi, Hoa, Bana. Trong đó Bana chiếm 81 hộ, 409 nhân khẩu
sống tập trung tất cả trong thôn Suối Biểu.
Đời sống văn hóa tinh thần của ngƣời Bana rất phong phú trong đó, có ba lễ hội quan
trọng: Lễ mừng lúa mới, Lễ bỏ mả và Lễ đâm trâu. Tuy không phải năm nào cũng đƣợc tổ

ĐÂM TRÂU CỦA NGƯỜI BANA Ở PHÚ YÊN
3.1. Các giá trị của lễ hội
3.1.1. Lễ hội thể hiện phẩm chất tốt đẹp của cộng đồng
Lễ hội đâm trâu ở Phú Yên chung quy lại cũng nằm trong hệ thống lễ hội cổ truyền của
dân tộc do đó nó cũng mang các giá trị và ý nghĩa của lễ hội nói chung.
- Phẩm chất tốt đẹp đó chính là vẻ đẹp của sức mạnh cộng đồng.
- Truyền thống đoàn kết đƣợc thể hiện mạnh mẽ qua lễ hội. Đây là phẩm chất tốt đẹp
của dân tộc ta đã có đƣợc từ ngàn xƣa.
- Tƣơng trợ, giúp đỡ nhau trong lúc khó khăn.
3.1.2 Lễ hội thể hiện giá trị thẩm mỹ
- Không khí chung khi cả làng chuẩn bị lễ hội.
- Không gian linh thiêng của lễ hội.
Tuyển tập Báo cáo “Hội nghị Sinh viên Nghiên cứu Khoa học” lần thứ 6 Đại học Đà Nẵng - 2008
138
- Con ngƣời tham gia lễ hội.
- Những dụng cụ phục vụ lễ hội.
3.1.3. Lễ hội khuyến khích tài năng cộng đồng
Lễ hội là dịp để con ngƣời hội tụ chung vui, thể hiện ƣớc muốn niềm tin đồng thời
cũng là dịp để thể hiện tài năng của mình về nhiều mặt, nhất là về các hoạt động văn hóa văn
nghệ.
3.2. Ý nghĩa của lễ hội đâm trâu của người Bana ở Phú Yên
3.2.1. Lễ hội thể hiện chức năng lưu giữ, tái hiện phẩm chất tốt đẹp của cộng đồng
Đây là chức năng đặc thù và cơ bản nhất của lễ hội. Bỡi vì thông qua lễ hội, lịch sử
của cộng đồng đƣợc tái hiện, làm sống lại sức mạnh có từ thuở cội nguồn của dân tộc.
3.2.2. Lễ hội mang lại khoảng thời gian nhàn rỗi đáp ứng đời sống tinh thần
Sau một năm làm việc vất vả, đây là dịp để con ngƣời lấy lại sự thằng, thanh thản cho
cuộc sống.
3.2.3. Chức năng cố kết cộng đồng
Đây cũng chính là giá trị truyền thống của dân tộc Việt Nam, vốn là một dân tộc cùng
chung nguồn gốc cội nguồn, cùng chung bản sắc văn hóa, cùng chung dòng máu lạc hồng.

Lời kể của các nhân chứng trong làng:Y - Thừa; Y - Thiện