B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. HCM
oOo

HUNH KIM LONG PHÂN TÍCH VÀ ÁNH GIÁ NNG LC CNH
TRANH CA CÁC DOANH NGHIP KINH DOANH
XUT KHU CÀ PHÊ VIT NAM

CHUYÊN NGÀNH : THNG MI
MÃ S : 60.34.10 LUN VN THC S KINH T
NGI HNG DN KHOA HC:
TS. LÊ TN BU


Hunh Kim Long
LI CAM OAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cu ca riêng tôi.
Các s liu nêu trong lun vn là trung thc. Nhng kt lun trong lun
vn cha tng đc công b  bt k tài liu nào.

Tác gi lun vn Hunh Kim Long MC LC

Li cam đoan
Mc lc
Danh mc các ch vit tt và ting nc ngoài
Danh mc các bng và hình v
Phn m đu
CHNG 1: C S LÝ THUYT V NNG LC CNH TRANH
CA DOANH NGHIP 1
1. Lý thuyt v li th cnh tranh
1.1 nh ngha v cnh tranh 1
1.2 Li th cnh tranh 1
2. Các c s ca li th cnh tranh 2
2.1 C s cho li th cnh tranh 2
2.1.1 Quan đim t chc công nghip (IO : Industrial Organization) 2
2.1.2 Quan đim da trên ngun lc (RBV : Resource-Based View) 3
2.2 Làm th nào đ to ra li th cnh tranh? 3
2.3 Làm th nào đ duy trì và xây dng li th cnh tranh? 5

2. Phân tích môi trng v mô 28
2.1 Các chính sách nh hng đn xut khu cà phê  Vit Nam 28
2.2 Tác đng ca hi nhp kinh t quc t đn ngành cà phê Vit Nam 30
3. Phân tích môi trng kinh doanh 35
3.1 Tng quan th tr
ng cà phê th gii 35
3.1.1 Tình hình tiêu th cà phê trên th gii 36
3.1.2 Tình hình sn xut cà phê trên th gii 38
3.1.3 Giá c cà phê 40
3.2 Tng quan v th trng cà phê ca Vit Nam 42
3.2.1 Khái quát quá trình phát trin 42
3.2.2 Các th ch t chc ngành hàng cà phê Vit Nam 44
3.2.3 Sn xut, ch bin 44
3.2.4. Th trng sn phm cà phê Vit Nam 45
3.3 Môi trng kinh doanh hin ti ca ngành cà phê Vit Nam 48
3.3.1 Nguy c xâm nhp ca các đi th cnh tranh tim nng 48
3.3.2 Áp l
c cnh tranh ca các công ty hin ti trong ngành 49
3.3.3 Nguy c t các sn phm thay th 49
3.3.4 Áp lc t phía khách hàng 49
3.3.5 Áp lc ca ngi cung ng 50
4. Phân tích ngun lc ca các công ty kinh doanh xut khu cà phê 50
4.1. Nhóm các yu t v sn xut kinh doanh ca doanh nghip 50
4.1.1 Ngun nhân lc trong doanh nghip 50
4.1.2 Ngun tài chính trong doanh nghip 51
4.1.3 Trình đ công ngh trang thit b trong doanh nghip 52
4.1.4 Sn phm/dch v ca doanh nghip 53
4.1.5 Nng lc kinh doanh c
a doanh nghip 55
4.2. Nhóm các yu t v th trng ca doanh nghip 55

cao nng lc cnh tranh c
a các doanh nghip KDXK cà phê 74
KT LUN 76

DANH SÁCH CÁC CH VIT TT

CP : C phn
DNNN : Doanh nghip nhà nc
DNTN : Doanh nghip t nhân
EU15 : 15 nc Liên Minh Châu Âu (gm: Áo, B, an Mch, Phn Lan, Pháp
c, Hy Lp, Ireland, Ý, Luxembourg, Hà Lan, B ào Nha, Tây Ban
Nha, Thy in, Anh
KDXK : Kinh doanh xut khu
TNHH : Trách nhim hu hn
Vicofa : Hip hi Cà phê Ca cao Vit Nam
WTO : T chc thng mi th gii
IO : Industrial Organization ( T chc công nghip)
RBV : Resource-Based View ( Quan đim da trên ngun lc)
SCA : Sustainable Competitive Advantage (Li th c
nh tranh bn vng)
LIFFE : London International Finance, Futures and Options Exchange
NYBOT: New York Board of Trade
DANH SÁCH CÁC HÌNH V VÀ BNG BIU

Hình 1.1: Các yu t quyt đnh ca li th cnh tranh 3
Hình 1.2: Các li th cnh tranh ca Porter 5
Hình 1.3: Xây dng các khi tng th ca li th cnh tranh 6

t niên v 2000/01 đn 2006/07 47
Bng 2.6: Mt s ch tiêu tài chính c bn ca mt vài doanh nghip điu tra
nm 2008 52
PHN M U
1. Lý do chn đ tài
Sau gn 03 nm Vit Nam tr thành thành viên ca T chc Thng mi Th
gii (WTO), mt hàng cà phê xut khu ca Vit Nam đã chim lnh v trí th hai
trên th trng th gii, đem v cho đt nc mt ngun ngoi t đáng k, gii
quyt công n vic làm, n đnh đi s
ng cho hàng trm ngàn h gia đình  các khu
vc min núi Tây Nguyên. Tuy nhiên, nng lc cnh tranh trên th trng th gii
ca ngành cà phê Vit Nam còn nhiu hn ch nh kim ngch xut khu ln ch
yu nh vào s gia tng s lng, đc li v giá c do bin đng ca th trng và
có tác đng hn ch đi vi giá c trên th trng quc t
. ây là s tng trng
không bn vng.
Vic gia nhp WTO làm cho ngành cà phê Vit Nam gp nhiu thách thc mi
vì nhng qui đnh quc t s không cho phép áp dng nhiu chính sách h tr ngành
cà phê nh Vit Nam đã làm trc đây. Th trng cà phê liên kt cht ch hn,
mi bin đng giá c trên th trng th gii có th nhanh chóng lan truyn vào th
trng trong nc, gây nên nh
ng bin đng v giá và doanh thu ca các doanh
nghip kinh doanh xut khu cà phê. Các doanh nghip trong nc phi chp nhn
cnh tranh gay gt hn vi các doanh nghip nc ngoài trong nhiu mt vi nng
lc nng lc cnh tranh ca mình còn rt hn ch v mi mt nh tài chính, công
ngh, trình đ nhân lc
Do vy, nâng cao nng lc cnh tranh ca các doanh nghip kinh doanh xut
khu cà phê ca Vit Nam là m
t vic làm cn thit đ các doanh nghip này có đ
sc đ cnh tranh công bng vi các doanh nghip nc ngoài trong bi cnh hp

Lun vn bao gm 03 chng:
Chng 1: C s lý thuyt v nng lc cnh tranh ca doanh nghi
p
Chng 2: Phân tích và đánh giá nng lc cnh tranh ca các doanh nghip kinh
doanh xut khu cà phê Vit Nam
Chng 3: Mt s gii pháp và kin ngh nhm nâng cao nng lc cnh tranh ca
các doanh nghip kinh doanh xut khu cà phê Vit Nam

1
CHNG 1: C S LÝ THUYT V NNG LC CNH TRANH CA
DOANH NGHIP
1. Lý thuyt v li th cnh tranh
1.1 nh ngha v cnh tranh
Cnh tranh là vic đu tranh hoc giành git ca mt s đi th v khách hàng,
th trng hoc ngun lc ca các công ty. Tuy nhiên bn cht ca cnh tranh ngày
nay không phi là dit tr đi th ca mình mà chính là phi mang l
i cho khách
hàng nhng giá tr gia tng cao hn hoc là mi l hn đ khách hàng la chn
mình ch không phi la chn các đi th cnh tranh.
Theo hng t duy này, cnh tranh không ch là nhng đng thái ca tình
hung mà là c mt tin trình tip din không ngng, các công ty đu phi đua nhau
đ cung cp giá tr khách hàng tt nht. Công ty nào không có đc li th cnh
tranh hay không th to ra li th
 cnh tranh và tìm cách duy trì chúng thì doanh
nghip đó s b đào thi nhanh chóng trong mt th trng cnh tranh ngày càng
nhiu bin đng.
1.2 Li th cnh tranh

Quan đim t chc công nghip (IO) tp trung vào lc lng c cu trong mt
ngành, môi trng cnh tranh ca các công ty và nh hng ca chúng ti li th
cnh tranh. Ngi ng h ni ting quan đim này là ông Michael Porter, giáo s

ca trng đi hc Harvard. Theo ý kin ca ông, xây dng và duy trì li th cnh
tranh là phân tích các lc lng bên ngoài, sau đó quyt đnh và hành đng da trên
kt qu thu đc. Mt mi quan tâm ln ca quan đim IO là hãng so vi đi th
cnh tranh nh th nào, và quan đim IO cho rng li th cnh tranh liên quan ti v
trí trong ngành.
Mô hình 5 tác lc cnh tranh nm bt đc ý tng chính v lý thuy
t li th
cnh tranh ca Porter. Nm tác lc cnh tranh xác đnh nhng qui lut cnh tranh
trong bt c ngành công nghip nào. Mc đích ca vic phân tích cu trúc ngành là
nhm xác đnh nhng nhân t then cht cho s thành công trong cnh tranh cng
nh nhng c hi và các mi đe da là gì? ng thi cng s phân tích các đi th
cnh tranh nhm phát hin nng lc và nhng h
n ch ca các đi th cnh tranh
hin ti và tim tàng cng nh s chuyn bin có th có trong tng lai ca h là
gì? Chìa khóa thành công nm  kh nng khác bit ca các hãng trong vic gii
quyt mi liên h vi các tác lc cnh tranh đó. Tuy nhiên cng cn phi xem xét và
phân tích môi trng v mô nhm xác đnh nhng nhân t quan trng nào v chính
ph, xã hi, chính tr, t nhiên và công ngh
s th hin c hi và các mi đe da
đi vi hãng.
3
2.1.2 Quan đim da trên ngun lc (RBV : Resource-Based View)
Tuy nhiên đ hiu bit đy đ v các li th cnh tranh đòi hi phi xem xét

CÁC NGUN LC
VÀ TIM LC
LI TH CNH
TRANH
CÁC YU T THÀNH
CÔNG THEN CHT
Các ngun gc bên trong
ca li th cnh tranh
Các ngun gc bên ngòai
ca li th cnh tranh
Hình 1.1 : Các yu t quyt đnh ca li th cnh tranh
4
tìm ra nhng ngun lc có giá tr, các tim lc tiêu biu, nhng nng lc ct lõi và
khác bit ca công ty t đó nhn dng đc các li th cnh tranh trong phi thc
và các li th cnh tranh trong ngun lc.
 to ra li th cnh tranh bn vng, ngun lc phi có giá tr. Theo Barney
(1991, trang 105), nhng ngun lc có giá tr là nhng ngun lc có nhng đc
đ
im sau:
- Him có.
- Có th to ra giá tr khách hàng.
- Có th bt chc nhng không hoàn toàn.
- Có th thay th nhng không hoàn toàn.
Ngun lc tr thành him, xét mt cách lý tng là các đi th cnh tranh
khác không th s hu đc nó. Tuy nhiên him có  đây ch mang ý ngha tng
đi, các ngun lc him có này có th:
- ang có sn trong mt ngành.

-  lâu dài trc nhng bin đi ca mơi trng kinh doanh và phn ng ca đi
th.
- Tri hn đi th trong nhng thuc tính kinh doanh hu hình có nh hng đn
khách hàng.
2.3 Làm th nào đ duy trì và xây d
ng li th cnh tranh?
2.3.1 Tp trung xây dng các khi tng th ca li th cnh tranh
Theo phân tích ca Porter, li th cnh tranh bn vng ch có th đt đc
thơng qua chi phí thp hoc s khác bit hóa trong phi thc th trng.
Lợi thế cạnh tranh
Phạm vi
cạnh tranh
Chi
p
hí thấ
p
Khác biệt hóa
Mục
tiêu
rộng
1.

Dẫn đầu
chi phí
2. Khác biệt
hóa
3A. Tập trung
vào chi
phí
3B. Tập trung

- Thay đi trong nhu cu ca ngi mua
- S ni lên ca mt phân khúc ngành mi.
- S thay đi chi phí đ
u vào hay nhng li ích
- S thay đi nhng qui đnh ca chính ph
Nâng cao hiu
qu các hot
đng
Li th
cnh tranh:
 Chi phí thp
 S khác bit
Nâng cao s
tha mãn
khách hàng

i mi
Nâng cao
cht lng
Hình 1.3: Xây dng các khi tng th ca li th cnh tranh
7
2.3.2 Xác đnh ngun lc nào cn xây dng và duy trì
Các ngun lc cn đc xây dng và duy trì là nhng ngun lc:
- To ra giá tr khách hàng
- Có th ngn cn s bt chc và thay th
Do đó nên tp trung kh nng tài chính vào các ngun lc đáp ng nhng điu kin
này thì mi có kh nng to ra và duy trì đc li th cnh tranh.


Michael Porter đã đa ra mô hình 5 tác lc cnh tranh gm: (1) Cng đ
cnh tranh gia các đi th hin ti trong ngành; (2) Nguy c nhp cuc ca các đi
th mi; (3) Mi đe da ca sn phm thay th; (4) Quyn lc thng lng ca
ngi mua và (5) Quyn lc thng lng ca ngi cung ng;
(Ngun: Michael Porter, “Competitive Strategy”, 1980, trang 4.)
3.1.1 Nguy c xâm nhp ca các đi th cnh tranh tim nng
Nguy c xâm nhp vào mt ngành ph thuc vào các rào cn xâm nhp th
hin qua các phn ng ca các đi th cnh tranh hin thi mà các đi th mi có
th d đoán. Nu các rào cn cao hay có s tr đa quyt lit ca các nhà cnh tranh
hin hu thì kh nng xâm nhp c
a các đi th mi rt thp.
Nguy c đe da t các
sn phm và dch v thay th
Nguy c đe da t nhng
ngi mi vào cuc
CÁC I TH
TIM NNG
SN PHM THAY
TH
NGI
CUNG NG
NGI
MUA
Quyn lc
thng lng
ca ngi

- Các đi th cnh tranh đông đo hoc có quy mô gn tng đng nhau
- Tc đ tng trng ca ngành
- Chi phí c đnh và chi phí lu kho cao
- S thiu vng tính khác bit ca sn phm và các chi phí chuyn đi
- Ngành có nng lc d tha
- Tính
đa dng ca ngành
- S đt cc vào ngành cao
- Các rào cn rút lui
3.1.3 Áp lc t các sn phm thay th
Các sn phm thay th hn ch mc li nhun tìm nng ca mt ngành bng
cách đt mt ngng ti đa cho mc giá mà các công ty trong ngành có th kinh
doanh có lãi. Do các loi hàng có tính thay th cho nhau nên s dn đn s cnh
tranh trên th trng. Khi giá ca sn phm chính tng thì s khuy
n khích xu
hng s dng sn phm thay th và ngc li. Do đó, vic phân bit sn phm là
chính hay là sn phm thay th ch mang tính tng đi.
3.1.4 Áp lc t phía khách hàng
Áp lc t phía khách hàng ch yu có hai dng là đòi hi gim giá hoc mc
c đ có cht lng phc v tt hn. Chính điu này làm cho các đi th cnh tranh
chng li nhau. T
t c nhng điu đó làm tn hao mc li nhun ca ngành. Ap lc
10
t phía khách hàng xut phát t các điu kin sau:
- Khi s lng ngi mua là nh
- Khi ngi mua mua mt sn lng ln và tp trung
- Khi ngi mua chim mt t trng ln trong sn lng ca ngi bán

nht, ngun lc phi khó xây dng, khó mua, khó thay th hoc khó bt chc.
Ngun lc là nhng tài sn riêng ca công ty. Có th phân ngun lc làm 2
loi là: ngun lc hu hình và ngun lc vô hình.
Ngun lc hu hình bao gm: Các ngun lc vt cht và ngun lc tài chính.
Ngun lc vô hình bao gm: Nhân lc, công ngh, danh ting và mi quan h.
Bng 1.1: Phân loi các ngun lc.
Các ngun lc tài chính
Kh nng n, các mc tín dng, tài sn ròng hin có, d tr
tin mt, và bt c mt tài sn tài chính nào khác.
Các ngun lc vt cht
Nhà xng, thit b, đ đc, nguyên liu, thit b vn phòng,
phng tin sn xut, máy móc …
Các ngun lc nhân lc
Kinh nghim, kin thc , k nng ca nhà qun lý và nhân
viên.
Kh nng thích ng và lòng trung thành ca nhân viên.
Công ngh
Các bng sáng ch phát minh, bn quyn, bí mt công ngh.
Danh ting
Nhãn hiu sn phm, nhãn hiu thng mi, hình nh công
ty, vn hóa ca công ty.
Mi quan h
Vi khách hàng, nhà cung cp, nhà phân phi và chính ph.

3.2.2 Tim lc
Các ngun lc ca mt công ty là đu vào cn thit đ thc hin công vic,
chúng s có giá tr hn nhiu khi đc công ty s dng nhm trc tip giúp cho

Prahalad và Hamel (1990) đa ra hình tng mt cái cây mà b r nng lc
ct lõi, thân và cành chính là sn phm ct lõi, nhánh ph
là nhng đn v kinh
doanh, hoa lá là sn phm sau cùng. Nng lc ct lõi là s hp nht, gom t tt c
công ngh và chuyên môn ca công ty vào thành mt trng đim, mt mi nhn
nht quán. Nhiu gi ý cho rng công ty nên xác đnh và tp trung vào 3 hoc 4
nng lc ct lõi. Các nng lc ct lõi phi khác bit.
13

(Ngun: Prahalad và Hamel, “The Core Competence of the Corporation”, 1990)
Vic phân tích chui giá tr ca Porter s giúp xác đnh đc các tim lc tiêu
biu cng nh nhng nng lc ct lõi ca công ty. Vic phân tích này s đc trình
bày  phn sau.
3.2.4 Nng lc khác bit
John kay (1993) cho rng ngun gc ca li th cnh tranh là s to thành và
khai thác nhng nng lc khác bit. Giá tr ca bt k li th nào t
o ra ph thuc
vào tính bn vng và kh nng thích ng ca nó. Kay ch ra có 3 loi nng lc khác
bit là: c cu hp tác, s đi mi và danh ting. Các nng lc khác bit khó xây
dng và duy trì, khó sao chép và bt chc cng nh khó có th mua đc. Các
4 5 6
n v
Kinh doanh
2
1 2 3
n v
Kinh doanh

chc cn phi có kh nng và quyt tâm. Do đó vic tng đu t hoc tng tính
mo him s làm đi th phi nn lòng.
3.3 Chui giá tr ca Porter
Dây chuyn giá tr
là mt cách kho sát tt c các hot đng ca mt công ty
và làm th nào chúng tng tác đc vi nhau đ làm tng giá tr cho khách hàng.
Vic thc hin có hiu qu các hot đng trong dây chuyn giá tr s quyt đnh
hiu qu hot đng chung và to ra nhng li th cnh tranh cho công ty.
Phân tích chui giá tr là nhm xác đnh nhng nng lc ct lõi bên trong công
ty và trong dây chuyn cung cp, đng th
i cng xác đnh nhng ngun ca li th
cnh tranh và c hi th trng. Hay nói tng quát phân tích chui giá tr là mt
công c đ nhn dng các li th cnh tranh trong phi thc.Có th s dng phân
tích theo bn cách khác nhau, đa ra bn cách tip cn đ nhn dng li th cnh
trong phi thc.
u tiên, s dng phân tích chui giá tr đn gin bao g
m vic nhn dng các
hot đng ch yu hay h tr khác nhau mà các hot đng này có đóng góp quan
trng vào vic gim chi phí hoc to ra tính đc đáo (Porter, 1985, trang 38).
Phng pháp tip cn th hai đ nhn dng các li th cnh tranh bao gm
kho sát các kh nng mi cho vic liên kt các hot đng giá tr trong chui giá tr.
Phng pháp tip cn các li th cnh tranh th
 ba đc tìm thy trong các
liên kt gia chui giá tr riêng ca công ty và các chui giá tr riêng ca các nhà
cung cp và nhà buôn.Ý tng ca Porter không phi là tit kim chi phí trên chi
tiêu ca các nhà cung cp hay nhà buôn mà là c hai bên đu có th thu li, bi vì
đây không phi là trò chi có tng bng 0.
Phng pháp tip cn th t, đây cng là phng pháp cui cùng, bao gm
vic phi hp chui giá tr ca công ty vi chui giá tr c
a ngi tiêu dùng cui