1
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT
* * *
Học viên: Nguyễn Thị Hoài Linh
Lớp: Cao học Nhân quyền K 18
ĐỀ TÀI:
“Phát triển thủy điện với việc bảo đảm quyền con người. Phân tích
từ thực tiễn công trình thủy điện Tuyên Quang”
ĐỀ CƯƠNG LUẬN VĂN THẠC SỸ
Ngành: Luật
Chuyên ngành: Pháp luật về Quyền con người
Mã ngành: Chuyên ngành đào tạo thí điểm
Đề xuất người hướng dẫn: TS Vũ Công Giao
Hà Nội – 2013
Tên đề tài:
“ Phát triển thủy điện với việc bảo đảm quyền con người. Phân tích từ
thực tiễn công trình thủy điện Tuyên Quang”
1. Đặt vấn đề
1.1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
Việc xây dựng các công trình thủy điện luôn gắn với công tác tái định cư
(TĐC), hiện nay dù ở quốc gia phát triển hay đang phát triển, vì sự công bằng và
tính nhạy cảm mà vấn đề này thường xuyên được xã hội và cộng đồng quốc tế
quan tâm. Do tính chất công trình, địa điểm xây dựng các nhà máy thủy điện đều
nằm tại địa bàn miền núi nên đối tượng tái định cư chủ yếu là các nhóm dân tộc
thiểu số, dễ bị tổn thương do tập quán sản xuất lạc hậu, tâm lý sống gắn bó với môi
trường rừng.
Tuy nhiên, chính sách đền bù và tái định cư hiện nay mới chỉ đề cập đến đền
bù đất và các tài sản bị thiệt hại, các thiệt hại vô hình khác về môi trường, văn hóa
cộng đồng… chưa được tính đến đầy đủ. Các yếu tố tự nhiên, kinh tế xã hội theo
đặc thù từng vùng, nhóm dân tộc chưa được khảo sát kỹ và tính toán đầy đủ, cân

1.2.1. Mục tiêu tổng quát
Thông qua việc phân tích các quy định của pháp luật Việt Nam và luật nhân
quyền quốc tế, luận văn sẽ chỉ ra những vấn đề bất cập trong chính sách và các cơ
chế bảo đảm các quyền kinh tế, xã hội và văn hóa khi thực hiện di dân, tái định cư
đối với người dân trong khu vực quy hoạch các công trình thủy điện nói chung
nhìn từ thực tiễn công trình thủy điện Tuyên Quang. Từ đó đưa ra những giải pháp
cụ thể nhằm khắc phục những hạn chế, bất cập của hệ thống chính sách, pháp luật
Việt Nam trong việc bảo đảm các quyền kinh tế, xã hội và văn hóa đối với các hộ
dân tái định cư các công trình thủy điện.
1.2.2. Mục tiêu cụ thể
- Xem xét sự tương thích giữa tiêu chuẩn quốc tế với chính sách, pháp luật
của Việt Nam trong việc bảo đảm các quyền kinh tế, văn hóa và xã hội đối với các
hộ dân tái định cư dự án công trình thủy điện Tuyên Quang.
- Xem xét cơ chế bảo đảm cũng như tìm hiểu nghĩa vụ của các cơ quan nhà
nước, các tổ chức và cá nhân trong việc bảo đảm các quyền trên.
- Đề xuất một số khuyến nghị cho công tác xây dựng, hoạch định chính
sách tái định cư nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững cho các hộ dân tái định cư
các dự án phát triển thủy điện.
1.3. Tính mới và những đóng góp của đề tài
Luận văn góp phần bổ sung cho các nghiên cứu về chính sách tái định cư
trong các dự án phát triển thủy điện ở Việt Nam. Cách tiếp cận, nghiên cứu chính
sách di dân, tái định cư không tự nguyện trong việc phát triển các dự án thủy điện
dưới lăng kính của bộ luật nhân quyền quốc tế là một hướng nghiên cứu mới. Các
kết quả của đề tài sẽ góp phần bổ sung cho nhận thức và hiểu biết về việc đảm bảo
các quyền con người đặc biệt là các quyền kinh tế, xã hội và văn hóa đối với các
hộ dân tái định cư các dự án phát triển thủy điện thông qua việc phân tích các
nguyên tắc, tiêu chuẩn của bộ luật nhân quyền, đối chiếu với các quy định có liên
quan trong pháp luật Việt Nam để đánh giá sự tương thích giữa pháp luật quốc tế
3
và pháp luật Việt Nam, cũng như cơ chế bảo đảm các quyền đó trong thực tiễn

điện, thủy lợi. Hà Nội, ngày 15/11/2006.
- Chính sách và cơ chế tài chính giải quyết vấn đề công ăn việc làm sau khi
tái định cư, Đỗ Văn Hòa, Kỷ yếu hội thảo khoa học tài chính đối với vấn đề tái
định cư - Thực trạng và giải pháp. Hà Nội, ngày 31/8/2006.
4
- Chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho đồng bào dân tộc thiểu
số tại các công trình thủy điện ở nước ta, Nguyễn Lâm Thành, Tài liệu hội thảo.
Hà Nội. 2006
Những công trình nêu trên đã cung cấp một lượng tri thức, thông tin khá lớn
về chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cũng như những ảnh hưởng của nó
đối với người dân phải di chuyển. Tuy nhiên, những công trình này chủ yếu tiếp
cận ở góc độ xã hội học, chưa có công trình nào phân tích những vấn đề này dưới
lăng kính nhân quyền.
2. Nội dung, địa điểm và phương pháp nghiên cứu
2.1. Nội dung nghiên cứu
Xem xét sự tương thích giữa tiêu chuẩn quốc tế với chính sách, pháp luật
của Việt Nam trong việc bảo đảm các quyền kinh tế, văn hóa và xã hội đối với các
hộ dân tái định cư dự án công trình thủy điện Tuyên Quang.
Xem xét cơ chế bảo đảm cũng như tìm hiểu nghĩa vụ của các cơ quan nhà
nước, các tổ chức và cá nhân trong việc bảo đảm các quyền trên.
Đề xuất một số khuyến nghị cho công tác xây dựng, hoạch định chính sách
tái định cư nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững cho các hộ dân tái định cư các dự
án phát triển thủy điện.
2.2. Phương pháp nghiên cứu
Luận văn được thực hiện trên cơ sở áp dụng các phương pháp luận duy vật
biện chứng, duy vật lịch sử của Chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh,
các quan điểm, đường lối của Đảng, Nhà nước Việt Nam về pháp luật và xây dựng
pháp luật.
Các phương pháp nghiên cứu cụ thể được sử dụng trong luận văn này bao
gồm: Phương pháp phân tích, tổng hợp, thống kê, so sánh…

quyền quốc tế, đặc biệt chú trọng các quyền kinh tế, xã hội và văn hóa (quyền có
việc làm, quyền có mức sống thích đáng và quyền về văn hóa); quan điểm của
Đảng, chính sách, pháp luật của Việt Nam về di dân, tái định cư để phát triển các
dự án thủy điện nói chung, dự án thủy điện Tuyên Quang nói riêng. Từ đó, xem xét
sự tương thích giữa tiêu chuẩn quốc tế với chính sách, pháp luật của Việt Nam
trong việc bảo đảm các quyền kinh tế, văn hóa và xã hội đối với các hộ dân tái
định cư dự án công trình thủy điện Tuyên Quang.
Chương II: Thực trạng việc bảo đảm các quyền kinh tế, xã hội và văn hóa
đối với các hộ dân tái định cư công trình thủy điện Tuyên Quang.
Trong phần này, tác giả dự kiến sẽ tìm hiểu cơ chế bảo đảm cũng như tìm
hiểu nghĩa vụ của các cơ quan nhà nước, các tổ chức và cá nhân trong việc bảo
đảm các quyền kinh tế, xã hội và văn hóa (tập trung vào các quyền: quyền có việc
làm, quyền có mức sống thích đáng, quyền về văn hóa) đối với các hộ dân tái định
cư công trình thủy điện Tuyên Quang. Từ đó, xác định những quyền trên đã được
bảo đảm như thế nào và có những nguy cơ nào ảnh hưởng đến việc thụ hưởng các
quyền trên khi thực hiện di dân, tái định cư công trình thủy điện Tuyên Quang
Chương III: Một số khuyến nghị cho công tác xây dựng, hoạch định chính
sách tái định cư các dự án phát triển thủy điện.
6
Trong phần này, tác giả dự kiến đưa ra một số đề xuất, khuyến nghị cho
công tác xây dựng, hoạch định chính sách tái định cư nhằm đảm bảo sự phát triển
bền vững cho các hộ dân tái định cư các dự án phát triển thủy điện trên cơ sở phân
tích những bất cập, hạn chế của các chính sách, pháp luật hiện hành về di dân, tái
định cư để xây dựng các công trình thủy điện trong việc bảo đảm các quyền con
người, đặc biệt là các quyền kinh tế, xã hội và văn hóa từ thực tiễn công trình thủy
điện Tuyên Quang.
4. Tiến độ
STT
Hoạt động/
Nội dung

tế, xã hội và văn hóa (ICESCR,1966), NXB Lao động - Xã hội, Hà Nội.
7
Trung tâm nghiên cứu quyền con người - quyền công dân; Khoa Luật, Đại học
Quốc gia Hà Nội (2011), Luật Quốc tế về quyền của các nhóm người dễ bị tổn
thương, NXB Lao động - Xã hội, Hà Nội.
- Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội (2011), Giáo trình lý luận và pháp luật
về quyền con người, NXB Đại học Quốc gia Hà Nội.
- Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội (2011), Quyền kinh tế, xã hôi, văn hóa
trong pháp luật và thực tiễn ở Việt Nam. NXB Lao động - Xã hội, Hà Nội.
- Báo cáo chung của các bên liên quan gửi Hội đồng nhân quyền Liên hợp
quốc cho kiểm điểm định kỳ toàn cầu của Việt Nam năm 2014 do GPAR,
GENCOMNET và CIFPEN chuẩn bị.
- Mạng lưới sông ngòi Việt Nam (2011), Nghiên cứu tái định cư thủy điện ở
Việt Nam thời kỳ đổi mới, NXB Từ điển Bách khoa, Hà Nội.
- Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thông (2007), Tài liệu hội nghị Tổng kết
15 năm thực hiện công tác di dân, tái định cư các công trình thủy điện, thủy
lợi.
- Ủy ban nhân dân tỉnh Tuyên Quang (2011), Báo cáo tổng hợp điều chỉnh, bổ
sung quy hoạch tổng thể di dân, tái định cư dự án thủy điện Tuyên Quang trên
địa bàn tỉnh Tuyên Quang.
8