Đồ án tốt nghiệp Ngành Công nghệ kỹ thuật ôtô
MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Trong những năm gần đây, nền khoa học kỹ thuật thế giới nay đã phát triển
cực kỳ mạnh mẽ với nhiều thành công rực rỡ trong tất cả các lĩnh vực của đời
sống xã hội, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ ô tô. Ngày nay chúng ta đã tạo ra
được những sản phẩm xe hơi, nó không những là phương tiện đi lại ,vận chuyển
mà nó còn là tác phẩm tiện nghi và sang trọng. chúng ta đã tạo ra được những
dòng xe cao cấp và hiện đại, đi cùng với nó là sự tiện nghi và an toàn rất được
chú trọng nghiên cứu và phát triển nhằm tạo ra sự êm ái và an toan khi điều
khiển.chính vì vậy em đã chọn đề tài nghiên cứu lập quy trình kiểm tra sửa chữa
ồn,rung động trên xe toyota
2. Mục đích ngiên cứu
Phát hiện ra những nguyên nhân gây ồn và rung động của ô tô để kiểm tra sửa
chữa ồn và rung động trên xe toyota
3. Tóm tắt cô đọng những nội dung chính
Nội dung đề tài gồm 3 chương:
- Chương 1.Tổng quan chung về ồn,rung động trên xe toyota
- Chương 2. Hiện tượng, nguyên nhân gây ồn và rung động trên xe toyota
- Chương 3. Kiểm tra sửa chữa ồn và rung động trên xe toyota
4. Phương pháp nghiên cứu
- Ngiên cứu tài liệu : Cẩm nang sửa chữa ồn và rung động hãng toyota, tài
liệu trên internet………
1
Đồ án tốt nghiệp Ngành Công nghệ kỹ thuật ôtô
LỜI CẢM ƠN
Sau một thời gian làm đề tài tốt nghiệp, đến nay em đã hoàn thành. Em xin
trân trọng cảm ơn tới các thầy, cô trong khoa CNKT Ôtô - Trường Đại học Sao
Đỏ đã luôn quan tâm giúp đỡ em. Đặc biệt là thầy Phùng Đức Hải Anh đã tạo
điều kiện, hướng dẫn và giúp đỡ rất tận tình trong suốt quá trình tìm hiểu và viết
đề tài của mình, thầy đã giành rất nhiều thời gian để hướng dẫn cho sinh viên.

dải tần số từ 100 Hz đến 4 - 4,5 kHz nên trong kĩ thuật âm thanh về tiếng nói
dùng dải tần số này
Hình 1.4. Dải tần số có thể nghe được
4
Đồ án tốt nghiệp Ngành Công nghệ kỹ thuật ôtô
1.2. Phân loại rung động và âm thanh
1.2.1. Rung động
a. Rung động của vật thể cứng
Là vật thể được giữ bằng lo xo và chỉ có chức năng như một vật nặng
Hình 1.5. Rung động của vật thể cứng
b. Rung động đàn hồi
Là một vật thể liên tục bắt đầu xuất hiện khi búng một dây đàn bằng ngón
tay.
Hình 1.6. Rung động đàn hồi
5
Đồ án tốt nghiệp Ngành Công nghệ kỹ thuật ôtô
1.2.2. Âm thanh
Cộng hưởng trong rung động đàn hồi
Hình 1.7. Điểm cộng hưởng trong rung động
1.2.3. Rung động và tiếng ồn
Quá trình truyền rung động và các âm thanh.
Hình 1.8. Quá trình truyền rung dộng và các âm thanh.
1.3. Nguồn rung động
Hiện tượng xe chạy xuất hiện tiếng kêu cót két, và rung động thường chỉ
xảy ra đối với xe cũ đã sử dụng được một thời gian nhất định. Những phiền toái
6
Đồ án tốt nghiệp Ngành Công nghệ kỹ thuật ôtô
này ngày càng tăng cho đến khi vấn đề trở nên nghiêm trọng. Chúng ta thường
nghĩ rằng những vấn đề này là việc bình thường khi sử dụng một chiếc xe cũ.
Tuy nhiên việc biết được nguyên nhân của “bệnh” này sẽ giúp bạn tìm ra giải

mất cân bằng lốp xe bắt đầu được cảm nhận ở tốc độ khoảng 50 km/giờ và nhận
thấy rõ nhất ở tốc độ khoảng 80 km/giờ. Nếu rung động cảm nhận đến từ tay lái
thì cần kiểm tra lốp xe phía trước, nếu rung động cảm nhận nhiều hơn ở các ghế
xe, thì các lốp xe phía sau nên được cân bằng.
Lực xuyên tâm ở lốp biến đổi là khó khăn nhất để chẩn đoán sự rung động.
Lốp tốt là lốp có độ cứng đồng đều ở mặt lốp cũng như bên hông. Lốp xe có độ
cứng không đồng đều có thể gây ra sự rung động. Có những thiết bị có thể đo độ
cứng như lốp xe quay, nhưng các thiết bị này đắt tiền nên không được sử dụng
phổ biến. Sự rung động do lực xuyên tâm biến đổi được chẩn đoán bằng cách
8
Đồ án tốt nghiệp Ngành Công nghệ kỹ thuật ôtô
trước tiên loại bỏ dần các nguyên nhân khác. Điều này làm mất thời gian và tốn
kém. Nên việc thay lốp xe là cách duy nhất để loại bỏ kiểu rung động này.
Ngoài ra, vành dưới talông lốp xe bị lỗi, không đồng đều cũng gây ra rung
động lốp xe. Rung động này chỉ nhận thấy ở tốc độ thấp từ 30 và 50 km/h, ở tốc
độ cao hơn sẽ làm giảm độ rung. Đây là lỗi từ phía nhà sản xuất nên không có
giải pháp nào để khắc phục mà cách chữa bệnh duy nhất cho việc này là thay
lốp xe.
Hình 1.11. Lực hướng tâm
Thông thường, khi cân bằng động bánh xe thì lốp đã được lắp vào vành bánh
xe, tuy nhiên nếu chẳng may xe chạy bị trượt vào lề đường có thể không gây hư
hỏng nhưng nếu bạn chú ý có thể sau đó xe chạy bị rung. Điều này là do vành
bánh xe hay bán trục bị cong làm cho chuyển động quay của bánh xe không còn
đúng quỹ đạo gây ra rung động hoặc đơn giản là bị văng mất các thanh trì sử
dùng khi cân bằng động. Việc vành bánh xe hay trục bị cong có thể kiểm tra bởi
một kỹ thuật viên sử dụng thước đo để đo độ lệch .Hầu hết các nhà sản xuất cho
phép không quá 1/32 của 1 inch độ lệch. Vành bánh xe bằng thép có thể làm cho
thẳng. Vành bánh xe bằng nhôm (vành đúc) thì phải thay mới.
9
Đồ án tốt nghiệp Ngành Công nghệ kỹ thuật ôtô

tới các bánh xe. Trong suốt quá trình làm việc, các chi tiết này tham gia các
chuyển động quay liên tục vì vậy sự hư hỏng hoặc mài mòn của các chi tiết
trong cụm này cũng có thể gây ra rung, lắc xe.
Hình 1.13. Sự không cân bằng ở trục các đăng
Mòn hoặc lỏng khớp chữ thập các đăng có thể là nguyên nhân gây rung động,
đặc biệt trong quá trình tăng hoặc giảm tốc độ. Điều này là dễ hiểu vì tốc độ
quay của trục các đăng lớn gấp 3-4 lần so với tốc độ quay của bánh xe. Kiểm tra
các khớp các đăng nếu rơ lỏng thì nên được thay thế. Tiếp tục sử dụng với một
khớp các đăng mòn có thể làm nó bị vỡ ngoài việc làm rung lắc xe còn gây ra
tiếng ồn khó chịu.
1.3.4. Rung lắc từ động cơ.
Mới nghe nhiều người sẽ cho rằng vô lý, đặc biệt là những động cơ hiện đại
ngày nay. Tuy nhiên chúng ta phải nhìn nhận thực tế, khi động cơ làm việc thì
hàng trăm các chi tiết khác nhau của động cơ cùng tham gia chuyển động quay
nên mặc dù mỗi động cơ được thiết kế đã được cân bằng một cách tối ưu nhờ
11
Đồ án tốt nghiệp Ngành Công nghệ kỹ thuật ôtô
các trục cân bằng thì việc cùng tham gia chuyển động của hàng trăm chi tiết
khác nhau với tốc độ quay khác nhau vẫn gây ra những rung động nhất định.
Để khử các rung động này thì các nhà sản xuất thường đặt động cơ lên các ụ cao
su còn gọi là cao su chân máy nên chúng ta thường thấy gần như không có rung
động khi các xe còn mới. Tuy nhiên sau một thời gian sử dụng thì các ụ cao su
này sẽ giảm dần sự đàn hồi dẫn đến hiện tượng rung có thể xuất hiện một cách
từ từ.
Hình 1.14. Từ dộng cơ
Ngoài ra, nếu động cơ xuất hiện hiện tượng bỏ máy (một trong các xilanh
không nổ) thì hiện tượng rung, giật sẽ làm cho người ngồi trên xe cảm nhận một
cách rõ rệt. Có thể dễ dàng kiểm tra hiện tượng bỏ máy bằng cách lần lượt rút
từng đường cao áp ra khỏi bugi ở trên các máy. Nếu khi rút ra mà độ rung của
máy không thay đổi thì chứng tỏ máy đó đã không làm việc và ngược lại, lúc đó

Chạy xe không thoải mái,tính êm dịu chuyển động
Tiếng khó chịu
Tiếng ồn do mặt đường
Tiếng ồn hoa lốp
Tiếng ù ù của thân xe
Tiếng gõ của thân xe
Tiếng ồn động cơ
Tiếng ồn gió
Tiếng rít của bánh răng hộp số
Tiếng rít của bánh răng vi sai
Rung ly hợp
14
Đồ án tốt nghiệp Ngành Công nghệ kỹ thuật ôtô
Rung động cơ khi khởi hành
Rung khi quay khởi động động cơ
Rung khi quay khởi động động cơ
Rung động cơ khi chạy không tải
Rung động trong khi phanh
Tiếng rít của phanh
2.2. Hiện tượng và nguyên nhân ồn, rung động trên xe.
2.2.1. Rung nẩy thân xe
Hiện tượng
“Rung nẩy” được định nghĩa là rung động theo chiều đứng hoặc chiều ngang của
thân xe và vô lăng,cùng với rung động của các ghế ngồi thường không thể cảm
nhận được rung nẩy khi xe chạy dưới tốc độ khoảng 80 km/h. Lớn hơn tốc
độ này, rung nẩy tăng lên rõ rệt nhưng sau đó đạt tới mức đỉnh ở một tốc độ
nhất định.
Tần số rung động được gọi là “rung nẩy”tương tự với tần số của một rung
động của một súng vặn ốc chạy bằng khí nén khi được dùng để xiết chặt các đai
ốc v.v

hiệu chỉnh cân bằng của lốp hoặc giảm độ lắc đảo của lốp.
2.2.2. Lắc tay lái
Hiện tượng
Lắc tay lái là tình trạng mà vô lăng dao động từ 5 đến 15 lần trong một giây
theo chiều quay. Nó xuất hiện ở mức tốc độ tương đối hạn chế nhưng cao,
thường lớn hơn 80 km/h và các dao động của vô lăng không thay đổi.
Lắc tay lái giống như các rung động của một súng vặn ốc bằng khí nén
khi dùng để xiết chặt các đai ốc.
Hình 2.5. Hiện tượng lắc tay lái
17
Đồ án tốt nghiệp Ngành Công nghệ kỹ thuật ôtô
Các nguyên nhân chính:
-Lốp không cân bằng, đảo hoặc không đồng đều.
-Cộng hưởng giữa các lốp và vô lăng
Cơ chế
1. Độ đảo hoặc không cân bằng trong một lốp xe sẽ tạo ra lực rung trong khi xe
đang chuyển động.
2. Lực rung này tạo ra một mômen quán tính ở ngõng trục, làm cho các lốp lắc
theo chiều ngang. Vì vậy tay lái sẽ dao động theo chiều ngang.
Hình 2.6. Hiện tượng lắc của trục lái
3. Lúc này trục lái, thanh răng lái và các thanh nối tác động như một lò xo cứng,
và vô lăng tác động như một vặt nặng trong ví dụ đã được đưa ra từ đầu cuốn
sách này.
4. Ở một tốc độ nào của xe, các răng, các rung động ngang của các lốp do lực li
tâm tạo ra sẽ cộng hưởng với hệ thống lái, làm cho vô lăng dao động theo chiều
kim đồng hồ và ngược chiều kim đồng hồ.
2.2.3. Rung tay lái
Đây là trạng thái làm cho vô lăng dao động theo chiều kim đồng hồ và
ngược kim đồng hồ, giống như sự rung của tay lái, nhưng ở các tốc độ
thấp hơn nói chung là dưới 80 km/h. Hiện tượng này bắt nguồn từ đường gồ ghề

- Rung động của động cơ
- Rung động và các cộng hưởng ở cáp bướm ga hoặc thanh nối.
- Dây cáp bướm ga hoặc thanh nối thiếu cứng vững.
b. Các cơ chế phát triển rung động
- Rung động của động cơ làm cho cáp bướm ga hoặc thanh nối rung lên.
- Các rung động của cáp bướm ga hoặc thanh nối này truyền đến bàn đạp ga,
làm nó rung lên.
-Ngoài rung động truyền trực tiếp từ động cơ, còn có rung động truyền từ dây
cáp điều khiển bướm ga đến dây hoặc thanh điều khiển ga.
2.2.5. Rung cần chuyển số
Loại rung động này làm cho cần chuyển số dao động, thường xảy ra ở tốc độ
động cơ tương đối cao và dễ nhận ra rõ hơn gần số vòng quay làm nó rung.
20
Đồ án tốt nghiệp Ngành Công nghệ kỹ thuật ôtô
Trong các loại rung khác nhau của cần chuyển số,nếu rung động này xuất hiện
khi động cơ đang chạy không tải, hãy xem mục về“rung khi chạy không tải”.
1. Các nguyên nhân chính
- Động cơ không được điều chỉnh chính xác
- Không cân bằng ở các bộ phận quay hoặc chuyển động tịnh tiến của động cơ.
- Cộng hưởng ở cần chuyển số, hoặc cần chuyển số thiếu độ cứng vững.
- Có độ rơ giữa cần chuyển số và thanh nối, hoặc các bạc lót bị mòn.
Hình 2.9. Rung cần chuyển số
2. Các cơ chế làm phát triển rung động
a. Các xe có động cơ ở phía trước, dẫn động bánh sau (FR)
- Các dao động mômen hoặc mất cân bằng của các bộ phận quay hoặc
chuyển động tịnh tiến của động cơ tạo ra các rung động uốn trong hệ thống
truyền lực. Hơn nữa, các góc nối hoặc một trục các đăng không cân bằng có thể
làm tăng thêm các rung động này.
- Phần vỏ hộp số phần kéo dài rung mạnh, tạo ra một lực rung truyền đến
cần chuyển số.

Đồ án tốt nghiệp Ngành Công nghệ kỹ thuật ôtô
bộ giảm chấn bị giảm đi, hoặc lực của lò xo quá mạnh sẽ tạo ra cảm giác “bồng
bềnh” hoặc “xóc”.
b. Về sự khó chịu khi đi xe do đặc điểm của hệ thống treo thay đổi theo yêu
cầu thiết kế của xe (loại thểt hao, sử dụng trong gia đình v.v ), cần phải lưu ý
đến các yêu cầu của người sử dụng và kiểu xe.
c. Mặc dù có thể chia rung động thành các loại khác nhau bao gồm lắc dọc, lắc
ngang và dập dình, trong thực tế tất cả các rung động nàycó thể xuất hiện đồng
thời.
2.2.7. Tiếng khó chịu
- Hiện tượng và cơ chế
Tiếng khó chịu có nghĩa là tiếng va đập một lần như tiếng búa đập vào một vật
thể. Cùng với một tiếng ồn lớn, va đập này được cảm nhận qua vô lăng, các
ghế ngồi và sàn xe. Loại va đập này xuất hiện khi xe chạy qua một khe rãnh
hoặc một ổ gà trên đường.
* Các nguyên nhân chính
- Các đặc điểm bao của lốp.
- Các bộ phận của hệ thống treo bị mòn (các bạc lót, các bộ giảm chấn, v.v )
Hình 2.12. Các tiếng khó chịu
* Các cơ chế của sự phát triển rung động và tiếng ồn
a. Một va đập theo chiều dọc tác động vào lốp làm cho nó biến dạng từng phần,
khi xe chạy qua một ổ gà hoặc một khe rãnh ở trên đường.
23
Đồ án tốt nghiệp Ngành Công nghệ kỹ thuật ôtô
b. Va đập này được tiếp tục truyền đến các treo. Do đó các bạc lót của hệ thống
treo bị nén lại, truyền tiếng ồn hoặc rung động đột ngột tới thân xe.
Gợi ý:
Các đặc tính của lốp, hình dạng và các hệ số đàn hồi của các bạc lót của đòn
treo có các ảnh hưởng quyết định nhất trong sự phát triển tiếng ồn khó chịu.
1. Các đặc tính của lốp

a. Khi xe chạy trên đường có bề mặt lát xấu, tạo ra các rung động nhỏ ở các
lốp. Khi các rung động này đạt đến một tần số nhất định, chúng gây ra các cộng
hưởng ở các lốp làm khuếch đại các rung động này.
b. Các rung động này được truyền từ hệ thống treo đến thân xe, và tiếng kêu
gầm rú phát ra từ các tấm ốp của thân xe.
2.2.9. Tiếng ồn hoa lốp
Tiếng ồn hoa lốp hiện tượng và cơ chế
Loại tiếng ồn này thường xuất hiện ở xe có lốp kiểu vấu hình khối khi xe
chạy trên đường lát. Âm lượng của nó tăng theo tốc độ của xe.
1. Nguyên nhân chính
- Các hiệu ứng nén khí của kiểu hoa lốp
25